ଏତେ ଵଦନ୍ତି ଶତଵତ୍ସହସ୍ରଵଦଭି କ୍ରନ୍ଦନ୍ତି ହରିତେଭିରାସଭିଃ । ଵିଷ୍ଟ୍ଵୀ ଗ୍ରାଵାଣଃ ସୁକୃତଃ ସୁକୃତ୍ଯଯା ହୋତୁଶ୍ଚିତ୍ପୂର୍ଵେ ହଵିରଦ୍ଯମାଶତ
ଏମାନେ କଥା କହନ୍ତି, ଶତ ବର୍ଷ, ହଜାର ବର୍ଷ ପରି; ସେମାନେ ତାଙ୍କର ହରିତ ପିଠି ସହିତ ଏକାସাথে ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି। ଭଲ ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପାଥରମାନେ, ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତାରେ, ପ୍ରଥମ ହୋତା ମଧ୍ୟ ତାଜା ହବିଷ୍ୟ ଚାପିଛନ୍ତି।
ଏତେ ଵଦନ୍ତ୍ଯଵିଦନ୍ନନା ମଧୁ ନ୍ଯୂଙ୍ଖଯନ୍ତେ ଅଧି ପକ୍ଵ ଆମିଷି । ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଶାଖାମରୁଣସ୍ଯ ବପ୍ସତସ୍ତେ ସୂଭର୍ଵା ଵୃଷଭାଃ ପ୍ରେମରାଵିଷୁଃ
ଏମାନେ କଥା କହନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ମଧୁ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ; ସେମାନେ ପାକା ମାଂସ ଉପରେ ଚାପି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଲାଲ ଗଛର ଡାଳିରେ ସେମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଦମାନେ, ସୋମ ପାଇଁ ଆସାକ୍ତ ହୋଇ, ଗର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି।
ବୃହଦ୍ଵଦନ୍ତି ମଦିରେଣ ମନ୍ଦିନେନ୍ଦ୍ରଂ କ୍ରୋଶନ୍ତୋଽଵିଦନ୍ନନା ମଧୁ । ସଂରଭ୍ଯା ଧୀରାଃ ସ୍ଵସୃଭିରନର୍ତିଷୁରାଘୋଷଯନ୍ତଃ ପୃଥିଵୀମୁପବ୍ଦିଭିଃ
ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ କହନ୍ତି, ମଧୁରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁଛନ୍ତି, ମଧୁ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ। ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନମାନେ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀମାନେ ସହିତ, ଭୂମିରେ ଦଳ ସହିତ ଗଞ୍ଜନ କରି ଚାଲିଛନ୍ତି।
ସୁପର୍ଣା ଵାଚମକ୍ରତୋପ ଦ୍ଯଵ୍ଯାଖରେ କୃଷ୍ଣା ଇଷିରା ଅନର୍ତିଷୁଃ । ନ୍ଯଙ୍ନି ଯନ୍ତ୍ଯୁପରସ୍ଯ ନିଷ୍କୃତଂ ପୁରୂ ରେତୋ ଦଧିରେ ସୂର୍ଯଶ୍ଵିତଃ
ସୁନ୍ଦର ପଖି ମାନେ କଥା କହିଛନ୍ତି; ଉପରେ କଳା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ ତାଙ୍କର ଗତିରେ ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ତଳକୁ, ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି; ବହୁ ଧାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବୀଜକୁ ବହନ କରିଛନ୍ତି।
ଉଗ୍ରା ଇଵ ପ୍ରଵହନ୍ତଃ ସମାଯମୁଃ ସାକଂ ଯୁକ୍ତା ଵୃଷଣୋ ବିଭ୍ରତୋ ଧୁରଃ । ଯଚ୍ଛ୍ଵସନ୍ତୋ ଜଗ୍ରସାନା ଅରାଵିଷୁଃ ଶୃଣ୍ଵ ଏଷାଂ ପ୍ରୋଥଥୋ ଅର୍ଵତାମିଵ
ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଏମାନେ ଦୌଡ଼ି ଏକଠି ହୁଅନ୍ତି, ଏକାଠି ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ ଜୁଆ କାନ୍ଧରେ ନେଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବାବେଳେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, କାମରେ ଉତ୍ସାହିତ; ସେମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣ, ଘୋଡ଼ାର ହିନ୍ହିନାଣି ପରି।
ଦଶାଵନିଭ୍ଯୋ ଦଶକକ୍ଷ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦଶଯୋକ୍ତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦଶଯୋଜନେଭ୍ଯଃ । ଦଶାଭୀଶୁଭ୍ଯୋ ଅର୍ଚତାଜରେଭ୍ଯୋ ଦଶ ଧୁରୋ ଦଶ ଯୁକ୍ତା ଵହଦ୍ଭ୍ଯଃ
ତଳେ ଦଶଟି, ପାଶେ ଦଶଟି, ଯୋକ୍ତରେ ଦଶଟି, ଦଶଟି ଦୂରତା; ଦଶଟି ଛୁଡ଼ା, ଅବିନାଶୀ, ଗୁଞ୍ଜନ କରୁନ୍ତୁ, ଦଶଟି ଯୋକ୍ତରେ, ଦଶଟି ଯୋଗାଯୋଗ କରୁଥିବା ଯେଉଁମାନେ ଭାର ବହନ କରନ୍ତି।
ତେ ଅଦ୍ରଯୋ ଦଶଯନ୍ତ୍ରାସ ଆଶଵସ୍ତେଷାମାଧାନଂ ପର୍ଯେତି ହର୍ଯତମ୍ । ତ ଊ ସୁତସ୍ଯ ସୋମ୍ଯସ୍ଯାନ୍ଧସୋଽଂଶୋଃ ପୀଯୂଷଂ ପ୍ରଥମସ୍ଯ ଭେଜିରେ
ଏହି ପାଥରମାନେ, ଦଶଟି ବନ୍ଧନ ସହିତ, ବେଗୁନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ବସିବା ସ୍ଥାନ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରଥମ ମଧୁର ସୋମର ରସ ପିଇଛନ୍ତି, ଚାପି ନିଆଯାଇଥିବା ରସର ସାର।
ତେ ସୋମାଦୋ ହରୀ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନିଂସତେଽଂଶୁଂ ଦୁହନ୍ତୋ ଅଧ୍ଯାସତେ ଗଵି । ତେଭିର୍ଦୁଗ୍ଧଂ ପପିଵାନ୍ସୋମ୍ଯଂ ମଧ୍ଵିନ୍ଦ୍ରୋ ଵର୍ଧତେ ପ୍ରଥତେ ଵୃଷାଯତେ
ସୋମରୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଦୁଇଟି ହଳଦିଆ ଘୋଡ଼ା ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି, ରସ ଦୋହନ କରି, ଗାଈ ଉପରେ ବସନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମର ମଧୁର ଦୁଧ ପିଇଛନ୍ତି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ବୃଦ୍ଧି, ବିସ୍ତାର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି।
ଵୃଷା ଵୋ ଅଂଶୁର୍ନ କିଲା ରିଷାଥନେଳାଵନ୍ତଃ ସଦମିତ୍ସ୍ଥନାଶିତାଃ । ରୈଵତ୍ଯେଵ ମହସା ଚାରଵ ସ୍ଥନ ଯସ୍ଯ ଗ୍ରାଵାଣୋ ଅଜୁଷଧ୍ଵମଧ୍ଵରମ୍
ତୁମର ଅଂଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେବେ ହ୍ରାସ ପାଉନାହିଁ, ସଦା ଉପସ୍ଥିତ, କେବେ କମିନାହିଁ। ରୈବତ ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପରି ଶକ୍ତି ସହିତ ଦୃଢ଼ ରୁହ, ହେ ପାଥରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଛ।
ତୃଦିଲା ଅତୃଦିଲାସୋ ଅଦ୍ରଯୋଽଶ୍ରମଣା ଅଶୃଥିତା ଅମୃତ୍ଯଵଃ । ଅନାତୁରା ଅଜରା ସ୍ଥାମଵିଷ୍ଣଵଃ ସୁପୀଵସୋ ଅତୃଷିତା ଅତୃଷ୍ଣଜଃ
