ਅਗਨਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕਥਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਯಜਮਾਨ ਆਪਣੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਗਨਿ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਗਨਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਵਣ। ਉਹ ਜੋ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਹੈ। ਅਗਨਿ, ਜੋ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ, ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਦੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਯਜਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਆਣਾ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਥੇ, ਸਿਆਣਪੂਰਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਅਗਨਿ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਚਮਕਦਾ, ਦਿਵਿਆ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਉਹ ਇਨਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਇੰਦਰ, ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੋਮਾ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਤੇ; ਉਹ ਅਜੈ, ਦੇਵਤਾ, ਸੋਮਾ ਪਾਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਨਿ, ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਘਰ ਵਿੱਚ, ਅਮਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਸਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਮਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਨਰ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਾਨੀ, ਰਥਵਾਹ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਅਗਨਿ ਵਿਸ਼ਵਨਰ, ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸਿਆਣਾ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਿਮਾਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸੱਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਨਰ ਅਗਨਿ, ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਵੰਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਨੈਅ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਗਨਿ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਨ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਗਨੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ, ਚਮਕਦੀਆਂ, ਮਿਲੀਆਂ, ਚਿਤਕਬਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਰੁਤ, ਮਹਾਨ ਦੁਧ ਦਿੰਦੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ, ਅਟੱਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਗਨਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮਰੁਤ, ਸਭ ਲੋਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤੀਵਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸੱਦੇ ਹਨ; ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੀਂਹ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗرجਦੇ, ਦਾਨੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਨ। ਟੋਲੀਆਂ, ਟੋਲੀਆਂ, ਚੰਗੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾਲ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਮਰੁਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਚਿਤਕਬਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਮੀਂਹ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਿਆਣੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਨਿ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ; ਘੀ ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਅਮਰਤਾ ਉਸ ਦਾ ਆਸਨ; ਰਚਨਾ ਉਸ ਦੀ ਤ੍ਰੈ-ਆਸਥੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਉਮਰ ਦੇ ਗਰਮੀ, ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ੁਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਛਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ; ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਧਨ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ-ਧਰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ, ਵਚਨ ਦਾ ਸਿਆਣਾ ਪਿਤਾ, ਸੌ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਸੱਦੇ ਹਾਂ; ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਗਨਿ, ਸਿਆਣੇ, ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਿਆਨਵਾਨ ਹੈ। ਅਗਨਿ, ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੀਂ ਵੈਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕੀਏ ਅਤੇ ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕੀਏ। ਅਗਨਿ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ, ਰਿਵਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੋਇਆ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਜਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਹਨ। ਅਗਨਿ, ਅਮਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਘੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸੱਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਜੁੜ ਕੇ, ਠੀਕ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰ ਦੇਵਤਾ, ਪੂਜਾਰੀ, ਮਾਹਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਰਿਵਾਜ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਿਆਣਾ ਯਜਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਨੇ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬਣਾਇਆ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ, ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਪਿਤਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਕੌਸ਼ਲ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਅਗਨਿ, ਰੌਸ਼ਨ, ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ। ਸਿਆਣੇ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ, ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਅਗਨਿ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਿਵਾਜ ਵਿੱਚ, ਵੇਦੀ ਤੇ, ਸਿਆਣੇ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਿੱਖੀ ਦੇਵਤਾ; ਅਗਨਿ, ਮਹਾਨ, ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਅਗਨਿ, ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ, ਮਹਾਨ, ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਅਗਨਿ, ਮਹਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਚਮਕ। ਅਗਨਿ, ਸਾਡੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾ, ਯਜਨ ਪੀਠਾ, ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਸਵੇਰੇ ਪੀੜਨ ਤੇ, ਸਿਆਣਪੂਰਕ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਅਗਨਿ, ਯਜਨ ਪੀਠਾ, ਪੱਕੀ ਤੇ ਤਿਆਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੈ; ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਅਗਨਿ, ਆਹੂਤੀ ਲਈ ਆ, ਜੋ ਦਿਨ ਭਰ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਿਵਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ। ਦੁਪਹਿਰ ਪੀੜਨ ਤੇ, ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਸਿਆਣੇ, ਇਥੇ ਯਜਨ ਪੀਠਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਸਿਆਣੇ ਤੇਰੀ ਹਿੱਸਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਘਟਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ। ਅਗਨਿ, ਤੀਜੇ ਪੀੜਨ ਤੇ, ਤੈਨੂੰ ਯਜਨ ਪੀਠਾ ਲਈ ਸੱਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ; ਤਦ, ਸਮਝ ਨਾਲ, ਰਿਵਾਜ ਨੂੰ ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ, ਸਦਾ ਜਾਗਦਾ। ਅਗਨਿ, ਸਦਾ ਵਧਦਾ, ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਯਜਨ ਪੀਠਾ, ਦਿਨ ਭਰ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਆਹੂਤੀ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਇੱਥੇ ਰਗੜਣ ਦੀ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਜਨਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਈ; ਇਸ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰ, ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਰਗੜੀਏ। ਦੋ ਲੱਕੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਾਲੇ ਗਰਭ ਵਾਂਗ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਜਾਗਦੇ, ਆਹੂਤੀ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਮਝ ਨਾਲ, ਸਿੱਧਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰ; ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਨਮਿਆ; ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਥੰਮ, ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕਤੀ, ਇਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਸ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਸਦਾ ਵਧਦੀ ਰਹੀ।