ଏନ୍ଦ୍ରଵାହୋ ନୃପତିଂ ଵଜ୍ରବାହୁମୁଗ୍ରମୁଗ୍ରାସସ୍ତଵିଷାସ ଏନମ୍ । ପ୍ରତ୍ଵକ୍ଷସଂ ଵୃଷଭଂ ସତ୍ଯଶୁଷ୍ମମେମସ୍ମତ୍ରା ସଧମାଦୋ ଵହନ୍ତୁ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦଳ ରାଜା, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇଆସନ୍ତୁ; ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଥିବା ବୃଷଭଙ୍କୁ ଆମ ସହିତ ଏହି ଭୋଜନରେ ଆଣନ୍ତୁ।
ଏଵା ପତିଂ ଦ୍ରୋଣସାଚଂ ସଚେତସମୂର୍ଜ ସ୍କମ୍ଭଂ ଧରୁଣ ଆ ଵୃଷାଯସେ । ଓଜଃ କୃଷ୍ଵ ସଂ ଗୃଭାଯ ତ୍ଵେ ଅପ୍ଯସୋ ଯଥା କେନିପାନାମିନୋ ଵୃଧେ
ଏଭଳି, ଯିଏ ଦ୍ରୋଣ ପାତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯିଏ ସଚେତନ ଓ ଶକ୍ତିର ଆଧାର, ସେଇ ପତିଙ୍କ ସହ ଏକତା ବନ୍ଧ। ତୁମେ ଶକ୍ତି ଧର, ଏହାକୁ ଧରି ରଖ, ଏବଂ ନିଜ ଉପାୟରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପରି, ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଓ।
ଗମନ୍ନସ୍ମେ ଵସୂନ୍ଯା ହି ଶଂସିଷଂ ସ୍ଵାଶିଷଂ ଭରମା ଯାହି ସୋମିନଃ । ତ୍ଵମୀଶିଷେ ସାସ୍ମିନ୍ନା ସତ୍ସି ବର୍ହିଷ୍ଯନାଧୃଷ୍ଯା ତଵ ପାତ୍ରାଣି ଧର୍ମଣା
ହେ ସୋମଧାରୀ, ଆମ ପାଖକୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ନେଇ ଆସ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛି ଓ ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି। ତୁମେ ଏଠାରେ ବସ, ତୁମେ ଏଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିରାଜ କର, ଏବଂ ତୁମର ପାତ୍ରମାନେ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷିତ।
ପୃଥକ୍ପ୍ରାଯନ୍ପ୍ରଥମା ଦେଵହୂତଯୋଽକୃଣ୍ଵତ ଶ୍ରଵସ୍ଯାନି ଦୁଷ୍ଟରା । ନ ଯେ ଶେକୁର୍ଯଜ୍ଞିଯାଂ ନାଵମାରୁହମୀର୍ମୈଵ ତେ ନ୍ଯଵିଶନ୍ତ କେପଯଃ
ପ୍ରଥମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିବେଦନ ଅଲଗା ଭାବେ, ମହିମାମୟ ଓ ଅପରାଜିତ ଥିଲା। ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞର ନୌକାକୁ ଚଢିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
ଏଵୈଵାପାଗପରେ ସନ୍ତୁ ଦୂଢ୍ଯୋଽଶ୍ଵା ଯେଷାଂ ଦୁର୍ଯୁଜ ଆଯୁଯୁଜ୍ରେ । ଇତ୍ଥା ଯେ ପ୍ରାଗୁପରେ ସନ୍ତି ଦାଵନେ ପୁରୂଣି ଯତ୍ର ଵଯୁନାନି ଭୋଜନା
ଯେଉଁମାନେ ଦୂରେ ଓ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉନ୍ତୁ। ସେମାନଙ୍କର ଘୋଡାମାନେ, ଯାହାକୁ ଯୁତ କରିବା କଷ୍ଟକର, ସେମାନେ ଯୁତ ହେଉଛନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉପକରଣ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ରିତ।
ଗିରୀଁରଜ୍ରାନ୍ରେଜମାନାଁ ଅଧାରଯଦ୍ଦ୍ଯୌଃ କ୍ରନ୍ଦଦନ୍ତରିକ୍ଷାଣି କୋପଯତ୍ । ସମୀଚୀନେ ଧିଷଣେ ଵି ଷ୍କଭାଯତି ଵୃଷ୍ଣଃ ପୀତ୍ଵା ମଦ ଉକ୍ଥାନି ଶଂସତି
