ଇନ୍ଦ୍ରଂ ସ୍ତଵା ନୃତମଂ ଯସ୍ଯ ମହ୍ନା ଵିବବାଧେ ରୋଚନା ଵି ଜ୍ମୋ ଅନ୍ତାନ୍ । ଆ ଯଃ ପପ୍ରୌ ଚର୍ଷଣୀଧୃଦ୍ଵରୋଭିଃ ପ୍ର ସିନ୍ଧୁଭ୍ଯୋ ରିରିଚାନୋ ମହିତ୍ଵା
ଚଳନ୍ତୁ ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା, ଯିଏ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଓ ସୀମାକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି, ନଦୀମାନେ ଠାରୁ ତାଙ୍କର ମହିମା ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି।
ସ ସୂର୍ଯଃ ପର୍ଯୁରୂ ଵରାଂସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଵଵୃତ୍ଯାଦ୍ରଥ୍ଯେଵ ଚକ୍ରା । ଅତିଷ୍ଠନ୍ତମପସ୍ଯଂ ନ ସର୍ଗଂ କୃଷ୍ଣା ତମାଂସି ତ୍ଵିଷ୍ଯା ଜଘାନ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ବିଶାଳ ଦିଗକୁ ଆବୃତ କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ରଥି ପରି ଚକ୍ରକୁ ଘୁଞ୍ଚାନ୍ତି। ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦଳିଦେଇଛନ୍ତି, ବାଧାକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି।
ସମାନମସ୍ମା ଅନପାଵୃଦର୍ଚ କ୍ଷ୍ମଯା ଦିଵୋ ଅସମଂ ବ୍ରହ୍ମ ନଵ୍ଯମ୍ । ଵି ଯଃ ପୃଷ୍ଠେଵ ଜନିମାନ୍ଯର୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚିକାଯ ନ ସଖାଯମୀଷେ
ଆମେ ଏକାସାଥି ନୂତନ ସ୍ତୁତିରେ ଅବାଧ ଗାଉଛୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତରେ। ଇନ୍ଦ୍ର କୁଶଳ କର୍ମୀ ପରି ପ୍ରଜାମାନେଙ୍କୁ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେ ମିତ୍ରତାକୁ ଚାହାନ୍ତି, କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ଗିରୋ ଅନିଶିତସର୍ଗା ଅପଃ ପ୍ରେରଯଂ ସଗରସ୍ଯ ବୁଧ୍ନାତ୍ । ଯୋ ଅକ୍ଷେଣେଵ ଚକ୍ରିଯା ଶଚୀଭିର୍ଵିଷ୍ଵକ୍ତସ୍ତମ୍ଭ ପୃଥିଵୀମୁତ ଦ୍ଯାମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମୁଁ ଅବରୋଧ ନଥିବା ଗୀତ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି, ସମୁଦ୍ର ତଳରୁ। ଯିଏ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଚକ୍ର ପରି ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ସମସ୍ତଠାରେ ଦୃଢ଼ କରିଛନ୍ତି।
ଆପାନ୍ତମନ୍ଯୁସ୍ତୃପଲପ୍ରଭର୍ମା ଧୁନିଃ ଶିମୀଵାଞ୍ଛରୁମାଁ ଋଜୀଷୀ । ସୋମୋ ଵିଶ୍ଵାନ୍ଯତସା ଵନାନି ନାର୍ଵାଗିନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରତିମାନାନି ଦେଭୁଃ
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ଓ ତିକ୍ତ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ। ସୋମ ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ଅଟେ ଚାଲିଯାଇଛି, ନଦୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମହିମାକୁ ମାପିଛନ୍ତି।
ନ ଯସ୍ଯ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ନ ଧନ୍ଵ ନାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ନାଦ୍ରଯଃ ସୋମୋ ଅକ୍ଷାଃ । ଯଦସ୍ଯ ମନ୍ଯୁରଧିନୀଯମାନଃ ଶୃଣାତି ଵୀଳୁ ରୁଜତି ସ୍ଥିରାଣି
