ଆ ଵ ଋଞ୍ଜସ ଊର୍ଜାଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଂ ମରୁତୋ ରୋଦସୀ ଅନକ୍ତନ । ଉଭେ ଯଥା ନୋ ଅହନୀ ସଚାଭୁଵା ସଦଃସଦୋ ଵରିଵସ୍ଯାତ ଉଦ୍ଭିଦା
ଶକ୍ତିର ଉଷାରେ ଆସ, ମରୁତମାନେ; ଇନ୍ଦ୍ର, ମରୁତମାନେ, ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କର। ଦିନ ଓ ରାତି ଯେପରି ଆମ ସାଙ୍ଗରେ ରହେ, ସେପରି ଆମକୁ ବସିବା ସ୍ଥାନ, ଘର ଏବଂ ଆଲୋକର ପଥ ଦିଅ।
ତଦୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସଵନଂ ସୁନୋତନାତ୍ଯୋ ନ ହସ୍ତଯତୋ ଅଦ୍ରିଃ ସୋତରି । ଵିଦଦ୍ଧ୍ଯର୍ଯୋ ଅଭିଭୂତି ପୌଂସ୍ଯଂ ମହୋ ରାଯେ ଚିତ୍ତରୁତେ ଯଦର୍ଵତଃ
ସେଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ୱାଦୁ ପାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ଦକ୍ଷ ରଥଚାଳକ ଭଳି, ପାଥର ରସ ଚାପିଉଠେ। ହେ ଆଦର୍ଶମାନେ, ବିଜୟ ଏବଂ ବୀରତା, ବଡ଼ ଧନ ଏବଂ ଦ୍ରୁତମତି ଦିଅ।
ତଦିଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଯ ସଵନଂ ଵିଵେରପୋ ଯଥା ପୁରା ମନଵେ ଗାତୁମଶ୍ରେତ୍ । ଗୋଅର୍ଣସି ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରେ ଅଶ୍ଵନିର୍ଣିଜି ପ୍ରେମଧ୍ଵରେଷ୍ଵଧ୍ଵରାଁ ଅଶିଶ୍ରଯୁଃ
ସେଇ ପାନ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ମନୁଙ୍କ ପଥରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି। ଗୋଶାଳାରେ, ଘୋଡ଼ା ଘରେ, ଯଜ୍ଞରେ, ଉପାସକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି।
ଅପ ହତ ରକ୍ଷସୋ ଭଙ୍ଗୁରାଵତ ସ୍କଭାଯତ ନିରୃତିଂ ସେଧତାମତିମ୍ । ଆ ନୋ ରଯିଂ ସର୍ଵଵୀରଂ ସୁନୋତନ ଦେଵାଵ୍ଯଂ ଭରତ ଶ୍ଲୋକମଦ୍ରଯଃ
ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ହଟା, ଧ୍ୱଂସକାରୀମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗ, ଅପଶକୁ ରୋକ, ମୂର୍ଖତାକୁ ଦୂର କର। ସମସ୍ତ ବୀର ସହିତ ଧନ ଦିଅ, ଦେବତାମାନେ; ପାଥରମାନେ, ଭାରତଙ୍କୁ ଗୀତ ଆଣ।
ଦିଵଶ୍ଚିଦା ଵୋଽମଵତ୍ତରେଭ୍ଯୋ ଵିଭ୍ଵନା ଚିଦାଶ୍ଵପସ୍ତରେଭ୍ଯଃ । ଵାଯୋଶ୍ଚିଦା ସୋମରଭସ୍ତରେଭ୍ଯୋଽଗ୍ନେଶ୍ଚିଦର୍ଚ ପିତୁକୃତ୍ତରେଭ୍ଯଃ
ଆକାଶରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏମାନେଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏମାନେଠାରୁ ଅଧିକ। ବାୟୁ, ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼।
ଭୁରନ୍ତୁ ନୋ ଯଶସଃ ସୋତ୍ଵନ୍ଧସୋ ଗ୍ରାଵାଣୋ ଵାଚା ଦିଵିତା ଦିଵିତ୍ମତା । ନରୋ ଯତ୍ର ଦୁହତେ କାମ୍ଯଂ ମଧ୍ଵାଘୋଷଯନ୍ତୋ ଅଭିତୋ ମିଥସ୍ତୁରଃ
