ଉତ ସ୍ମ ସଦ୍ମ ହର୍ଯତସ୍ଯ ପସ୍ତ୍ଯୋରତ୍ଯୋ ନ ଵାଜଂ ହରିଵାଁ ଅଚିକ୍ରଦତ୍ । ମହୀ ଚିଦ୍ଧି ଧିଷଣାହର୍ଯଦୋଜସା ବୃହଦ୍ଵଯୋ ଦଧିଷେ ହର୍ଯତଶ୍ଚିଦା
ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଗୃହରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଉପହାର ପାଇଁ ରେସର ଭଳି ନାଦ କରିଥିଲା। ବଡ଼, ପୋଷକ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଶକ୍ତିରେ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପିତ କରିଛି।
ଆ ରୋଦସୀ ହର୍ଯମାଣୋ ମହିତ୍ଵା ନଵ୍ଯଂନଵ୍ଯଂ ହର୍ଯସି ମନ୍ମ ନୁ ପ୍ରିଯମ୍ । ପ୍ର ପସ୍ତ୍ଯମସୁର ହର୍ଯତଂ ଗୋରାଵିଷ୍କୃଧି ହରଯେ ସୂର୍ଯାଯ
ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଭରି, ତୁମେ ମହାନତାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଛ। ପ୍ରତି ନବ ନବ ଭାବରେ, ତୁମେ ଏହି ମୋର ପ୍ରିୟ ସ୍ତୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠୁଛ। ମହାପ୍ରଭୁ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଗୋର ଗୃହକୁ ଉପାସକ ପାଇଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ କର।
ଆ ତ୍ଵା ହର୍ଯନ୍ତଂ ପ୍ରଯୁଜୋ ଜନାନାଂ ରଥେ ଵହନ୍ତୁ ହରିଶିପ୍ରମିନ୍ଦ୍ର । ପିବା ଯଥା ପ୍ରତିଭୃତସ୍ଯ ମଧ୍ଵୋ ହର୍ଯନ୍ଯଜ୍ଞଂ ସଧମାଦେ ଦଶୋଣିମ୍
ଲୋକମାନଙ୍କର ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ ରଥରେ ନେଇଯାଉ, ହରିଶିରା ଇନ୍ଦ୍ର। ତୁମେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଉପସ୍ଥାପିତ ମଦ ଖାଉ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଦଶ ପୁରୋହିତ ସହିତ ସମିତିରେ ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କର।
ଅପାଃ ପୂର୍ଵେଷାଂ ହରିଵଃ ସୁତାନାମଥୋ ଇଦଂ ସଵନଂ କେଵଲଂ ତେ । ମମଦ୍ଧି ସୋମଂ ମଧୁମନ୍ତମିନ୍ଦ୍ର ସତ୍ରା ଵୃଷଞ୍ଜଠର ଆ ଵୃଷସ୍ଵ
ପୂର୍ବରୁ ଚାପିଯାଇଥିବା ସୋମମାନଙ୍କରୁ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଏବଂ ଏହି ସବନ କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ। ମଧୁର ସୋମ ପିଉ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତି ସହିତ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହାକୁ ଏକାସାଥିରେ ତୁମ ପେଟରେ ଭରିଦିଅ।
ଯା ଓଷଧୀଃ ପୂର୍ଵା ଜାତା ଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ରିଯୁଗଂ ପୁରା । ମନୈ ନୁ ବଭ୍ରୂଣାମହଂ ଶତଂ ଧାମାନି ସପ୍ତ ଚ
ଯେଉଁ ଔଷଧୀମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ତିନି ଯୁଗ ଆଗରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ— ମୁଁ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ଶତ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସାତଟି ନିବାସ ଘୋଷଣା କରୁଛି।
ଶତଂ ଵୋ ଅମ୍ବ ଧାମାନି ସହସ୍ରମୁତ ଵୋ ରୁହଃ । ଅଧା ଶତକ୍ରତ୍ଵୋ ଯୂଯମିମଂ ମେ ଅଗଦଂ କୃତ
ମାତାମାନେ, ତୁମର ଶତ ଆଶ୍ରୟ ଅଛି, ଏବଂ ହଜାର ରୂପ ଅଛି। ଏହିପରି, ଶତଶକ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା ତୁମେ, ଏହି ମୋ ପୁରୁଷକୁ ରୋଗମୁକ୍ତ କର।