ସୋମ ଯେଉଁଠି ନ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେପରି କୌଣସି ଦିଗ, ପୃଥିବୀ, ମରୁଭୂମି, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ସେ ଶୁଣନ୍ତି, ଦୃଢ଼ ଜିନିଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାନ୍ତି।
ଜଘାନ ଵୃତ୍ରଂ ସ୍ଵଧିତିର୍ଵନେଵ ରୁରୋଜ ପୁରୋ ଅରଦନ୍ନ ସିନ୍ଧୂନ୍ । ବିଭେଦ ଗିରିଂ ନଵମିନ୍ନ କୁମ୍ଭମା ଗା ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଅକୃଣୁତ ସ୍ଵଯୁଗ୍ଭିଃ
ସେ ବନରେ ଶକ୍ତି ପରି ବୃତ୍ରକୁ ମାରିଦେଲେ, ଦୁର୍ଗମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ନଦୀମାନେକୁ ଖୋଲିଦେଲେ। ସେ ପାହାଡ଼କୁ ଫାଟିଦେଲେ, ନବମ ଘଡ଼ିକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଦଳରେ ଗାଈମାନେକୁ ଦେଲେ।
ତ୍ଵଂ ହ ତ୍ଯଦୃଣଯା ଇନ୍ଦ୍ର ଧୀରୋଽସିର୍ନ ପର୍ଵ ଵୃଜିନା ଶୃଣାସି । ପ୍ର ଯେ ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଧାମ ଯୁଜଂ ନ ଜନା ମିନନ୍ତି ମିତ୍ରମ୍
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ବାଧାକୁ କୁହାଡ଼ି ପରି ଭାଙ୍ଗିଦେଉଛ। ଯେମାନେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ନୀତି ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମିତ୍ରକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପ୍ର ଯେ ମିତ୍ରଂ ପ୍ରାର୍ଯମଣଂ ଦୁରେଵାଃ ପ୍ର ସଂଗିରଃ ପ୍ର ଵରୁଣଂ ମିନନ୍ତି । ନ୍ଯମିତ୍ରେଷୁ ଵଧମିନ୍ଦ୍ର ତୁମ୍ରଂ ଵୃଷନ୍ଵୃଷାଣମରୁଷଂ ଶିଶୀହି
ଯେମାନେ ଶତ୍ରୁତା ଭାବରେ ମିତ୍ର, ଅର୍ଯ୍ୟମା, ଗାୟକମାନେ ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ଅମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଦଣ୍ଡିତ କର।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦିଵ ଇନ୍ଦ୍ର ଈଶେ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଅପାମିନ୍ଦ୍ର ଇତ୍ପର୍ଵତାନାମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃଧାମିନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ମେଧିରାଣାମିନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ଷେମେ ଯୋଗେ ହଵ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଦିଗର ମାଲିକ, ପୃଥିବୀର ମାଲିକ, ପାଣିର ମାଲିକ, ପାହାଡ଼ର ମାଲିକ। ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେର ମାଲିକ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେର ମାଲିକ, ଘରେ, ସଭାରେ, ହବ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ମାଲିକ।
ପ୍ରାକ୍ତୁଭ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ର ଵୃଧୋ ଅହଭ୍ଯଃ ପ୍ରାନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍ପ୍ର ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଧାସେଃ । ପ୍ର ଵାତସ୍ଯ ପ୍ରଥସଃ ପ୍ର ଜ୍ମୋ ଅନ୍ତାତ୍ପ୍ର ସିନ୍ଧୁଭ୍ଯୋ ରିରିଚେ ପ୍ର କ୍ଷିତିଭ୍ଯଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ, ବଡ଼ମାନେ, ଦିନମାନେ, ଆକାଶ, ସମୁଦ୍ର ତଳରୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି। ବାୟୁର ବିସ୍ତାର, ଦିଗନ୍ତ ସୀମା, ନଦୀ ଓ ଭୂମିରୁ ତାଙ୍କର ତେଜ ବିକିରଣ ହୋଇଛି।
