ସମୁଦ୍ରାଦୂର୍ମିର୍ମଧୁମାଁ ଉଦାରଦୁପାଂଶୁନା ସମମୃତତ୍ଵମାନଟ୍ । ଘୃତସ୍ଯ ନାମ ଗୁହ୍ଯଂ ଯଦସ୍ତି ଜିହ୍ଵା ଦେଵାନାମମୃତସ୍ଯ ନାଭିଃ
ସମୁଦ୍ରରୁ ମଧୁର ଲହରି ଉଠେ, ଝାଗ ନେଇ ଅମୃତ ଆଣେ। ଏଠି ଘିଅର ଗୁପ୍ତ ନାମ, ଦେବତାଙ୍କ ଜିଭା, ଅମୃତର ନାଭି।
ଵଯଂ ନାମ ପ୍ର ବ୍ରଵାମା ଘୃତସ୍ଯାସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞେ ଧାରଯାମା ନମୋଭିଃ । ଉପ ବ୍ରହ୍ମା ଶୃଣଵଚ୍ଛସ୍ଯମାନଂ ଚତୁଃଶୃଙ୍ଗୋଽଵମୀଦ୍ଗୌର ଏତତ୍
ଆମେ ଏଠି ଘିଅର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛୁ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆଦର ସହିତ ଧାରଣ କରୁଛୁ। ପ୍ରେରିତ କବି ଏହି ଷ୍ଟୁତି ଶୁଣନ୍ତି, ଚାରି ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷଭ ଏହା କହିଛି।
ଚତ୍ଵାରି ଶୃଙ୍ଗା ତ୍ରଯୋ ଅସ୍ଯ ପାଦା ଦ୍ଵେ ଶୀର୍ଷେ ସପ୍ତ ହସ୍ତାସୋ ଅସ୍ଯ । ତ୍ରିଧା ବଦ୍ଧୋ ଵୃଷଭୋ ରୋରଵୀତି ମହୋ ଦେଵୋ ମର୍ତ୍ଯାଁ ଆ ଵିଵେଶ
ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଶିଙ୍ଗ, ତିନୋଟି ପାଦ, ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ ଓ ସାତଟି ହାତ ଅଛି। ଏହି ବୃଷଭ ତିନିଠାରେ ବାନ୍ଧା, ଗଞ୍ଜି ଉଠେ, ମହାଦେବ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ତ୍ରିଧା ହିତଂ ପଣିଭିର୍ଗୁହ୍ଯମାନଂ ଗଵି ଦେଵାସୋ ଘୃତମନ୍ଵଵିନ୍ଦନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର ଏକଂ ସୂର୍ଯ ଏକଂ ଜଜାନ ଵେନାଦେକଂ ସ୍ଵଧଯା ନିଷ୍ଟତକ୍ଷୁଃ
ଗାଈ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ଘିଅକୁ ଦେବତାମାନେ ତିନି ଭାଗରେ ଖୋଜି ପାଇଲେ, ହାତରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଗୋଟିଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତୃତୀୟଟି ଭେନା ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତିଆରି କଲେ।
ଏତା ଅର୍ଷନ୍ତି ହୃଦ୍ଯାତ୍ସମୁଦ୍ରାଚ୍ଛତଵ୍ରଜା ରିପୁଣା ନାଵଚକ୍ଷେ । ଘୃତସ୍ଯ ଧାରା ଅଭି ଚାକଶୀମି ହିରଣ୍ଯଯୋ ଵେତସୋ ମଧ୍ଯ ଆସାମ୍
ଏହି ଧାରାମାନେ ହୃଦୟ ଓ ସମୁଦ୍ରରୁ ଶତଗୁଣେ ଵହୁଛି, ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଷ୍ଟ। ମୁଁ ଘିଅର ଧାରା ଦେଖୁଛି, ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ଖଡ଼ି ରହିଛି।
ସମ୍ଯକ୍ସ୍ରଵନ୍ତି ସରିତୋ ନ ଧେନା ଅନ୍ତର୍ହୃଦା ମନସା ପୂଯମାନାଃ । ଏତେ ଅର୍ଷନ୍ତ୍ଯୂର୍ମଯୋ ଘୃତସ୍ଯ ମୃଗା ଇଵ କ୍ଷିପଣୋରୀଷମାଣାଃ
ନଦୀମାନେ ଗାଈ ଭଳି ଠିକ୍ ଭାବରେ ବହୁଛନ୍ତି, ହୃଦୟ ଓ ମନରେ ପବିତ୍ର। ଏହି ଘିଅର ଲହରିମାନେ ମୃଗ ଭଳି ତାଲାଶ କରୁଛନ୍ତି।
ସିନ୍ଧୋରିଵ ପ୍ରାଧ୍ଵନେ ଶୂଘନାସୋ ଵାତପ୍ରମିଯଃ ପତଯନ୍ତି ଯହ୍ଵାଃ । ଘୃତସ୍ଯ ଧାରା ଅରୁଷୋ ନ ଵାଜୀ କାଷ୍ଠା ଭିନ୍ଦନ୍ନୂର୍ମିଭିଃ ପିନ୍ଵମାନଃ
