ଇଷୁର୍ନ ଧନ୍ଵନ୍ପ୍ରତି ଧୀଯତେ ମତିର୍ଵତ୍ସୋ ନ ମାତୁରୁପ ସର୍ଜ୍ଯୂଧନି । ଉରୁଧାରେଵ ଦୁହେ ଅଗ୍ର ଆଯତ୍ଯସ୍ଯ ଵ୍ରତେଷ୍ଵପି ସୋମ ଇଷ୍ଯତେ
ଯେପରି ଧନୁକୁ ତୀର ଲଗାଯାଏ, ସେପରି ଚିନ୍ତା ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୁଏ; ଯେପରି ଗୋଶାଳାରେ ବଛା ମାଆ ପାଖକୁ ଯାଏ, ସେପରି ସୋମ ନିୟମରେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରାଯାଏ, ଯେପରି ବହୁ ଦୁଧ ଥିବା ଗାଈଁ ପ୍ରଥମ ଧାରା ଦିଏ।
ଉପୋ ମତିଃ ପୃଚ୍ଯତେ ସିଚ୍ଯତେ ମଧୁ ମନ୍ଦ୍ରାଜନୀ ଚୋଦତେ ଅନ୍ତରାସନି । ପଵମାନଃ ସଂତନିଃ ପ୍ରଘ୍ନତାମିଵ ମଧୁମାନ୍ଦ୍ରପ୍ସଃ ପରି ଵାରମର୍ଷତି
ମନ ଆସି ଯାଏ, ମଧୁର ଓ ମନୋହର ଭାବରେ ଢେଉଁ ହୋଇ ପିଇଯାଏ, ପାତ୍ର ଭିତରେ ଉତ୍ସାହ ଜଗାଏ। ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଝରିଝରି ବହୁଥିବା ସୋମ, ମିଷ୍ଟି ଓ ଗାଢ଼ ତୁପ୍ତିର ଝରଣା ଭଳି, ଛାଣା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
ଅଵ୍ଯେ ଵଧୂଯୁଃ ପଵତେ ପରି ତ୍ଵଚି ଶ୍ରଥ୍ନୀତେ ନପ୍ତୀରଦିତେରୃତଂ ଯତେ । ହରିରକ୍ରାନ୍ଯଜତଃ ସଂଯତୋ ମଦୋ ନୃମ୍ଣା ଶିଶାନୋ ମହିଷୋ ନ ଶୋଭତେ
ବରକୁମାର ପାଟି ଚାରିପାଖରେ ବହୁଥାଏ, ତାଳ ଖୋଲିଦିଏ, ଅଦିତିର ସନ୍ତାନ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର, ଯଜ୍ଞରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଡ଼ ମହିଷ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ଉକ୍ଷା ମିମାତି ପ୍ରତି ଯନ୍ତି ଧେନଵୋ ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵୀରୁପ ଯନ୍ତି ନିଷ୍କୃତମ୍ । ଅତ୍ଯକ୍ରମୀଦର୍ଜୁନଂ ଵାରମଵ୍ଯଯମତ୍କଂ ନ ନିକ୍ତଂ ପରି ସୋମୋ ଅଵ୍ଯତ
ବଳିଯୁକ୍ତ ବୃଷ ଗର୍ଜନ କରେ, ଗାଈମାନେ ଆସିଯାନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସୋମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଛାଣାକୁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଟକି ଯାଇଛି, ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଭଳି ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
ଅମୃକ୍ତେନ ରୁଶତା ଵାସସା ହରିରମର୍ତ୍ଯୋ ନିର୍ଣିଜାନଃ ପରି ଵ୍ଯତ । ଦିଵସ୍ପୃଷ୍ଠଂ ବର୍ହଣା ନିର୍ଣିଜେ କୃତୋପସ୍ତରଣଂ ଚମ୍ଵୋର୍ନଭସ୍ମଯମ୍
ଅମୃତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ହଳଦିଆ ଅମର ସୋମ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ। ସେ ଦିଗନ୍ତର ଉଚ୍ଚତାକୁ ଛୁଇଁଛି, ତାଙ୍କର ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ମେଘର ଆବରଣ ଆକାଶରେ ବୁନାଯାଇଛି।
ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ରଶ୍ମଯୋ ଦ୍ରାଵଯିତ୍ନଵୋ ମତ୍ସରାସଃ ପ୍ରସୁପଃ ସାକମୀରତେ । ତନ୍ତୁଂ ତତଂ ପରି ସର୍ଗାସ ଆଶଵୋ ନେନ୍ଦ୍ରାଦୃତେ ପଵତେ ଧାମ କିଂ ଚନ
ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ତୀବ୍ର ଓ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ସେମାନେ ସହିତେ ଚଳିଥାନ୍ତି। ତାନା ହୋଇଥିବା ସୂତା ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଝରଣାମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ବହୁଛନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହ ବିନା କିଛି ପବିତ୍ର ହୁଏନି।
ସିନ୍ଧୋରିଵ ପ୍ରଵଣେ ନିମ୍ନ ଆଶଵୋ ଵୃଷଚ୍ଯୁତା ମଦାସୋ ଗାତୁମାଶତ । ଶଂ ନୋ ନିଵେଶେ ଦ୍ଵିପଦେ ଚତୁଷ୍ପଦେଽସ୍ମେ ଵାଜାଃ ସୋମ ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ କୃଷ୍ଟଯଃ
ନଦୀର ଧାରା ତଳକୁ ଯିଏଁ ଦୌଡ଼େ, ସେହିପରି ଶକ୍ତିରେ ଚଳିଥିବା ଝରଣାମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ସୋମ, ଆମ ଘରରେ ଦୁଇପାଏଁ ଓ ଚାରିପାଏଁ ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଦିଅ, ଧନ ଓ ଲୋକମାନେ ଆମ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ।
ଆ ନଃ ପଵସ୍ଵ ଵସୁମଦ୍ଧିରଣ୍ଯଵଦଶ୍ଵାଵଦ୍ଗୋମଦ୍ଯଵମତ୍ସୁଵୀର୍ଯମ୍ । ଯୂଯଂ ହି ସୋମ ପିତରୋ ମମ ସ୍ଥନ ଦିଵୋ ମୂର୍ଧାନଃ ପ୍ରସ୍ଥିତା ଵଯସ୍କୃତଃ
ହେ ସୋମ, ଆମ ପାଇଁ ସୋନା, ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ, ଯବ ଓ ବଳ ସହିତ ଧନ ପବିତ୍ର କର। କାରଣ ତୁମେ, ସୋମ, ଆମ ପିତାମାନେ, ଦିଗନ୍ତର ଶିର ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ, ଜୀବନ ଦାତା।
ଏତେ ସୋମାଃ ପଵମାନାସ ଇନ୍ଦ୍ରଂ ରଥା ଇଵ ପ୍ର ଯଯୁଃ ସାତିମଚ୍ଛ । ସୁତାଃ ପଵିତ୍ରମତି ଯନ୍ତ୍ଯଵ୍ଯଂ ହିତ୍ଵୀ ଵଵ୍ରିଂ ହରିତୋ ଵୃଷ୍ଟିମଚ୍ଛ
ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ରଥ ଭଳି ବିଜୟ ପାଇଁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଚାପି ହୋଇ, ଛାଣା ମାଧ୍ୟମରେ ଅବିରୋଧରେ ବହୁଛନ୍ତି, ଘେରା ଛାଡ଼ି, ହଳଦିଆମାନେ ବର୍ଷାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଇନ୍ଦଵିନ୍ଦ୍ରାଯ ବୃହତେ ପଵସ୍ଵ ସୁମୃଳୀକୋ ଅନଵଦ୍ଯୋ ରିଶାଦାଃ । ଭରା ଚନ୍ଦ୍ରାଣି ଗୃଣତେ ଵସୂନି ଦେଵୈର୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ପ୍ରାଵତଂ ନଃ
ହେ ସୋମ, ବଡ଼ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତ, ଦୋଷହୀନ, ଦାନଶୀଳ ଭାବରେ ବହ। ଗାୟକ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ ଆଣ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଦିନ ଓ ମାଟି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ତ୍ରିରସ୍ମୈ ସପ୍ତ ଧେନଵୋ ଦୁଦୁହ୍ରେ ସତ୍ଯାମାଶିରଂ ପୂର୍ଵ୍ଯେ ଵ୍ଯୋମନି । ଚତ୍ଵାର୍ଯନ୍ଯା ଭୁଵନାନି ନିର୍ଣିଜେ ଚାରୂଣି ଚକ୍ରେ ଯଦୃତୈରଵର୍ଧତ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିନିଥର ସାତଟି ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଇଛି, ପୁରୁଣା ଆକାଶରେ ସତ୍ୟ ପୋଷଣ ମିଳିଛି। ଚାରିଟି ଅନ୍ୟ ଲୋକ ସେ ପବିତ୍ର କରିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନ୍ଦର କରି, ନୀତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ସ ଭିକ୍ଷମାଣୋ ଅମୃତସ୍ଯ ଚାରୁଣ ଉଭେ ଦ୍ଯାଵା କାଵ୍ଯେନା ଵି ଶଶ୍ରଥେ । ତେଜିଷ୍ଠା ଅପୋ ମଂହନା ପରି ଵ୍ଯତ ଯଦୀ ଦେଵସ୍ଯ ଶ୍ରଵସା ସଦୋ ଵିଦୁଃ
ସେ ମଧୁର ଅମୃତ ଚାହିଁ, ଦୁଇଟି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଜ୍ଞାନରେ ବିସ୍ତାରିତ କରିଛି। ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳ, ମହତ୍ତ୍ୱରେ ପ୍ରସାରିତ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଦେବଙ୍କ ମହିମାରେ ଆସନ ଜାଣିଥିଲେ।
ତେ ଅସ୍ଯ ସନ୍ତୁ କେତଵୋଽମୃତ୍ଯଵୋଽଦାଭ୍ଯାସୋ ଜନୁଷୀ ଉଭେ ଅନୁ । ଯେଭିର୍ନୃମ୍ଣା ଚ ଦେଵ୍ଯା ଚ ପୁନତ ଆଦିଦ୍ରାଜାନଂ ମନନା ଅଗୃଭ୍ଣତ
ଏହିଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ହେଉ, ଅମର ଓ ଅଜୟ, ଦୁଇ ଜନ୍ମକୁ ଅନୁସରି। ଏହା ସହିତ, ଶକ୍ତି ଓ ଦେବୀ ଶକ୍ତି ପବିତ୍ର କରନ୍ତି; ତାପରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ରାଜାକୁ ମନରେ ଧରିଥିଲେ।
ସ ମୃଜ୍ଯମାନୋ ଦଶଭିଃ ସୁକର୍ମଭିଃ ପ୍ର ମଧ୍ଯମାସୁ ମାତୃଷୁ ପ୍ରମେ ସଚା । ଵ୍ରତାନି ପାନୋ ଅମୃତସ୍ଯ ଚାରୁଣ ଉଭେ ନୃଚକ୍ଷା ଅନୁ ପଶ୍ଯତେ ଵିଶୌ
ଦଶଜଣ କୁଶଳ କର୍ମୀ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଉଥିବା ସେ, ମାଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଉଛି। ମଧୁର ଅମୃତ ପାଇଁ ପାନ କରି, ସେ ଦୁଇ ଜନ୍ଗତକୁ ମଣିଷ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖେ।
ସ ମର୍ମୃଜାନ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଯ ଧାଯସ ଓଭେ ଅନ୍ତା ରୋଦସୀ ହର୍ଷତେ ହିତଃ । ଵୃଷା ଶୁଷ୍ମେଣ ବାଧତେ ଵି ଦୁର୍ମତୀରାଦେଦିଶାନଃ ଶର୍ଯହେଵ ଶୁରୁଧଃ
ଶକ୍ତି ଓ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ଦୁଇ ଆକାଶର ଶେଷରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ଭଲ ଭାବରେ ବସିଥାଏ। ବଳିଯୁକ୍ତ ବୃଷ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂର କରେ, ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଭଳି ସଚେତନ ରହେ।
ସ ମାତରା ନ ଦଦୃଶାନ ଉସ୍ରିଯୋ ନାନଦଦେତି ମରୁତାମିଵ ସ୍ଵନଃ । ଜାନନ୍ନୃତଂ ପ୍ରଥମଂ ଯତ୍ସ୍ଵର୍ଣରଂ ପ୍ରଶସ୍ତଯେ କମଵୃଣୀତ ସୁକ୍ରତୁଃ
ଉଠିବା ଉସ୍ରି ଛୁଆ ଭଳି, ମାଆମାନେ ଦେଖିନଥିବା, ଗର୍ଜନ କରେ, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ମରୁତମାନେ ଭଳି। ପ୍ରଥମ ସତ୍ୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାଣି, ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ବାଛନ୍ତି।