ଓଷଧୀଃ ପ୍ରତି ମୋଦଧ୍ଵଂ ପୁଷ୍ପଵତୀଃ ପ୍ରସୂଵରୀଃ । ଅଶ୍ଵା ଇଵ ସଜିତ୍ଵରୀର୍ଵୀରୁଧଃ ପାରଯିଷ୍ଣ୍ଵଃ
ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର ଔଷଧୀମାନେ, ଆନନ୍ଦ କର; ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭଳି, ଚିକିତ୍ସାକର ଗଛମାନେ ଆମକୁ ଅପରାହ୍ନ ପାର କରିଦିଅ।
ଓଷଧୀରିତି ମାତରସ୍ତଦ୍ଵୋ ଦେଵୀରୁପ ବ୍ରୁଵେ । ସନେଯମଶ୍ଵଂ ଗାଂ ଵାସ ଆତ୍ମାନଂ ତଵ ପୂରୁଷ
ଔଷଧୀମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବୀ ମାତା ଭାବରେ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଛି; ମୁଁ ଏକ ଘୋଡ଼ା, ଏକ ଗାଈ, ଏକ ପୋଷାକ ଓ ତୁମ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଚାହେଁ, ମୋ ପୁରୁଷ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥେ ଵୋ ନିଷଦନଂ ପର୍ଣେ ଵୋ ଵସତିଷ୍କୃତା । ଗୋଭାଜ ଇତ୍କିଲାସଥ ଯତ୍ସନଵଥ ପୂରୁଷମ୍
ତୁମର ଆସନ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ତଳେ, ତୁମର ବାସ ତୁମର ପତ୍ରରେ। କହାଯାଏ, ତୁମେ ଗୋରୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପୁରୁଷକୁ ଦେଉଛ।
ଯତ୍ରୌଷଧୀଃ ସମଗ୍ମତ ରାଜାନଃ ସମିତାଵିଵ । ଵିପ୍ରଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ଭିଷଗ୍ରକ୍ଷୋହାମୀଵଚାତନଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଔଷଧୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ସଭାରେ ଭଳି; ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବରେ କହାଯାଏ, ରୋଗକୁ ଦୂର କରିବା ରକ୍ଷକ।
ଅଶ୍ଵାଵତୀଂ ସୋମାଵତୀମୂର୍ଜଯନ୍ତୀମୁଦୋଜସମ୍ । ଆଵିତ୍ସି ସର୍ଵା ଓଷଧୀରସ୍ମା ଅରିଷ୍ଟତାତଯେ
ଘୋଡ଼ା ଓ ସୋମ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଔଷଧୀମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ।
ଉଚ୍ଛୁଷ୍ମା ଓଷଧୀନାଂ ଗାଵୋ ଗୋଷ୍ଠାଦିଵେରତେ । ଧନଂ ସନିଷ୍ଯନ୍ତୀନାମାତ୍ମାନଂ ତଵ ପୂରୁଷ
ଔଷଧୀମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଗୋରୁ ଗୋଠରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଭଳି; ସେମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମ ଆତ୍ମା, ମୋ ପୁରୁଷ।
ଇଷ୍କୃତିର୍ନାମ ଵୋ ମାତାଥୋ ଯୂଯଂ ସ୍ଥ ନିଷ୍କୃତୀଃ । ସୀରାଃ ପତତ୍ରିଣୀ ସ୍ଥନ ଯଦାମଯତି ନିଷ୍କୃଥ
ଇଷ୍କୃତିର ତୁମର ମାତାର ନାମ, ତୁମେ ଇଷ୍କୃତିମାନେ; ତୁମେ ଶିରା, ପାଖି ଭଳି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ରୋଗକୁ ଦୂର କରୁଛ।
ଅତି ଵିଶ୍ଵାଃ ପରିଷ୍ଠା ସ୍ତେନ ଇଵ ଵ୍ରଜମକ୍ରମୁଃ । ଓଷଧୀଃ ପ୍ରାଚୁଚ୍ଯଵୁର୍ଯତ୍କିଂ ଚ ତନ୍ଵୋ ରପଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ; ଚୋର ଭଳି ଗୋଠକୁ ଟପି ଯାଉଛ। ଔଷଧୀମାନେ ଦେହରେ ଯେଉଁ ଅପବିତ୍ରତା ଥିଲା, ତାହାକୁ ହେଳି ଦେଇଛନ୍ତି।
ଯଦିମା ଵାଜଯନ୍ନହମୋଷଧୀର୍ହସ୍ତ ଆଦଧେ । ଆତ୍ମା ଯକ୍ଷ୍ମସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି ପୁରା ଜୀଵଗୃଭୋ ଯଥା
ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତି ଚାହିଁ ମୁଁ ଏହି ଔଷଧୀମାନେ ହାତରେ ନେଉଛି, ରୋଗର ଆତ୍ମା ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଜୀବନର ଫାଦ ଖୋଲିଯାଏ।
