ଏତାଵାନସ୍ଯ ମହିମାତୋ ଜ୍ଯାଯାଁଶ୍ଚ ପୂରୁଷଃ । ପାଦୋଽସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵା ଭୂତାନି ତ୍ରିପାଦସ୍ଯାମୃତଂ ଦିଵି
ଏହା ତାଙ୍କର ମହାନତା, କିନ୍ତୁ ପୁରୁଷ ଏହାଠାରୁ ବଡ଼। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ଚାରିଭାଗର ଏକ ଭାଗ; ତିନିଭାଗ ଅମର ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି।
ତ୍ରିପାଦୂର୍ଧ୍ଵ ଉଦୈତ୍ପୁରୁଷଃ ପାଦୋଽସ୍ଯେହାଭଵତ୍ପୁନଃ । ତତୋ ଵିଷ୍ଵଙ୍ଵ୍ଯକ୍ରାମତ୍ସାଶନାନଶନେ ଅଭି
ତିନିଭାଗ ପୁରୁଷ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲେ; ଏକ ଭାଗ ଏଠି ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଠାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ, ଯାହା ଖାଏ ଓ ଯାହା ନଖାଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିରାଳଜାଯତ ଵିରାଜୋ ଅଧି ପୂରୁଷଃ । ସ ଜାତୋ ଅତ୍ଯରିଚ୍ଯତ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୂମିମଥୋ ପୁରଃ
ତାଙ୍କଠାରୁ ବିରାଟ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବିରାଟ୍ ଠାରୁ ପୁରୁଷ। ସେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପୃଥିବୀର ପଛରେ ଓ ସାମ୍ନାରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ।
ଯତ୍ପୁରୁଷେଣ ହଵିଷା ଦେଵା ଯଜ୍ଞମତନ୍ଵତ । ଵସନ୍ତୋ ଅସ୍ଯାସୀଦାଜ୍ଯଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇଧ୍ମଃ ଶରଦ୍ଧଵିଃ
ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହବି ଭାବେ ନେଇ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ଘିଅ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇଂଧନ, ଶରତ୍ ହବି ହେଲା।
ତଂ ଯଜ୍ଞଂ ବର୍ହିଷି ପ୍ରୌକ୍ଷନ୍ପୁରୁଷଂ ଜାତମଗ୍ରତଃ । ତେନ ଦେଵା ଅଯଜନ୍ତ ସାଧ୍ଯା ଋଷଯଶ୍ଚ ଯେ
ସେଇ ଯଜ୍ଞକୁ, ଆଦିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ, କୁଶ ଉପରେ ସ୍ନାନ କରାଗଲା। ଏହା ସହିତ ଦେବତା, ସାଧ୍ୟ ଓ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯଜ୍ଞାତ୍ସର୍ଵହୁତଃ ସମ୍ଭୃତଂ ପୃଷଦାଜ୍ଯମ୍ । ପଶୂନ୍ ତାଁଶ୍ଚକ୍ରେ ଵାଯଵ୍ଯାନାରଣ୍ଯାନ୍ଗ୍ରାମ୍ଯାଶ୍ଚ ଯେ
ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞରୁ ଦଧି ମିଶା ଘିଅ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ସେଠାରୁ ସେ ଆକାଶର, ଅରଣ୍ୟର ଓ ଗ୍ରାମର ପଶୁମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯଜ୍ଞାତ୍ସର୍ଵହୁତ ଋଚଃ ସାମାନି ଜଜ୍ଞିରେ । ଛନ୍ଦାଂସି ଜଜ୍ଞିରେ ତସ୍ମାଦ୍ଯଜୁସ୍ତସ୍ମାଦଜାଯତ
ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞରୁ ଋକ୍ ଓ ସାମ ଗୀତ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଛନ୍ଦ ତାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାହାଠାରୁ ଯଜୁର୍ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵା ଅଜାଯନ୍ତ ଯେ କେ ଚୋଭଯାଦତଃ । ଗାଵୋ ହ ଜଜ୍ଞିରେ ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜାତା ଅଜାଵଯଃ
ତାହାଠାରୁ ଘୋଡ଼ା ଓ ଦୁଇ ଧାଡ଼ି ଦାନ୍ତ ଥିବା ସମସ୍ତ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଗାଈ ତାହାଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲା; ତାହାଠାରୁ ଛାଗ ଓ ମେଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଯତ୍ପୁରୁଷଂ ଵ୍ଯଦଧୁଃ କତିଧା ଵ୍ଯକଲ୍ପଯନ୍ । ମୁଖଂ କିମସ୍ଯ କୌ ବାହୂ କା ଊରୂ ପାଦା ଉଚ୍ଯେତେ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବିଭାଜିତ କଲେ, କେତେ ଭାଗ କଲେ? ତାଙ୍କର ମୁଁହ କ'ଣ, ବାହୁ କିଏ, ଉରୁ କ'ଣ, ପାଦ କ'ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ?
ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽସ୍ଯ ମୁଖମାସୀଦ୍ବାହୂ ରାଜନ୍ଯଃ କୃତଃ । ଊରୂ ତଦସ୍ଯ ଯଦ୍ଵୈଶ୍ଯଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଶୂଦ୍ରୋ ଅଜାଯତ
ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମିଲେ, ବାହୁଁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ; ଉରୁଠାରୁ ବୈଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରମା ମନସୋ ଜାତଶ୍ଚକ୍ଷୋଃ ସୂର୍ଯୋ ଅଜାଯତ । ମୁଖାଦିନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚାଗ୍ନିଶ୍ଚ ପ୍ରାଣାଦ୍ଵାଯୁରଜାଯତ
ତାଙ୍କର ମନରୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଆଖିରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; ମୁହଁରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଶ୍ୱାସରୁ ବାୟୁ ଜନ୍ମିଲେ।
ନାଭ୍ଯା ଆସୀଦନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଶୀର୍ଷ୍ଣୋ ଦ୍ଯୌଃ ସମଵର୍ତତ । ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଭୂମିର୍ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରାତ୍ତଥା ଲୋକାଁ ଅକଲ୍ପଯନ୍
ତାଙ୍କର ନାଭିରୁ ଆକାଶ, ମୁଣ୍ଡରୁ ଦିଗନ୍ତର ଆକାଶ ହେଲା; ପାଦରୁ ଭୂମି, କାନରୁ ଦିଗଗୁଡିକ—ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତିଆରି ହେଲା।
ସପ୍ତାସ୍ଯାସନ୍ପରିଧଯସ୍ତ୍ରିଃ ସପ୍ତ ସମିଧଃ କୃତାଃ । ଦେଵା ଯଦ୍ଯଜ୍ଞଂ ତନ୍ଵାନା ଅବଧ୍ନନ୍ପୁରୁଷଂ ପଶୁମ୍
ସାତଟି ପରିଧି ଥିଲା, ତିନି ସାତଟି କୁଣ୍ଡ ଜଳାଯାଇଥିଲା; ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବଳିପଶୁ ଭାବେ ବାନ୍ଧିଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞେନ ଯଜ୍ଞମଯଜନ୍ତ ଦେଵାସ୍ତାନି ଧର୍ମାଣି ପ୍ରଥମାନ୍ଯାସନ୍ । ତେ ହ ନାକଂ ମହିମାନଃ ସଚନ୍ତ ଯତ୍ର ପୂର୍ଵେ ସାଧ୍ଯାଃ ସନ୍ତି ଦେଵାଃ
ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଏହିମାନେ ପ୍ରଥମ ଧର୍ମ ହେଲା। ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଚ୍ଚତାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଣା ସାଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବସନ୍ତି।
ସଂ ଜାଗୃଵଦ୍ଭିର୍ଜରମାଣ ଇଧ୍ଯତେ ଦମେ ଦମୂନା ଇଷଯନ୍ନିଳସ୍ପଦେ । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ହୋତା ହଵିଷୋ ଵରେଣ୍ଯୋ ଵିଭୁର୍ଵିଭାଵା ସୁଷଖା ସଖୀଯତେ
ଯିଏ ଜାଗିଥାଏ ସେମାନେ ଘରେ ତାଙ୍କୁ ଜଳାନ୍ତି, ସେ ବୟସ୍କ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଘରକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପୂଜାରୀ, ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଭଲ ବନ୍ଧୁ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କରନ୍ତି।