ରୁଵତି ଭୀମୋ ଵୃଷଭସ୍ତଵିଷ୍ଯଯା ଶୃଙ୍ଗେ ଶିଶାନୋ ହରିଣୀ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଆ ଯୋନିଂ ସୋମଃ ସୁକୃତଂ ନି ଷୀଦତି ଗଵ୍ଯଯୀ ତ୍ଵଗ୍ଭଵତି ନିର୍ଣିଗଵ୍ଯଯୀ
ଭୟଙ୍କର ବୃଷ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ଜନ କରେ, ଶିଙ୍ଗକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରେ, ହଳଦିଆ ଓ ଚତୁର ଅଟୁଟ ରହେ। ସୋମ ଭଲ ତିଆରି ଗର୍ଭରେ ବସିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଚର୍ମ ଗାଈର ଭଳି ହୁଏ, ଗାଈ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଶୁଚିଃ ପୁନାନସ୍ତନ୍ଵମରେପସମଵ୍ଯେ ହରିର୍ନ୍ଯଧାଵିଷ୍ଟ ସାନଵି । ଜୁଷ୍ଟୋ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ଵାଯଵେ ତ୍ରିଧାତୁ ମଧୁ କ୍ରିଯତେ ସୁକର୍ମଭିଃ
ପବିତ୍ର ଓ ଦୋଷରହିତ ଦେହ ନେଇ, ହଳଦିଆ ସୋମ ଶିଖରରେ ବସିଛି। ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ବାୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ତିନି ପ୍ରକାର ମଧୁ କୁଶଳ କର୍ମରେ ତିଆରି ହୁଏ।
ପଵସ୍ଵ ସୋମ ଦେଵଵୀତଯେ ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ହାର୍ଦି ସୋମଧାନମା ଵିଶ । ପୁରା ନୋ ବାଧାଦ୍ଦୁରିତାତି ପାରଯ କ୍ଷେତ୍ରଵିଦ୍ଧି ଦିଶ ଆହା ଵିପୃଚ୍ଛତେ
ହେ ସୋମ, ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ, ବଳଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟ ପାଇଁ, ସୋମପାନୀକୁ ପବିତ୍ର କର। ପୂର୍ବ ଦୁଃଖରୁ ଆମକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରା, ବାଧା ଦୂର କର, ଆମକୁ କ୍ଷେତ୍ର ଦେଖା, ପ୍ରଶ୍ନକାରୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେ।
ହିତୋ ନ ସପ୍ତିରଭି ଵାଜମର୍ଷେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେନ୍ଦୋ ଜଠରମା ପଵସ୍ଵ । ନାଵା ନ ସିନ୍ଧୁମତି ପର୍ଷି ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଛୂରୋ ନ ଯୁଧ୍ଯନ୍ନଵ ନୋ ନିଦ ସ୍ପଃ
ଯେପରି ଯୁତ ଘୋଡ଼ା ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦୌଡ଼େ, ସେପରି ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜଠରକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର। ଯେପରି ନୌକା ନଦୀକୁ ଅଟକାଇ ସମୁଦ୍ର ଅପାର କରେ, ସେପରି ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼; ଯେପରି ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ଆମକୁ ଅରକ୍ଷିତ ଛାଡ଼ି ଯିଅନାହିଁ।
ଆ ଦକ୍ଷିଣା ସୃଜ୍ଯତେ ଶୁଷ୍ମ୍ଯାସଦଂ ଵେତି ଦ୍ରୁହୋ ରକ୍ଷସଃ ପାତି ଜାଗୃଵିଃ । ହରିରୋପଶଂ କୃଣୁତେ ନଭସ୍ପଯ ଉପସ୍ତିରେ ଚମ୍ଵୋର୍ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଣିଜେ
ସେ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ାଯାଉଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସଚେତନ, ଶତ୍ରୁ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାନ୍ତି। ସେ ହଳଦିଆ ରସୀ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଆକାଶକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଓ ଯଜ୍ଞର ପବିତ୍ର କୁଶ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ପ୍ରେସିଂ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ତିଆରି କରନ୍ତି।
ପ୍ର କୃଷ୍ଟିହେଵ ଶୂଷ ଏତି ରୋରୁଵଦସୁର୍ଯଂ ଵର୍ଣଂ ନି ରିଣୀତେ ଅସ୍ଯ ତମ୍ । ଜହାତି ଵଵ୍ରିଂ ପିତୁରେତି ନିଷ୍କୃତମୁପପ୍ରୁତଂ କୃଣୁତେ ନିର୍ଣିଜଂ ତନା
ସେ ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ଦୌଡ଼େ, ସେପରି ଗର୍ଜନ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ଆବରଣ ଛାଡ଼ି, ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାନ୍ତି, ଓ ନିଜ ଦେହରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।
ଅଦ୍ରିଭିଃ ସୁତଃ ପଵତେ ଗଭସ୍ତ୍ଯୋର୍ଵୃଷାଯତେ ନଭସା ଵେପତେ ମତୀ । ସ ମୋଦତେ ନସତେ ସାଧତେ ଗିରା ନେନିକ୍ତେ ଅପ୍ସୁ ଯଜତେ ପରୀମଣି
ପାଥରରେ ଚାପି ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି, ମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନିରେ ଆକାଶରେ କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ବସିଥାନ୍ତି, ମନ୍ତ୍ରରେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି; ଜଳରେ ଶୋଭିତ, ବିସ୍ତୃତିରେ ପୂଜିତ।
ପରି ଦ୍ଯୁକ୍ଷଂ ସହସଃ ପର୍ଵତାଵୃଧଂ ମଧ୍ଵଃ ସିଞ୍ଚନ୍ତି ହର୍ମ୍ଯସ୍ଯ ସକ୍ଷଣିମ୍ । ଆ ଯସ୍ମିନ୍ଗାଵଃ ସୁହୁତାଦ ଊଧନି ମୂର୍ଧଞ୍ଛ୍ରୀଣନ୍ତ୍ଯଗ୍ରିଯଂ ଵରୀମଭିଃ
ତେଜସ୍ୱୀ, ପର୍ବତରେ ପୋଷିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଘରର ମୁଖ୍ୟ ଖୁଟିରେ ମଧୁ ଢାଳାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଗାଈମାନେ, ଭଲ ଭାବେ ଡାକାଯାଇ, ତାଙ୍କର ଉଧରେ, ସେଠି ଆଗ୍ରଗାମୀ ମୁଣ୍ଡକୁ ତାଙ୍କର ଚାଲିରେ ଛୁଅନ୍ତି।
ସମୀ ରଥଂ ନ ଭୁରିଜୋରହେଷତ ଦଶ ସ୍ଵସାରୋ ଅଦିତେରୁପସ୍ଥ ଆ । ଜିଗାଦୁପ ଜ୍ରଯତି ଗୋରପୀଚ୍ଯଂ ପଦଂ ଯଦସ୍ଯ ମତୁଥା ଅଜୀଜନନ୍
ଦଶ ଭଉଣୀ ଏକାଠି ରଥ ପରି ଦୌଡ଼ନ୍ତି, ଅଦିତିଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ। ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ଗାଈର ଲୁଚା ଚାଲି ଖୋଜନ୍ତି, ଯେଉଁ ପଥ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷତାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି।
