ସାକଂ ଵଦନ୍ତି ବହଵୋ ମନୀଷିଣ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସୋମଂ ଜଠରେ ଯଦାଦୁହୁଃ । ଯଦୀ ମୃଜନ୍ତି ସୁଗଭସ୍ତଯୋ ନରଃ ସନୀଳାଭିର୍ଦଶଭିଃ କାମ୍ଯଂ ମଧୁ
ଏକାଠି ଅନେକ ଜ୍ଞାନୀ କଥାହୁଅନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ସୋମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜଠରକୁ ଢାଳନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପୁରୁଷମାନେ ଦଶ ହାତରେ ସହଜରେ ମଧୁ ଧୋଇ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
ଅରମମାଣୋ ଅତ୍ଯେତି ଗା ଅଭି ସୂର୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯଂ ଦୁହିତୁସ୍ତିରୋ ରଵମ୍ । ଅନ୍ଵସ୍ମୈ ଜୋଷମଭରଦ୍ଵିନଂଗୃସଃ ସଂ ଦ୍ଵଯୀଭିଃ ସ୍ଵସୃଭିଃ କ୍ଷେତି ଜାମିଭିଃ
କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ ହୋଇ ସେ ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟକନ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧ୍ୱନିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ଗାୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ କୃପା ଦେଉଛନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀ; ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭଉଣୀ ଓ ପରିବାର ସହିତ ଏକାଠି ବସନ୍ତି।
ନୃଧୂତୋ ଅଦ୍ରିଷୁତୋ ବର୍ହିଷି ପ୍ରିଯଃ ପତିର୍ଗଵାଂ ପ୍ରଦିଵ ଇନ୍ଦୁରୃତ୍ଵିଯଃ । ପୁରଂଧିଵାନ୍ମନୁଷୋ ଯଜ୍ଞସାଧନଃ ଶୁଚିର୍ଧିଯା ପଵତେ ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ତେ
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ପାଥରରେ ଚାପି, ପବିତ୍ର କୁଶରେ ପ୍ରିୟ, ଗାଈମାନେର ମାଲିକ, ଦିବ୍ୟ ତୁଣ୍ଡ, ସୋମ ଶୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରନ୍ତି।
ନୃବାହୁଭ୍ଯାଂ ଚୋଦିତୋ ଧାରଯା ସୁତୋଽନୁଷ୍ଵଧଂ ପଵତେ ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ତେ । ଆପ୍ରାଃ କ୍ରତୂନ୍ସମଜୈରଧ୍ଵରେ ମତୀର୍ଵେର୍ନ ଦ୍ରୁଷଚ୍ଚମ୍ଵୋରାସଦଦ୍ଧରିଃ
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ହାତରେ ଉତ୍ତେଜିତ, ଛାଣିରେ ଚାପି, ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଶକ୍ତି, ଚିନ୍ତାକୁ ଯଜ୍ଞରେ ପୂରଣ କରନ୍ତି; ହଳଦିଆ କୁଶରେ ବସି ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂରେ ହଟାନ୍ତି।
ଅଂଶୁଂ ଦୁହନ୍ତି ସ୍ତନଯନ୍ତମକ୍ଷିତଂ କଵିଂ କଵଯୋଽପସୋ ମନୀଷିଣଃ । ସମୀ ଗାଵୋ ମତଯୋ ଯନ୍ତି ସଂଯତ ଋତସ୍ଯ ଯୋନା ସଦନେ ପୁନର୍ଭୁଵଃ
ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅକ୍ଷୟ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ତୁଣ୍ଡକୁ, ଋଷିକୁ, ନିଜ କୌଶଳରେ ଦୋହନ୍ତି। ଏକାଠି ଗାଈମାନେ, ଚିନ୍ତାମାନେ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭ, ଆଶ୍ରୟକୁ ପୁଣି ଫେରନ୍ତି।
ନାଭା ପୃଥିଵ୍ଯା ଧରୁଣୋ ମହୋ ଦିଵୋଽପାମୂର୍ମୌ ସିନ୍ଧୁଷ୍ଵନ୍ତରୁକ୍ଷିତଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵଜ୍ରୋ ଵୃଷଭୋ ଵିଭୂଵସୁଃ ସୋମୋ ହୃଦେ ପଵତେ ଚାରୁ ମତ୍ସରଃ
ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ବଡ଼ ଆକାଶର ଆଧାରରେ, ଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ, ସେ ବିସ୍ତାରିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର, ବଳିଅଂଶ, ବିଶ୍ୱ ଆଲୋକ, ସୋମ, ହୃଦୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।
ସ ତୂ ପଵସ୍ଵ ପରି ପାର୍ଥିଵଂ ରଜ ସ୍ତୋତ୍ରେ ଶିକ୍ଷନ୍ନାଧୂନ୍ଵତେ ଚ ସୁକ୍ରତୋ । ମା ନୋ ନିର୍ଭାଗ୍ଵସୁନଃ ସାଦନସ୍ପୃଶୋ ରଯିଂ ପିଶଙ୍ଗଂ ବହୁଲଂ ଵସୀମହି
ଏହିପରି ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ବ୍ୟାପି, ସ୍ତୁତି ଚାହିଁ, ଦକ୍ଷ ଥିବା ତୁମକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିବା ପାଇଁ। ଯେଉଁମାନେ ଅଂଶ ନାହାନ୍ତି, ଆସନକୁ ଛୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମକୁ ଧନରୁ ବଞ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ଆମେ ବହୁଳ, ହଳଦିଆ ଧନ ଲାଭ କରିବା।
ଆ ତୂ ନ ଇନ୍ଦୋ ଶତଦାତ୍ଵଶ୍ଵ୍ଯଂ ସହସ୍ରଦାତୁ ପଶୁମଦ୍ଧିରଣ୍ଯଵତ୍ । ଉପ ମାସ୍ଵ ବୃହତୀ ରେଵତୀରିଷୋଽଧି ସ୍ତୋତ୍ରସ୍ଯ ପଵମାନ ନୋ ଗହି
ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଆମ ପାଖକୁ ଶତାଧିକ ଘୋଡ଼ା, ସହସ୍ର ପଶୁ, ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ନେଇ ଆସ। ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଆମ ଉପରେ ଅନେକ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ନେଇ ଆସ। ପବିତ୍ର ହେଉଥିବା, ଆମର ସ୍ତୁତିରେ ବସ।
ସ୍ରକ୍ଵେ ଦ୍ରପ୍ସସ୍ଯ ଧମତଃ ସମସ୍ଵରନ୍ନୃତସ୍ଯ ଯୋନା ସମରନ୍ତ ନାଭଯଃ । ତ୍ରୀନ୍ସ ମୂର୍ଧ୍ନୋ ଅସୁରଶ୍ଚକ୍ର ଆରଭେ ସତ୍ଯସ୍ଯ ନାଵଃ ସୁକୃତମପୀପରନ୍
ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ତାରା ଦବାଯାଉଥିବାବେଳେ, ତାହାର ମଧ୍ୟରୁ ଧ୍ୱନି ହୁଏ, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଆଦିରେ ଅସୁର ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ ତିଆରି କଲେ; ସତ୍ୟର ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନିପୁଣ ଭାବେ ପୂରଣ କରିଥିଲେ।
ସମ୍ଯକ୍ସମ୍ଯଞ୍ଚୋ ମହିଷା ଅହେଷତ ସିନ୍ଧୋରୂର୍ମାଵଧି ଵେନା ଅଵୀଵିପନ୍ । ମଧୋର୍ଧାରାଭିର୍ଜନଯନ୍ତୋ ଅର୍କମିତ୍ପ୍ରିଯାମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତନ୍ଵମଵୀଵୃଧନ୍
