ଦ୍ଵିତାଯ ମୃକ୍ତଵାହସେ ସ୍ଵସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ମଂହନା । ଇନ୍ଦୁଂ ସ ଧତ୍ତ ଆନୁଷକ୍ସ୍ତୋତା ଚିତ୍ତେ ଅମର୍ତ୍ଯ
ଦ୍ୱିତୀୟଥର ପାଇଁ, ହବି ବହନ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ, ନିଜ ଦକ୍ଷତାର ମହିମାରେ, ସେ ସୋମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଅମର ଯିଏ ସ୍ତୁତିକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ।
ତଂ ଵୋ ଦୀର୍ଘାଯୁଶୋଚିଷଂ ଗିରା ହୁଵେ ମଘୋନାମ୍ । ଅରିଷ୍ଟୋ ଯେଷାଂ ରଥୋ ଵ୍ଯଶ୍ଵଦାଵନ୍ନୀଯତେ
ଯିଏ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୁଁ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଉଦାରମନାଙ୍କ ପାଇଁ ଡାକୁଛି। ଯାହାଙ୍କ ରଥ ଅକ୍ଷତ ଓ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଏ।
ଚିତ୍ରା ଵା ଯେଷୁ ଦୀଧିତିରାସନ୍ନୁକ୍ଥା ପାନ୍ତି ଯେ । ସ୍ତୀର୍ଣଂ ବର୍ହିଃ ସ୍ଵର୍ଣରେ ଶ୍ରଵାଂସି ଦଧିରେ ପରି
ଯେଉଁଠି ଆଲୋକ ଚମକିଉଠିଛି, ସେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେମାନେ ସ୍ତୁତିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ବିଛାଯାଇଥିବା କୁଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି।
ଯେ ମେ ପଞ୍ଚାଶତଂ ଦଦୁରଶ୍ଵାନାଂ ସଧସ୍ତୁତି । ଦ୍ଯୁମଦଗ୍ନେ ମହି ଶ୍ରଵୋ ବୃହତ୍କୃଧି ମଘୋନାଂ ନୃଵଦମୃତ ନୃଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ପଞ୍ଚାଶଟି ଘୋଡ଼ା ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ, ହେ ଆଗ୍ନି, ଉଦାର, ବୀର ଓ ଅମର ମଣିଷମାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ବଡ଼ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କର।
ଅଭ୍ଯଵସ୍ଥାଃ ପ୍ର ଜାଯନ୍ତେ ପ୍ର ଵଵ୍ରେର୍ଵଵ୍ରିଶ୍ଚିକେତ । ଉପସ୍ଥେ ମାତୁର୍ଵି ଚଷ୍ଟେ
ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି, ଘେରା ଖୋଲାଯାଏ ଏବଂ ବୁଝାଯାଏ; ଜଣେ ମାଆର କୋଳ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାନ୍ତି।
ଜୁହୁରେ ଵି ଚିତଯନ୍ତୋଽନିମିଷଂ ନୃମ୍ଣଂ ପାନ୍ତି । ଆ ଦୃଳ୍ହାଂ ପୁରଂ ଵିଵିଶୁଃ
ସେମାନେ ବିବେକ ସହିତ ହବନ କରିଛନ୍ତି, ଅଚଳ ଶକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଦୃଢ଼ କିଲ୍ଲାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ଆ ଶ୍ଵୈତ୍ରେଯସ୍ଯ ଜନ୍ତଵୋ ଦ୍ଯୁମଦ୍ଵର୍ଧନ୍ତ କୃଷ୍ଟଯଃ । ନିଷ୍କଗ୍ରୀଵୋ ବୃହଦୁକ୍ଥ ଏନା ମଧ୍ଵା ନ ଵାଜଯୁଃ
ଶ୍ୱେତ୍ରେୟଙ୍କ ଲୋକମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ବଢ଼ିଯାନ୍ତି; ନିଷ୍କ ଧାରିଥିବା ବୃହଦୁକ୍ଥ, ମଧୁ ସହିତ, ପୁରସ୍କୃତି ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି।
ପ୍ରିଯଂ ଦୁଗ୍ଧଂ ନ କାମ୍ଯମଜାମି ଜାମ୍ଯୋଃ ସଚା । ଘର୍ମୋ ନ ଵାଜଜଠରୋଽଦବ୍ଧଃ ଶଶ୍ଵତୋ ଦଭଃ