ସ ଦର୍ଶତଶ୍ରୀରତିଥିର୍ଗୃହେଗୃହେ ଵନେଵନେ ଶିଶ୍ରିଯେ ତକ୍ଵଵୀରିଵ । ଜନଂଜନଂ ଜନ୍ଯୋ ନାତି ମନ୍ଯତେ ଵିଶ ଆ କ୍ଷେତି ଵିଶ୍ଯୋ ଵିଶଂଵିଶମ୍
ସେ ଦେଖିବାକୁ ଶୋଭାମୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରରେ ଅତିଥି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦକ୍ଷ କାରିଗର ପରି ବସିଥାନ୍ତି; ସେ କାହାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥାନ୍ତି, ଏକ ଜନ ଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ସୁଦକ୍ଷୋ ଦକ୍ଷୈଃ କ୍ରତୁନାସି ସୁକ୍ରତୁରଗ୍ନେ କଵିଃ କାଵ୍ଯେନାସି ଵିଶ୍ଵଵିତ୍ । ଵସୁର୍ଵସୂନାଂ କ୍ଷଯସି ତ୍ଵମେକ ଇଦ୍ଦ୍ଯାଵା ଚ ଯାନି ପୃଥିଵୀ ଚ ପୁଷ୍ଯତଃ
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦକ୍ଷତାରେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, କୌଶଳରେ ଦକ୍ଷ, ଜ୍ଞାନରେ ଋଷି, ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା; ତୁମେ ଏକାକି ସମ୍ପଦର ନାୟକ, ଦିଗବିଦିଗରେ ଓ ଭୂମିକୁ ଉନ୍ନତ କର।
ପ୍ରଜାନନ୍ନଗ୍ନେ ତଵ ଯୋନିମୃତ୍ଵିଯମିଳାଯାସ୍ପଦେ ଘୃତଵନ୍ତମାସଦଃ । ଆ ତେ ଚିକିତ୍ର ଉଷସାମିଵେତଯୋଽରେପସଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ରଶ୍ମଯଃ
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞର ଆସନ ଜାଣି, ଘୃତ ଭରିଥିବା ଅର୍ପଣ ସ୍ଥଳରେ ସେମାନେ ବସିଛନ୍ତି; ତୁମ ପାଖକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ ପ୍ରଭାତ ପରି ଆସନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଶୁଭ୍ର।
ତଵ ଶ୍ରିଯୋ ଵର୍ଷ୍ଯସ୍ଯେଵ ଵିଦ୍ଯୁତଶ୍ଚିତ୍ରାଶ୍ଚିକିତ୍ର ଉଷସାଂ ନ କେତଵଃ । ଯଦୋଷଧୀରଭିସୃଷ୍ଟୋ ଵନାନି ଚ ପରି ସ୍ଵଯଂ ଚିନୁଷେ ଅନ୍ନମାସ୍ଯେ
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଶୋଭା ବର୍ଷା ପରି, ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖା ପ୍ରଭାତର ଚିହ୍ନ ପରି; ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଉତ୍ସର୍ଗ ହେଉଛ, ଔଷଧି ଓ ବନସ୍ପତି ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚ, ତୁମେ ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କର।
ତମୋଷଧୀର୍ଦଧିରେ ଗର୍ଭମୃତ୍ଵିଯଂ ତମାପୋ ଅଗ୍ନିଂ ଜନଯନ୍ତ ମାତରଃ । ତମିତ୍ସମାନଂ ଵନିନଶ୍ଚ ଵୀରୁଧୋଽନ୍ତର୍ଵତୀଶ୍ଚ ସୁଵତେ ଚ ଵିଶ୍ଵହା
ଔଷଧିମାନେ ଯଜ୍ଞର ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ, ଜଳମାନେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମାଇଲେ; ସେଇ ଏକାକିକୁ, ବୃକ୍ଷ ଓ ଔଷଧିମାନେ, ଗର୍ଭବତୀ ଓ ଫଳଦାୟିନୀ, ସବୁଠାରେ ଜନ୍ମାନ୍ତି।
ଵାତୋପଧୂତ ଇଷିତୋ ଵଶାଁ ଅନୁ ତୃଷୁ ଯଦନ୍ନା ଵେଵିଷଦ୍ଵିତିଷ୍ଠସେ । ଆ ତେ ଯତନ୍ତେ ରଥ୍ଯୋ ଯଥା ପୃଥକ୍ଛର୍ଧାଂସ୍ଯଗ୍ନେ ଅଜରାଣି ଧକ୍ଷତଃ
