ଵୃଷାଣଂ ଵୃଷଭିର୍ଯତଂ ସୁନ୍ଵନ୍ତି ସୋମମଦ୍ରିଭିଃ । ଦୁହନ୍ତି ଶକ୍ମନା ପଯଃ
ବଳିଅଁ ଗୋବଳଦେଉଳେ ସୋମକୁ ପଥରରେ ପିଛିଯାଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଦୁଧ ଉତ୍ସାରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଭୁଵତ୍ତ୍ରିତସ୍ଯ ମର୍ଜ୍ଯୋ ଭୁଵଦିନ୍ଦ୍ରାଯ ମତ୍ସରଃ । ସଂ ରୂପୈରଜ୍ଯତେ ହରିଃ
ଏହି ସୋମ ତ୍ରିତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ହୁଏ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହ ହୁଏ; ହଳଦିଆ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଅନେକ ରୂପରେ ଶୋଭିତ ହୁଏ।
ଅଭୀମୃତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପଂ ଦୁହତେ ପୃଶ୍ନିମାତରଃ । ଚାରୁ ପ୍ରିଯତମଂ ହଵିଃ
ପୃଶ୍ନିଙ୍କ ମାଆମାନେ ଅମୃତ ଶିଖରକୁ ଦୁହୁଛନ୍ତି; ଏହି ମଧୁର ଓ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ହବି ଅର୍ପିତ ହୁଏ।
ସମେନମହ୍ରୁତା ଇମା ଗିରୋ ଅର୍ଷନ୍ତି ସସ୍ରୁତଃ । ଧେନୂର୍ଵାଶ୍ରୋ ଅଵୀଵଶତ୍
ଏହି ଅବିରତ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଏକ ମନେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ କରି ବହୁଛି; ଗାଈମାନେ ଆଶାୟୀ ହୋଇ ଦୁଧ ଦେଉଛନ୍ତି।
ଆ ନଃ ପଵସ୍ଵ ଧାରଯା ପଵମାନ ରଯିଂ ପୃଥୁମ୍ । ଯଯା ଜ୍ଯୋତିର୍ଵିଦାସି ନଃ
ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ସୋମ, ଛାଣି ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ବହ, ବ୍ୟାପକ ଧନ ଆଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଦେଖାଉଛ।
ଇନ୍ଦୋ ସମୁଦ୍ରମୀଙ୍ଖଯ ପଵସ୍ଵ ଵିଶ୍ଵମେଜଯ । ରାଯୋ ଧର୍ତା ନ ଓଜସା
ହେ ଇନ୍ଦୁ, ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ବଢ଼, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ବହ; ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆମ ପାଇଁ ଧନର ଆଧାର ହୁଅ।
ତ୍ଵଯା ଵୀରେଣ ଵୀରଵୋଽଭି ଷ୍ଯାମ ପୃତନ୍ଯତଃ । କ୍ଷରା ଣୋ ଅଭି ଵାର୍ଯମ୍
ହେ ବୀର, ତୁମ ସହିତ ଆମେ ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିପାରିବା; ଆମ ପାଖକୁ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ ବହୁ।
ପ୍ର ଵାଜମିନ୍ଦୁରିଷ୍ଯତି ସିଷାସନ୍ଵାଜସା ଋଷିଃ । ଵ୍ରତା ଵିଦାନ ଆଯୁଧା
ସୋମ ବଳ ଆଶା କରି ପୁରସ୍କାର ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବ; ଋଷି, ନିୟମ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣିଛନ୍ତି।
ତଂ ଗୀର୍ଭିର୍ଵାଚମୀଙ୍ଖଯଂ ପୁନାନଂ ଵାସଯାମସି । ସୋମଂ ଜନସ୍ଯ ଗୋପତିମ୍
ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପବିତ୍ର ଓ ବଢ଼ୁଥିବା ସୋମକୁ, ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ ସୋମକୁ ପ୍ରେରଣା କରୁଛୁ।
ଵିଶ୍ଵୋ ଯସ୍ଯ ଵ୍ରତେ ଜନୋ ଦାଧାର ଧର୍ମଣସ୍ପତେଃ । ପୁନାନସ୍ଯ ପ୍ରଭୂଵସୋଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧର୍ମର ନାୟକଙ୍କ ନିୟମ ଉପରେ, ପବିତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି।