କମ୍ପିଥିବା ପାହାଡ଼ମାନେ ଦୃଢ଼ ହେଇ ରହିଲେ, ଆକାଶ ଗର୍ଜିଲା, ମଧ୍ୟାକାଶ କ୍ରୋଧରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ଜ୍ଞାନୀ, ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ, ବିସ୍ତାର କଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆନନ୍ଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଇମଂ ବିଭର୍ମି ସୁକୃତଂ ତେ ଅଙ୍କୁଶଂ ଯେନାରୁଜାସି ମଘଵଞ୍ଛଫାରୁଜଃ । ଅସ୍ମିନ୍ସୁ ତେ ସଵନେ ଅସ୍ତ୍ଵୋକ୍ଯଂ ସୁତ ଇଷ୍ଟୌ ମଘଵନ୍ବୋଧ୍ଯାଭଗଃ
ମୁଁ ଏହି ଭଲ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ, ମଘବାନ୍, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଖୁର ଭଙ୍ଗ କର। ଏହି ସବୁ ସ୍ୱରସ୍ତୁତିରେ ତୁମର ଶକ୍ତି ରହୁ, ନିବେଦନରେ, ମଘବାନ୍, ତୁମେ ଅଂଶରେ ସଚେତନ ରୁହ।
ଗୋଭିଷ୍ଟରେମାମତିଂ ଦୁରେଵାଂ ଯଵେନ କ୍ଷୁଧଂ ପୁରୁହୂତ ଵିଶ୍ଵାମ୍ । ଵଯଂ ରାଜଭିଃ ପ୍ରଥମା ଧନାନ୍ଯସ୍ମାକେନ ଵୃଜନେନା ଜଯେମ
ଗାଁ, ଯବ ଦ୍ୱାରା, ଦୂର ଶତ୍ରୁତା ଓ ସମସ୍ତ ଭୁଖକୁ ଦୂର କର, ହେ ବହୁବାର ପୁକାରିତ। ଆମେ, ପ୍ରଥମ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ, ନିଜ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଧନ ସମ୍ପଦ ଜିତିବାକୁ ପାରିବା।
ବୃହସ୍ପତିର୍ନଃ ପରି ପାତୁ ପଶ୍ଚାଦୁତୋତ୍ତରସ୍ମାଦଧରାଦଘାଯୋଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପୁରସ୍ତାଦୁତ ମଧ୍ଯତୋ ନଃ ସଖା ସଖିଭ୍ଯୋ ଵରିଵଃ କୃଣୋତୁ
ବୃହସ୍ପତି ଆମକୁ ପଛରୁ, ଉପରୁ ଓ ତଳରୁ, ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଆଗରେ ଓ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ସହିତ ରହୁନ୍ତୁ, ସେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାର୍ଗ ତିଆରି କରୁନ୍ତୁ।
ଦିଵସ୍ପରି ପ୍ରଥମଂ ଜଜ୍ଞେ ଅଗ୍ନିରସ୍ମଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପରି ଜାତଵେଦାଃ । ତୃତୀଯମପ୍ସୁ ନୃମଣା ଅଜସ୍ରମିନ୍ଧାନ ଏନଂ ଜରତେ ସ୍ଵାଧୀଃ
ଆକାଶରୁ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଜାଣିଥିବା। ତୃତୀୟ, ଜଳରେ ଅବିରତ ଜଳିଥାଏ; ସ୍ୱଯ଼ଂଜାତ ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି।
ଵିଦ୍ମା ତେ ଅଗ୍ନେ ତ୍ରେଧା ତ୍ରଯାଣି ଵିଦ୍ମା ତେ ଧାମ ଵିଭୃତା ପୁରୁତ୍ରା । ଵିଦ୍ମା ତେ ନାମ ପରମଂ ଗୁହା ଯଦ୍ଵିଦ୍ମା ତମୁତ୍ସଂ ଯତ ଆଜଗନ୍ଥ
ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ତିନି ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଜାଣୁଛୁ; ତୁମର ତିନିଟି ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଆମେ ଜାଣୁଛୁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିସ୍ତୃତ। ତୁମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ନାମ ଆମେ ଜାଣୁଛୁ; ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ, ସେ ମୂଳକୁ ଆମେ ଜାଣୁଛୁ।
ସମୁଦ୍ରେ ତ୍ଵା ନୃମଣା ଅପ୍ସ୍ଵନ୍ତର୍ନୃଚକ୍ଷା ଈଧେ ଦିଵୋ ଅଗ୍ନ ଊଧନ୍ । ତୃତୀଯେ ତ୍ଵା ରଜସି ତସ୍ଥିଵାଂସମପାମୁପସ୍ଥେ ମହିଷା ଅଵର୍ଧନ୍
ସମୁଦ୍ରରେ, ସ୍ୱଯ଼ଂଜାତ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି; ଜଳରେ, ଋଷିମାନେ; ଆକାଶରେ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦୁଧର ଉତ୍ସ। ତୃତୀୟ ଲୋକରେ, ତୁମେ ଦଢ଼ିଅଛ; ଜଳର କୋଳରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ତୁମକୁ ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି।
ଅକ୍ରନ୍ଦଦଗ୍ନି ସ୍ତନଯନ୍ନିଵ ଦ୍ଯୌଃ କ୍ଷାମା ରେରିହଦ୍ଵୀରୁଧଃ ସମଞ୍ଜନ୍ । ସଦ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞାନୋ ଵି ହୀମିଦ୍ଧୋ ଅଖ୍ଯଦା ରୋଦସୀ ଭାନୁନା ଭାତ୍ଯନ୍ତଃ
ଅଗ୍ନି ଗର୍ଜିଲେ, ଆକାଶରେ ଗର୍ଜନ ଭଳି; ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା, ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଶୋଭିତ ହେଲେ। ହଠାତ୍ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ଜ୍ୱଳିଲେ; ଦୁଇ ଜଗତ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ଚମକୁଛି।
ଶ୍ରୀଣାମୁଦାରୋ ଧରୁଣୋ ରଯୀଣାଂ ମନୀଷାଣାଂ ପ୍ରାର୍ପଣଃ ସୋମଗୋପାଃ । ଵସୁଃ ସୂନୁଃ ସହସୋ ଅପ୍ସୁ ରାଜା ଵି ଭାତ୍ଯଗ୍ର ଉଷସାମିଧାନଃ
ସେ ଉଦାର, ଧନର ଆଧାର, ଚିନ୍ତାମଣିଷାର ପୂରଣ, ସୋମର ରକ୍ଷକ। ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଜଳରେ ରାଜା, ଉଷାମାନେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲେ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ଚମକେ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ କେତୁର୍ଭୁଵନସ୍ଯ ଗର୍ଭ ଆ ରୋଦସୀ ଅପୃଣାଜ୍ଜାଯମାନଃ । ଵୀଳୁଂ ଚିଦଦ୍ରିମଭିନତ୍ପରାଯଞ୍ଜନା ଯଦଗ୍ନିମଯଜନ୍ତ ପଞ୍ଚ
ସେ ସମସ୍ତର ଚିହ୍ନ, ସୃଷ୍ଟିର ଗର୍ଭ; ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ପୂରଣ କଲେ। ସେ ପଥ ପାଇଁ ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗିଦେଲେ, ଯେତେବେଳେ ପାଞ୍ଚ ଜନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ଉଶିକ୍ପାଵକୋ ଅରତିଃ ସୁମେଧା ମର୍ତେଷ୍ଵଗ୍ନିରମୃତୋ ନି ଧାଯି । ଇଯର୍ତି ଧୂମମରୁଷଂ ଭରିଭ୍ରଦୁଚ୍ଛୁକ୍ରେଣ ଶୋଚିଷା ଦ୍ଯାମିନକ୍ଷନ୍