ଏହି ପାଥରମାନେ ଦୃଢ଼, କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ, ଅଚଳ, ଅମର; କେବେ ଦୁଃଖିତ ନୁହଁନ୍ତି, ବୟସ ହୁଏନାହିଁ, ସ୍ଥିର, ବିସ୍ତୃତ, ପୁଷ୍ଟି, ଅତୃପ୍ତ, ତୃଷ୍ଣା ନଥିବା ଜନ୍ମ।
ଧ୍ରୁଵା ଏଵ ଵଃ ପିତରୋ ଯୁଗେଯୁଗେ କ୍ଷେମକାମାସଃ ସଦସୋ ନ ଯୁଞ୍ଜତେ । ଅଜୁର୍ଯାସୋ ହରିଷାଚୋ ହରିଦ୍ରଵ ଆ ଦ୍ଯାଂ ରଵେଣ ପୃଥିଵୀମଶୁଶ୍ରଵୁଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ତୁମର ପିତାମାନେ ସୁରକ୍ଷା ଆଶା କରି, ତୁମକୁ ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଆସନକୁ। ଅକ୍ଷୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚଳନ ସହିତ, ସେମାନେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ଧ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଗର୍ଜନରେ ଗୁଞ୍ଜିତ କରିଛନ୍ତି।
ତଦିଦ୍ଵଦନ୍ତ୍ଯଦ୍ରଯୋ ଵିମୋଚନେ ଯାମନ୍ନଞ୍ଜସ୍ପା ଇଵ ଘେଦୁପବ୍ଦିଭିଃ । ଵପନ୍ତୋ ବୀଜମିଵ ଧାନ୍ଯାକୃତଃ ପୃଞ୍ଚନ୍ତି ସୋମଂ ନ ମିନନ୍ତି ବପ୍ସତଃ
ମୁକ୍ତିବେଳେ ପାଥରମାନେ ଏଭଳି କହନ୍ତି, ଯେପରି ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କର ଦାଡ଼ି ସହିତ ହିନ୍ହିନାଣି କରେ। ଧାନ ବିଆପାଇଁ ବୀଜ ଛାଡ଼ିବା ପରି, ସେମାନେ ସୋମକୁ ଚାପି ଦେଉଛନ୍ତି, କେବେ ଅବିରତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ।
ସୁତେ ଅଧ୍ଵରେ ଅଧି ଵାଚମକ୍ରତା କ୍ରୀଳଯୋ ନ ମାତରଂ ତୁଦନ୍ତଃ । ଵି ଷୂ ମୁଞ୍ଚା ସୁଷୁଵୁଷୋ ମନୀଷାଂ ଵି ଵର୍ତନ୍ତାମଦ୍ରଯଶ୍ଚାଯମାନାଃ
ଚାପିବା ବେଳେ, ଯଜ୍ଞରେ, ସେମାନେ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଖେଳୁଥିବା ପୁଅମାନେ ମାଆକୁ ଛୁଆନ୍ତି। ହେ ପାଥରମାନେ, ରସ ଚାପିଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର; ସେମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଗଡ଼ିଯାଉନ୍ତୁ।
ହଯେ ଜାଯେ ମନସା ତିଷ୍ଠ ଘୋରେ ଵଚାଂସି ମିଶ୍ରା କୃଣଵାଵହୈ ନୁ । ନ ନୌ ମନ୍ତ୍ରା ଅନୁଦିତାସ ଏତେ ମଯସ୍କରନ୍ପରତରେ ଚନାହନ୍
ହେ ପତ୍ନୀ, ମନରେ ଦୃଢ଼ ରୁହ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାସାଥିରେ ଆଲୋଚନା କରିବା। ଆମର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇନାହିଁ; ସେମାନେ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଏହି ପାର ଛାଡ଼ି ଅପାରକୁ ମଧ୍ୟ।
କିମେତା ଵାଚା କୃଣଵା ତଵାହଂ ପ୍ରାକ୍ରମିଷମୁଷସାମଗ୍ରିଯେଵ । ପୁରୂରଵଃ ପୁନରସ୍ତଂ ପରେହି ଦୁରାପନା ଵାତ ଇଵାହମସ୍ମି
ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା କହୁଛ, ମୁଁ ଏହା ସହ କଣ କରିବି? ମୁଁ ଚାଲିଯିବି, ଉଷା ଆସିବା ସମୟରେ ଆଲୋକ ପରି। ହେ ପୁରୁରବା, ପୁନି ତୁମର ଘରକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ବାତାସ ପରି ଅପହ୍ରାପ୍ୟ।