ବାତାସରେ ଚଳିତ, ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରେରିତ, ତୁମେ ତିନି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାଅ, ହେ ଅଗ୍ନି, ସଚେତନ ରୁହ; ରଥିମାନେ ଯେପରି ଫଳ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତୁମର ଅଜର ଶିଖାଗୁଡିକ ଅଲଗା ଅଲଗା ଜଳେ।
ମେଧାକାରଂ ଵିଦଥସ୍ଯ ପ୍ରସାଧନମଗ୍ନିଂ ହୋତାରଂ ପରିଭୂତମଂ ମତିମ୍ । ତମିଦର୍ଭେ ହଵିଷ୍ଯା ସମାନମିତ୍ତମିନ୍ମହେ ଵୃଣତେ ନାନ୍ଯଂ ତ୍ଵତ୍
ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଭାର ଶୋଭା, ପୂଜାରୀ, ଚିନ୍ତାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିବା, ସମ୍ମାନିତ; ସେଇ ଏକାକିକୁ, ଅର୍ପଣ ସହିତ, ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଚୟନ କରାଯାଏ, ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।
ତ୍ଵାମିଦତ୍ର ଵୃଣତେ ତ୍ଵାଯଵୋ ହୋତାରମଗ୍ନେ ଵିଦଥେଷୁ ଵେଧସଃ । ଯଦ୍ଦେଵଯନ୍ତୋ ଦଧତି ପ୍ରଯାଂସି ତେ ହଵିଷ୍ମନ୍ତୋ ମନଵୋ ଵୃକ୍ତବର୍ହିଷଃ
ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଏଠିରେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ସଭାରେ ପୂଜାରୀ ଭାବେ ବାଛନ୍ତି, ହେ ଅଗ୍ନି; ଯେତେବେଳେ ଉପାସକମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ ଦେଇଥାନ୍ତି, ମନୁସଂଜାତ, କୁଶାସନ ସହିତ।
ତଵାଗ୍ନେ ହୋତ୍ରଂ ତଵ ପୋତ୍ରମୃତ୍ଵିଯଂ ତଵ ନେଷ୍ଟ୍ରଂ ତ୍ଵମଗ୍ନିଦୃତାଯତଃ । ତଵ ପ୍ରଶାସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ଵମଧ୍ଵରୀଯସି ବ୍ରହ୍ମା ଚାସି ଗୃହପତିଶ୍ଚ ନୋ ଦମେ
ତୁମର ପୂଜାରୀପନ, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ସାହାୟକ ଭୂମିକା, ତୁମର ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ, ତୁମେ ନିମନ୍ତ୍ରକ, ତୁମେ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ; ତୁମର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ମାଷ୍ଟର, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଆମ ଘରର ଗୃହସ୍ୱାମୀ।
ଯସ୍ତୁଭ୍ଯମଗ୍ନେ ଅମୃତାଯ ମର୍ତ୍ଯଃ ସମିଧା ଦାଶଦୁତ ଵା ହଵିଷ୍କୃତି । ତସ୍ଯ ହୋତା ଭଵସି ଯାସି ଦୂତ୍ଯମୁପ ବ୍ରୂଷେ ଯଜସ୍ଯଧ୍ଵରୀଯସି
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଅମୃତ ତୁମକୁ ଇଂଧନ କିମ୍ବା ଅର୍ପଣ ଦେଇ ପୂଜା କରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ପୂଜାରୀ ହେଉଛ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୂତ ହେଉଛ, ଯଜ୍ଞରେ ଉପାସକଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କଥା କହ।