ପବିତ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଗ୍ନି, ମରଣଶୀଳ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅମର ଭାବେ ବିରାଜିତ। ସେ ଧୂଆଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରନ୍ତି, ରକ୍ତିମ ଓ ଭାରବାହୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖାରେ ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି।
ଦୃଶାନୋ ରୁକ୍ମ ଉର୍ଵିଯା ଵ୍ଯଦ୍ଯୌଦ୍ଦୁର୍ମର୍ଷମାଯୁଃ ଶ୍ରିଯେ ରୁଚାନଃ । ଅଗ୍ନିରମୃତୋ ଅଭଵଦ୍ଵଯୋଭିର୍ଯଦେନଂ ଦ୍ଯୌର୍ଜନଯତ୍ସୁରେତାଃ
ଚମକୁଥିବା, ସୁନା ଭଳି, ସେ ବିସ୍ତୃତ ହେଉଛନ୍ତି; ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର, ମହିମା ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଅଗ୍ନି ଦୁଇ ଜୀବନ ସହିତ ଅମର ହେଲେ, ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ, ବୀଜରେ ସମୃଦ୍ଧ, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଯସ୍ତେ ଅଦ୍ଯ କୃଣଵଦ୍ଭଦ୍ରଶୋଚେଽପୂପଂ ଦେଵ ଘୃତଵନ୍ତମଗ୍ନେ । ପ୍ର ତଂ ନଯ ପ୍ରତରଂ ଵସ୍ଯୋ ଅଚ୍ଛାଭି ସୁମ୍ନଂ ଦେଵଭକ୍ତଂ ଯଵିଷ୍ଠ
ଆଜି ତୁମେ ଯେଉଁ ଭଲ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନିବେଦନ, ଘୃତ ଭରିତ ପିଠା, ଦେଉଛ, ହେ ଦେବତା ଅଗ୍ନି, ତାହାକୁ ଆଗକୁ ନେଉ, ଧନୀଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚାଅ, ଭଲ ମନୋଭାବ ଓ ଦେବପ୍ରିୟତାକୁ ଦିଅ।
ଆ ତଂ ଭଜ ସୌଶ୍ରଵସେଷ୍ଵଗ୍ନ ଉକ୍ଥଉକ୍ଥ ଆ ଭଜ ଶସ୍ଯମାନେ । ପ୍ରିଯଃ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରିଯୋ ଅଗ୍ନା ଭଵାତ୍ଯୁଜ୍ଜାତେନ ଭିନଦଦୁଜ୍ଜନିତ୍ଵୈଃ
ଏହାକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କର, ହେ ଅଗ୍ନି; ସ୍ତୁତି ସହିତ, ପ୍ରଶଂସିତ ଯାହା, ତାହାକୁ ବଣ୍ଟନ କର। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସେ ଜନ୍ମ ଓ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଚମକେ।
ତ୍ଵାମଗ୍ନେ ଯଜମାନା ଅନୁ ଦ୍ଯୂନ୍ଵିଶ୍ଵା ଵସୁ ଦଧିରେ ଵାର୍ଯାଣି । ତ୍ଵଯା ସହ ଦ୍ରଵିଣମିଚ୍ଛମାନା ଵ୍ରଜଂ ଗୋମନ୍ତମୁଶିଜୋ ଵି ଵଵ୍ରୁଃ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିନରେ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁ ତୁମ ପାଖରେ ରଖିଛନ୍ତି। ଧନ ଲାଗି ତୁମ ସହିତ ଇଚ୍ଛା କରି, ଉଶିଜମାନେ ଗୋଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଶାଳାକୁ ଖୋଲିଛନ୍ତି।
ଅସ୍ତାଵ୍ଯଗ୍ନିର୍ନରାଂ ସୁଶେଵୋ ଵୈଶ୍ଵାନର ଋଷିଭିଃ ସୋମଗୋପାଃ । ଅଦ୍ଵେଷେ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ହୁଵେମ ଦେଵା ଧତ୍ତ ରଯିମସ୍ମେ ସୁଵୀରମ୍
