ଅଯଂ ପୂଷା ରଯିର୍ଭଗଃ ସୋମଃ ପୁନାନୋ ଅର୍ଷତି । ପତିର୍ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଭୂମନୋ ଵ୍ଯଖ୍ଯଦ୍ରୋଦସୀ ଉଭେ
ଏହି ପୂଷା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା, ପବିତ୍ର ସୋମ ଝରିବାରେ ଆସୁଛି। ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟର ସ୍ୱାମୀ, ସେ ଦୁଇଟି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ସମୁ ପ୍ରିଯା ଅନୂଷତ ଗାଵୋ ମଦାଯ ଘୃଷ୍ଵଯଃ । ସୋମାସଃ କୃଣ୍ଵତେ ପଥଃ ପଵମାନାସ ଇନ୍ଦଵଃ
ପ୍ରିୟ ଗାଈମାନେ ଏକାସାଥିରେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଦୌଡ଼ିଆସିଛନ୍ତି; ପବିତ୍ର ସୋମ ଝରା ତାଙ୍କର ନିଜ ମାର୍ଗ ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ଝରା ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି।
ଯ ଓଜିଷ୍ଠସ୍ତମା ଭର ପଵମାନ ଶ୍ରଵାଯ୍ଯମ୍ । ଯଃ ପଞ୍ଚ ଚର୍ଷଣୀରଭି ରଯିଂ ଯେନ ଵନାମହୈ
ହେ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ସେଇ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହିମା ଆଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପାଞ୍ଚ ଜନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଧନ ଜିତିପାରିବା।
ସୋମାଃ ପଵନ୍ତ ଇନ୍ଦଵୋଽସ୍ମଭ୍ଯଂ ଗାତୁଵିତ୍ତମାଃ । ମିତ୍ରାଃ ସୁଵାନା ଅରେପସଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଵିଦଃ
ପବିତ୍ର ସୋମ ଝରାମାନେ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଆସିବାର ଉପାୟ ଦେଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ମିତ୍ରସ୍ୱଭାବ, ଭଲ ଭାବରେ ଚିପିଥିବା, ଦୋଷରହିତ, ନିଜେ ନିଜକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଆଲୋକକୁ ଜାଣିଥିବା।
ସୁଷ୍ଵାଣାସୋ ଵ୍ଯଦ୍ରିଭିଶ୍ଚିତାନା ଗୋରଧି ତ୍ଵଚି । ଇଷମସ୍ମଭ୍ଯମଭିତଃ ସମସ୍ଵରନ୍ଵସୁଵିଦଃ
ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଚିପିଥିବା, ସେମାନେ ଗାଈର ଚର୍ମରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ପୋଷଣ ଦିଅନ୍ତୁ, ଧନ ଦେଉଥିବା।
ଏତେ ପୂତା ଵିପଶ୍ଚିତଃ ସୋମାସୋ ଦଧ୍ଯାଶିରଃ । ସୂର୍ଯାସୋ ନ ଦର୍ଶତାସୋ ଜିଗତ୍ନଵୋ ଧ୍ରୁଵା ଘୃତେ
ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନୀ ସୋମମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ କରି ଧରିଛନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ପରି ଦେଖିବାକୁ ଚମକୁଛନ୍ତି, ଘୃତରେ ଅଡ଼ିଗ ଓ ଚଳିତ।
ପ୍ର ସୁନ୍ଵାନସ୍ଯାନ୍ଧସୋ ମର୍ତୋ ନ ଵୃତ ତଦ୍ଵଚଃ । ଅପ ଶ୍ଵାନମରାଧସଂ ହତା ମଖଂ ନ ଭୃଗଵଃ
ଯିଏ ସୋମ ଚିପିଥାଏ, ତାଙ୍କର କଥା ମଣିଷ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟାୟ କୁକୁରକୁ ଦୂରେ ହଟା, ଯେପରି ଭୃଗୁମାନେ ଦାନବକୁ ବିନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ଆ ଜାମିରତ୍କେ ଅଵ୍ଯତ ଭୁଜେ ନ ପୁତ୍ର ଓଣ୍ଯୋଃ । ସରଜ୍ଜାରୋ ନ ଯୋଷଣାଂ ଵରୋ ନ ଯୋନିମାସଦମ୍
