ସ ପ୍ରତ୍ନଵନ୍ନଵ୍ଯସେ ଵିଶ୍ଵଵାର ସୂକ୍ତାଯ ପଥଃ କୃଣୁହି ପ୍ରାଚଃ । ଯେ ଦୁଃଷହାସୋ ଵନୁଷା ବୃହନ୍ତସ୍ତାଁସ୍ତେ ଅଶ୍ଯାମ ପୁରୁକୃତ୍ପୁରୁକ୍ଷୋ
ପୁରୁଣା ସମୟରେ ଯେପରି, ଏହି ନୂତନ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆବର୍ତ୍ତିତ କରୁଥିବା ମହାଗୀତ ପାଇଁ ସରଳ ପଥ ତିଆରି କର। ଯେଉଁମାନେ ଜିତିବାକୁ କଠିନ, ପ୍ରକୃତିରେ ବଳଶାଳୀ, ସେମାନେ ଉପରେ ଆମେ ଜୟ ପାଉ, ହେ ସୋମ, ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳର ଧାରୀ।
ଏଵା ପୁନାନୋ ଅପଃ ସ୍ଵର୍ଗା ଅସ୍ମଭ୍ଯଂ ତୋକା ତନଯାନି ଭୂରି । ଶଂ ନଃ କ୍ଷେତ୍ରମୁରୁ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସୋମ ଜ୍ଯୋଙ୍ନଃ ସୂର୍ଯଂ ଦୃଶଯେ ରିରୀହି
ଏଭଳି ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଆମକୁ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଜଳ, ବହୁ ସନ୍ତାନ ଓ ଉତ୍ତର ପିଢ଼ି ଦିଅ। ଆମ ଖେତକୁ ଶୁଭ କର, ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋକ ଦିଅ, ହେ ସୋମ; ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଅ।
ପରି ସୁଵାନୋ ହରିରଂଶୁଃ ପଵିତ୍ରେ ରଥୋ ନ ସର୍ଜି ସନଯେ ହିଯାନଃ । ଆପଚ୍ଛ୍ଲୋକମିନ୍ଦ୍ରିଯଂ ପୂଯମାନଃ ପ୍ରତି ଦେଵାଁ ଅଜୁଷତ ପ୍ରଯୋଭିଃ
ପିତାମ୍ବର ଇନ୍ଦୁ ପବିତ୍ରରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ, ଯେପରି ରଥ ଛାଡ଼ାଯାଏ, ଲାଭ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ଗୀତ ଓ ଶକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅର୍ପଣରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
ଅଚ୍ଛା ନୃଚକ୍ଷା ଅସରତ୍ପଵିତ୍ରେ ନାମ ଦଧାନଃ କଵିରସ୍ଯ ଯୋନୌ । ସୀଦନ୍ହୋତେଵ ସଦନେ ଚମୂଷୂପେମଗ୍ମନ୍ନୃଷଯଃ ସପ୍ତ ଵିପ୍ରାଃ
ସେ ନାମ ଧାରଣ କରି, କବିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଦୃଷ୍ଟା ହୋଇ, ପବିତ୍ରକୁ ଗଲେ। ଘରେ ପୁରୋହିତ ପରି ବସି, ପାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସାତିଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଋଷି ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପ୍ର ସୁମେଧା ଗାତୁଵିଦ୍ଵିଶ୍ଵଦେଵଃ ସୋମଃ ପୁନାନଃ ସଦ ଏତି ନିତ୍ଯମ୍ । ଭୁଵଦ୍ଵିଶ୍ଵେଷୁ କାଵ୍ଯେଷୁ ରନ୍ତାନୁ ଜନାନ୍ଯତତେ ପଞ୍ଚ ଧୀରଃ
ପବିତ୍ର ସୋମ, ପ୍ରଜ୍ଞାଶୀଳ, ପଥ ଜାଣିଥିବା, ସବୁବେଳେ ଗୀତ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ। ସେ ସମସ୍ତ କାବ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ପାଞ୍ଚଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି।
ତଵ ତ୍ଯେ ସୋମ ପଵମାନ ନିଣ୍ଯେ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ୍ତ୍ରଯ ଏକାଦଶାସଃ । ଦଶ ସ୍ଵଧାଭିରଧି ସାନୋ ଅଵ୍ଯେ ମୃଜନ୍ତି ତ୍ଵା ନଦ୍ଯଃ ସପ୍ତ ଯହ୍ଵୀଃ