ଇଷୁର୍ନ ଶ୍ରିଯ ଇଷୁଧେରସନା ଗୋଷାଃ ଶତସା ନ ରଂହିଃ । ଅଵୀରେ କ୍ରତୌ ଵି ଦଵିଦ୍ଯୁତନ୍ନୋରା ନ ମାଯୁଂ ଚିତଯନ୍ତ ଧୁନଯଃ
ଧନୁର ତୁଣୀରୁ ତୀର ପରି, ଶତ ଗାଈର ଦୌଡ଼ ପରି, ମୋର ଗତି ତୀବ୍ର। ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଷରେ ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଯେପରି ନଦୀ ଜଳକୁ ଭାଗ କରେ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ମାପ ଧରିପାରନ୍ତିନାହିଁ।
ସା ଵସୁ ଦଧତୀ ଶ୍ଵଶୁରାଯ ଵଯ ଉଷୋ ଯଦି ଵଷ୍ଟ୍ଯନ୍ତିଗୃହାତ୍ । ଅସ୍ତଂ ନନକ୍ଷେ ଯସ୍ମିଞ୍ଚାକନ୍ଦିଵା ନକ୍ତଂ ଶ୍ନଥିତା ଵୈତସେନ
ସେ ଧନ ସହିତ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏ, ଯଦି ଉଷା ନିକଟ ଘରରୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ ଅସ୍ତମାନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପଥ ବାଙ୍କୁ ହୁଏ, ରାତିରେ ବୈତସ ଦାଗଡ଼ିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି।
ତ୍ରିଃ ସ୍ମ ମାହ୍ନଃ ଶ୍ନଥଯୋ ଵୈତସେନୋତ ସ୍ମ ମେଽଵ୍ଯତ୍ଯୈ ପୃଣାସି । ପୁରୂରଵୋଽନୁ ତେ କେତମାଯଂ ରାଜା ମେ ଵୀର ତନ୍ଵସ୍ତଦାସୀଃ
ଦିନକୁ ତିନିଥର ବୈତସ ଦାଗଡ଼ି ମୋତେ ବାନ୍ଧିଛି, ଏବଂ ତୁମେ, ଅଚଳ, ମୋତେ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପୂରଣ କରିଛ। ହେ ପୁରୁରବା, ତୁମ ଚିହ୍ନ ପରେ, ଏହି ରାଜା, ମୋର ବୀର, ସେଇ ମୋ ଦେହ ଥିଲା।
ଯା ସୁଜୂର୍ଣିଃ ଶ୍ରେଣିଃ ସୁମ୍ନଆପିର୍ହ୍ରଦେଚକ୍ଷୁର୍ନ ଗ୍ରନ୍ଥିନୀ ଚରଣ୍ଯୁଃ । ତା ଅଞ୍ଜଯୋଽରୁଣଯୋ ନ ସସ୍ରୁଃ ଶ୍ରିଯେ ଗାଵୋ ନ ଧେନଵୋଽନଵନ୍ତ
ଯେଉଁ ସୁନ୍ଦର ଗଠିତ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହୃଦୟର ଦୃଷ୍ଟି ପରି, ଗଠିତ ନୁହଁ, ଦ୍ରୁତଗତି; ସେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଲ ଗାଈମାନେ ଯଶ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଛନ୍ତି, ଗାଈ ପରି, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ପରି, ଦେଉଛନ୍ତି।
ସମସ୍ମିଞ୍ଜାଯମାନ ଆସତ ଗ୍ନା ଉତେମଵର୍ଧନ୍ନଦ୍ଯଃ ସ୍ଵଗୂର୍ତାଃ । ମହେ ଯତ୍ତ୍ଵା ପୁରୂରଵୋ ରଣାଯାଵର୍ଧଯନ୍ଦସ୍ଯୁହତ୍ଯାଯ ଦେଵାଃ
ମୋର ଜନ୍ମବେଳେ, ଦେବୀମାନେ ଏକଠି ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ଜଳ ଆରମ୍ଭରେ ବଢ଼ିଲା। ଯେବେ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ, ହେ ପୁରୁରବା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ବଡ଼ କଲେ।
ସଚା ଯଦାସୁ ଜହତୀଷ୍ଵତ୍କମମାନୁଷୀଷୁ ମାନୁଷୋ ନିଷେଵେ । ଅପ ସ୍ମ ମତ୍ତରସନ୍ତୀ ନ ଭୁଜ୍ଯୁସ୍ତା ଅତ୍ରସନ୍ରଥସ୍ପୃଶୋ ନାଶ୍ଵାଃ
ଯେବେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଛାଡ଼ିଦେଲି, ମୁଁ ମାନବ ହୋଇ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ସେବା କଲି। ତାପରେ, ମଦ ହୋଇ, ସେମାନେ ମୋତେ ଭୋଗ କଲେନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ରଥକୁ ଛୁଇଁଥିଲେ, ସେଇ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଯଦାସୁ ମର୍ତୋ ଅମୃତାସୁ ନିସ୍ପୃକ୍ସଂ କ୍ଷୋଣୀଭିଃ କ୍ରତୁଭିର୍ନ ପୃଙ୍କ୍ତେ । ତା ଆତଯୋ ନ ତନ୍ଵଃ ଶୁମ୍ଭତ ସ୍ଵା ଅଶ୍ଵାସୋ ନ କ୍ରୀଳଯୋ ଦନ୍ଦଶାନାଃ
ଯେତେବେଳେ ଏକ ମଣିଷ ଅମର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନାସକ୍ତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀର ଲୋକମାନେ ସହିତ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶ ନେଉନାହାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଆକୃତିମାନେ ନିଜ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି, ଖେଳୁଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ପରି, ଚଞ୍ଚଳ ଛୁଆଁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ପରି, ନିଜ ଶୋଭାରେ ଶୁଭିତ।
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ନ ଯା ପତନ୍ତୀ ଦଵିଦ୍ଯୋଦ୍ଭରନ୍ତୀ ମେ ଅପ୍ଯା କାମ୍ଯାନି । ଜନିଷ୍ଟୋ ଅପୋ ନର୍ଯଃ ସୁଜାତଃ ପ୍ରୋର୍ଵଶୀ ତିରତ ଦୀର୍ଘମାଯୁଃ
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ସେ ଝଟକାରେ ପଡ଼ିଲେ, କୌଣସି ଗର୍ଜନା ଛଡ଼ା, ମୋର ଆଶା-ଆକାଂକ୍ଷାମାନେ ନେଇଗଲେ। ଜଳମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମର ନାରୀ, ଓ ଉର୍ବଶୀ, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦିଅ।
ଜଜ୍ଞିଷ ଇତ୍ଥା ଗୋପୀଥ୍ଯାଯ ହି ଦଧାଥ ତତ୍ପୁରୂରଵୋ ମ ଓଜଃ । ଅଶାସଂ ତ୍ଵା ଵିଦୁଷୀ ସସ୍ମିନ୍ନହନ୍ନ ମ ଆଶୃଣୋଃ କିମଭୁଗ୍ଵଦାସି
ତୁମେ ଏଭଳି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲ, ଗୋପାଳନର କାମ ପାଇଁ; ଏହିପାଇଁ, ପୁରୁରବା, ତୁମେ ତୁମର ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହିଁଥିଲି, ବୁଦ୍ଧିମାନ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ରହିଲ ନାହାଁ; ତୁମେ ଶୁଣିଲ ନାହାଁ—କଣ ଆନନ୍ଦ ନେଲ ତୁମେ?
କଦା ସୂନୁଃ ପିତରଂ ଜାତ ଇଚ୍ଛାଚ୍ଚକ୍ରନ୍ନାଶ୍ରୁ ଵର୍ତଯଦ୍ଵିଜାନନ୍ । କୋ ଦମ୍ପତୀ ସମନସା ଵି ଯୂଯୋଦଧ ଯଦଗ୍ନିଃ ଶ୍ଵଶୁରେଷୁ ଦୀଦଯତ୍
କେବେ ଏକ ନବଜାତ ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଖୋଜେ, ସତ୍ୟ ଜାଣି, ଅଶ୍ରୁ ଝରାଏ? କିଏ ଏକମନ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବିଭକ୍ତ କରିପାରିବ, ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଘରେ ଜଳୁଛି?