ପ୍ର ଶୋଶୁଚତ୍ଯା ଉଷସୋ ନ କେତୁରସିନ୍ଵା ତେ ଵର୍ତତାମିନ୍ଦ୍ର ହେତିଃ । ଅଶ୍ମେଵ ଵିଧ୍ଯ ଦିଵ ଆ ସୃଜାନସ୍ତପିଷ୍ଠେନ ହେଷସା ଦ୍ରୋଘମିତ୍ରାନ୍
ଉଷାର ଦୀପ୍ତିମାନ ଦୂତ ଭଳି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ଅସ୍ତ୍ର ଚମକୁଛି; ଏହା ସଦା ତୁମ ପାଇଁ ବିଜୟୀ ହେଉ। ଆକାଶରୁ ତୁମର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଠକେଇବା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ପଥର ଭାଙ୍ଗିବା ପରି ଧ୍ୱଂସ କର।
ଅନ୍ଵହ ମାସା ଅନ୍ଵିଦ୍ଵନାନ୍ଯନ୍ଵୋଷଧୀରନୁ ପର୍ଵତାସଃ । ଅନ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଂ ରୋଦସୀ ଵାଵଶାନେ ଅନ୍ଵାପୋ ଅଜିହତ ଜାଯମାନମ୍
ମାସଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପରେ ଏକ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଗଛପାଳା ଏହିପରି, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ। ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ଦୁଇଁଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଓ ଜଳ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାକୁ ଧାରଣ କରେ।
କର୍ହି ସ୍ଵିତ୍ସା ତ ଇନ୍ଦ୍ର ଚେତ୍ଯାସଦଘସ୍ଯ ଯଦ୍ଭିନଦୋ ରକ୍ଷ ଏଷତ୍ । ମିତ୍ରକ୍ରୁଵୋ ଯଚ୍ଛସନେ ନ ଗାଵଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଆପୃଗମୁଯା ଶଯନ୍ତେ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେଇ ସମୟ କେବେ ଆସିବ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ତୁମେ ଧ୍ୱଂସ କରିବେ? ମିଥ୍ୟା ମିତ୍ର ଭଳି ଅସତ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ଗୋଉଁ ଚରାଗାହରେ ଗାଈମାନେ ପଡ଼ି ରହିଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ଛିଟିଯିବେ।
ଶତ୍ରୂଯନ୍ତୋ ଅଭି ଯେ ନସ୍ତତସ୍ରେ ମହି ଵ୍ରାଧନ୍ତ ଓଗଣାସ ଇନ୍ଦ୍ର । ଅନ୍ଧେନାମିତ୍ରାସ୍ତମସା ସଚନ୍ତାଂ ସୁଜ୍ଯୋତିଷୋ ଅକ୍ତଵସ୍ତାଁ ଅଭି ଷ୍ଯୁଃ
ଯେମାନେ ଆମ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବଡ଼ ଦଳରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରାଜିତ ହେଉନ୍ତୁ। ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅନ୍ଧତା ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଅମିତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରକୃତ ଆଲୋକ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଉନ୍ତୁ।
ପୁରୂଣି ହି ତ୍ଵା ସଵନା ଜନାନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଣି ମନ୍ଦନ୍ଗୃଣତାମୃଷୀଣାମ୍ । ଇମାମାଘୋଷନ୍ନଵସା ସହୂତିଂ ତିରୋ ଵିଶ୍ଵାଁ ଅର୍ଚତୋ ଯାହ୍ଯର୍ଵାଙ୍
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଲୋକମାନଙ୍କର ଅନେକ ଅର୍ପଣ, ଓ ଋଷିମାନେ ଗାଇଥିବା ସ୍ତୁତିଗୀତ, ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ସେମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ଆସ।
