ଦଣ୍ଡା ଇଵେଦ୍ଗୋଅଜନାସ ଆସନ୍ପରିଚ୍ଛିନ୍ନା ଭରତା ଅର୍ଭକାସଃ । ଅଭଵଚ୍ଚ ପୁରଏତା ଵସିଷ୍ଠ ଆଦିତ୍ତୃତ୍ସୂନାଂ ଵିଶୋ ଅପ୍ରଥନ୍ତ
ଲୋକମାନେ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଥିଲେ, ଭାରତମାନେ ଶିଶୁ ଭଳି ସୀମିତ ଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ନେତା ହେଲେ, ତୃତ୍ସୁ ଜନମାନେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ।
ତ୍ରଯଃ କୃଣ୍ଵନ୍ତି ଭୁଵନେଷୁ ରେତସ୍ତିସ୍ରଃ ପ୍ରଜା ଆର୍ଯା ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ରାଃ । ତ୍ରଯୋ ଘର୍ମାସ ଉଷସଂ ସଚନ୍ତେ ସର୍ଵାଁ ଇତ୍ତାଁ ଅନୁ ଵିଦୁର୍ଵସିଷ୍ଠାଃ
ତିନି ଜଣେ ଏହି ଜଗତରେ ବୀଜ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ତିନି ଆର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଜା, ଆଲୋକର ଅଗ୍ରଣୀ। ତିନି ହୋମ ଉଷାକୁ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି, ବସିଷ୍ଠମାନେ ସମସ୍ତ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ଵକ୍ଷଥୋ ଜ୍ଯୋତିରେଷାଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ମହିମା ଗଭୀରଃ । ଵାତସ୍ଯେଵ ପ୍ରଜଵୋ ନାନ୍ଯେନ ସ୍ତୋମୋ ଵସିଷ୍ଠା ଅନ୍ଵେତଵେ ଵଃ
ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପରି, ତାଙ୍କର ମହିମା ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବାୟୁର ସନ୍ତାନ ପରି; ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରଶଂସା ଅନୁସରଣୀୟ ନୁହେଁ।
ତ ଇନ୍ନିଣ୍ଯଂ ହୃଦଯସ୍ଯ ପ୍ରକେତୈଃ ସହସ୍ରଵଲ୍ଶମଭି ସଂ ଚରନ୍ତି । ଯମେନ ତତଂ ପରିଧିଂ ଵଯନ୍ତୋଽପ୍ସରସ ଉପ ସେଦୁର୍ଵସିଷ୍ଠାଃ
ହୃଦୟର ଜ୍ଞାନ ସହିତ, ସେମାନେ ଏକାଠି ହଜାର ଧାରାରେ ଚଳନ୍ତି। ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଣା ଯାଇଥିବା ସୀମାକୁ ବୁନି, ବସିଷ୍ଠମାନେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଜ୍ଯୋତିଃ ପରି ସଂଜିହାନଂ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ଯଦପଶ୍ଯତାଂ ତ୍ଵା । ତତ୍ତେ ଜନ୍ମୋତୈକଂ ଵସିଷ୍ଠାଗସ୍ତ୍ଯୋ ଯତ୍ତ୍ଵା ଵିଶ ଆଜଭାର
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତୁମକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକ ଭାବେ ଦେଖିଥିଲେ, ସେଇ ତୁମର ଜନ୍ମ। ବସିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ଲୋକମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଉତାସି ମୈତ୍ରାଵରୁଣୋ ଵସିଷ୍ଠୋର୍ଵଶ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ମନସୋଽଧି ଜାତଃ । ଦ୍ରପ୍ସଂ ସ୍କନ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଦୈଵ୍ଯେନ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାଃ ପୁଷ୍କରେ ତ୍ଵାଦଦନ୍ତ
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ବସିଷ୍ଠ, ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ମନର ଶକ୍ତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦିବ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ସ ପ୍ରକେତ ଉଭଯସ୍ଯ ପ୍ରଵିଦ୍ଵାନ୍ସହସ୍ରଦାନ ଉତ ଵା ସଦାନଃ । ଯମେନ ତତଂ ପରିଧିଂ ଵଯିଷ୍ଯନ୍ନପ୍ସରସଃ ପରି ଜଜ୍ଞେ ଵସିଷ୍ଠଃ
ଉଭୟରେ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା, ହଜାର ଦାନ କରୁଥିବା ଏବଂ ସଦା ଦାନଶୀଳ ବସିଷ୍ଠ, ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଣା ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସତ୍ରେ ହ ଜାତାଵିଷିତା ନମୋଭିଃ କୁମ୍ଭେ ରେତଃ ସିଷିଚତୁଃ ସମାନମ୍ । ତତୋ ହ ମାନ ଉଦିଯାଯ ମଧ୍ଯାତ୍ତତୋ ଜାତମୃଷିମାହୁର୍ଵସିଷ୍ଠମ୍