ପ୍ରିୟ ଦୁଧ ଭଳି, ଆକାଂକ୍ଷିତ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ମୁଁ ନିଜ ଜଣେ ଜଣେ ସହଯୋଗ କରେ; ପୁରସ୍କୃତିର ଗର୍ଭରେ ତାପ ଭଳି, ଅଚଳ ଓ ନିଷ୍କପଟ ଠକେଇ ରହିଛି।
କ୍ରୀଳନ୍ନୋ ରଶ୍ମ ଆ ଭୁଵଃ ସଂ ଭସ୍ମନା ଵାଯୁନା ଵେଵିଦାନଃ । ତା ଅସ୍ଯ ସନ୍ଧୃଷଜୋ ନ ତିଗ୍ମାଃ ସୁସଂଶିତା ଵକ୍ଷ୍ଯୋ ଵକ୍ଷଣେସ୍ଥାଃ
ଖେଳୁଥିବା କିରଣ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଖାକ ଓ ପବନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ; ତାହାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭଲ ଗଠିତ ବନ୍ଧନଗୁଡ଼ିକ ଉଠାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ବହନକାରୀରେ ରଖାଯାଏ।
ଯମଗ୍ନେ ଵାଜସାତମ ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ମନ୍ଯସେ ରଯିମ୍ । ତଂ ନୋ ଗୀର୍ଭିଃ ଶ୍ରଵାଯ୍ଯଂ ଦେଵତ୍ରା ପନଯା ଯୁଜମ୍
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯେଉଁ ଧନ ଦେବାକୁ ଭାବୁଛ, ସେଇ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଧନ ଆମ ପାଖକୁ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଆଣ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଜିତ।
ଯେ ଅଗ୍ନେ ନେରଯନ୍ତି ତେ ଵୃଦ୍ଧା ଉଗ୍ରସ୍ଯ ଶଵସଃ । ଅପ ଦ୍ଵେଷୋ ଅପ ହ୍ଵରୋଽନ୍ଯଵ୍ରତସ୍ଯ ସଶ୍ଚିରେ
ଯେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅପମାନକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟାୟ ମାର୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।
ହୋତାରଂ ତ୍ଵା ଵୃଣୀମହେଽଗ୍ନେ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ସାଧନମ୍ । ଯଜ୍ଞେଷୁ ପୂର୍ଵ୍ଯଂ ଗିରା ପ୍ରଯସ୍ଵନ୍ତୋ ହଵାମହେ
ଅମେ ତୁମକୁ, ଅଗ୍ନି, ପୂଜାରୀ ଭାବରେ ବାଛୁଛୁ, ଦକ୍ଷତାର ସାଧକ ଭାବରେ; ବଳି ଦେବାରେ, ଆମେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ।
ଇତ୍ଥା ଯଥା ତ ଊତଯେ ସହସାଵନ୍ଦିଵେଦିଵେ । ରାଯ ଋତାଯ ସୁକ୍ରତୋ ଗୋଭିଃ ଷ୍ଯାମ ସଧମାଦୋ ଵୀରୈଃ ସ୍ଯାମ ସଧମାଦଃ
ଯେପରି ତୁମେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରତିଦିନ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଡାକାଯାଉଛ, ଧନ, ସତ୍ୟ ଓ ଭଲ କାମ ପାଇଁ; ଆମେ ଗୋଉଁ ଓ ବୀରମାନେ ସହିତ ସଙ୍ଗୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ।
ମନୁଷ୍ଵତ୍ତ୍ଵା ନି ଧୀମହି ମନୁଷ୍ଵତ୍ସମିଧୀମହି । ଅଗ୍ନେ ମନୁଷ୍ଵଦଙ୍ଗିରୋ ଦେଵାନ୍ଦେଵଯତେ ଯଜ
ମାନବମାନେ ଭଳି ଆମେ ତୁମକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରୁଛୁ, ମାନବମାନେ ଭଳି ଆମେ ତୁମକୁ ଜଳାଉଛୁ; ଅଗ୍ନି, ମାନବମାନେ ଭଳି, ଅଙ୍ଗିରସ, ପୂଜାରୀ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ତ୍ଵଂ ହି ମାନୁଷେ ଜନେଽଗ୍ନେ ସୁପ୍ରୀତ ଇଧ୍ଯସେ । ସ୍ରୁଚସ୍ତ୍ଵା ଯନ୍ତ୍ଯାନୁଷକ୍ସୁଜାତ ସର୍ପିରାସୁତେ