ହେ ପବିତ୍ର ସୋମ, ତୁମ ପାଖକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତିନି ଓ ଏକାଦଶ, ଆସିଛନ୍ତି। ଦଶଜଣ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ପହାଡ଼ ଶିଖରରେ, ସାତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନଦୀ ତୁମକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ତନ୍ନୁ ସତ୍ଯଂ ପଵମାନସ୍ଯାସ୍ତୁ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେ କାରଵଃ ସଂନସନ୍ତ । ଜ୍ଯୋତିର୍ଯଦହ୍ନେ ଅକୃଣୋଦୁ ଲୋକଂ ପ୍ରାଵନ୍ମନୁଂ ଦସ୍ଯଵେ କରଭୀକମ୍
ଏହି ସତ୍ୟ ହେଉ, ପବିତ୍ର ସୋମଙ୍କର, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ କବି ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେବେ ଦିନ ପାଇଁ ଆଲୋକ ତିଆରି ହେଲା, ସେ ଜଗତକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା; ମନୁ ଦାସ୍ୟୁ ପାଇଁ କରଭୀକଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।
ପରି ସଦ୍ମେଵ ପଶୁମାନ୍ତି ହୋତା ରାଜା ନ ସତ୍ଯଃ ସମିତୀରିଯାନଃ । ସୋମଃ ପୁନାନଃ କଲଶାଁ ଅଯାସୀତ୍ସୀଦନ୍ମୃଗୋ ନ ମହିଷୋ ଵନେଷୁ
ଘର ପରି, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଧନ ଆଣନ୍ତି, ରାଜା, ସତ୍ୟ, ସଭାକୁ ଆସନ୍ତି। ପବିତ୍ର ସୋମ ପାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ମୃଗ କିମ୍ବା ମହିଷ ପରି ବସିଛନ୍ତି।
ସାକମୁକ୍ଷୋ ମର୍ଜଯନ୍ତ ସ୍ଵସାରୋ ଦଶ ଧୀରସ୍ଯ ଧୀତଯୋ ଧନୁତ୍ରୀଃ । ହରିଃ ପର୍ଯଦ୍ରଵଜ୍ଜାଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣଂ ନନକ୍ଷେ ଅତ୍ଯୋ ନ ଵାଜୀ
ଦଶଜଣୀ ଭଉଣୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତା, ଏକାସাথে ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ପିତାମ୍ବର ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପାତ୍ରକୁ ଘେରି ଦୌଡ଼ିଲେ, ଏକ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ।
ସଂ ମାତୃଭିର୍ନ ଶିଶୁର୍ଵାଵଶାନୋ ଵୃଷା ଦଧନ୍ଵେ ପୁରୁଵାରୋ ଅଦ୍ଭିଃ । ମର୍ଯୋ ନ ଯୋଷାମଭି ନିଷ୍କୃତଂ ଯନ୍ସଂ ଗଚ୍ଛତେ କଲଶ ଉସ୍ରିଯାଭିଃ
ମାଆମାନେ ସହିତ ଶିଶୁ ପରି, ସେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ବହୁ ଦାନ ଦେଇଥିବା ବୃଷ ପାଣି ସହ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯୁବକ ଯେପରି କନ୍ୟା ସହ ଯାଏ, ସେପରି ସୋମ ଗାଈମାନେ ସହିତ ପାତ୍ରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଉତ ପ୍ର ପିପ୍ଯ ଊଧରଘ୍ନ୍ଯାଯା ଇନ୍ଦୁର୍ଧାରାଭିଃ ସଚତେ ସୁମେଧାଃ । ମୂର୍ଧାନଂ ଗାଵଃ ପଯସା ଚମୂଷ୍ଵଭି ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ଵସୁଭିର୍ନ ନିକ୍ତୈଃ