ଯସ୍ଯୌଷଧୀଃ ପ୍ରସର୍ପଥାଙ୍ଗମଙ୍ଗଂ ପରୁଷ୍ପରୁଃ । ତତୋ ଯକ୍ଷ୍ମଂ ଵି ବାଧଧ୍ଵ ଉଗ୍ରୋ ମଧ୍ଯମଶୀରିଵ
ଯେଉଁଠାରେ ଔଷଧୀମାନେ ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗ, ଯୋଡ଼ ଯୋଡ଼ରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଠାରୁ ତୁମେ ରୋଗକୁ ଦୂର କର, ଭୟାନକ ମଧ୍ୟମ ଆଙ୍ଗୁଠି ଭଳି।
ସାକଂ ଯକ୍ଷ୍ମ ପ୍ର ପତ ଚାଷେଣ କିକିଦୀଵିନା । ସାକଂ ଵାତସ୍ଯ ଧ୍ରାଜ୍ଯା ସାକଂ ନଶ୍ଯ ନିହାକଯା
ରୋଗ ସହିତ ଏକାସାଥି ଚାଲିଯାଉ, ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ପେଚା ସହିତ; ପବନର ଝଞ୍ଜା ସହିତ ଚାଲିଯାଉ, ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହେଉଥିବା ସମୟରେ ନଷ୍ଟ ହେଉ।
ଅନ୍ଯା ଵୋ ଅନ୍ଯାମଵତ୍ଵନ୍ଯାନ୍ଯସ୍ଯା ଉପାଵତ । ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସଂଵିଦାନା ଇଦଂ ମେ ପ୍ରାଵତା ଵଚଃ
ତମେଁଯେଉଁଯେଉଁ ଗଛମାନେ, ଏକେ ଅନ୍ୟକୁ ଅନୁସରନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟେ ଅନ୍ୟକୁ ଅନୁସରନ୍ତୁ; ସମସ୍ତେ ଏକତାରେ ମିଶି, ମୋର ଏହି କଥାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଯାଃ ଫଲିନୀର୍ଯା ଅଫଲା ଅପୁଷ୍ପା ଯାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିଣୀଃ । ବୃହସ୍ପତିପ୍ରସୂତାସ୍ତା ନୋ ମୁଞ୍ଚନ୍ତ୍ଵଂହସଃ
ଯେଉଁ ଗଛମାନେ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଫୁଲ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତି—ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଗଛମାନେ—ସମସ୍ତେ ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ ମା ଶପଥ୍ଯାଦଥୋ ଵରୁଣ୍ଯାଦୁତ । ଅଥୋ ଯମସ୍ଯ ପଡ୍ବୀଶାତ୍ସର୍ଵସ୍ମାଦ୍ଦେଵକିଲ୍ବିଷାତ୍
ଗଛମାନେ ମୋତେ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଭଗବାନ ବରୁଣଙ୍କ ରୋଷରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଯମଙ୍କ ଶୃଙ୍ଖଳରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଅଵପତନ୍ତୀରଵଦନ୍ଦିଵ ଓଷଧଯସ୍ପରି । ଯଂ ଜୀଵମଶ୍ନଵାମହୈ ନ ସ ରିଷ୍ଯାତି ପୂରୁଷଃ
ଯେଉଁ ଗଛମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି ଓ ଯେଉଁମାନେ ନପଡ଼ନ୍ତି, ଦିନେ ଓ ରାତିରେ, ଏହି ଔଷଧମାନେ—ଯାହାକୁ ଆମେ ଖାଇଅଁ ଦେଉ, ସେ ଲୋକ କେବେ ମରିନାହିଁ।
ଯା ଓଷଧୀଃ ସୋମରାଜ୍ଞୀର୍ବହ୍ଵୀଃ ଶତଵିଚକ୍ଷଣାଃ । ତାସାଂ ତ୍ଵମସ୍ଯୁତ୍ତମାରଂ କାମାଯ ଶଂ ହୃଦେ
ଯେଉଁ ଔଷଧମାନେ ସୋମଙ୍କ ଶାସନରେ ଅଛନ୍ତି, ଅନେକ ଏବଂ ଶତ ଜଣେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ; ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର ଓ ହୃଦୟକୁ ଶୁଭ ଦିଅ।
ଯା ଓଷଧୀଃ ସୋମରାଜ୍ଞୀର୍ଵିଷ୍ଠିତାଃ ପୃଥିଵୀମନୁ । ବୃହସ୍ପତିପ୍ରସୂତା ଅସ୍ଯୈ ସଂ ଦତ୍ତ ଵୀର୍ଯମ୍
ଯେଉଁ ଔଷଧମାନେ ସୋମଙ୍କ ଶାସନରେ ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେମାନେ ଏହି ଜଣକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ମା ଵୋ ରିଷତ୍ଖନିତା ଯସ୍ମୈ ଚାହଂ ଖନାମି ଵଃ । ଦ୍ଵିପଚ୍ଚତୁଷ୍ପଦସ୍ମାକଂ ସର୍ଵମସ୍ତ୍ଵନାତୁରମ୍