ଅସର୍ଜି ରଥ୍ଯୋ ଯଥା ପଵିତ୍ରେ ଚମ୍ଵୋଃ ସୁତଃ । କାର୍ଷ୍ମନ୍ଵାଜୀ ନ୍ଯକ୍ରମୀତ୍
ଯେପରି ରଥଚାଳକ ପଠାଯାଏ, ଏହି ପାତ୍ରରେ ପିଛିଥିବା ସୋମ ଏଭଳି ପଠାଯାଇଛି; ଦ୍ରୁତ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ପଥରେ ପଦାର୍ପଣ କରିଛି।
ସ ଵହ୍ନିଃ ସୋମ ଜାଗୃଵିଃ ପଵସ୍ଵ ଦେଵଵୀରତି । ଅଭି କୋଶଂ ମଧୁଶ୍ଚୁତମ୍
ଏହି ସୋମ, ଜାଗ୍ରତ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହିତ ମଧୁରତା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରକୁ ବହ।
ସ ନୋ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ପୂର୍ଵ୍ଯ ପଵମାନ ଵି ରୋଚଯ । କ୍ରତ୍ଵେ ଦକ୍ଷାଯ ନୋ ହିନୁ
ପବିତ୍ର କରୁଥିବା, ପୁରୁଣା ଆଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଆମ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କର; ଆମକୁ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦକ୍ଷତା ଦିଅ।
ଶୁମ୍ଭମାନ ଋତାଯୁଭିର୍ମୃଜ୍ଯମାନୋ ଗଭସ୍ତ୍ଯୋଃ । ପଵତେ ଵାରେ ଅଵ୍ଯଯେ
ଯେମାନେ ସତ୍ୟରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ପବିତ୍ର ହେଉଛି, ହାତରେ ଶୁଧ୍ଧ ହେଉଛି, ଏହି ସୋମ ଅକ୍ଷୟ ପାତ୍ରରେ ବହୁଛି।
ସ ଵିଶ୍ଵା ଦାଶୁଷେ ଵସୁ ସୋମୋ ଦିଵ୍ଯାନି ପାର୍ଥିଵା । ପଵତାମାନ୍ତରିକ୍ଷ୍ଯା
ସୋମ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଧନ, ଦିବ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ଓ ମଧ୍ୟାକାଶର ଧନକୁ ପବିତ୍ର କରୁ।
ଆ ଦିଵସ୍ପୃଷ୍ଠମଶ୍ଵଯୁର୍ଗଵ୍ଯଯୁଃ ସୋମ ରୋହସି । ଵୀରଯୁଃ ଶଵସସ୍ପତେ
ଅଶ୍ୱରେ ଚଡ଼ିଥିବା, ଗାଈ ଖୋଜୁଥିବା ସୋମ, ଦିଗନ୍ତର ଶିଖରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ବୀରତା ଦେବାଳୁ, ଶକ୍ତିର ନାୟକ।
ସ ସୁତଃ ପୀତଯେ ଵୃଷା ସୋମଃ ପଵିତ୍ରେ ଅର୍ଷତି । ଵିଘ୍ନନ୍ରକ୍ଷାଂସି ଦେଵଯୁଃ
ଏହି ଚାପିଯାଇଥିବା, ପ୍ରଭଳ ସୋମ ଦେବତା ପାନ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ବହିଯାଉଛନ୍ତି, ତିଁଠି ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାନ୍ତି।
ସ ପଵିତ୍ରେ ଵିଚକ୍ଷଣୋ ହରିରର୍ଷତି ଧର୍ଣସିଃ । ଅଭି ଯୋନିଂ କନିକ୍ରଦତ୍
ପବିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପିତାଳିଆ ଏହି ପ୍ରଭଳ ସୋମ ଗର୍ଜନ କରି ନିଜ ଗର୍ଭକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି।
ସ ଵାଜୀ ରୋଚନା ଦିଵଃ ପଵମାନୋ ଵି ଧାଵତି । ରକ୍ଷୋହା ଵାରମଵ୍ଯଯମ୍
ଏହି ପବିତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ଦେବତା ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ନାଶ କରି, ଅଚଳ ଆଶ୍ରୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସ ତ୍ରିତସ୍ଯାଧି ସାନଵି ପଵମାନୋ ଅରୋଚଯତ୍ । ଜାମିଭିଃ ସୂର୍ଯଂ ସହ
ତୃତାଙ୍କ ଶିଖରରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ ନିଜ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଉଠିଛନ୍ତି।
ସ ଵୃତ୍ରହା ଵୃଷା ସୁତୋ ଵରିଵୋଵିଦଦାଭ୍ଯଃ । ସୋମୋ ଵାଜମିଵାସରତ୍