ଠିକ୍ ଭାବେ ଚଳିଥିବା ବଳବାନମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ; ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ଦୂରଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା, ଋଷି ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ। ମଧୁର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରୂପକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।
ପଵିତ୍ରଵନ୍ତଃ ପରି ଵାଚମାସତେ ପିତୈଷାଂ ପ୍ରତ୍ନୋ ଅଭି ରକ୍ଷତି ଵ୍ରତମ୍ । ମହଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଵରୁଣସ୍ତିରୋ ଦଧେ ଧୀରା ଇଚ୍ଛେକୁର୍ଧରୁଣେଷ୍ଵାରଭମ୍
ପବିତ୍ର ଥିବାମାନେ ବାକ୍ୟକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି; ପିତାମାନଙ୍କ ପୁରୁଣା ଜଣେ ତାଙ୍କର ବ୍ରତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ବରୁଣ ମହା ସମୁଦ୍ରକୁ ଦୂରେ ରଖିଛନ୍ତି; ପ୍ରଜ୍ଞାବାନମାନେ ଆଦିରେ ମୂଳକୁ ଖୋଜିଥିଲେ।
ସହସ୍ରଧାରେଽଵ ତେ ସମସ୍ଵରନ୍ଦିଵୋ ନାକେ ମଧୁଜିହ୍ଵା ଅସଶ୍ଚତଃ । ଅସ୍ଯ ସ୍ପଶୋ ନ ନି ମିଷନ୍ତି ଭୂର୍ଣଯଃ ପଦେପଦେ ପାଶିନଃ ସନ୍ତି ସେତଵଃ
ସହସ୍ର ଧାରାରେ, ସେମାନେ ଦିଗନ୍ତରେ ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଜିଭ ମଧୁର, ସମେତେ ଚଳନ୍ତି। ତାଙ୍କର କିରଣ ବିରତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସଦା କ୍ରିୟାଶୀଳ; ପ୍ରତି ପଦକୁ ବାନ୍ଧନାକାରୀମାନେ ସୀମା ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
* ପିତୁର୍ମାତୁରଧ୍ଯା ଯେ ସମସ୍ଵରନ୍ନୃଚା ଶୋଚନ୍ତଃ ସଂଦହନ୍ତୋ ଅଵ୍ରତାନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଵିଷ୍ଟାମପ ଧମନ୍ତି ମାଯଯା ତ୍ଵଚମସିକ୍ନୀଂ ଭୂମନୋ ଦିଵସ୍ପରି
ଯେମାନେ ପିତା ଓ ମାତା ଉପରେ ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି, ଋଚାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନୀତିହୀନଙ୍କୁ ଦହନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାର ଚର୍ମକୁ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି।
ପ୍ରତ୍ନାନ୍ମାନାଦଧ୍ଯା ଯେ ସମସ୍ଵରଞ୍ଛ୍ଲୋକଯନ୍ତ୍ରାସୋ ରଭସସ୍ଯ ମନ୍ତଵଃ । ଅପାନକ୍ଷାସୋ ବଧିରା ଅହାସତ ଋତସ୍ଯ ପନ୍ଥାଂ ନ ତରନ୍ତି ଦୁଷ୍କୃତଃ
ପୁରୁଣା ମାପରୁ ଯେମାନେ ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି, ସ୍ତୁତିର ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ଉତ୍ସାହୀର ଚିନ୍ତା। ବୋଧହୀନ ଓ ଗୁଙ୍ଗା ମଣିଷ କହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେ ସତ୍ୟର ପଥକୁ ଅଟିକରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସହସ୍ରଧାରେ ଵିତତେ ପଵିତ୍ର ଆ ଵାଚଂ ପୁନନ୍ତି କଵଯୋ ମନୀଷିଣଃ । ରୁଦ୍ରାସ ଏଷାମିଷିରାସୋ ଅଦ୍ରୁହ ସ୍ପଶଃ ସ୍ଵଞ୍ଚଃ ସୁଦୃଶୋ ନୃଚକ୍ଷସଃ