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୟାଳୁ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଲୋକ ଦେଇଥିବା ଅଗ୍ନି, ଋଷିମାନେ ଓ ସୋମର ରକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ଦୃଢ଼ ରୁହନ୍ତୁ। ଆମେ କୌଣସି ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ଦିନ-ରାତି ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଡାକିବା; ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ।
ପ୍ର ହୋତା ଜାତୋ ମହାନ୍ନଭୋଵିନ୍ନୃଷଦ୍ଵା ସୀଦଦପାମୁପସ୍ଥେ । ଦଧିର୍ଯୋ ଧାଯି ସ ତେ ଵଯାଂସି ଯନ୍ତା ଵସୂନି ଵିଧତେ ତନୂପାଃ
ବଡ଼ ହୋତା, ଜନ୍ମ ହୋଇ, ଆକାଶକୁ ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଜଳର ଆଞ୍ଚଳରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯିଏ ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୁମ ଶକ୍ତିମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ଯିଏ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ଦେହର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଇମଂ ଵିଧନ୍ତୋ ଅପାଂ ସଧସ୍ଥେ ପଶୁଂ ନ ନଷ୍ଟଂ ପଦୈରନୁ ଗ୍ମନ୍ । ଗୁହା ଚତନ୍ତମୁଶିଜୋ ନମୋଭିରିଚ୍ଛନ୍ତୋ ଧୀରା ଭୃଗଵୋଽଵିନ୍ଦନ୍
ଏହିଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜଳର ଆସନରେ ଖୋଜି, ସେମାନେ ହାରାଇଯାଇଥିବା ପଶୁମାନେ ପରି ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଉଶିଜ ଭୃଗୁମାନେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଆଦର ସହିତ ଲୁଚିଥିବା ଏହିଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ।
ଇମଂ ତ୍ରିତୋ ଭୂର୍ଯଵିନ୍ଦଦିଚ୍ଛନ୍ଵୈଭୂଵସୋ ମୂର୍ଧନ୍ଯଘ୍ନ୍ଯାଯାଃ । ସ ଶେଵୃଧୋ ଜାତ ଆ ହର୍ମ୍ଯେଷୁ ନାଭିର୍ଯୁଵା ଭଵତି ରୋଚନସ୍ଯ
ତୃତିୟ, ଏହି ପ୍ରଚୁର ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ, ଗୋମାତାର ମୁଣ୍ଡରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଛନ୍ତି। ସେ, ଜନ୍ମ ହୋଇ, ଘରକୁ ଶୁଭ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଆଲୋକର ନାଭି, ଯୁବକ ଭାବରେ ରହନ୍ତି।
ମନ୍ଦ୍ରଂ ହୋତାରମୁଶିଜୋ ନମୋଭିଃ ପ୍ରାଞ୍ଚଂ ଯଜ୍ଞଂ ନେତାରମଧ୍ଵରାଣାମ୍ । ଵିଶାମକୃଣ୍ଵନ୍ନରତିଂ ପାଵକଂ ହଵ୍ଯଵାହଂ ଦଧତୋ ମାନୁଷେଷୁ
ଉଶିଜମାନେ ଆଦର ସହିତ ମଧୁର ହୋତା, ଯଜ୍ଞର ନେତା, କ୍ରିୟାର ଦିଗଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଲୋକମାନେର ଆନନ୍ଦ, ପବିତ୍ର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହବ୍ୟ ନେବାକୁ ରଖିଲେ।
