ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮੈਂ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ—ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: “ਇਹ ਛੇ ਥਾਵਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਈਆਂ? ਉਹ ਅਜਨਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਇਕੋ ਇਕ ਕੌਣ ਹੈ?” ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਇਕ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੇ। ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੁੱਧ ਦੋਹਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਢੱਕਣ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਉ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ; ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। ਉਹ, ਜੋ ਭ੍ਰੂਣ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਭੇਦ ਗਈ ਸੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਚਾਰਣ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਮਾਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਜੋਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਭ੍ਰੂਣ ਗਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ। ਵੱਛਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ, ਤਿੰਨ ਦੂਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਾਪਦਾ ਗਿਆ। ਇਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਿਉਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਠਾਠਾਂ ਮਾਰਦਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਰਾਂ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਬੁੱਢਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸੱਤ ਸੌ ਵੀਹ ਜੁੜਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਖੜੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਉ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਗਿਆਨੀ, ਉੱਤੇ, ਸੱਤ ਪਹੀਏ, ਛੇ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਧੁਰਾ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਾ ਉਹ ਟੁੱਟਿਆ, ਨਾ ਉਸਦੇ ਸਪੋਕ। ਚੱਕਰ, ਜਿਸਦੀ ਕੰਢੇ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਦਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਠਾਠੀ ਖੜਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਅੰਤਰਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਜੰਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਕ ਅਕੇਲਾ ਜੰਮਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਇਹ ਸਭ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਉਂ ਦਾ ਵੀ ਪਿਉਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੈਰ ਅੱਗੇ ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਾਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਜਣਦੀ, ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਦੂਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਜਣਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਗਾਂ ਦਾ ਪਿਉਂ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਕੌਣ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੌਣ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ? ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਮਨ ਕਿੱਥੋਂ ਜੰਮਿਆ? ਜੋ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੂਰ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਦੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਨੇੜੇ। ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਸੋਮਾ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਬਣਾਇਆ; ਦੋ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਸਾਥੀ ਹਨ, ਇੱਕੋ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੰਛੀ, ਅਮਰਤਾ ਚੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਅਸਲ ਤੱਤ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਉਹ ਮਧੁਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਦੇ ਮੁੱਖ ਫਲ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਉਹ ਪਿਉਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਜੋ ਗਾਇਆਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਗਾਇਆਤ੍ਰਾ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭਾ ਬਣੀ; ਜਗਤੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਜਗਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਮਾਪ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਾਇਆਤਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਭਜਨ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਮਨ ਨਾਲ ਗੀਤ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਨਾਲ ਬਾਣੀ। ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਬਾਣੀ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੋ-ਪੈਰੀ ਤੇ ਚਾਰ-ਪੈਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਗਤੀ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ; ਰਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਗਾਇਆਤ੍ਰਾ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਅਗਨੀ ਹੈ; ਉਸ ਮਹਾਨਤਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨਤਾ ਫੈਲੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਚੰਗਾ ਦਿੰਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਆਓ, ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਦੁਹੀਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੇਟ, ਜੋ ਸਵਿਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਧਨ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਆਪਣਾ ਵੱਛਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ, ਮਨ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਂ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਦੁਹਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਣਜੋਤੀ, ਵਧੇਰੇ ਭਾਗ ਲਈ ਵਧੇ। ਗਾਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਮੂੰਹ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਰੰਭਦੀ ਹੋਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗਰਮ ਹਾੜੀ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਾਪਦੀ, ਦੁੱਧ ਵਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਛਿੜਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਗਾਂ, ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਮਾਪਦੀ ਹੈ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮਰਤ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ; ਬਿਜਲੀ ਬਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਅਣਢੱਕੀ, ਤੇਜ਼, ਜੀਵੰਤ, ਕੰਬਦੀ, ਪਰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰ। ਜੀਵੰਤ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ; ਅਮਰਤਾ ਮਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਗੱਲਬਾਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਥੱਕਦਾ, ਨੇੜੇ-ਦੂਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਇਕੋ ਕਪੜੇ ਵਿਚ, ਕਦੇ ਮਿਲਦਾ, ਕਦੇ ਵੱਖਰਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਜਿਸਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੱਸੇ। ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਕਈ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਘਟਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸਮਾਨ ਮੇਰਾ ਪਿਉਂ ਹੈ, ਜਣਨ ਵਾਲਾ, ਇੱਥੇ ਨਾਭੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਰਸਾਰੇ ਹੋਏ ਪਿਆਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗਰਭ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਪਿਉਂ ਨੇ ਧੀ ਵਿਚ ਭ੍ਰੂਣ ਰਖਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲੇ ਛੋਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਗੜੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਬੀਜ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਮਾਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਵੇਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲਾ ਛੋੜ ਹੈ; ਇਹ ਯਜ్ఞ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਭੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮਾ ਤਗੜੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਣ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਸਮਾਨ ਹੈ। ਸੱਤ ਅੱਧ-ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ। ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ, ਮਨ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ; ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਮਨ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਸੱਚ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੰਮਿਆ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਫੜਿਆ; ਅਮਰਤਾ ਮਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਵੱਖਰੇ, ਸਦਾ ਵੰਡੇ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਮੰਤ੍ਰ ਅਟੱਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਪਰ ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਚਰਾਗਾਹ ਨਾਲ, ਦਾਤੀ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਦਾਤੀ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਈਏ। ਘਾਹ ਖਾ, ਹੇ ਅਘਾਤ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਗੌਰੀ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ; ਉਹ ਇਕ-ਪੈਰੀ, ਦੋ-ਪੈਰੀ, ਚਾਰ-ਪੈਰੀ ਹੈ। ਅੱਠ-ਪੈਰੀ, ਨੌ-ਪੈਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਟੱਲਤਾ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਧੂੰਆਂ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਤੇ ਨੇੜੇ ਵੱਲ ਵਗਾਇਆ। ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਕਬਰੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਿਆ; ਇਹ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਸਨ। ਤਿੰਨ ਜਟਾਧਾਰੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦਾ ਕੇਸ਼ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੈ। ਬਾਣੀ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਗੁਪਤ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਚੌਥੀ ਬਾਣੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।