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସନ୍ତାନ ପିତାମାତାଙ୍କର କୋଳରେ ଯେପରି ଅନୁସୃତି ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ଝରା ଦୃତ ଗତିରେ ଚାଲିଯାଏ, ପ୍ରେମିକ ପରି ଜନାନୀଙ୍କୁ, ବର ପରି ବଧୁଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ସ ଵୀରୋ ଦକ୍ଷସାଧନୋ ଵି ଯସ୍ତସ୍ତମ୍ଭ ରୋଦସୀ । ହରିଃ ପଵିତ୍ରେ ଅଵ୍ଯତ ଵେଧା ନ ଯୋନିମାସଦମ୍
ସେହି ବୀର, ଦକ୍ଷତାର ସାଧକ, ଯିଏ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ହରିବର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ରକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି, ଶିଳ୍ପୀ ପରି ନିଜ ମୂଳସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ଅଵ୍ଯୋ ଵାରେଭିଃ ପଵତେ ସୋମୋ ଗଵ୍ଯେ ଅଧି ତ୍ଵଚି । କନିକ୍ରଦଦ୍ଵୃଷା ହରିରିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାଭ୍ଯେତି ନିଷ୍କୃତମ୍
ସୋମ ଝରା ନଦୀମାନେ ପରି ଗାଈର ଚର୍ମରେ ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି; ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହରିବର୍ଣ୍ଣ ସେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚିପିବାଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଆସୁଛନ୍ତି।
କ୍ରାଣା ଶିଶୁର୍ମହୀନାଂ ହିନ୍ଵନ୍ନୃତସ୍ଯ ଦୀଧିତିମ୍ । ଵିଶ୍ଵା ପରି ପ୍ରିଯା ଭୁଵଦଧ ଦ୍ଵିତା
ବଡ଼ମାନେର ସନ୍ତାନ, ସତ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଛି; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟକୁ ଏକାକି ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି।
ଉପ ତ୍ରିତସ୍ଯ ପାଷ୍ଯୋରଭକ୍ତ ଯଦ୍ଗୁହା ପଦମ୍ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସପ୍ତ ଧାମଭିରଧ ପ୍ରିଯମ୍
ତ୍ରିତାଙ୍କ ପାଥରର ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ପହଞ୍ଚେ, ଯଜ୍ଞର ସାତଟି ଗୃହରେ, ସେ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନକୁ ଅଧିକାର କରିଥାଏ।
ତ୍ରୀଣି ତ୍ରିତସ୍ଯ ଧାରଯା ପୃଷ୍ଠେଷ୍ଵେରଯା ରଯିମ୍ । ମିମୀତେ ଅସ୍ଯ ଯୋଜନା ଵି ସୁକ୍ରତୁଃ
ତ୍ରିତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ପଛରେ ତିନୋଟି ଆଧାର ଦ୍ୱାରା, ସେ ଧନକୁ ମାପିଥାଏ; ଜ୍ଞାନୀ ସେ, ତାଙ୍କର ମାର୍ଗକୁ ଭଲଭାବେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି।
ଜଜ୍ଞାନଂ ସପ୍ତ ମାତରୋ ଵେଧାମଶାସତ ଶ୍ରିଯେ । ଅଯଂ ଧ୍ରୁଵୋ ରଯୀଣାଂ ଚିକେତ ଯତ୍