ପ୍ରବଳ ନଦୀର ଗର୍ଜନ ଭଳି, ପବନ ଭଳି ଦ୍ରୁତ, ବଳବାନମାନେ ଦୌଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଘିଅର ଧାରା, ଲାଲ ଘୋଡ଼ା ଭଳି, ବାଧା ଭାଙ୍ଗି ଲହରିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି।
ଅଭି ପ୍ରଵନ୍ତ ସମନେଵ ଯୋଷାଃ କଲ୍ଯାଣ୍ଯଃ ସ୍ମଯମାନାସୋ ଅଗ୍ନିମ୍ । ଘୃତସ୍ଯ ଧାରାଃ ସମିଧୋ ନସନ୍ତ ତା ଜୁଷାଣୋ ହର୍ଯତି ଜାତଵେଦାଃ
ସଜ୍ଜିତା ଜନନୀମାନେ ଭଳି ଏମାନେ ଏକାସାଥି ଅଗ୍ନିକୁ ହସି ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଘିଅର ଧାରା ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ, ଯାହାକୁ ଜାତବେଦା ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
କନ୍ଯା ଇଵ ଵହତୁମେତଵା ଉ ଅଞ୍ଜ୍ଯଞ୍ଜାନା ଅଭି ଚାକଶୀମି । ଯତ୍ର ସୋମଃ ସୂଯତେ ଯତ୍ର ଯଜ୍ଞୋ ଘୃତସ୍ଯ ଧାରା ଅଭି ତତ୍ପଵନ୍ତେ
ବିବାହ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ କନ୍ୟାମାନେ ଭଳି, ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୃଙ୍ଗାରିତ, ମୁଁ ଏମାନେକୁ ଦେଖୁଛି। ଯେଉଁଠି ସୋମ ଚାପାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ହୁଏ, ସେଠି ଘିଅର ଧାରା ବହୁଛି।
ଅଭ୍ଯର୍ଷତ ସୁଷ୍ଟୁତିଂ ଗଵ୍ଯମାଜିମସ୍ମାସୁ ଭଦ୍ରା ଦ୍ରଵିଣାନି ଧତ୍ତ । ଇମଂ ଯଜ୍ଞଂ ନଯତ ଦେଵତା ନୋ ଘୃତସ୍ଯ ଧାରା ମଧୁମତ୍ପଵନ୍ତେ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଷ୍ଟୁତି ସହ ତୁମେ ବହୁ, ଗାଈ ଆଣ, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଧନ ଦିଅ। ଦେବତାମାନେ, ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ନେଇଯାଅ, ଘିଅର ଧାରା ମଧୁରତାରେ ବହୁଛି।
ଧାମନ୍ତେ ଵିଶ୍ଵଂ ଭୁଵନମଧି ଶ୍ରିତମନ୍ତଃ ସମୁଦ୍ରେ ହୃଦ୍ଯନ୍ତରାଯୁଷି । ଅପାମନୀକେ ସମିଥେ ଯ ଆଭୃତସ୍ତମଶ୍ଯାମ ମଧୁମନ୍ତଂ ତ ଊର୍ମିମ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କର ନିବାସରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ମହାସାଗର ଭିତରେ, ହୃଦୟ ଓ ପ୍ରାଣରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି। ଜଳରେ, ସଭାରେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଆମେ ସେଇ ଅନ୍ଧକାର ମଧୁର ତରଙ୍ଗକୁ ନିକଟରେ ଆଣିବା।
ଅବୋଧ୍ଯଗ୍ନିଃ ସମିଧା ଜନାନାଂ ପ୍ରତି ଧେନୁମିଵାଯତୀମୁଷାସମ୍ । ଯହ୍ଵା ଇଵ ପ୍ର ଵଯାମୁଜ୍ଜିହାନାଃ ପ୍ର ଭାନଵଃ ସିସ୍ରତେ ନାକମଚ୍ଛ
ଅଗ୍ନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାଗିଉଠିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗାଈ ତାଙ୍କର ବଛାକୁ ଡାକେ, କିମ୍ବା ଛୋଟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଡ଼ିଉଠନ୍ତି, ସେପରି ତାଙ୍କର କିରଣମାନେ ଆକାଶକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛି।