ସହସ୍ର ଧାରାରେ, ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତାରିତ, କବିମାନେ ବାକ୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ମନେ। ଏମାନେ ରୁଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅକ୍ଷତ, କିରଣମୟ, ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା, ମଣିଷମାନେ ଭଲ ଦେଖିପାରନ୍ତି।
ଋତସ୍ଯ ଗୋପା ନ ଦଭାଯ ସୁକ୍ରତୁସ୍ତ୍ରୀ ଷ ପଵିତ୍ରା ହୃଦ୍ଯନ୍ତରା ଦଧେ । ଵିଦ୍ଵାନ୍ସ ଵିଶ୍ଵା ଭୁଵନାଭି ପଶ୍ଯତ୍ଯଵାଜୁଷ୍ଟାନ୍ଵିଧ୍ଯତି କର୍ତେ ଅଵ୍ରତାନ୍
ସତ୍ୟର ରକ୍ଷକ, ଅକ୍ଷତ, ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ପବିତ୍ରତା ରଖିଛନ୍ତି। ଜଣେ ଜଣେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜାଣନ୍ତି; ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ କରନ୍ତି, ନୀତିହୀନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି।
ଋତସ୍ଯ ତନ୍ତୁର୍ଵିତତଃ ପଵିତ୍ର ଆ ଜିହ୍ଵାଯା ଅଗ୍ରେ ଵରୁଣସ୍ଯ ମାଯଯା । ଧୀରାଶ୍ଚିତ୍ତତ୍ସମିନକ୍ଷନ୍ତ ଆଶତାତ୍ରା କର୍ତମଵ ପଦାତ୍ଯପ୍ରଭୁଃ
ସତ୍ୟର ସୂତା ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତାରିତ; ଜିଭର ଆଗରେ, ବରୁଣଙ୍କ ମାୟାରେ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନମାନେ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି, ଆଶା କରିଛନ୍ତି; ସେଠାରେ କର୍ତ୍ତା ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ଅଦମ୍ୟ।
ଶିଶୁର୍ନ ଜାତୋଽଵ ଚକ୍ରଦଦ୍ଵନେ ସ୍ଵର୍ଯଦ୍ଵାଜ୍ଯରୁଷଃ ସିଷାସତି । ଦିଵୋ ରେତସା ସଚତେ ପଯୋଵୃଧା ତମୀମହେ ସୁମତୀ ଶର୍ମ ସପ୍ରଥଃ
ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଜଙ୍ଗଲ ପାଇଁ ଚକ୍ର ତିଆରି କଲା; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବିଜୟୀ ହେବାକୁ ଚାହେଁ। ସେ ଦିଗନ୍ତର ମଣ୍ଡରେ ମିଶି, ଦୁଧରେ ପୋଷିତ; ଆମେ ତାଙ୍କର କୃପା, ବିସ୍ତୃତ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଚାହୁଁ।
ଦିଵୋ ଯ ସ୍କମ୍ଭୋ ଧରୁଣଃ ସ୍ଵାତତ ଆପୂର୍ଣୋ ଅଂଶୁଃ ପର୍ଯେତି ଵିଶ୍ଵତଃ । ସେମେ ମହୀ ରୋଦସୀ ଯକ୍ଷଦାଵୃତା ସମୀଚୀନେ ଦାଧାର ସମିଷଃ କଵିଃ
ଆକାଶର ଖୁଟି, ଆଧାର, ବିସ୍ତାରିତ ଅଛି; ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚଳିଛି। ମହା କବି ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଏକାତ୍ମ କରିଛନ୍ତି, ଏହାକୁ ଏକତାରେ ଧରିଛନ୍ତି।