ସାତ ଜଣେ ମାଆଁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନୂତନ ଜନ୍ମକୁ ମହିମା ପାଇଁ ଶୃଙ୍ଗାର କରିଛନ୍ତି; ଏହି ଅଡ଼ିଗ ଧନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଜଣିବାକୁ ଥିଲା, ସେ ଜାଣିଛନ୍ତି।
ଅସ୍ଯ ଵ୍ରତେ ସଜୋଷସୋ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସୋ ଅଦ୍ରୁହଃ । ସ୍ପାର୍ହା ଭଵନ୍ତି ରନ୍ତଯୋ ଜୁଷନ୍ତ ଯତ୍
ତାଙ୍କର ନିୟମରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ରିତ ଓ ଧୂର୍ତ୍ତି ରହିତ; ଆକାଂକ୍ଷିତ ସୁଖ ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହୁଏ।
ଯମୀ ଗର୍ଭମୃତାଵୃଧୋ ଦୃଶେ ଚାରୁମଜୀଜନନ୍ । କଵିଂ ମଂହିଷ୍ଠମଧ୍ଵରେ ପୁରୁସ୍ପୃହମ୍
ଯମୀ ଦୁଇଜଣୀ ଭଉଣୀ, ସତ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି; ଏହି କବି, ଯଜ୍ଞରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବହୁତ ଆକାଂକ୍ଷିତ।
ସମୀଚୀନେ ଅଭି ତ୍ମନା ଯହ୍ଵୀ ଋତସ୍ଯ ମାତରା । ତନ୍ଵାନା ଯଜ୍ଞମାନୁଷଗ୍ଯଦଞ୍ଜତେ
ନିଜ ଗୁଣରେ ଏକତାରେ, ଦ୍ରୁତ ଗତିର ସତ୍ୟର ମାଆଁମାନେ, ଯଜ୍ଞକୁ ଗଠନ କରି, ମାନବ ଜନ୍ମକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରିଛନ୍ତି।
କ୍ରତ୍ଵା ଶୁକ୍ରେଭିରକ୍ଷଭିରୃଣୋରପ ଵ୍ରଜଂ ଦିଵଃ । ହିନ୍ଵନ୍ନୃତସ୍ଯ ଦୀଧିତିଂ ପ୍ରାଧ୍ଵରେ
ବୁଦ୍ଧି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଗୋଶାଳାକୁ ଖୋଲିଛନ୍ତି; ସତ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଯଜ୍ଞରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି।
ପ୍ର ପୁନାନାଯ ଵେଧସେ ସୋମାଯ ଵଚ ଉଦ୍ଯତମ୍ । ଭୃତିଂ ନ ଭରା ମତିଭିର୍ଜୁଜୋଷତେ
ଶୁଧ୍ଧ ସୋମଙ୍କୁ, ଯିଏ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ଓ ଦାତାଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି କରନ୍ତି, ଆମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ।
ପରି ଵାରାଣ୍ଯଵ୍ଯଯା ଗୋଭିରଞ୍ଜାନୋ ଅର୍ଷତି । ତ୍ରୀ ଷଧସ୍ଥା ପୁନାନଃ କୃଣୁତେ ହରିଃ
ଗାଁଗୁଡିକର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ସୋମ ଅକ୍ଷୟ ପରିବେଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ବହିଯାଉଛନ୍ତି; ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା କନ୍ସାର ରଙ୍ଗର ଏହି ଦେବତା ତିନୋଟି ବାସସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ପରି କୋଶଂ ମଧୁଶ୍ଚୁତମଵ୍ଯଯେ ଵାରେ ଅର୍ଷତି । ଅଭି ଵାଣୀରୃଷୀଣାଂ ସପ୍ତ ନୂଷତ
ମଧୁରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରକୁ ସୋମ ଅକ୍ଷୟ ପରିବେଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଢ଼ିଯାଉଛନ୍ତି; ଏହି ସମୟରେ ଋଷିମାନଙ୍କର ସାତଟି ଗୀତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗଞ୍ଜିଉଛି।
ପରି ଣେତା ମତୀନାଂ ଵିଶ୍ଵଦେଵୋ ଅଦାଭ୍ଯଃ । ସୋମଃ ପୁନାନଶ୍ଚମ୍ଵୋର୍ଵିଶଦ୍ଧରିଃ