ଅବୋଧି ହୋତା ଯଜଥାଯ ଦେଵାନୂର୍ଧ୍ଵୋ ଅଗ୍ନିଃ ସୁମନାଃ ପ୍ରାତରସ୍ଥାତ୍ । ସମିଦ୍ଧସ୍ଯ ରୁଶଦଦର୍ଶି ପାଜୋ ମହାନ୍ଦେଵସ୍ତମସୋ ନିରମୋଚି
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପୂଜାରୀ ଜାଗିଉଠିଛନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ଉଦାର ମନେ ପ୍ରଭାତରେ ସିଧା ଦଣ୍ଡ ହୋଇ ଦଁଡାଇଛନ୍ତି। ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଯାଉଛି, ମହାଦେବ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦେଇଛନ୍ତି।
ଯଦୀଂ ଗଣସ୍ଯ ରଶନାମଜୀଗଃ ଶୁଚିରଙ୍କ୍ତେ ଶୁଚିଭିର୍ଗୋଭିରଗ୍ନିଃ । ଆଦ୍ଦକ୍ଷିଣା ଯୁଜ୍ଯତେ ଵାଜଯନ୍ତ୍ଯୁତ୍ତାନାମୂର୍ଧ୍ଵୋ ଅଧଯଜ୍ଜୁହୂଭିଃ
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସମୂହର ବେଳ୍ଟ ବାନ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ନି ଶୁଦ୍ଧ ଗାଈମାନେ ସହ ସୁଶୋଭିତ ହୁଏ। ଡାହାଣ ହୋମ ଜୟୀମାନେ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ସିଧା ହୋଇ ହୋମ କୂଚିମାନେ ସହ ବସିଯାଉଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିମଚ୍ଛା ଦେଵଯତାଂ ମନାଂସି ଚକ୍ଷୂଂଷୀଵ ସୂର୍ଯେ ସଂ ଚରନ୍ତି । ଯଦୀଂ ସୁଵାତେ ଉଷସା ଵିରୂପେ ଶ୍ଵେତୋ ଵାଜୀ ଜାଯତେ ଅଗ୍ରେ ଅହ୍ନାମ୍
ପୂଜାରୀମାନଙ୍କର ମନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯିଉ, ଯେପରି ଆଖି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖେ। ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ଉଷା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତି, ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଜନିଷ୍ଟ ହି ଜେନ୍ଯୋ ଅଗ୍ରେ ଅହ୍ନାଂ ହିତୋ ହିତେଷ୍ଵରୁଷୋ ଵନେଷୁ । ଦମେଦମେ ସପ୍ତ ରତ୍ନା ଦଧାନୋଽଗ୍ନିର୍ହୋତା ନି ଷସାଦା ଯଜୀଯାନ୍
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି, ଅରଣ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହି ସାତଟି ଧନ ଧାରଣ କରି, ଅଗ୍ନି ପୂଜାରୀ ସବୁଠାରୁ ପୂଜ୍ୟ ହୋଇ ବସିଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିର୍ହୋତା ନ୍ଯସୀଦଦ୍ଯଜୀଯାନୁପସ୍ଥେ ମାତୁଃ ସୁରଭା ଉ ଲୋକେ । ଯୁଵା କଵିଃ ପୁରୁନିଷ୍ଠ ଋତାଵା ଧର୍ତା କୃଷ୍ଟୀନାମୁତ ମଧ୍ଯ ଇଦ୍ଧଃ
ଅଗ୍ନି ପୂଜାରୀ ସବୁଠାରୁ ପୂଜ୍ୟ ହୋଇ, ସୁଗନ୍ଧ ମାତୃଭୂମିର କୋଳରେ, ଏହି ଜଗତରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯୁବା, ଜ୍ଞାନୀ, ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ।
ପ୍ର ଣୁ ତ୍ଯଂ ଵିପ୍ରମଧ୍ଵରେଷୁ ସାଧୁମଗ୍ନିଂ ହୋତାରମୀଳତେ ନମୋଭିଃ । ଆ ଯସ୍ତତାନ ରୋଦସୀ ଋତେନ ନିତ୍ଯଂ ମୃଜନ୍ତି ଵାଜିନଂ ଘୃତେନ
