ਅਸ਼ਵਿਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਦਾਤਾ ਹਨ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੀ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਵਧ੍ਰਿਮਤੀ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗਾਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰੀਏ। ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਰਥ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਸੁਹਾਵਣੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਜੋੜੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਜੋੜੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਗੀਆਂ ਪਹੀਏ ਵਾਲੀ ਰਥ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਦੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਥ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀ, ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ। ਕਵੀ ਪੂਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼, ਜੋ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰਾਂ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਸਥਾਨ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਕੁਆਰੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਰੰਗਦਾਰ, ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੰਦਨਾ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਤੌਗ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ, ਅਤੇ ਚਯਵਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨੌਜਵਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਤ੍ਰਯੀ ਨੂੰ ਜਰੂਰੀ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ, ਕਾਨਵਾ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਅੱਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਯੂ ਲਈ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ, ਵਰਤਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਵਿਸ਼ਪਲਾ ਦੀ ਲੱਤ ਮੁੜ ਜੋੜੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੇਡੁ ਨੂੰ ਸਫੈਦ, ਇੰਦਰ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅਸ਼ਵਿਨ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਦਾ ਸੱਦਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਨ-ਦਾਇਕ ਰਥ ਤੇ ਆਉਣ। ਨਸਤਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਵੇਲੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸੱਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਰਥ, ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਵੱਡੇ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਰੱਸੇ ਵਾਲੀ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਉਚੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਥ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਇਨਾਮ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭੁਜਯੁ ਨੂੰ, ਜੋ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬਚਾਇਆ, ਅਤੇ ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਲਈ ਸਾਫ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਭਰੀ ਰਥ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ, ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੇਭਾ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦਿੱਤੀ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੰਦਨਾ ਨੂੰ ਪੁਨਰਜੀਵਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਿਸਤਰੀ ਰਥ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾ-ਫੂਲਦਾ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਦੂਰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਵੀ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ-ਮਧੁਰ ਮਧੁਮੱਖੀ, ਜੋ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ਼ਿਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਸੱਦੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਮਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਸਿਰ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੇਡੁ ਨੂੰ ਫਿਰ ਧਨ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਅਗਿਆਨੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਿਨੋ! ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਿਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਮਤਕਾਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਭੀਗੂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਗਤ ਤੁਸੀਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤਕਵਾਨਾ ਦਾ ਗੀਤ ਸੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੋਭਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਧਨ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਸਦਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਚੰਗੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣੋ, ਸਾਨੂੰ ਭੇੜੀਏ ਜਾਂ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਦਿਓ, ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿਓ; ਉਹ ਭਰੀ ਉੱਧਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ। ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਰ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਧਨ ਦਿਓ, ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਨ ਵੀ ਦਿਓ। ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਰਥ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ’ਚ ਮੈਂ ਅਨੇਕ ਵਾਰੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਭਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਓ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰਥ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਨੀਂਦ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਰੌਣਕ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੋਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ। ਤੇ ਜਦੋਂ, ਹੇ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਅੰਗੀਰਸਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਘਰ-ਘਰ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਥਾਂ ’ਤੇ ਟਿਕਾਇਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ; ਇਨਾਮ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਤੋਂ ਧਨ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਝੁੰਡ ਵੇਖਦੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਾ। ਤੁਸੀਂ ਅੰਗੀਰਸਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਜਰ ਬਣਾਇਆ, ਸੈਨਾ ਬਣਾਈ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਮੀ, ਸਵਰਗ ਦਾ ਧਨ ਦਿਓ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂਤਾ ਦਿਓ। ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ। ਦੁੱਧ ਜੋ ਦੋ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਕੱਢਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਹੇ ਦਾਤਾਰ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਦਿਆਲੂ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੀਕ ਨਾਲ ਭੇਟਿਆ ਗਿਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸਦੀ ਦਰ ਸਦੀ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੁਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਿਰਪਾਵਾਂ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।