ଚିନ୍ତାମଣ୍ଡଳର ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଅଭେଦ୍ୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୁଧ୍ଧ ସୋମ ଚମ୍ୱର ପାତ୍ରକୁ ବେଢ଼ିଯାଉଛନ୍ତି।
ପରି ଦୈଵୀରନୁ ସ୍ଵଧା ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ଯାହି ସରଥମ୍ । ପୁନାନୋ ଵାଘଦ୍ଵାଘଦ୍ଭିରମର୍ତ୍ଯଃ
ଦିବ୍ୟ ନିୟମର ଅନୁସରଣ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ରଥକୁ ଆସ; ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଅମର ସୋମ ଗାୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ।
ପରି ସପ୍ତିର୍ନ ଵାଜଯୁର୍ଦେଵୋ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ସୁତଃ । ଵ୍ଯାନଶିଃ ପଵମାନୋ ଵି ଧାଵତି
ବିଜୟୀ ସାରଥି ଭଳି, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚାପି ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦୂରଦର୍ଶୀ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ସୋମ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉଛନ୍ତି।
ସଖାଯ ଆ ନି ଷୀଦତ ପୁନାନାଯ ପ୍ର ଗାଯତ । ଶିଶୁଂ ନ ଯଜ୍ଞୈଃ ପରି ଭୂଷତ ଶ୍ରିଯେ
ବନ୍ଧୁମାନେ, ବସିଯାଅ, ଶୁଧ୍ଧ ସୋମଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଗାଅ; ଯେପରି ଶିଶୁକୁ ଯଜ୍ଞରେ ଶୋଭା ଦିଆଯାଏ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ମଣ୍ଡିତ କର।
ସମୀ ଵତ୍ସଂ ନ ମାତୃଭିଃ ସୃଜତା ଗଯସାଧନମ୍ । ଦେଵାଵ୍ଯଂ ମଦମଭି ଦ୍ଵିଶଵସମ୍
ମାଆଁଙ୍କ ସହ ଛୁଆଁ ଯେପରି, ଏହି ଦେବପ୍ରେରିତ ଆନନ୍ଦକୁ, ଜୀବନ ଦେଇଥିବା, ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତ କର।
ପୁନାତା ଦକ୍ଷସାଧନଂ ଯଥା ଶର୍ଧାଯ ଵୀତଯେ । ଯଥା ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ଶଂତମଃ
ଦକ୍ଷତା ଦେଇଥିବା ଯାହା, ସେଠିପାଇଁ, ଦଳ ପାଇଁ ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର।
ଅସ୍ମଭ୍ଯଂ ତ୍ଵା ଵସୁଵିଦମଭି ଵାଣୀରନୂଷତ । ଗୋଭିଷ୍ଟେ ଵର୍ଣମଭି ଵାସଯାମସି
ଆମ ପାଇଁ, ଧନର ଜ୍ଞାନୀ ତୁମକୁ ଗାୟକମାନେ ଡାକିଛନ୍ତି; ଗାଁ ସହ ଆମେ ତୁମକୁ ରଙ୍ଗରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିବା।
ସ ନୋ ମଦାନାଂ ପତ ଇନ୍ଦୋ ଦେଵପ୍ସରା ଅସି । ସଖେଵ ସଖ୍ଯେ ଗାତୁଵିତ୍ତମୋ ଭଵ
ହେ ଇନ୍ଦୁ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦର ନାଥ, ଦେବ ଅପ୍ସରା; ବନ୍ଧୁ ପରି ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ଆମ ପଥରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତା ହେଉ।
ସନେମି କୃଧ୍ଯସ୍ମଦା ରକ୍ଷସଂ କଂ ଚିଦତ୍ରିଣମ୍ । ଅପାଦେଵଂ ଦ୍ଵଯୁମଂହୋ ଯୁଯୋଧି ନଃ
ଆମକୁ ଦୃଢ଼ ଚକ୍ର କର, ଆମଠାରୁ ଯେଉଁଠି ଦେବତାହୀନ ଓ ମୂଳହୀନ କିଏ ଅଛି, ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖ; ଦୁଇପ୍ରକାର ଅପମାନକୁ ଆମଠାରୁ ଦୂର କର।