ମହିମା ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଥରମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଗଞ୍ଜିଉଠନ୍ତୁ; ତାଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଆକାଶରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉ। ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଆକାଂକ୍ଷିତ ମଧୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଘୋଷଣା କରି, ସମେତିରେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ସୁନ୍ଵନ୍ତି ସୋମଂ ରଥିରାସୋ ଅଦ୍ରଯୋ ନିରସ୍ଯ ରସଂ ଗଵିଷୋ ଦୁହନ୍ତି ତେ । ଦୁହନ୍ତ୍ଯୂଧରୁପସେଚନାଯ କଂ ନରୋ ହଵ୍ଯା ନ ମର୍ଜଯନ୍ତ ଆସଭିଃ
ପାଥରମାନେ ସୋମ ଚାପିଉଠନ୍ତି, ରଥଚାଳକମାନେ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ରସ ତାଳିନ୍ତି। ସେମାନେ ଦୁଧ ଧାରଣ କରନ୍ତି ପାନ ପାଇଁ; ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ହବି ତିଆରି କରନ୍ତି।
ଏତେ ନରଃ ସ୍ଵପସୋ ଅଭୂତନ ଯ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସୁନୁଥ ସୋମମଦ୍ରଯଃ । ଵାମଂଵାମଂ ଵୋ ଦିଵ୍ଯାଯ ଧାମ୍ନେ ଵସୁଵସୁ ଵଃ ପାର୍ଥିଵାଯ ସୁନ୍ଵତେ
ଏହି ଲୋକମାନେ, କୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ହେ ପାଥରମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ଚାପିଅ। ପ୍ରତ୍ୟେକେ, ଦିବ୍ୟ ନିବାସ ପାଇଁ, ପୃଥିବୀ ପାଇଁ, ଯିଏ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେପାଇଁ ଧନ ଚାପିଅ।
ଅଭ୍ରପ୍ରୁଷୋ ନ ଵାଚା ପ୍ରୁଷା ଵସୁ ହଵିଷ୍ମନ୍ତୋ ନ ଯଜ୍ଞା ଵିଜାନୁଷଃ । ସୁମାରୁତଂ ନ ବ୍ରହ୍ମାଣମର୍ହସେ ଗଣମସ୍ତୋଷ୍ଯେଷାଂ ନ ଶୋଭସେ
ମେଘରୁ ବର୍ଷା ଯେପରି ଧନ ବର୍ଷାଏ, ସେମାନଙ୍କର କଥା ମଧ୍ୟ ଏପରି; ହବି ନେଇଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ ଯେପରି, ଯଜ୍ଞରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥାଏ। ମରୁତମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଯେପରି, ତୁମେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଗାଇବି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଛ।
ଶ୍ରିଯେ ମର୍ଯାସୋ ଅଞ୍ଜୀଁରକୃଣ୍ଵତ ସୁମାରୁତଂ ନ ପୂର୍ଵୀରତି କ୍ଷପଃ । ଦିଵସ୍ପୁତ୍ରାସ ଏତା ନ ଯେତିର ଆଦିତ୍ଯାସସ୍ତେ ଅକ୍ରା ନ ଵାଵୃଧୁଃ
ଯୁବକମାନେ ମହିମା ପାଇଁ ନିଜକୁ ଶୋଭାଇଥାନ୍ତି, ମରୁତମାନେ ପାଇଁ ଅନେକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାତିରେ। ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ, ସେମାନେ ରୋକାଯିବା ନୁହଁନ୍ତି; ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ସେମାନେ କେବେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇନାହାନ୍ତି।