ପ୍ରଜ୍ଞାଶୀଳ ଇନ୍ଦୁ ପୋଷକ ଗାଈର ଥନକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଧାରା ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଗାଈମାନେ ଦୁଧରେ ପାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ଧନ ସହ, ଯେପରି ଉଙ୍ଗୁରା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ।
ସ ନୋ ଦେଵେଭିଃ ପଵମାନ ରଦେନ୍ଦୋ ରଯିମଶ୍ଵିନଂ ଵାଵଶାନଃ । ରଥିରାଯତାମୁଶତୀ ପୁରଂଧିରସ୍ମଦ୍ର୍ଯଗା ଦାଵନେ ଵସୂନାମ୍
ହେ ପବିତ୍ର ଇନ୍ଦୁ, ଦେବତାମାନେ ସହ ଆମକୁ ଧନ ଆଣ, ଯେପରି ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଆଣନ୍ତି, ଆନନ୍ଦରେ। ଦାତା, ଦ୍ରୁତ ଓ ପୋଷକ, ଦେବତାଙ୍କର ଧନ ଆମ ପାଇଁ ଆଣ।
ନୂ ନୋ ରଯିମୁପ ମାସ୍ଵ ନୃଵନ୍ତଂ ପୁନାନୋ ଵାତାପ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମ୍ । ପ୍ର ଵନ୍ଦିତୁରିନ୍ଦୋ ତାର୍ଯାଯୁଃ ପ୍ରାତର୍ମକ୍ଷୂ ଧିଯାଵସୁର୍ଜଗମ୍ଯାତ୍
ଏବେ, ଆମକୁ ପୁରୁଷସମୃଦ୍ଧି ଧନ ଆଣ, ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପଥରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ପ୍ରଶଂସିତ ଇନ୍ଦୁ, ଆମ ଆୟୁଷ୍ୟ ବଢ଼ାଅ; ପ୍ରଜ୍ଞାଶୀଳ ଓ ଦ୍ରୁତ ଥିବା, ପ୍ରଭାତରେ ଚିନ୍ତା ସହ ଆସନ୍ତୁ।
ଅଧି ଯଦସ୍ମିନ୍ଵାଜିନୀଵ ଶୁଭ ସ୍ପର୍ଧନ୍ତେ ଧିଯଃ ସୂର୍ଯେ ନ ଵିଶଃ । ଅପୋ ଵୃଣାନଃ ପଵତେ କଵୀଯନ୍ଵ୍ରଜଂ ନ ପଶୁଵର୍ଧନାଯ ମନ୍ମ
ଏଠାରେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖରେ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ମହିମା ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରନ୍ତି, ସେପରି ଚିନ୍ତାମାନେ ଏଠାରେ ଏକାସাথে ହୁଅନ୍ତି। କବି, ଜଳ ବାଛି, ଗୀତରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ଗୋଅଛି ପାଇଁ ଝୁଣ୍ଡ ଆଗେ ବଢ଼େ।
ଦ୍ଵିତା ଵ୍ଯୂର୍ଣ୍ଵନ୍ନମୃତସ୍ଯ ଧାମ ସ୍ଵର୍ଵିଦେ ଭୁଵନାନି ପ୍ରଥନ୍ତ । ଧିଯଃ ପିନ୍ଵାନାଃ ସ୍ଵସରେ ନ ଗାଵ ଋତାଯନ୍ତୀରଭି ଵାଵଶ୍ର ଇନ୍ଦୁମ୍
ତୁମେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ବିସ୍ତାର କରି, ଅମୃତ ଲୋକକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛ। ଆଲୋକ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଯାଏ। ଜଣା ଗାଈମାନେ ଯେପରି ନିଜ ଚରାଗାହକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଶୁଭ ଚିନ୍ତାମାନେ ତୁମେ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଚଳିଥିବା ସୋମ ରସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ପରି ଯତ୍କଵିଃ କାଵ୍ଯା ଭରତେ ଶୂରୋ ନ ରଥୋ ଭୁଵନାନି ଵିଶ୍ଵା । ଦେଵେଷୁ ଯଶୋ ମର୍ତାଯ ଭୂଷନ୍ଦକ୍ଷାଯ ରାଯଃ ପୁରୁଭୂଷୁ ନଵ୍ଯଃ
ଯେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ଅନୁପ୍ରେରଣା ଦେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଶୂରବୀର ରଥୀ ପରି ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଖ୍ୟାତି ଆଣନ୍ତି, ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ନୂତନ ଶ୍ରୀ ଓ ଧନ ଦେଇ ଶୋଭା ବଢ଼ାନ୍ତି।
ଶ୍ରିଯେ ଜାତଃ ଶ୍ରିଯ ଆ ନିରିଯାଯ ଶ୍ରିଯଂ ଵଯୋ ଜରିତୃଭ୍ଯୋ ଦଧାତି । ଶ୍ରିଯଂ ଵସାନା ଅମୃତତ୍ଵମାଯନ୍ଭଵନ୍ତି ସତ୍ଯା ସମିଥା ମିତଦ୍ରୌ
ଶ୍ରୀ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ, ଶ୍ରୀ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି। ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମୟ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଶ୍ରୀ ଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ଅମରତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସତ୍ୟ ମିଳନରେ, ଦୁଇ ସାଙ୍ଗ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ଇଷମୂର୍ଜମଭ୍ଯର୍ଷାଶ୍ଵଂ ଗାମୁରୁ ଜ୍ଯୋତିଃ କୃଣୁହି ମତ୍ସି ଦେଵାନ୍ । ଵିଶ୍ଵାନି ହି ସୁଷହା ତାନି ତୁଭ୍ଯଂ ପଵମାନ ବାଧସେ ସୋମ ଶତ୍ରୂନ୍
ପୋଷଣ ଓ ଶକ୍ତି ଅନ୍ୱେଷଣ କର, ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଈକୁ ଆଣ, ଆଲୋକକୁ ବିସ୍ତାର କର, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ କର। ହେ ପବିତ୍ର ସୋମ, ଏସବୁ କାମ ସହଜରେ ସମ୍ଭବ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂର କରିଦେଉଛ।
କନିକ୍ରନ୍ତି ହରିରା ସୃଜ୍ଯମାନଃ ସୀଦନ୍ଵନସ୍ଯ ଜଠରେ ପୁନାନଃ । ନୃଭିର୍ଯତଃ କୃଣୁତେ ନିର୍ଣିଜଂ ଗା ଅତୋ ମତୀର୍ଜନଯତ ସ୍ଵଧାଭିଃ
ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ସେ, ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ, କାଠର ଗଭୀରତାରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାପିଲେ, ସେ ମାର୍ଗକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କଠାରୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନୁପ୍ରେରଣା ଚିନ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ହରିଃ ସୃଜାନଃ ପଥ୍ଯାମୃତସ୍ଯେଯର୍ତି ଵାଚମରିତେଵ ନାଵମ୍ । ଦେଵୋ ଦେଵାନାଂ ଗୁହ୍ଯାନି ନାମାଵିଷ୍କୃଣୋତି ବର୍ହିଷି ପ୍ରଵାଚେ
ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ସେ, ମୁକ୍ତି ପାଇ ଅମୃତତାର ପଥରେ ଚାଲନ୍ତି; ସେ ନଦୀରେ ନୌକା ପରି ନିଜ କଥାକୁ ଉଚ୍ଚ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ନାମ ସେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପବିତ୍ର କୁଶରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ।
ଅପାମିଵେଦୂର୍ମଯସ୍ତର୍ତୁରାଣାଃ ପ୍ର ମନୀଷା ଈରତେ ସୋମମଚ୍ଛ । ନମସ୍ଯନ୍ତୀରୁପ ଚ ଯନ୍ତି ସଂ ଚା ଚ ଵିଶନ୍ତ୍ଯୁଶତୀରୁଶନ୍ତମ୍