ମହି ପ୍ସରଃ ସୁକୃତଂ ସୋମ୍ଯଂ ମଧୂର୍ଵୀ ଗଵ୍ଯୂତିରଦିତେରୃତଂ ଯତେ । ଈଶେ ଯୋ ଵୃଷ୍ଟେରିତ ଉସ୍ରିଯୋ ଵୃଷାପାଂ ନେତା ଯ ଇତଊତିରୃଗ୍ମିଯଃ
ବଡ଼ ପ୍ରବାହ, ସୁନିପୁଣ ଭାବେ ତିଆରି, ସୋମର ମଧୁ; ଗାଁର ଚରାଗାହ, ଅଦିତିର ସତ୍ୟ, ଅନ୍ୱେଷଣ କରାଯାଉଛି। ସେ ବର୍ଷାର ଅଧିପତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବଳିଷ୍ଠମାନେର ନେତା, ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା।
ଆତ୍ମନ୍ଵନ୍ନଭୋ ଦୁହ୍ଯତେ ଘୃତଂ ପଯ ଋତସ୍ଯ ନାଭିରମୃତଂ ଵି ଜାଯତେ । ସମୀଚୀନାଃ ସୁଦାନଵଃ ପ୍ରୀଣନ୍ତି ତଂ ନରୋ ହିତମଵ ମେହନ୍ତି ପେରଵଃ
ଆକାଶରୁ ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ଦୋହାଯାଉଛି; ସତ୍ୟର ନାଭିରେ ଅମୃତ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଏକତାରେ ଦାନଶୀଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି; ମିତ୍ରମନ୍ଦଳୀ ମଣିଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ଅରାଵୀଦଂଶୁଃ ସଚମାନ ଊର୍ମିଣା ଦେଵାଵ୍ଯଂ ମନୁଷେ ପିନ୍ଵତି ତ୍ଵଚମ୍ । ଦଧାତି ଗର୍ଭମଦିତେରୁପସ୍ଥ ଆ ଯେନ ତୋକଂ ଚ ତନଯଂ ଚ ଧାମହେ
ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ତାରା ତରଙ୍ଗ ସହିତ ଏକତା ହୁଏ; ଦେବତା ମଣିଷ ପାଇଁ ଚର୍ମକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ସେ ଅଦିତିର ଗର୍ଭରେ ଗର୍ଭ ରଖନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସନ୍ତାନ ଓ ବଂଶ ଲାଭ କରୁ।
ସହସ୍ରଧାରେଽଵ ତା ଅସଶ୍ଚତସ୍ତୃତୀଯେ ସନ୍ତୁ ରଜସି ପ୍ରଜାଵତୀଃ । ଚତସ୍ରୋ ନାଭୋ ନିହିତା ଅଵୋ ଦିଵୋ ହଵିର୍ଭରନ୍ତ୍ଯମୃତଂ ଘୃତଶ୍ଚୁତଃ
ସହସ୍ର ଧାରାରେ, ସେମାନେ ସମେତେ ଚଳନ୍ତି; ତୃତୀୟ ଲୋକରେ ସେମାନେ ସଫଳ ହେଉନ୍ତୁ। ଚାରିଟି ନାଭି ଆକାଶରେ ରଖାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ହବି ଓ ଅମୃତ ଘିଅ ବହିଯାଉଛି।
ଶ୍ଵେତଂ ରୂପଂ କୃଣୁତେ ଯତ୍ସିଷାସତି ସୋମୋ ମୀଢ୍ଵାଁ ଅସୁରୋ ଵେଦ ଭୂମନଃ । ଧିଯା ଶମୀ ସଚତେ ସେମଭି ପ୍ରଵଦ୍ଦିଵସ୍କଵନ୍ଧମଵ ଦର୍ଷଦୁଦ୍ରିଣମ୍
ସେ ଯେତେବେଳେ ଚାହେଁ, ଧଳା ରୂପ ତିଆରି କରନ୍ତି; ସୋମ, ଦାନଶୀଳ ଅସୁର, ପୃଥିବୀକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଚିନ୍ତାରେ ଶାଖା ସହିତ ଏକତା କରନ୍ତି, ସମନ୍ୱୟରେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ସେ ଦିବସର ବନ୍ଧନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି।
ଅଧ ଶ୍ଵେତଂ କଲଶଂ ଗୋଭିରକ୍ତଂ କାର୍ଷ୍ମନ୍ନା ଵାଜ୍ଯକ୍ରମୀତ୍ସସଵାନ୍ । ଆ ହିନ୍ଵିରେ ମନସା ଦେଵଯନ୍ତଃ କକ୍ଷୀଵତେ ଶତହିମାଯ ଗୋନାମ୍
ତାପରେ ଧଳା କଳଶ, ଗାଁ ଚିହ୍ନିତ, ଚାପିଯାଉଛି; ତୀବ୍ର ଓ ବିଜୟୀ ଚଳିଛି। ଭକ୍ତମାନେ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, କକ୍ଷୀବାନ ପାଇଁ, ଶତଗୁଣ ଗୋଧନ ପାଇଁ।