ପ୍ର ଯେ ଦିଵଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ନ ବର୍ହଣା ତ୍ମନା ରିରିଚ୍ରେ ଅଭ୍ରାନ୍ନ ସୂର୍ଯଃ । ପାଜସ୍ଵନ୍ତୋ ନ ଵୀରାଃ ପନସ୍ଯଵୋ ରିଶାଦସୋ ନ ମର୍ଯା ଅଭିଦ୍ଯଵଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦିନ ଏବଂ ପୃଥିବୀରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଛନ୍ତି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ମେଘକୁ ହଟାଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି। ବଳବାନ ନାୟକମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଯୁବକମାନେ ଭଳି ସଦା ଆଗେଇଯାନ୍ତି।
ଯୁଷ୍ମାକଂ ବୁଧ୍ନେ ଅପାଂ ନ ଯାମନି ଵିଥୁର୍ଯତି ନ ମହୀ ଶ୍ରଥର୍ଯତି । ଵିଶ୍ଵପ୍ସୁର୍ଯଜ୍ଞୋ ଅର୍ଵାଗଯଂ ସୁ ଵଃ ପ୍ରଯସ୍ଵନ୍ତୋ ନ ସତ୍ରାଚ ଆ ଗତ
ତୁମେମାନେ ଜଳର ତଳଭାଗରେ ଯେପରି ଶାନ୍ତି ରହେ, ସେପରି କିଛି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ନାହିଁ, ବଡ଼ କିଛି ଭି ଭାଙ୍ଗି ଯାଏ ନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆବରଣ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସେ, ଯେପରି ସଙ୍ଗୀମାନେ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଆହୁରି ଅନେକ ଉପହାର ନେଇ ଆସେ।
ଯୂଯଂ ଧୂର୍ଷୁ ପ୍ରଯୁଜୋ ନ ରଶ୍ମିଭିର୍ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତୋ ନ ଭାସା ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଷୁ । ଶ୍ଯେନାସୋ ନ ସ୍ଵଯଶସୋ ରିଶାଦସଃ ପ୍ରଵାସୋ ନ ପ୍ରସିତାସଃ ପରିପ୍ରୁଷଃ
ତୁମେମାନେ ଯେପରି ଯୋକା ଲଗାଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ା, ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରଭାତରେ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛ। ତୁମେମାନେ ଗର୍ବିତ ଗରୁଡ଼ ପରି, ସ୍ୱୟଂମହିମାଶାଳୀ, ଦୃଢ଼, ଯାତ୍ରୀମାନେ ପରି ତ୍ୱରିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିତ।
ପ୍ର ଯଦ୍ଵହଧ୍ଵେ ମରୁତଃ ପରାକାଦ୍ଯୂଯଂ ମହଃ ସଂଵରଣସ୍ଯ ଵସ୍ଵଃ । ଵିଦାନାସୋ ଵସଵୋ ରାଧ୍ଯସ୍ଯାରାଚ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵେଷଃ ସନୁତର୍ଯୁଯୋତ
ମରୁତମାନେ, ତୁମେ ଦୂରରୁ ସମ୍ବରଣଙ୍କର ବଡ଼ ଧନ ଆଣିଥାଅ। ଦାନଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଧନ ଜାଣିଥିବା ବସୁମାନେ, ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂରେ ହଟାଅ।
ଯ ଉଦୃଚି ଯଜ୍ଞେ ଅଧ୍ଵରେଷ୍ଠା ମରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ ନ ମାନୁଷୋ ଦଦାଶତ୍ । ରେଵତ୍ସ ଵଯୋ ଦଧତେ ସୁଵୀରଂ ସ ଦେଵାନାମପି ଗୋପୀଥେ ଅସ୍ତୁ
ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ମରୁତମାନେଙ୍କୁ ଦେଉଥାଏ, ସେ ମାନବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଧନୀ ହୁଏ, ସୁଶକ୍ତି ସନ୍ତାନ ପାଏ। ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାରେ ରହୁନ୍ତୁ।