ପାଣିର ତରଙ୍ଗମାନେ, ତୀବ୍ର ଭାବରେ, ଚିନ୍ତା ସହିତ ସୋମ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି। ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନେ ଆସନ୍ତି ଓ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ତଂ ମର୍ମୃଜାନଂ ମହିଷଂ ନ ସାନାଵଂଶୁଂ ଦୁହନ୍ତ୍ଯୁକ୍ଷଣଂ ଗିରିଷ୍ଠାମ୍ । ତଂ ଵାଵଶାନଂ ମତଯଃ ସଚନ୍ତେ ତ୍ରିତୋ ବିଭର୍ତି ଵରୁଣଂ ସମୁଦ୍ରେ
ସେହି ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ପରି, ଧାରାମୟ ଓ ପ୍ରଚୁର ଦାତାକୁ ଦୋହନ କରାଯାଏ। ଚିନ୍ତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ତ୍ରିତା ସମୁଦ୍ରରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ବୋଝି ନେଇଥାନ୍ତି।
ଇଷ୍ଯନ୍ଵାଚମୁପଵକ୍ତେଵ ହୋତୁଃ ପୁନାନ ଇନ୍ଦୋ ଵି ଷ୍ଯା ମନୀଷାମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଯତ୍କ୍ଷଯଥଃ ସୌଭଗାଯ ସୁଵୀର୍ଯସ୍ଯ ପତଯଃ ସ୍ଯାମ
ବକ୍ତବ୍ୟ ଚାହିଁ, ଯେପରି ଉପକର୍ମକାରୀ ପୁରୋହିତ ପାଇଁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରେ, ତୁମେ, ପବିତ୍ର ଇନ୍ଦୁ, ବୁଦ୍ଧିକୁ ବିସ୍ତାର କର। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକାଠି ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ବସିବ, ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ତ ଶକ୍ତିର ଅଧିପତି ହେବା।
ପ୍ର ସେନାନୀଃ ଶୂରୋ ଅଗ୍ରେ ରଥାନାଂ ଗଵ୍ଯନ୍ନେତି ହର୍ଷତେ ଅସ୍ଯ ସେନା । ଭଦ୍ରାନ୍କୃଣ୍ଵନ୍ନିନ୍ଦ୍ରହଵାନ୍ସଖିଭ୍ଯ ଆ ସୋମୋ ଵସ୍ତ୍ରା ରଭସାନି ଦତ୍ତେ
ସେନାପତି, ଶୂରବୀର, ରଥମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହନ୍ତି; ତାଙ୍କର ସେନା ଗୋଧନ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ସୋମ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ପାଇଁ ଭଲ ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଉତ୍ସାହରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସମସ୍ଯ ହରିଂ ହରଯୋ ମୃଜନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵହଯୈରନିଶିତଂ ନମୋଭିଃ । ଆ ତିଷ୍ଠତି ରଥମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଖା ଵିଦ୍ଵାଁ ଏନା ସୁମତିଂ ଯାତ୍ଯଚ୍ଛ
ତାଙ୍କର ହଳଦିଆମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ହଳଦିଆକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ଘୋଡ଼ା ଟାଣିବା ଶକ୍ତିରେ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଭାବେ ଧୋଇଥାନ୍ତି। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ବନ୍ଧୁ ପରି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ସେଇ ଭଲ ଦୟାକୁ ସିଧାସଳଖ ଯାଆନ୍ତି।