ଏଵା ତେ ଵଯମିନ୍ଦ୍ର ଭୁଞ୍ଜତୀନାଂ ଵିଦ୍ଯାମ ସୁମତୀନାଂ ନଵାନାମ୍ । ଵିଦ୍ଯାମ ଵସ୍ତୋରଵସା ଗୃଣନ୍ତୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରା ଉତ ତ ଇନ୍ଦ୍ର ନୂନମ୍
ଏଭଳି ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର କୃପାରେ ଯେଉଁମାନେ ଭାଗୀ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ତୁମର ନୂତନ ଆଶୀର୍ବାଦ ଜାଣିପାରିବା। ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତୁମ ସହାୟତାର ସମ୍ପଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିବା; ଏବଂ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବେ ତୁମକୁ ଜାଣନ୍ତୁ।
ଶୁନଂ ହୁଵେମ ମଘଵାନମିନ୍ଦ୍ରମସ୍ମିନ୍ଭରେ ନୃତମଂ ଵାଜସାତୌ । ଶୃଣ୍ଵନ୍ତମୁଗ୍ରମୂତଯେ ସମତ୍ସୁ ଘ୍ନନ୍ତଂ ଵୃତ୍ରାଣି ସଂଜିତଂ ଧନାନାମ୍
ଆମେ ଦୟାଳୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିବା, ଯିଏ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର। ସେ ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଛି, ଆମ ଡାକକୁ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବିନାଶ କରନ୍ତୁ ଓ ଧନ ଜିତନ୍ତୁ।
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍ । ସ ଭୂମିଂ ଵିଶ୍ଵତୋ ଵୃତ୍ଵାତ୍ଯତିଷ୍ଠଦ୍ଦଶାଙ୍ଗୁଲମ୍
ସେଇ ପୁରୁଷଙ୍କର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର ପାଦ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି, ଦଶ ଆଉଳ ଅଧିକ ଦୂରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୁରୁଷ ଏଵେଦଂ ସର୍ଵଂ ଯଦ୍ଭୂତଂ ଯଚ୍ଚ ଭଵ୍ଯମ୍ । ଉତାମୃତତ୍ଵସ୍ଯେଶାନୋ ଯଦନ୍ନେନାତିରୋହତି
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏହି ପୁରୁଷ; ଯାହା ହୋଇଛି ଓ ଯାହା ହେବ। ସେ ଅମୃତତ୍ୱର ନାୟକ, ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଧିକ ବିକାଶ ପାଉଛନ୍ତି।
ଏତାଵାନସ୍ଯ ମହିମାତୋ ଜ୍ଯାଯାଁଶ୍ଚ ପୂରୁଷଃ । ପାଦୋଽସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵା ଭୂତାନି ତ୍ରିପାଦସ୍ଯାମୃତଂ ଦିଵି
ଏହା ତାଙ୍କର ମହାନତା, କିନ୍ତୁ ପୁରୁଷ ଏହାଠାରୁ ବଡ଼। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ଚାରିଭାଗର ଏକ ଭାଗ; ତିନିଭାଗ ଅମର ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି।
ତ୍ରିପାଦୂର୍ଧ୍ଵ ଉଦୈତ୍ପୁରୁଷଃ ପାଦୋଽସ୍ଯେହାଭଵତ୍ପୁନଃ । ତତୋ ଵିଷ୍ଵଙ୍ଵ୍ଯକ୍ରାମତ୍ସାଶନାନଶନେ ଅଭି
ତିନିଭାଗ ପୁରୁଷ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲେ; ଏକ ଭାଗ ଏଠି ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଠାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ, ଯାହା ଖାଏ ଓ ଯାହା ନଖାଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିରାଳଜାଯତ ଵିରାଜୋ ଅଧି ପୂରୁଷଃ । ସ ଜାତୋ ଅତ୍ଯରିଚ୍ଯତ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୂମିମଥୋ ପୁରଃ