ତେ ହି ଯଜ୍ଞେଷୁ ଯଜ୍ଞିଯାସ ଊମା ଆଦିତ୍ଯେନ ନାମ୍ନା ଶମ୍ଭଵିଷ୍ଠାଃ । ତେ ନୋଽଵନ୍ତୁ ରଥତୂର୍ମନୀଷାଂ ମହଶ୍ଚ ଯାମନ୍ନଧ୍ଵରେ ଚକାନାଃ
ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଆଦିତ୍ୟ ନାମରେ ଅତି କୃପାଳୁ। ସେମାନେ ଆମର ରଥ ଚଳାଇବା ଭାବନାକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଯେପରି ସେମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ମହାନ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଵିପ୍ରାସୋ ନ ମନ୍ମଭିଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯୋ ଦେଵାଵ୍ଯୋ ନ ଯଜ୍ଞୈଃ ସ୍ଵପ୍ନସଃ । ରାଜାନୋ ନ ଚିତ୍ରାଃ ସୁସଂଦୃଶଃ କ୍ଷିତୀନାଂ ନ ମର୍ଯା ଅରେପସଃ
ସ୍ୱୟଂବୁଧ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପରି ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ, ଦେବତାମାନେ ପରି ଯଜ୍ଞରେ ସଚେତନ, ରଙ୍ଗିନ ରାଜାମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୋଷରହିତ ଯୁବକମାନେ ପରି।
ଅଗ୍ନିର୍ନ ଯେ ଭ୍ରାଜସା ରୁକ୍ମଵକ୍ଷସୋ ଵାତାସୋ ନ ସ୍ଵଯୁଜଃ ସଦ୍ଯଊତଯଃ । ପ୍ରଜ୍ଞାତାରୋ ନ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଃ ସୁନୀତଯଃ ସୁଶର୍ମାଣୋ ନ ସୋମା ଋତଂ ଯତେ
ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା, ସୁନା ଛାତି ଥିବା, ବାତାସ ପରି ସ୍ୱୟଂ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସଦା ସକ୍ରିୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରାମର୍ଶଦାତା, ଭଲ ଆଶ୍ରୟ ଥିବା, ସୋମ ପରି ସତ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସୀ।
ଵାତାସୋ ନ ଯେ ଧୁନଯୋ ଜିଗତ୍ନଵୋଽଗ୍ନୀନାଂ ନ ଜିହ୍ଵା ଵିରୋକିଣଃ । ଵର୍ମଣ୍ଵନ୍ତୋ ନ ଯୋଧାଃ ଶିମୀଵନ୍ତଃ ପିତୄଣାଂ ନ ଶଂସାଃ ସୁରାତଯଃ
ବାତାସ ପରି ତ୍ୱରିତ ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ, ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ୱା ପରି ଚମକୁଥିବା, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନାନୀ ପରି ସଜ୍ଜ, ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କର ସ୍ତୁତି ପରି ଦାନଶୀଳ।
ରଥାନାଂ ନ ଯେଽରାଃ ସନାଭଯୋ ଜିଗୀଵାଂସୋ ନ ଶୂରା ଅଭିଦ୍ଯଵଃ । ଵରେଯଵୋ ନ ମର୍ଯା ଘୃତପ୍ରୁଷୋଽଭିସ୍ଵର୍ତାରୋ ଅର୍କଂ ନ ସୁଷ୍ଟୁଭଃ
ରଥର ଚକ୍ର ଓ ନାଭି ପରି ଦୃଢ଼, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିବା ବୀରମାନେ ପରି, ଚୟନିତ ଯୁବକମାନେ ପରି ଘୃତରେ ସିଞ୍ଚିତ, ଗାୟକମାନେ ପରି ସୁରେ ରାଗି ଷ୍ଟୁତି କରୁଥିବା।