ସ ନୋ ଦେଵ ଦେଵତାତେ ପଵସ୍ଵ ମହେ ସୋମ ପ୍ସରସ ଇନ୍ଦ୍ରପାନଃ । କୃଣ୍ଵନ୍ନପୋ ଵର୍ଷଯନ୍ଦ୍ଯାମୁତେମାମୁରୋରା ନୋ ଵରିଵସ୍ଯା ପୁନାନଃ
ହେ ଦେବ, ଆମ ଦେବତା ନିକଟତା ପାଇଁ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରଚୁରତାରେ ହେଉଥିବା ସୋମ। ପାଣି ତିଆରି କର, ଆକାଶକୁ ବର୍ଷା କରା, ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଭୂମିକୁ ଆମ ଭଲ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କର।
ଅଜୀତଯେଽହତଯେ ପଵସ୍ଵ ସ୍ଵସ୍ତଯେ ସର୍ଵତାତଯେ ବୃହତେ । ତଦୁଶନ୍ତି ଵିଶ୍ଵ ଇମେ ସଖାଯସ୍ତଦହଂ ଵଶ୍ମି ପଵମାନ ସୋମ
ଜୟ ପାଇଁ, ଅକ୍ଷତତା ପାଇଁ, ଭଲ ରହିବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ମହାନତା ପାଇଁ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର। ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଏହିପରି ମୁଁ କହୁଛି, ହେ ପବିତ୍ର ସୋମ।
ସୋମଃ ପଵତେ ଜନିତା ମତୀନାଂ ଜନିତା ଦିଵୋ ଜନିତା ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ଜନିତାଗ୍ନେର୍ଜନିତା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଜନିତେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଜନିତୋତ ଵିଷ୍ଣୋଃ
ସୋମ ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି, ଚିନ୍ତାର ଉତ୍ପାଦକ, ଦିଗନ୍ତର ଉତ୍ପାଦକ, ପୃଥିବୀର ଉତ୍ପାଦକ, ଅଗ୍ନିର ଉତ୍ପାଦକ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ପାଦକ, ଇନ୍ଦ୍ରର ଉତ୍ପାଦକ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ।
ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵାନାଂ ପଦଵୀଃ କଵୀନାମୃଷିର୍ଵିପ୍ରାଣାଂ ମହିଷୋ ମୃଗାଣାମ୍ । ଶ୍ଯେନୋ ଗୃଧ୍ରାଣାଂ ସ୍ଵଧିତିର୍ଵନାନାଂ ସୋମଃ ପଵିତ୍ରମତ୍ଯେତି ରେଭନ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୋହିତ, ଋଷିମାନଙ୍କ ପଥ, ପ୍ରବିଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ, ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୟେନ, ଅରଣ୍ୟର ଧାରକ—ସୋମ ଗଞ୍ଜନ କରି, ପବିତ୍ରତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ପ୍ରାଵୀଵିପଦ୍ଵାଚ ଊର୍ମିଂ ନ ସିନ୍ଧୁର୍ଗିରଃ ସୋମଃ ପଵମାନୋ ମନୀଷାଃ । ଅନ୍ତଃ ପଶ୍ଯନ୍ଵୃଜନେମାଵରାଣ୍ଯା ତିଷ୍ଠତି ଵୃଷଭୋ ଗୋଷୁ ଜାନନ୍
ସେ ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ପରି ନିଜ କଥାକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି; ପବିତ୍ର ସୋମଙ୍କର ଚିନ୍ତାଗୁଡ଼ିକ ଗୀତ ପରି। ଭିତରେ ଦେଖି, ସେ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନକୁ ବିଭେଦ କରନ୍ତି; ବୃଷଭ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣା ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହନ୍ତି।