ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼ ਦੌੜਣ ਵਾਲਾ ਅਸ਼ਵ (ਘੋੜਾ) ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਤੇ ਮਨ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਉਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੋਵੇ। ਭਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਏ; ਇਹ ਅਸ਼ਵ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਸਮਾਨੀ ਘੋੜੇ ਬੜੇ ਚੁਸਤ, ਪਤਲੇ ਕਮਰ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਚੱਲਦੇ, ਤਾਂ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਤਰਦੇ ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਦੌੜ ਪੈਂਦੇ। ਇਸ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਮਨ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਦੌੜਦਾ। ਉਸਦੇ ਸਿੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਫੈਲਦੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ। ਜਦ ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵ ਚਾਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਲ ਆਉਂਦਾ, ਉਸਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤ ਚਮਕਦੀ। ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦਾ ਨਾਭੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਦੀ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਉਂਦੇ। ਇਹ ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਕੋਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਸਥਾਨ ਵਲ ਵਧਦਾ। ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਰਸਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਉਪਾਸਕ ਲਈ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ—ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਤਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਹਨ: ਇੱਕ ਮੱਧਲਾ ਭਰਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਭਰਾ ਘਿਉ ਨਾਲ ਲਿਪਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਕੁਲਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਸੱਤ ਜਣੇ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਰਥ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਘੋੜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੱਤ ਨਾਮ ਹਨ, ਖਿੱਚਦਾ। ਉਸ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਨਾਭੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨਾ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਟੁੱਟਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਜਣੇ ਖੜੇ ਹਨ; ਸੱਤ ਪਹੀਏ, ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਥੇ ਸੱਤ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੌਣ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਜਨਮ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਹੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਧਰਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ—ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕੌਣ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਗਿਆ? ਮੈਂ, ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹਨ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਧਾਗੇ, ਪਿਛੋਕੜ 'ਤੇ, ਵੱਛੇ ਤੇ ਸਾਂਡ 'ਤੇ, ਉਣੇ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਕਿ ਛੇ ਆਕਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਜਨਮੇ ਦੇ ਰੂਪ ਕੀ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੌਣ ਹੈ? ਜੇ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੇ ਕਿ ਇਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ। ਗਾਂਵਾਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਦੂਧ ਕੱਢਦੀਆਂ, ਕਵਚ ਪਹਿਨੀਆਂ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ। ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਾਂਝਿਆ; ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਉਹ ਗਰਭ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਛੇਦੀ ਗਈ, ਉਹ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਮਾਂ ਸੱਜੇ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਗਈ; ਗਰਭ ਗਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ; ਬਛੜਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਤਿੰਨ ਦੂਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ। ਤਿੰਨ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਥੱਕਦੇ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਉਚਾਰਦੇ। ਬਾਰਾਂ ਤਿੱਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਹੀਆ, ਜੋ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਅਗਨਿ, ਜੁੜਵਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਤ ਸੌ ਵੀਹ ਖੜੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਆਖਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਸੱਤ ਪਹੀਏ, ਛੇ ਤਿੱਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਜ ਤਿੱਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਘੁੰਮਦਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਧੁਰਾ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਉਹ ਟੁੱਟਦਾ, ਨਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੱਲੀਆਂ। ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਨਾਲ, ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ, ਦਸ ਜੋਤਣ ਵਾਲੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਦੇ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਲੋਕ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਇੱਕ ਅਕੇਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ। ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਆਖਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਵੇਖੇ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝਦਾ; ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵੀ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੈਰ ਅੱਗੇ ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਗਾਂ, ਆਪਣੇ ਬਛੜੇ ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ, ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਰਧ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਇਸ ਗਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਸੀ, ਕੌਣ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੌਣ ਬਾਅਦ ਵਿਚ? ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸ ਸਕੇ ਕਿ ਦੇਵਮੱਤਿ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮੀ? ਜੋ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੂਰ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਜੋ ਦੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੋਮਾ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਬਣਾਇਆ; ਦੋ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਢੋਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ, ਦੋ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ, ਦੂਜਾ ਵੇਖਦਾ, ਪਰ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੰਛੀ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਗਾਉਂਦੇ, ਉਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਸਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮਧੁਰ ਫਲ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ, ਉਹਦੇ ਸਿਰਲੇ ਫਲ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਜੋ ਗਾਇਆਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਇਆਤ੍ਰਾ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭਾ, ਜਗਤੀ 'ਚ ਜੋ ਸਥਾਪਿਤ, ਉਹ ਜਗਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ। ਜੋ ਇਹ ਛੰਦ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ। ਗਾਇਆਤਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਰਿਕ, ਸਾਮਨ ਨਾਲ ਗੀਤ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਨਾਲ ਬੋਲੀ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ। ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲੀ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਛੰਦ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ। ਜਗਤੀ ਨੇ ਅਸਮਾਨੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ; ਰਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਗਾਇਆਤ੍ਰਾ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਜਲਾਵਟ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਮਹਾਨਤਾ ਤੋਂ, ਮਹਾਨਤਾ ਫੈਲ ਗਈ। ਮੈਂ ਇਸ ਚੰਗਾ ਦੂਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ। ਆਓ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰੋ, ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧੀਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਮ, ਜੋ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਲਿਆ, ਉਹ ਗਰਮ ਪਾਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਧਨ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਆਪਣੇ ਬਛੜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਵਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੋਤੀ ਗਾਂ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁੱਧੀਏ ਜਾਣੀ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਵਧੇ। ਗਾਂ, ਆਪਣੇ ਬਛੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੰਭਦੀ ਹੋਈ, ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ। ਗਰਮ ਪਾਤ੍ਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਵਗਾਉਂਦੀ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਾਪਦੀ। ਇਹ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਾਂ, ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਮਾਪਦੀ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ; ਬਿਜਲੀ ਬਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਅਣਢੱਕੀ, ਤੇਜ਼, ਜੀਵੰਤ, ਕੰਪਦੀ, ਪਰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰ। ਜੀਵੰਤ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ; ਅਮਰ, ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਗਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨੇੜੇ-ਦੂਰ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦਾ। ਉਹ, ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਇਕੱਠਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ। ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਜਿਸਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੱਸੇ। ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਉਹ ਵਿਘਟਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ। ਅਸਮਾਨ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਨਾਭੀ; ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਸਾਕ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਥਾਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰਭ ਹੈ; ਉਥੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਧੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲੇ ਸਿਰੇ ਬਾਰੇ; ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਬਾਰੇ। ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਤਾਕਤਵਾਨ ਘੋੜੇ ਦੇ ਬੀਜ ਬਾਰੇ; ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨ ਬਾਰੇ। ਇਹ ਯਜ੍ਯਾ ਵੇਦਿਕਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲਾ ਸਿਰਾ ਹੈ; ਇਹ ਯਜ੍ਯ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਭੀ। ਇਹ ਸੋਮਾ ਤਾਕਤਵਾਨ ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬੋਲੀ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਕਾਂ, ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਭੇਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।