ସତ୍ୟ, ସଭାରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକେ ରେତସ୍ କୁମ୍ଭରେ ଢାଲିଥିଲେ। ତାହାର ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲି, ଏହି ଜନ୍ମରୁ ମୋତେ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଉକ୍ଥଭୃତଂ ସାମଭୃତଂ ବିଭର୍ତି ଗ୍ରାଵାଣଂ ବିଭ୍ରତ୍ପ୍ର ଵଦାତ୍ଯଗ୍ରେ । ଉପୈନମାଧ୍ଵଂ ସୁମନସ୍ଯମାନା ଆ ଵୋ ଗଚ୍ଛାତି ପ୍ରତୃଦୋ ଵସିଷ୍ଠଃ
ସେ ଉକ୍ଥ ଓ ସାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପାଥର ଧରି ଆଗରେ କଥା କହନ୍ତି। ଭଲ ମନସ୍କାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅ, କାରଣ ଦାନଶୀଳ ବସିଷ୍ଠ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
ପ୍ର ଶୁକ୍ରୈତୁ ଦେଵୀ ମନୀଷା ଅସ୍ମତ୍ସୁତଷ୍ଟୋ ରଥୋ ନ ଵାଜୀ
ଦେବୀ ଶୁଭ୍ର ଚିନ୍ତା ଆମ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ, ଦୃତ ରଥ ପରି, ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉ।
ଵିଦୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଦିଵୋ ଜନିତ୍ରଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଯାପୋ ଅଧ କ୍ଷରନ୍ତୀଃ
ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣନ୍ତି; ତଳେ ବହୁଥିବା ଜଳ ଶୁଣୁଛି।
ଆପଶ୍ଚିଦସ୍ମୈ ପିନ୍ଵନ୍ତ ପୃଥ୍ଵୀର୍ଵୃତ୍ରେଷୁ ଶୂରା ମଂସନ୍ତ ଉଗ୍ରାଃ
ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି; ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର, ପୃଥିବୀକୁ ଅଭିଲାଷ କରନ୍ତି।
ଆ ଧୂର୍ଷ୍ଵସ୍ମୈ ଦଧାତାଶ୍ଵାନିନ୍ଦ୍ରୋ ନ ଵଜ୍ରୀ ହିରଣ୍ଯବାହୁଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଗ କର, ବଜ୍ରଧାରୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବାହୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି।
ଅଭି ପ୍ର ସ୍ଥାତାହେଵ ଯଜ୍ଞଂ ଯାତେଵ ପତ୍ମନ୍ତ୍ମନା ହିନୋତ
ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉ, ଯେପରି ଯାତ୍ରାକାରୀ, ଯାହାପରି ଜନା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯାଉଛି; ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ସୁଦୃଢ କର।
ତ୍ମନା ସମତ୍ସୁ ହିନୋତ ଯଜ୍ଞଂ ଦଧାତ କେତୁଂ ଜନାଯ ଵୀରମ୍
ତୁମ ଶକ୍ତିରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଯଜ୍ଞକୁ ସୁଦୃଢ କର; ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଚିହ୍ନ, ଏକ ବୀର ସ୍ଥାପନ କର।
ଉଦସ୍ଯ ଶୁଷ୍ମାଦ୍ଭାନୁର୍ନାର୍ତ ବିଭର୍ତି ଭାରଂ ପୃଥିଵୀ ନ ଭୂମ
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରୁ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଉଦୟ ହୁଏ; ସେ ପୃଥିବୀ ଯେପରି ଭାର ବୋହେ, ସେପରି ଭାର ବୋହନ୍ତି।
ହ୍ଵଯାମି ଦେଵାଁ ଅଯାତୁରଗ୍ନେ ସାଧନ୍ନୃତେନ ଧିଯଂ ଦଧାମି
ମୁଁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଡାକୁଛି—ହେ ଅଗ୍ନି, ସେମାନେ ଆସନ୍ତୁ; ଧର୍ମ କରି ମୁଁ ମୋର ଚିନ୍ତାକୁ ନିବେଶ କରୁଛି।
ଅଭି ଵୋ ଦେଵୀଂ ଧିଯଂ ଦଧିଧ୍ଵଂ ପ୍ର ଵୋ ଦେଵତ୍ରା ଵାଚଂ କୃଣୁଧ୍ଵମ୍
ତୁମେ ମନୋପ୍ରେରଣାକୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦିଅ; ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଜର କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କର।
ଆ ଚଷ୍ଟ ଆସାଂ ପାଥୋ ନଦୀନାଂ ଵରୁଣ ଉଗ୍ରଃ ସହସ୍ରଚକ୍ଷାଃ
ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବରୁଣ ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କର ପଥକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି।