ଏହି ବଳିଷ୍ଠ, ଚାପିଯାଇଥିବା ସୋମ, ଯିଏ ବୃତ୍ରକୁ ନାଶ କରିଛନ୍ତି, ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଘୋଡ଼ା ପରି ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି।
ସ ଦେଵଃ କଵିନେଷିତୋଽଭି ଦ୍ରୋଣାନି ଧାଵତି । ଇନ୍ଦୁରିନ୍ଦ୍ରାଯ ମଂହନା
ଏହି ଦେବତା, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଚେତନାରେ ପ୍ରେରିତ, ପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, ଏହି ଅମୃତ ବିନ୍ଦୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମହାନତା ସହିତ ଯାଉଛି।
ଏଷ ଉ ସ୍ଯ ଵୃଷା ରଥୋଽଵ୍ଯୋ ଵାରେଭିରର୍ଷତି । ଗଚ୍ଛନ୍ଵାଜଂ ସହସ୍ରିଣମ୍
ଏହି ବଳିଷ୍ଠ ରଥ, କ୍ଳାନ୍ତିହୀନ ଭାବେ, ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ବହିଯାଉଛି, ହଜାର ଫଳ ପାଇଁ ଯାଉଛି।
ଏତଂ ତ୍ରିତସ୍ଯ ଯୋଷଣୋ ହରିଂ ହିନ୍ଵନ୍ତ୍ଯଦ୍ରିଭିଃ । ଇନ୍ଦୁମିନ୍ଦ୍ରାଯ ପୀତଯେ
ତୃତାଙ୍କ ଯୁବତୀ, ପିତାଳିଆ ଏହି ସୋମକୁ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚାପି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ ଅମୃତ ବିନ୍ଦୁ ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି।
ଏତଂ ତ୍ଯଂ ହରିତୋ ଦଶ ମର୍ମୃଜ୍ଯନ୍ତେ ଅପସ୍ଯୁଵଃ । ଯାଭିର୍ମଦାଯ ଶୁମ୍ଭତେ
ଦଶଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଙ୍ଗୁଠି ଏହି ପିତାଳିଆ ସୋମକୁ ପରିଷ୍କାର କରୁଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଶୋଭିତ ହୁଏ।
ଏଷ ସ୍ଯ ମାନୁଷୀଷ୍ଵା ଶ୍ଯେନୋ ନ ଵିକ୍ଷୁ ସୀଦତି । ଗଚ୍ଛଞ୍ଜାରୋ ନ ଯୋଷିତମ୍
ଏହି ସୋମ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସଭାରେ ଗରୁଡ଼ ପରି ବସିଥାଏ, ପ୍ରେମିକ ପରି ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛି।
ଏଷ ସ୍ଯ ମଦ୍ଯୋ ରସୋଽଵ ଚଷ୍ଟେ ଦିଵଃ ଶିଶୁଃ । ଯ ଇନ୍ଦୁର୍ଵାରମାଵିଶତ୍
ଏହି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ରସ, ଦିଗନ୍ତର ଶିଶୁ, ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ଯିଏ ଅମୃତ ବିନ୍ଦୁ ହୋଇ ଆଶ୍ରୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
ଏଷ ସ୍ଯ ପୀତଯେ ସୁତୋ ହରିରର୍ଷତି ଧର୍ଣସିଃ । କ୍ରନ୍ଦନ୍ଯୋନିମଭି ପ୍ରିଯମ୍
ଏହି ଚାପିଯାଇଥିବା, ପିତାଳିଆ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଗର୍ଜନ କରି ନିଜ ପ୍ରିୟ ଗର୍ଭକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି।
ଆଶୁରର୍ଷ ବୃହନ୍ମତେ ପରି ପ୍ରିଯେଣ ଧାମ୍ନା । ଯତ୍ର ଦେଵା ଇତି ବ୍ରଵନ୍
ଉଚ୍ଚ ମନସ୍କ ଅନୁପ୍ରେରିତ ସୋମ, ପ୍ରିୟ ଆଲୋକ ସହିତ ତୁମେ ତାହାଁକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ କହନ୍ତି, 'ସେ ଆସିଛି'।
ପରିଷ୍କୃଣ୍ଵନ୍ନନିଷ୍କୃତଂ ଜନାଯ ଯାତଯନ୍ନିଷଃ । ଵୃଷ୍ଟିଂ ଦିଵଃ ପରି ସ୍ରଵ
ଯାହା ଅପରିଷ୍କୃତ, ତାହାକୁ ପରିଷ୍କାର କର, ଲୋକମାନେ ନେଇଯାଅ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂରେ ହଟାଅ, ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷା ବର୍ଷାଅ।