ଇମା ଅସ୍ମୈ ମତଯୋ ଵାଚୋ ଅସ୍ମଦାଁ ଋଚୋ ଗିରଃ ସୁଷ୍ଟୁତଯଃ ସମଗ୍ମତ । ଵସୂଯଵୋ ଵସଵେ ଜାତଵେଦସେ ଵୃଦ୍ଧାସୁ ଚିଦ୍ଵର୍ଧନୋ ଯାସୁ ଚାକନତ୍
ଏହି ଚିନ୍ତା, ଏହି ଆମର କଥା, ଏହି ଋଚା, ଏହି ସ୍ତୁତିଗୁଡିକ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକଠା ହୋଇଛି; ସମ୍ପଦ ଆଶାରେ, ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା ଅଗ୍ନି ପାଇଁ, ଯିଏ ବଡ଼କୁ ବଡ଼ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ଇମାଂ ପ୍ରତ୍ନାଯ ସୁଷ୍ଟୁତିଂ ନଵୀଯସୀଂ ଵୋଚେଯମସ୍ମା ଉଶତେ ଶୃଣୋତୁ ନଃ । ଭୂଯା ଅନ୍ତରା ହୃଦ୍ଯସ୍ଯ ନିସ୍ପୃଶେ ଜାଯେଵ ପତ୍ଯ ଉଶତୀ ସୁଵାସାଃ
ଏହି ପୁରାତନ, ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି, ସଦା ନୂତନ, ଆମେ ସେ ଦାତା ପାଇଁ କହିବାକୁ ଚାହୁଁ; ସେ ଆମ କଥା ଶୁଣୁନ୍ତୁ, ସେ ସଦା ହୃଦୟରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଯେପରି ଗୃହରେ ଶୁଭ୍ରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଭକ୍ତିଶୀଳା ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ।
ଯସ୍ମିନ୍ନଶ୍ଵାସ ଋଷଭାସ ଉକ୍ଷଣୋ ଵଶା ମେଷା ଅଵସୃଷ୍ଟାସ ଆହୁତାଃ । କୀଲାଲପେ ସୋମପୃଷ୍ଠାଯ ଵେଧସେ ହୃଦା ମତିଂ ଜନଯେ ଚାରୁମଗ୍ନଯେ
ଯେଉଁଠି ଘୋଡ଼ା, ବଳିଯୁକ୍ତ ବଳଦ, ବୃଷ, ଗାଈ ଓ ଛାଗ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବଳି ଭାବେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ସେହି ପବିତ୍ର ସୋମରେ ଆନନ୍ଦିତ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁଁ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭାବନା ଅର୍ପଣ କରେ।
ଅହାଵ୍ଯଗ୍ନେ ହଵିରାସ୍ଯେ ତେ ସ୍ରୁଚୀଵ ଘୃତଂ ଚମ୍ଵୀଵ ସୋମଃ । ଵାଜସନିଂ ରଯିମସ୍ମେ ସୁଵୀରଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଧେହି ଯଶସଂ ବୃହନ୍ତମ୍
ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ହବି ତୁମ ପାଇଁ; ଘୃତ ଯେପରି ଚମଚ, ସୋମ ଯେପରି ପାତ୍ର ହେଉ। ଆମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୀରପୂର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ବଡ଼ ଯଶସ୍ୱୀ ଧନ ଦିଅ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଵୋ ରଥ୍ଯଂ ଵିଶ୍ପତିଂ ଵିଶାଂ ହୋତାରମକ୍ତୋରତିଥିଂ ଵିଭାଵସୁମ୍ । ଶୋଚଞ୍ଛୁଷ୍କାସୁ ହରିଣୀଷୁ ଜର୍ଭୁରଦ୍ଵୃଷା କେତୁର୍ଯଜତୋ ଦ୍ଯାମଶାଯତ
ଯଜ୍ଞର ନାୟକ, ରଥଚାଳକ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ହୋତା, ଅତିଥି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି— ଶୁଖିଲା କାଠରେ ଜ୍ୱଳିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ, ଯିଏ ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରେ— ତାଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରଣାମ କରୁ।