ଅଶ୍ଵାସୋ ନ ଯେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାସ ଆଶଵୋ ଦିଧିଷଵୋ ନ ରଥ୍ଯଃ ସୁଦାନଵଃ । ଆପୋ ନ ନିମ୍ନୈରୁଦଭିର୍ଜିଗତ୍ନଵୋ ଵିଶ୍ଵରୂପା ଅଙ୍ଗିରସୋ ନ ସାମଭିଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିଶୀଳ ଘୋଡ଼ାମାନେ ପରି, ଉତ୍ସାହୀ ରଥଚାଳକମାନେ ପରି ଦାନଶୀଳ, ନଦୀମାନେ ପରି ତଳ ଦେଇ ଚଳିଥିବା, ବିବିଧ ରୂପ ଥିବା, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ପରି ସାମଗାନ କରୁଥିବା।
ଗ୍ରାଵାଣୋ ନ ସୂରଯଃ ସିନ୍ଧୁମାତର ଆଦର୍ଦିରାସୋ ଅଦ୍ରଯୋ ନ ଵିଶ୍ଵହା । ଶିଶୂଲା ନ କ୍ରୀଳଯଃ ସୁମାତରୋ ମହାଗ୍ରାମୋ ନ ଯାମନ୍ନୁତ ତ୍ଵିଷା
ପିଷାଣମାନେ ପରି ତ୍ୱରିତ, ନଦୀର ମାଆ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପାହାଡ଼ ପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା, ଖେଳୁଥିବା ଶିଶୁମାନେ ପରି ଭଲ ଲାଡ଼ପାଲି, ବଡ଼ ଦଳ ପରି ଶକ୍ତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା।
ଉଷସାଂ ନ କେତଵୋଽଧ୍ଵରଶ୍ରିଯଃ ଶୁଭଂଯଵୋ ନାଞ୍ଜିଭିର୍ଵ୍ଯଶ୍ଵିତନ୍ । ସିନ୍ଧଵୋ ନ ଯଯିଯୋ ଭ୍ରାଜଦୃଷ୍ଟଯଃ ପରାଵତୋ ନ ଯୋଜନାନି ମମିରେ
ଉଷାର ଆଲୋକ ପରି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଶୋଭିତ, ତ୍ୱରିତ ଚିହ୍ନିତ ମାନେ ପରି, ନଦୀମାନେ ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଚମକୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି, ଦୂର ଯାତ୍ରୀମାନେ ପରି ଦୂର ଦୂରନ୍ତି ମାପିଥିବା।
ସୁଭାଗାନ୍ନୋ ଦେଵାଃ କୃଣୁତା ସୁରତ୍ନାନସ୍ମାନ୍ସ୍ତୋତୄନ୍ମରୁତୋ ଵାଵୃଧାନାଃ । ଅଧି ସ୍ତୋତ୍ରସ୍ଯ ସଖ୍ଯସ୍ଯ ଗାତ ସନାଦ୍ଧି ଵୋ ରତ୍ନଧେଯାନି ସନ୍ତି
ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଧନବାନ କରୁନ୍ତୁ। ମରୁତମାନେ, ଆମ ସ୍ତୁତିକୁ ଶୁଣି ଆମକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ। ସ୍ତୁତି ଓ ସଖ୍ୟତାରେ, ତୁମର ଧନ ସଦା ଅବିନାଶୀ।
ଅପଶ୍ଯମସ୍ଯ ମହତୋ ମହିତ୍ଵମମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯାସୁ ଵିକ୍ଷୁ । ନାନା ହନୂ ଵିଭୃତେ ସଂ ଭରେତେ ଅସିନ୍ଵତୀ ବପ୍ସତୀ ଭୂର୍ଯତ୍ତଃ
ଆମେ ଏହି ମହାନ୍ତଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖିଛୁ, ଅମରଙ୍କର ମହିମା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ପଟି ଦାନ୍ତ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି, କାମୁଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ଖାଉଛନ୍ତି, ବହୁତ କିଛି ଧରି ରଖନ୍ତି।
ଗୁହା ଶିରୋ ନିହିତମୃଧଗକ୍ଷୀ ଅସିନ୍ଵନ୍ନତ୍ତି ଜିହ୍ଵଯା ଵନାନି । ଅତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ମୈ ପଡ୍ଭିଃ ସଂ ଭରନ୍ତ୍ଯୁତ୍ତାନହସ୍ତା ନମସାଧି ଵିକ୍ଷୁ