ଅଗ୍ନି, ମାନବ ସଭାରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଜଳୁଛ; ଘୃତ ଭରା ଛାତିଗୁଡ଼ିକ ଅନୁକ୍ରମରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛି।
ତ୍ଵାଂ ଵିଶ୍ଵେ ସଜୋଷସୋ ଦେଵାସୋ ଦୂତମକ୍ରତ । ସପର୍ଯନ୍ତସ୍ତ୍ଵା କଵେ ଯଜ୍ଞେଷୁ ଦେଵମୀଳତେ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତୁମକୁ ଦୂତ କରିଛନ୍ତି; ବଳି ଦେବାରେ, ମହାପଣ୍ଡିତ, ସେମାନେ ଦେବତା ଭାବେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି।
ଦେଵଂ ଵୋ ଦେଵଯଜ୍ଯଯାଗ୍ନିମୀଳୀତ ମର୍ତ୍ଯଃ । ସମିଦ୍ଧଃ ଶୁକ୍ର ଦୀଦିହ୍ଯୃତସ୍ଯ ଯୋନିମାସଦଃ ସସସ୍ଯ ଯୋନିମାସଦଃ
ମାନବ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବପୂଜା ସହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ; ଜଳିଉଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୁମେ ତପିଉ, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ବସ, ସମୃଦ୍ଧିର ଗର୍ଭରେ ବସ।
ପ୍ର ଵିଶ୍ଵସାମନ୍ନତ୍ରିଵଦର୍ଚା ପାଵକଶୋଚିଷେ । ଯୋ ଅଧ୍ଵରେଷ୍ଵୀଡ୍ଯୋ ହୋତା ମନ୍ଦ୍ରତମୋ ଵିଶି
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିକୁ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଦିଅ; ଯିଏ ବଳିରେ ଡାକାଯାଏ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜାରୀ।
ନ୍ଯଗ୍ନିଂ ଜାତଵେଦସଂ ଦଧାତା ଦେଵମୃତ୍ଵିଜମ୍ । ପ୍ର ଯଜ୍ଞ ଏତ୍ଵାନୁଷଗଦ୍ଯା ଦେଵଵ୍ଯଚସ୍ତମଃ
ଅଗ୍ନି, ଜନ୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଦେବପୂଜାରୀ ଭାବେ ରଖ; ବଳି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁ, ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚିକିତ୍ଵିନ୍ମନସଂ ତ୍ଵା ଦେଵଂ ମର୍ତାସ ଊତଯେ । ଵରେଣ୍ଯସ୍ଯ ତେଽଵସ ଇଯାନାସୋ ଅମନ୍ମହି
ବୁଝିବା ମନସ୍କୁ ସହିତ, ମଣିଷମାନେ ଦେବତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚାହନ୍ତି; ତୁମର ଉତ୍ତମ କୃପାରେ, ଆମେ ଆସିଛୁ, ତୁମ ସାହାଯ୍ୟ ଆଶା କରୁଛୁ।
ଅଗ୍ନେ ଚିକିଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଯ ନ ଇଦଂ ଵଚଃ ସହସ୍ଯ । ତଂ ତ୍ଵା ସୁଶିପ୍ର ଦମ୍ପତେ ସ୍ତୋମୈର୍ଵର୍ଧନ୍ତ୍ଯତ୍ରଯୋ ଗୀର୍ଭିଃ ଶୁମ୍ଭନ୍ତ୍ଯତ୍ରଯଃ
ଅଗ୍ନି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀର କଥା ବୁଝ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତୋଟି ଥିବା ପତି, ତୁମକୁ ତିନିଜଣ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ତିନିଜଣ ଗୀତରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନେ ସହନ୍ତମା ଭର ଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ପ୍ରାସହା ରଯିମ୍ । ଵିଶ୍ଵା ଯଶ୍ଚର୍ଷଣୀରଭ୍ଯାସା ଵାଜେଷୁ ସାସହତ୍
ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବିଜୟୀ ଧନ, ମହିମାର ପୁରସ୍କୃତି ଆଣ; ସେ ସମସ୍ତ ଜନତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁନ୍ତୁ, ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ବିଜୟୀ ହେଉନ୍ତୁ।
ତମଗ୍ନେ ପୃତନାଷହଂ ରଯିଂ ସହସ୍ଵ ଆ ଭର । ତ୍ଵଂ ହି ସତ୍ଯୋ ଅଦ୍ଭୁତୋ ଦାତା ଵାଜସ୍ଯ ଗୋମତଃ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବା ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଆଣିଦିଅ। କାରଣ, ଗୋଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଦେବାରେ ତୁମେ ସତ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଦାତା।
ଵିଶ୍ଵେ ହି ତ୍ଵା ସଜୋଷସୋ ଜନାସୋ ଵୃକ୍ତବର୍ହିଷଃ । ହୋତାରଂ ସଦ୍ମସୁ ପ୍ରିଯଂ ଵ୍ଯନ୍ତି ଵାର୍ଯା ପୁରୁ
ସମସ୍ତ ଲୋକେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦିକାରେ ଦର୍ଭା ପତ୍ର ପତିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଘରେ ଆଦରରେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ବହୁ ଭଲ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ସ ହି ଷ୍ମା ଵିଶ୍ଵଚର୍ଷଣିରଭିମାତି ସହୋ ଦଧେ । ଅଗ୍ନ ଏଷୁ କ୍ଷଯେଷ୍ଵା ରେଵନ୍ନଃ ଶୁକ୍ର ଦୀଦିହି ଦ୍ଯୁମତ୍ପାଵକ ଦୀଦିହି
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଶତ୍ରୁତା ବିପକ୍ଷରେ ଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଏହି ଘରଗୁଡିକୁ ଆଲୋକରେ ଭରିଦିଅ, ଆମ ପାଇଁ ତୁମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଚମକ।
ଅଗ୍ନେ ତ୍ଵଂ ନୋ ଅନ୍ତମ ଉତ ତ୍ରାତା ଶିଵୋ ଭଵା ଵରୂଥ୍ଯଃ
ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମ ସବୁଠାରୁ ନିକଟରେ ରୁହ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଦୟାଳୁ ଓ ଆଶ୍ରୟଦାତା ହୁଅ।
ଵସୁରଗ୍ନିର୍ଵସୁଶ୍ରଵା ଅଚ୍ଛା ନକ୍ଷି ଦ୍ଯୁମତ୍ତମଂ ରଯିଂ ଦାଃ
ଉଦାର ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନ ଦିଅ।
ସ ନୋ ବୋଧି ଶ୍ରୁଧୀ ହଵମୁରୁଷ୍ଯା ଣୋ ଅଘାଯତଃ ସମସ୍ମାତ୍
ତୁମେ ଆମକୁ ମନେ ରଖ, ଆମର ଡାକ ସୁଣ, ସମସ୍ତ ଅପମାନ ଓ ଅପଦରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ତଂ ତ୍ଵା ଶୋଚିଷ୍ଠ ଦୀଦିଵଃ ସୁମ୍ନାଯ ନୂନମୀମହେ ସଖିଭ୍ଯଃ
ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି, ଆମ ଓ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମର କୃପା ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ।
ଅଚ୍ଛା ଵୋ ଅଗ୍ନିମଵସେ ଦେଵଂ ଗାସି ସ ନୋ ଵସୁଃ । ରାସତ୍ପୁତ୍ର ଋଷୂଣାମୃତାଵା ପର୍ଷତି ଦ୍ଵିଷଃ
ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଗାଉଛୁ; ଦେବତା ଆମର ଧନ ହେଉନ୍ତୁ; ଋଷିମାନଙ୍କର ପୁଅ, ନୀତିଶିଳ୍ପ ଥିବା, ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂରେ ହଟାନ୍ତୁ।