ਹੇ ਭਾਈਓ ਅਤੇ ਭੈਣੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ, ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਇਲਾਹੀ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਯਾਤਰਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਨੂੰ ਛੁਹਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਈ ਮਿਲੇ—ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨਤਾ, ਪੈਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੰਨ, ਅਤੇ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਹਿੱਸਾ। ਉਹ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਟਕਾ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਚਰਾਗਾਹ ਵਿੱਚ ਗਾਂ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭੀਜੀ ਹੋਈ ਹੱਦ, ਜਾਂ ਉਪਜਾਊ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਤਾਕਤ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਨਤੀ ਕਰਨ, ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਗਾਂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਦ ਵਾਂਗ ਪੱਕੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਰਜ਼ੂ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਮਹਾਂਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਈ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਹ ਖੁਲ ਗਈ। ਜੋ ਉੱਚੇ ਦਾਤਾ ਹਨ, ਜੋ ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਜਾਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਕਰਤੱਬ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ੍ਯ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਮਨ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲੇ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਯਜਮਾਨ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਘੋੜਾ, ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ—ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਨੀ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਦੁੱਖੀ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨੀ ਹੋਦੇ; ਜਗਤ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਾਨੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਧਾਈਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਧੂਆਂ, ਅੰਦਰਲੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼, ਅਤੇ ਅਣਬੁਲਾਏ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਦਾਨੀਆਂ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਾਂਗ ਸਜਦੇ ਹਨ। ਭੋਜਾ ਦੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਵੀ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰਮਾ ਅਤੇ ਪਣੀਆਂ ਦੀ ਰੁਚਿਕਰ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਹੇ ਸਾਰਮਾ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੂਰ ਜਾਂ ਕੇ ਰਸਾ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕੀਤਾ? ਤੇਰੀ ਮਨਸ਼ਾ ਕੀ ਸੀ?" ਸਾਰਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ, ਪਣੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਲੈਣ ਗਈ ਸੀ। ਡਰ ਕਰਕੇ ਰਸਾ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ।" ਪਣੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇੰਦ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਆਈ?" ਸਾਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਪਰ ਇੰਦ੍ਰ ਵੱਡੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।" ਪਣੀਆਂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗਾਂਆਂ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਰਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਪਣੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੌਲਤ ਪੱਥਰ ਹੇਠਾਂ ਛੁਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਵੰਡ ਲਈ। ਪਣੀਆਂ ਨੇ ਸਾਰਮਾ ਨੂੰ ਭੈਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਾਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭੈਚਾਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ—ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।" ਆਖ਼ਿਰ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਲੁਕਾਈਆਂ ਗਾਂਆਂ ਲੱਭ ਲਈਆਂ। ਫਿਰ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਦੋਸ਼ੀ ਸਨ—ਸਲਿਲਾ, ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਨ, ਅਤੇ ਖੂਹ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵਰਨ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਿਰਫ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਦੂਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਸੋਮਾ ਵਲੋਂ ਲੈ ਜਾਈ ਪਤਨੀ ਲੱਭੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਭਜਨ ਗਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਾਤਵੇਦਸ ਅੱਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਆਵੇ। ਤਨੂਨਪਾਤ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਆਸ੍ਰਵਾਦ ਮੰਗਿਆ। ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਸਫਲ ਕਰੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਸ਼ਤ (ਕੁਸ਼) ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਿਛਾਈ ਗਈ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਸਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲੇ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਾਤ, ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਆਈਆਂ। ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਵਕਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ, ਇਲਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ—ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਾਨੂੰ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਯਾਤਰਾ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਚੰਗਿਆਈ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।