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଗୁପ୍ତ ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଚଳିଥାଏ। ସେ ଜିହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା କାଠ ଖାଉଥାଏ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପାଇଁ ଲୋକେ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଉପହାର ଆଣନ୍ତି, ଉଠା ହାତରେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି।
ପ୍ର ମାତୁଃ ପ୍ରତରଂ ଗୁହ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍କୁମାରୋ ନ ଵୀରୁଧଃ ସର୍ପଦୁର୍ଵୀଃ । ସସଂ ନ ପକ୍ଵମଵିଦଚ୍ଛୁଚନ୍ତଂ ରିରିହ୍ଵାଂସଂ ରିପ ଉପସ୍ଥେ ଅନ୍ତଃ
ମାଆର ଗୁପ୍ତ ପଥ ଖୋଜି, ଶିଶୁ ପରି ଗଛ ଉପରେ ଲୁଚି ଚାଲେ, ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜେ। ଶିଶୁ ପରି ସେ ପାକା ଓ ଚମକୁଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ କରେ, ଚାହିଁ ଶତ୍ରୁଙ୍କର କୋଳରେ ଶୋଇ ରହେ।
ତଦ୍ଵାମୃତଂ ରୋଦସୀ ପ୍ର ବ୍ରଵୀମି ଜାଯମାନୋ ମାତରା ଗର୍ଭୋ ଅତ୍ତି । ନାହଂ ଦେଵସ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯଶ୍ଚିକେତାଗ୍ନିରଙ୍ଗ ଵିଚେତାଃ ସ ପ୍ରଚେତାଃ
ହେ ଅମର, ମୁଁ ଏହି କଥା ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ କହୁଛି: ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦୁଇ ମାଆକୁ ଖାଉଛି। ମୁଁ, ଏକ ମରଣଶୀଳ ମଣିଷ, ଦେବତାଙ୍କୁ ବୁଝିପାରୁନି। ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ସବୁ ଜାଣୁଥିବା, ସବୁ ବୁଝୁଥିବା।
ଯୋ ଅସ୍ମା ଅନ୍ନଂ ତୃଷ୍ଵାଦଧାତ୍ଯାଜ୍ଯୈର୍ଘୃତୈର୍ଜୁହୋତି ପୁଷ୍ଯତି । ତସ୍ମୈ ସହସ୍ରମକ୍ଷଭିର୍ଵି ଚକ୍ଷେଽଗ୍ନେ ଵିଶ୍ଵତଃ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଙସି ତ୍ଵମ୍
ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ତରସାରେ ଅନ୍ନ ଦିଅଯାଏ, ଘିଅ ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରାଯାଏ, ସେଠି ଅଗ୍ନି ହଜାର ଆଖିରେ ସବୁ ଦିଗକୁ ଦେଖନ୍ତି। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସବୁ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ରହ।
କିଂ ଦେଵେଷୁ ତ୍ଯଜ ଏନଶ୍ଚକର୍ଥାଗ୍ନେ ପୃଚ୍ଛାମି ନୁ ତ୍ଵାମଵିଦ୍ଵାନ୍ । ଅକ୍ରୀଳନ୍କ୍ରୀଳନ୍ହରିରତ୍ତଵେଽଦନ୍ଵି ପର୍ଵଶଶ୍ଚକର୍ତ ଗାମିଵାସିଃ
ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଣ ଅପରାଧ କରିଥିଲ? ମୁଁ ଜାଣିନଥିବାରୁ ପଚାରୁଛି। ଖେଳୁଥିବା କିମ୍ବା ଗମ୍ଭୀର ଭାବେ, ସେଇ ପିତାମ୍ବର ଅଗ୍ନି ହବି ଖାଇଥିଲେ; ବାନ୍ଧି ଦେଇଥିଲେ, ପରେ ତୁମେ ତାହାକୁ କାଟି ଛାଡିଲେ, ଗାଈ ପରି ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।