ଅଦ୍ଭିଃ ସୋମ ପପୃଚାନସ୍ଯ ତେ ରସୋଽଵ୍ଯୋ ଵାରଂ ଵି ପଵମାନ ଧାଵତି । ସ ମୃଜ୍ଯମାନଃ କଵିଭିର୍ମଦିନ୍ତମ ସ୍ଵଦସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରାଯ ପଵମାନ ପୀତଯେ
ପାନୀୟ ଜଳରେ ମିଶି, ହେ ପବିତ୍ର ସୋମ, ତୁମର ରସ ଅବିରତ ଭାବେ ଛାଣି ଭିତରେ ବହୁଛି। କବିମାନେ ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେଠି ଏହା ସବୁଠାରୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହେଉଛି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ ଏହାକୁ ମଧୁର କର, ହେ ପବିତ୍ର ସୋମ।
ଅଭି ପ୍ରିଯାଣି ପଵତେ ଚନୋହିତୋ ନାମାନି ଯହ୍ଵୋ ଅଧି ଯେଷୁ ଵର୍ଧତେ । ଆ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ବୃହତୋ ବୃହନ୍ନଧି ରଥଂ ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚମରୁହଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ସେ, ପ୍ରିୟ ହୋଇ, ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି, ନିପୁଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଯେଉଁ ନାମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି। ବଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ରଥକୁ, ସେ ସବୁଦିଗରେ ଦେଖି, ଆରୋହଣ କରନ୍ତି।
ଋତସ୍ଯ ଜିହ୍ଵା ପଵତେ ମଧୁ ପ୍ରିଯଂ ଵକ୍ତା ପତିର୍ଧିଯୋ ଅସ୍ଯା ଅଦାଭ୍ଯଃ । ଦଧାତି ପୁତ୍ରଃ ପିତ୍ରୋରପୀଚ୍ଯଂ ନାମ ତୃତୀଯମଧି ରୋଚନେ ଦିଵଃ
ସତ୍ୟର ଜିହ୍ବା ପବିତ୍ର ହେଉଛି, ମଧୁର ପ୍ରିୟ କଥା, ଅଦମ୍ୟ ଧାରଣାର ନାଥ। ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନାମକୁ ଦିବାକର ତୃତୀୟ ଆଲୋକରେ ରଖେ।
ଅଵ ଦ୍ଯୁତାନଃ କଲଶାଁ ଅଚିକ୍ରଦନ୍ନୃଭିର୍ଯେମାନଃ କୋଶ ଆ ହିରଣ୍ଯଯେ । ଅଭୀମୃତସ୍ଯ ଦୋହନା ଅନୂଷତାଧି ତ୍ରିପୃଷ୍ଠ ଉଷସୋ ଵି ରାଜତି
ତଳେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଳଶମାନେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ, ସୁନାର କୋଷରେ ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି। ଅମୃତର ଦୁଧ ଦେଇବା ମାନେ ଆସିଛନ୍ତି; ତିନି ପିଠି ଉଷାରେ ସେ ଚମକୁଛନ୍ତି।
ଅଦ୍ରିଭିଃ ସୁତୋ ମତିଭିଶ୍ଚନୋହିତଃ ପ୍ରରୋଚଯନ୍ରୋଦସୀ ମାତରା ଶୁଚିଃ । ରୋମାଣ୍ଯଵ୍ଯା ସମଯା ଵି ଧାଵତି ମଧୋର୍ଧାରା ପିନ୍ଵମାନା ଦିଵେଦିଵେ
ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଚାପି, ଚିନ୍ତାରେ ପବିତ୍ର, ସେ ନିପୁଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଭୂମି ଓ ଆକାଶ, ଦୁଇ ମାଆକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଝରିଥିବା କେଶ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଦୌଡ଼େ, ମଧୁର ଧାରା ପ୍ରତିଦିନ ବଢ଼ିଯାଏ।