ରାଜା ରାଷ୍ଟ୍ରାନାଂ ପେଶୋ ନଦୀନାମନୁତ୍ତମସ୍ମୈ କ୍ଷତ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵାଯୁ
ଲୋକମାନଙ୍କର ରାଜା, ନଦୀମାନଙ୍କର ଶୋଭା, ସେଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଓ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛି।
ଅଵିଷ୍ଟୋ ଅସ୍ମାନ୍ଵିଶ୍ଵାସୁ ଵିକ୍ଷ୍ଵଦ୍ଯୁଂ କୃଣୋତ ଶଂସଂ ନିନିତ୍ସୋଃ
ସେ ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଜନଜାତିରେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଯାହା ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ, ସେ ଆମର କୀର୍ତିକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ।
ଵ୍ଯେତୁ ଦିଦ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ଵିଷାମଶେଵା ଯୁଯୋତ ଵିଷ୍ଵଗ୍ରପସ୍ତନୂନାମ୍
ଶତ୍ରୁଙ୍କର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ; ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଅପାୟକୁ ଆମ ଦେହରୁ ଦୂର କର।
ଅଵୀନ୍ନୋ ଅଗ୍ନିର୍ହଵ୍ଯାନ୍ନମୋଭିଃ ପ୍ରେଷ୍ଠୋ ଅସ୍ମା ଅଧାଯି ସ୍ତୋମଃ
ଅଗ୍ନି ଆମର ଅର୍ପଣକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି; ଆମର ସ୍ତୁତି ସେଠାରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ରଖାଯାଇଛି।
ସଜୂର୍ଦେଵେଭିରପାଂ ନପାତଂ ସଖାଯଂ କୃଧ୍ଵଂ ଶିଵୋ ନୋ ଅସ୍ତୁ
ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଜଳର ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଆମର ବନ୍ଧୁ କର; ସେ ଆମପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ।
ଅବ୍ଜାମୁକ୍ଥୈରହିଂ ଗୃଣୀଷେ ବୁଧ୍ନେ ନଦୀନାଂ ରଜସ୍ସୁ ଷୀଦନ୍
ପଦ୍ମ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନଦୀମାନଙ୍କର ଗଭୀରତାରେ ବସିଥିବା ସର୍ପଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି।
ମା ନୋଽହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯୋ ରିଷେ ଧାନ୍ମା ଯଜ୍ଞୋ ଅସ୍ଯ ସ୍ରିଧଦୃତାଯୋଃ
ଗଭୀର ଜଳର ସର୍ପ ଆମକୁ କ୍ଷତି ନଦିଅନ୍ତୁ; ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ନିୟମ ରକ୍ଷକ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଦୋଷରେ ବିଫଳ ନ ହେଉ।
ଉତ ନ ଏଷୁ ନୃଷୁ ଶ୍ରଵୋ ଧୁଃ ପ୍ର ରାଯେ ଯନ୍ତୁ ଶର୍ଧନ୍ତୋ ଅର୍ଯଃ
ଏହି ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପ୍ରଶଂସା ହେଉ; ଉତ୍ସାହୀ ଆର୍ୟମାନେ ଧନ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତୁ।
ତପନ୍ତି ଶତ୍ରୁଂ ସ୍ଵର୍ଣ ଭୂମା ମହାସେନାସୋ ଅମେଭିରେଷାମ୍
ତେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦାହିଦେଉଛନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଶାଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ଆ ଯନ୍ନଃ ପତ୍ନୀର୍ଗମନ୍ତ୍ଯଚ୍ଛା ତ୍ଵଷ୍ଟା ସୁପାଣିର୍ଦଧାତୁ ଵୀରାନ୍
ଯେତେବେଳେ ଆମର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ଆସନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର ହାତ ଥିବା ତ୍ୱଷ୍ଟା ଆମକୁ ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ।
ପ୍ରତି ନ ସ୍ତୋମଂ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଜୁଷେତ ସ୍ଯାଦସ୍ମେ ଅରମତିର୍ଵସୂଯୁଃ
ତ୍ୱଷ୍ଟା ଆମର ସ୍ତୁତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ଆମପାଖରେ ପ୍ରେମମୟ ଓ ଧନ ଚାହୁଁଥିବା ତାଙ୍କର କୃପା ରହୁ।