ପ୍ରତି ବ୍ରଵାଣି ଵର୍ତଯତେ ଅଶ୍ରୁ ଚକ୍ରନ୍ନ କ୍ରନ୍ଦଦାଧ୍ଯେ ଶିଵାଯୈ । ପ୍ର ତତ୍ତେ ହିନଵା ଯତ୍ତେ ଅସ୍ମେ ପରେହ୍ଯସ୍ତଂ ନହି ମୂର ମାପଃ
ମୁଁ କହୁଛି: ସେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଏ, ସେ ଶାଶୁ ମାଆକୁ ତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କନ୍ଦାଏ। ଏହିଠାରୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋଠାରୁ ଦୂର କରୁଛି—ଅନ୍ୟଠାକୁ ଯାଅ; ମୋତେ ଛୁଅନି, ମୂର୍ଖ।
ସୁଦେଵୋ ଅଦ୍ଯ ପ୍ରପତେଦନାଵୃତ୍ପରାଵତଂ ପରମାଂ ଗନ୍ତଵା ଉ । ଅଧା ଶଯୀତ ନିରୃତେରୁପସ୍ଥେଽଧୈନଂ ଵୃକା ରଭସାସୋ ଅଦ୍ଯୁଃ
ଆଜି ଭଲ ଦେବତା ଅବାଧ ଭାବେ, ସବୁଠାରୁ ଦୂର, ସବୁଠାରୁ ଦୂରସ୍ଥ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଯାଉ। ସେଠାରେ ସେ ନଶ୍ୱରତାର କୋଳରେ ଶୋଇଥାଉ; ସେଠାରେ ଉତ୍ସୁକ ଓଲା ମାନେ ତାଙ୍କୁ ଖାଇଯାଉ।
ପୁରୂରଵୋ ମା ମୃଥା ମା ପ୍ର ପପ୍ତୋ ମା ତ୍ଵା ଵୃକାସୋ ଅଶିଵାସ ଉ କ୍ଷନ୍ । ନ ଵୈ ସ୍ତ୍ରୈଣାନି ସଖ୍ଯାନି ସନ୍ତି ସାଲାଵୃକାଣାଂ ହୃଦଯାନ୍ଯେତା
ପୁରୁରବା, ମରିଯାଅ ନାହିଁ, ଚାଲିଯାଅ ନାହିଁ; ଦୁଷ୍ଟ, କଠୋର ଓଲାମାନେ ତୁମକୁ ନଷ୍ଟ କରିନପାରନ୍ତୁ। ନିଶ୍ଚୟ, ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସଠିକ ମିତ୍ରତା ନାହିଁ; ଶାଳ ଓଲାମାନେ ପରି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଏମିତି।
ଯଦ୍ଵିରୂପାଚରଂ ମର୍ତ୍ଯେଷ୍ଵଵସଂ ରାତ୍ରୀଃ ଶରଦଶ୍ଚତସ୍ରଃ । ଘୃତସ୍ଯ ସ୍ତୋକଂ ସକୃଦହ୍ନ ଆଶ୍ନାଂ ତାଦେଵେଦଂ ତାତୃପାଣା ଚରାମି
ମୁଁ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଜଣା ଆଚରଣ କରିଥିଲି, ଚାରିଟିଏ ଶରଦ ଓ ରାତି ରହିଥିଲି। ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଏକଥର ଘିଅ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ଖାଇଥିଲି; ଏହି ଦ୍ୱାରା, ଏବେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ, ଚାଲିଯାଉଛି।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷପ୍ରାଂ ରଜସୋ ଵିମାନୀମୁପ ଶିକ୍ଷାମ୍ଯୁର୍ଵଶୀଂ ଵସିଷ୍ଠଃ । ଉପ ତ୍ଵା ରାତିଃ ସୁକୃତସ୍ଯ ତିଷ୍ଠାନ୍ନି ଵର୍ତସ୍ଵ ହୃଦଯଂ ତପ୍ଯତେ ମେ
ମଧ୍ୟାକାଶରେ ଚଳିଥିବା ବସିଷ୍ଠ, ଉର୍ବଶୀ, ଦୀପ୍ତିମାନୀକୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି। ଭଲ କାମର ଫଳ ତୁମ ପାଖରେ ଅଛି; ଦୂରେ ଯିଅନି—ମୋର ହୃଦୟ ଜଳୁଛି।