ମୁଁ ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେଁଯେଉଁଯେଉଁ ଗଛ ଖୋଡ଼ୁଛି, ତୁମେଁଯେଉଁଯେଉଁ ଗଛ ଖୋଡ଼ିବାରୁ କେହି ଅନ୍ୟେ ଅନ୍ୟେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହେଉନାହିଁ; ଦୁଇପଦ ଓ ଚାରିପଦ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ସମସ୍ତେ ନିରୋଗ ରହନ୍ତୁ।
ଯାଶ୍ଚେଦମୁପଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯାଶ୍ଚ ଦୂରଂ ପରାଗତାଃ । ସର୍ଵାଃ ସଂଗତ୍ଯ ଵୀରୁଧୋଽସ୍ଯୈ ସଂ ଦତ୍ତ ଵୀର୍ଯମ୍
ଯେଉଁ ଗଛମାନେ ଏହି କଥାକୁ ନିକଟରେ ଶୁଣୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଗଛମାନେ ଏକତାରେ ମିଶି, ଏହି ଜଣକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଓଷଧଯଃ ସଂ ଵଦନ୍ତେ ସୋମେନ ସହ ରାଜ୍ଞା । ଯସ୍ମୈ କୃଣୋତି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତଂ ରାଜନ୍ପାରଯାମସି
ଔଷଧମାନେ ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଏକତାରେ କଥା କହନ୍ତି; ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ରାଜା, ଆମେ ସେ ଲୋକକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଉ।
(ତୁ. ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣମ୍ [[ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣମ୍/ଅଧ୍ଯାଯଃ ୧୨୦|୨.୫୦.୧୪]]) ତ୍ଵମୁତ୍ତମାସ୍ଯୋଷଧେ ତଵ ଵୃକ୍ଷା ଉପସ୍ତଯଃ । ଉପସ୍ତିରସ୍ତୁ ସୋଽସ୍ମାକଂ ଯୋ ଅସ୍ମାଁ ଅଭିଦାସତି
ତୁମେ ଔଷଧମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ; ତୁମର ମୂଳ ଆମର ଭିତି; ଏହି ଭିତି ଆମ ପାଇଁ ହେଉ, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ବୃହସ୍ପତେ ପ୍ରତି ମେ ଦେଵତାମିହି ମିତ୍ରୋ ଵା ଯଦ୍ଵରୁଣୋ ଵାସି ପୂଷା । ଆଦିତ୍ଯୈର୍ଵା ଯଦ୍ଵସୁଭିର୍ମରୁତ୍ଵାନ୍ସ ପର୍ଜନ୍ଯଂ ଶଂତନଵେ ଵୃଷାଯ
ବୃହସ୍ପତି, ଦେବତା ଶକ୍ତି ସହିତ ମୋ ପାଖକୁ ଆସ; ତୁମେ ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ପୂଷା, ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ବସୁମାନେ, ମାରୁତମାନେ ଯେହେଉଁ; ପର୍ଜନ୍ୟ ଆମ ପିଲାମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଆ ଦେଵୋ ଦୂତୋ ଅଜିରଶ୍ଚିକିତ୍ଵାନ୍ତ୍ଵଦ୍ଦେଵାପେ ଅଭି ମାମଗଚ୍ଛତ୍ । ପ୍ରତୀଚୀନଃ ପ୍ରତି ମାମା ଵଵୃତ୍ସ୍ଵ ଦଧାମି ତେ ଦ୍ଯୁମତୀଂ ଵାଚମାସନ୍
ଦେବତାଙ୍କ ଦୂତ, ତୁମେ ତ୍ରୁତିକ୍ଷଣ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସ; ମୋତେ ଦୟା କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ କଥା ଦେଉଛି, ଏହା ତୁମର ଆସନ ହେଉ।
ଅସ୍ମେ ଧେହି ଦ୍ଯୁମତୀଂ ଵାଚମାସନ୍ବୃହସ୍ପତେ ଅନମୀଵାମିଷିରାମ୍ । ଯଯା ଵୃଷ୍ଟିଂ ଶଂତନଵେ ଵନାଵ ଦିଵୋ ଦ୍ରପ୍ସୋ ମଧୁମାଁ ଆ ଵିଵେଶ
ବୃହସ୍ପତି, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ କଥା ରଖ, ଯାହା ରୋଗ ହିନ୍ଦି ଓ ପୋଷକ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପିଲାମାନେ ପାଇଁ ବର୍ଷା ଆଣିପାରିବା, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ମଧୁ ଝରିପଡ଼େ।