ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਘੋੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਟਪਕਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਲਾਖ ਤੇ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਗਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਨਾ ਡਿੱਗਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਯੋਗਯ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਲੋਕ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਜੋ ਆਖਦੇ, "ਇਸ ਸੁਗੰਧਤ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਲਿਆਓ," ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਾਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਯਜਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਤਿਲਿਆਂ, ਭਾਂਡਿਆਂ, ਛਾਣਣ ਵਾਲੀਆਂ ਛੱਲਣੀਆਂ, ਢੱਕਣਾਂ, ਕੰਡਿਆਂ, ਕਸਾਈਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਘੋੜੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਘੋੜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਬੈਠਣਾ, ਮੁੜਨਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਪਿਆ, ਖਾਦਾ, ਜਾਂ ਵਰਤਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਗ, ਜੋ ਧੂਆਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਨਾ ਹੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਿੰਦੀ। ਜੋ ਹੋਮ ਯੋਗ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਵਸ਼ਟ-ਉਚਾਰ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਘੋੜੇ ਲਈ ਚਾਦਰਾਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਸੋਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਤੇਜ਼-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੈਥੋਂ, ਘੋੜੇ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲਗਿਆ—ਚਾਹੇ ਚਾਬੁਕ ਜਾਂ ਉਕਸਾਉਣ ਨਾਲ—ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਚਮਚਾ ਹੋਮ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਚੌਂਤੀ (34) ਪੱਠੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਬੰਨ੍ਹ, ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਮੋੜੀ ਹੋਈ ਹੱਡੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਸਰਤ ਨਾਲ, ਬਿਨਾਂ ਤੋੜੇ, ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ਼ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਕੱਟਣਾ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ, ਦੋ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ, ਇੱਕ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਿਆਰੀ ਗਰਮੀ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜੇ, ਨਾ ਹੀ ਧਾਰ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ; ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਅਸਾਵਧਾਨ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਛੁਰੀ ਤੇਰੇ ਅੰਗ ਤੋੜੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਮਾਰੇ। ਤੂੰ ਨਾ ਮਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ; ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਗੁਲਾਬੀ ਘੋੜੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ-ਸਲੇਟੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਘੋੜਾ ਖਚਰ ਦੇ ਜੋੜੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੋੜਾ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਗਾਂ, ਚੰਗੇ ਘੋੜੇ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਧਨ ਦਿਵੇ। ਅਦਿਤੀ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਘੋੜਾ, ਜੋ ਹੋਮ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਜਯੋਗਤਾ ਜਿਤਾ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਘੋੜੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਠੀ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਬਾਜ਼ ਦੇ ਪਰ, ਹਿਰਣ ਦੇ ਬਾਂਹ—ਇਹ ਘੋੜੇ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਯਮ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੱਤੀ, ਇੰਦ੍ਰਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਸਸੀ ਫੜੀ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਘੋੜਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਵਾਸੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਘੋੜਾ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਯਮ, ਆਦਿਤਯਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਤਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਅਕਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਬੰਨ੍ਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਬੰਨ੍ਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਵਰੁਣਾ, ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦੇਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਦੀ ਨੌ ਵਾਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਅਸਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ। ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਚਲਦਾ, ਪਰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਚਾਰਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੀ ਭੋਗ ਨੂੰ ਫੋਲੋ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਰਥ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇਰਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ, ਗਾਂ, ਕੁਆਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇਰਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ। ਸਾਰੇ ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼-ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰ ਤੇ ਮਨ ਦੋਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰਾ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਚਾਹਤ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ; ਘੋੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਘੋੜੇ ਆਕਾਸ਼ੀ, ਸੁੰਦਰ, ਤੇਜ਼, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ; ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਘੋੜੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਉੱਡਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਰਾਹੀ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਸਿੰਗ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ। ਉੱਚੇ ਚੌਂਗ ਵਿੱਚ, ਘੋੜਾ ਚਾਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ, ਨਾਭੀ ਵਾਂਗ, ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗਾ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦੇ ਕੋਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਰਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਭਗਤ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲੇ ਹੋਤਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇਕ ਮੱਧਲਾ ਭਰਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਭਰਾ ਘਿਉ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕਲਾਨ ਦੇ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਸੱਤ ਜਣੇ ਇਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਰਥ ਜੋੜਦੇ ਹਨ; ਇਕ ਘੋੜਾ, ਜਿਸਦੇ ਸੱਤ ਨਾਂ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਪਹੀਏ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕੇਂਦਰ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹੁੰਦੇ, ਨਾਂ ਟੁੱਟਦੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖੜੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਜਣੇ ਖੜੇ ਹਨ; ਸੱਤ ਪਹੀਏ, ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ; ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਨਾਂ ਹਨ। ਕੌਣ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਵੇਖੀ, ਜਿਸਦਾ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰ ਸੀ ਪਰ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਧਰਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ—ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕੌਣ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਗਿਆ? ਮੈਂ, ਨਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹਨ; ਬੱਚੜੇ ਤੇ ਸਾਂਡ ਉੱਤੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸੱਤ ਧਾਗੇ ਤਾਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਣਿਆ। ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਲੈਣ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਸਨੇ ਛੇ ਥਾਵਾਂ, ਅਜਨਮੇ ਰੂਪ ਬਣਾਏ—ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਬੰਦਾ ਦੱਸੇ, ਜੋ ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਦੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਗਾਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਕੱਢਦੀਆਂ, ਢੱਕਣ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਾਂਝਿਆ; ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲੀ; ਉਹ, ਭ੍ਰੂਣ ਦੇ ਸਾਰ ਨਾਲ ਤੀਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਬੋਲਣ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਮਾਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਜੋੜੀ ਗਈ; ਭ੍ਰੂਣ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ; ਬੱਚੜਾ, ਮਾਪ ਕੇ, ਗਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੂਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ। ਤਿੰਨ ਮਾਂਵਾਂ, ਤਿੰਨ ਪਿਉਆਂ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਇਕ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਚੱਕਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਥੱਕਦੇ; ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਬੋਲਦੇ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ। ਬਾਰਾਂ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ; ਇੱਥੇ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਜੁੜਵਾ ਪੁੱਤਰ ਖੜੇ ਹਨ, ਸੱਤ ਸੌ ਵੀਹ (720)। ਉਹ ਪੰਜ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਆਖਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਗਿਆਨੀ ਉੱਪਰਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਸੱਤ ਪਹੀਏ, ਛੇ ਸਪੋਕਾਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਜ ਸਪੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਪਹੀਏ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖੜੇ ਹਨ; ਇਸ ਦਾ ਧੁਰਾ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਨਾਂ ਟੁੱਟਦਾ, ਨਾਂ ਇਸਦੇ ਸਪੋਕ। ਸਦੀਵੀ ਘੇਰੇ ਨਾਲ, ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ; ਦੱਸ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਕਠੇ ਜਨਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਇਕ ਅਕੇਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ। ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ, ਉਸਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਉਤਪੱਤੀ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰਾਜ਼, ਸਭ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।