ତାଙ୍କଠାରୁ ବିରାଟ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବିରାଟ୍ ଠାରୁ ପୁରୁଷ। ସେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପୃଥିବୀର ପଛରେ ଓ ସାମ୍ନାରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ।
ଯତ୍ପୁରୁଷେଣ ହଵିଷା ଦେଵା ଯଜ୍ଞମତନ୍ଵତ । ଵସନ୍ତୋ ଅସ୍ଯାସୀଦାଜ୍ଯଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇଧ୍ମଃ ଶରଦ୍ଧଵିଃ
ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହବି ଭାବେ ନେଇ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ଘିଅ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇଂଧନ, ଶରତ୍ ହବି ହେଲା।
ତଂ ଯଜ୍ଞଂ ବର୍ହିଷି ପ୍ରୌକ୍ଷନ୍ପୁରୁଷଂ ଜାତମଗ୍ରତଃ । ତେନ ଦେଵା ଅଯଜନ୍ତ ସାଧ୍ଯା ଋଷଯଶ୍ଚ ଯେ
ସେଇ ଯଜ୍ଞକୁ, ଆଦିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ, କୁଶ ଉପରେ ସ୍ନାନ କରାଗଲା। ଏହା ସହିତ ଦେବତା, ସାଧ୍ୟ ଓ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯଜ୍ଞାତ୍ସର୍ଵହୁତଃ ସମ୍ଭୃତଂ ପୃଷଦାଜ୍ଯମ୍ । ପଶୂନ୍ ତାଁଶ୍ଚକ୍ରେ ଵାଯଵ୍ଯାନାରଣ୍ଯାନ୍ଗ୍ରାମ୍ଯାଶ୍ଚ ଯେ
ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞରୁ ଦଧି ମିଶା ଘିଅ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ସେଠାରୁ ସେ ଆକାଶର, ଅରଣ୍ୟର ଓ ଗ୍ରାମର ପଶୁମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯଜ୍ଞାତ୍ସର୍ଵହୁତ ଋଚଃ ସାମାନି ଜଜ୍ଞିରେ । ଛନ୍ଦାଂସି ଜଜ୍ଞିରେ ତସ୍ମାଦ୍ଯଜୁସ୍ତସ୍ମାଦଜାଯତ
ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞରୁ ଋକ୍ ଓ ସାମ ଗୀତ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଛନ୍ଦ ତାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାହାଠାରୁ ଯଜୁର୍ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵା ଅଜାଯନ୍ତ ଯେ କେ ଚୋଭଯାଦତଃ । ଗାଵୋ ହ ଜଜ୍ଞିରେ ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜାତା ଅଜାଵଯଃ
ତାହାଠାରୁ ଘୋଡ଼ା ଓ ଦୁଇ ଧାଡ଼ି ଦାନ୍ତ ଥିବା ସମସ୍ତ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଗାଈ ତାହାଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲା; ତାହାଠାରୁ ଛାଗ ଓ ମେଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଯତ୍ପୁରୁଷଂ ଵ୍ଯଦଧୁଃ କତିଧା ଵ୍ଯକଲ୍ପଯନ୍ । ମୁଖଂ କିମସ୍ଯ କୌ ବାହୂ କା ଊରୂ ପାଦା ଉଚ୍ଯେତେ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବିଭାଜିତ କଲେ, କେତେ ଭାଗ କଲେ? ତାଙ୍କର ମୁଁହ କ'ଣ, ବାହୁ କିଏ, ଉରୁ କ'ଣ, ପାଦ କ'ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ?
ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽସ୍ଯ ମୁଖମାସୀଦ୍ବାହୂ ରାଜନ୍ଯଃ କୃତଃ । ଊରୂ ତଦସ୍ଯ ଯଦ୍ଵୈଶ୍ଯଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଶୂଦ୍ରୋ ଅଜାଯତ
ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମିଲେ, ବାହୁଁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ; ଉରୁଠାରୁ ବୈଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।