ପ୍ର ଭୂର୍ଜଯନ୍ତଂ ମହାଂ ଵିପୋଧାଂ ମୂରା ଅମୂରଂ ପୁରାଂ ଦର୍ମାଣମ୍ । ନଯନ୍ତୋ ଗର୍ଭଂ ଵନାଂ ଧିଯଂ ଧୁର୍ହିରିଶ୍ମଶ୍ରୁଂ ନାର୍ଵାଣଂ ଧନର୍ଚମ୍
ବଡ଼, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଜ୍ଞାନୀ, ଅବିଚଳିତ, ପୁରୁଣା ସହରକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସେମାନେ ଆଗକୁ ନେଲେ। ସେ ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲର ଗର୍ଭ, ଚିନ୍ତା, ଧୀର, ପିଙ୍ଗଳ ଦାଢ଼ି, ଓ ଶ୍ରୀଗୀତ ଗାଇଥିବା।
ନି ପସ୍ତ୍ଯାସୁ ତ୍ରିତ ସ୍ତଭୂଯନ୍ପରିଵୀତୋ ଯୋନୌ ସୀଦଦନ୍ତଃ । ଅତଃ ସଂଗୃଭ୍ଯା ଵିଶାଂ ଦମୂନା ଵିଧର୍ମଣାଯନ୍ତ୍ରୈରୀଯତେ ନୄନ୍
ତୃତିୟ ଘରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ଚାରିପଟେ ଘେରାଯାଇ, ଗର୍ଭରେ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରୁ ଗୃହପତି, ନିୟମ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
ଅସ୍ଯାଜରାସୋ ଦମାମରିତ୍ରା ଅର୍ଚଦ୍ଧୂମାସୋ ଅଗ୍ନଯଃ ପାଵକାଃ । ଶ୍ଵିତୀଚଯଃ ଶ୍ଵାତ୍ରାସୋ ଭୁରଣ୍ଯଵୋ ଵନର୍ଷଦୋ ଵାଯଵୋ ନ ସୋମାଃ
ତାଙ୍କର ଅକ୍ଷୟ, ଘରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିର ଶିଖାମାନେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଧଳା ଦାନ୍ତ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ଜଙ୍ଗଲ ଧ୍ବଂସ କରୁଥିବା, ପବନ ପରି, ସୋମ ପରି।
ପ୍ର ଜିହ୍ଵଯା ଭରତେ ଵେପୋ ଅଗ୍ନିଃ ପ୍ର ଵଯୁନାନି ଚେତସା ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ତମାଯଵଃ ଶୁଚଯନ୍ତଂ ପାଵକଂ ମନ୍ଦ୍ରଂ ହୋତାରଂ ଦଧିରେ ଯଜିଷ୍ଠମ୍
ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଜିଭାରେ କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ମନରେ ପୃଥିବୀର ପଥ ଜାଣନ୍ତି। ଆୟୁମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମଧୁର ହୋତାଙ୍କୁ, ସବୁଠାରୁ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ରଖିଛନ୍ତି।
ଦ୍ଯାଵା ଯମଗ୍ନିଂ ପୃଥିଵୀ ଜନିଷ୍ଟାମାପସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ଭୃଗଵୋ ଯଂ ସହୋଭିଃ । ଈଳେନ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ମାତରିଶ୍ଵା ଦେଵାସ୍ତତକ୍ଷୁର୍ମନଵେ ଯଜତ୍ରମ୍
ଯାହାକୁ ଦିନ-ରାତି ଓ ପୃଥିବୀ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଜଳ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଭୃଗୁମାନେ ଶକ୍ତି ସହିତ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ମନୁ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।