ଶ୍ଯେନୋ ନ ଯୋନିଂ ସଦନଂ ଧିଯା କୃତଂ ହିରଣ୍ଯଯମାସଦଂ ଦେଵ ଏଷତି । ଏ ରିଣନ୍ତି ବର୍ହିଷି ପ୍ରିଯଂ ଗିରାଶ୍ଵୋ ନ ଦେଵାଁ ଅପ୍ଯେତି ଯଜ୍ଞିଯଃ
ଗରୁଡ଼ ପରି ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ, ଚିନ୍ତାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନ, ସୁନାର ଆସନ ଖୋଜନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ବସନ୍ତି। ସେଠି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରିୟକୁ ତ୍ରଣାରେ ଖୋଜନ୍ତି; ଘୋଡ଼ା ପରି ପୂଜ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାନ୍ତି।
ପରା ଵ୍ଯକ୍ତୋ ଅରୁଷୋ ଦିଵଃ କଵିର୍ଵୃଷା ତ୍ରିପୃଷ୍ଠୋ ଅନଵିଷ୍ଟ ଗା ଅଭି । ସହସ୍ରଣୀତିର୍ଯତିଃ ପରାଯତୀ ରେଭୋ ନ ପୂର୍ଵୀରୁଷସୋ ଵି ରାଜତି
ତେଜସ୍ୱୀ, ରକ୍ତିମ, ଆକାଶର ଦୃଷ୍ଟା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତିନି ପୃଷ୍ଠ ଥିବା, ଗାଈମାନେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ହଜାର ଧାରା ହୋଇ, ଦୂରେ ଯାଉଛନ୍ତି, ଗଞ୍ଜନ କରନ୍ତି; ପୁରୁଣା ପ୍ରଭାତ ପରି ବିଶାଳ ଭାବେ ଚମକନ୍ତି।
ତ୍ଵେଷଂ ରୂପଂ କୃଣୁତେ ଵର୍ଣୋ ଅସ୍ଯ ସ ଯତ୍ରାଶଯତ୍ସମୃତା ସେଧତି ସ୍ରିଧଃ । ଅପ୍ସା ଯାତି ସ୍ଵଧଯା ଦୈଵ୍ଯଂ ଜନଂ ସଂ ସୁଷ୍ଟୁତୀ ନସତେ ସଂ ଗୋଅଗ୍ରଯା
ସେ ଭୟଙ୍କର ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ତେଜସ୍ୱୀ; ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି, ସେଠି ବାଧା ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଜଳକୁ, ଦେବତାମାନେ ପାଖକୁ ଯାନ୍ତି; ସ୍ତୁତି ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଆଗ୍ରଗାମୀ ଗାଈମାନେ ସହ।
ଉକ୍ଷେଵ ଯୂଥା ପରିଯନ୍ନରାଵୀଦଧି ତ୍ଵିଷୀରଧିତ ସୂର୍ଯସ୍ଯ । ଦିଵ୍ଯଃ ସୁପର୍ଣୋଽଵ ଚକ୍ଷତ କ୍ଷାଂ ସୋମଃ ପରି କ୍ରତୁନା ପଶ୍ଯତେ ଜାଃ
ବଳିଅଂଶ ପରି ତାଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡକୁ ଘେରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଚାଲନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଥରେ ତେଜ ହୋଇ। ଦେବତା ଗରୁଡ଼ ପୃଥିବୀକୁ ତଳେ ଦେଖନ୍ତି; ସୋମ, ଜ୍ଞାନ ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ହରିଂ ମୃଜନ୍ତ୍ଯରୁଷୋ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ ସଂ ଧେନୁଭିଃ କଲଶେ ସୋମୋ ଅଜ୍ଯତେ । ଉଦ୍ଵାଚମୀରଯତି ହିନ୍ଵତେ ମତୀ ପୁରୁଷ୍ଟୁତସ୍ଯ କତି ଚିତ୍ପରିପ୍ରିଯଃ
ହଳଦିଆକୁ ଧୋଇ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ରକ୍ତିମ ଘୋଡ଼ା ପରି ଯୁତ କରାଯାଏ; ସୋମ ଗାଈମାନେ ସହ କଳଶରେ ମିଶାଯାଏ। ସେ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ମନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ କରାଯାଏ; ବହୁ ପ୍ରଶଂସିତ ମଧ୍ୟରୁ କେତେ ଏଠିକି ପ୍ରିୟ?