ଏବେ ସେଇ ପ୍ରେରିତ ବ୍ୟକ୍ତି, ଅଗ୍ନି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ନମସ୍କାର ସହିତ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ସେ ଯିଏ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ସତ୍ୟରେ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ସଦା ଘୃତରେ ବିଜୟୀଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ମାର୍ଜାଲ୍ଯୋ ମୃଜ୍ଯତେ ସ୍ଵେ ଦମୂନାଃ କଵିପ୍ରଶସ୍ତୋ ଅତିଥିଃ ଶିଵୋ ନଃ । ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗୋ ଵୃଷଭସ୍ତଦୋଜା ଵିଶ୍ଵାଁ ଅଗ୍ନେ ସହସା ପ୍ରାସ୍ଯନ୍ଯାନ୍
ଗୃହଜନ୍ମା ତାଙ୍କ ଘରେ ପବିତ୍ର କରାଯାଉଛନ୍ତି, କବିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ଅତିଥି, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ। ହଜାର ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷଭ, ସେଇ ଶକ୍ତି, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କର।
ପ୍ର ସଦ୍ଯୋ ଅଗ୍ନେ ଅତ୍ଯେଷ୍ଯନ୍ଯାନାଵିର୍ଯସ୍ମୈ ଚାରୁତମୋ ବଭୂଥ । ଈଳେନ୍ଯୋ ଵପୁଷ୍ଯୋ ଵିଭାଵା ପ୍ରିଯୋ ଵିଶାମତିଥିର୍ମାନୁଷୀଣାମ୍
ତୁରନ୍ତ, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କର; ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ହୋଇଯାଉଛ। ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଲୋକମାନଙ୍କର, ମାନବମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଅତିଥି।
ତୁଭ୍ଯଂ ଭରନ୍ତି କ୍ଷିତଯୋ ଯଵିଷ୍ଠ ବଲିମଗ୍ନେ ଅନ୍ତିତ ଓତ ଦୂରାତ୍ । ଆ ଭନ୍ଦିଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁମତିଂ ଚିକିଦ୍ଧି ବୃହତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ମହି ଶର୍ମ ଭଦ୍ରମ୍
ତୁମ ପାଇଁ, ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ, ଲୋକମାନେ ନିକଟ ଓ ଦୂରରୁ ବଳି ଆଣନ୍ତି, ହେ ଅଗ୍ନି। ଦାନଶୀଳଙ୍କର କୃପା ଆଣ, ଆମକୁ ତୁମର ବଡ଼, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ ରକ୍ଷା ଦିଅ।
ଆଦ୍ଯ ରଥଂ ଭାନୁମୋ ଭାନୁମନ୍ତମଗ୍ନେ ତିଷ୍ଠ ଯଜତେଭିଃ ସମନ୍ତମ୍ । ଵିଦ୍ଵାନ୍ପଥୀନାମୁର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷମେହ ଦେଵାନ୍ହଵିରଦ୍ଯାଯ ଵକ୍ଷି
ପ୍ରଭାମୟ ରଥରେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପୂଜାରୀମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦଁଡାଇଯାଉ। ବିଶାଳ ଆକାଶର ପଥ ଜାଣି, ଦେବତାମାନେ ଆସି ହବି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ଅଵୋଚାମ କଵଯେ ମେଧ୍ଯାଯ ଵଚୋ ଵନ୍ଦାରୁ ଵୃଷଭାଯ ଵୃଷ୍ଣେ । ଗଵିଷ୍ଠିରୋ ନମସା ସ୍ତୋମମଗ୍ନୌ ଦିଵୀଵ ରୁକ୍ମମୁରୁଵ୍ଯଞ୍ଚମଶ୍ରେତ୍
ଆମେ ଜ୍ଞାନୀ, ପବିତ୍ର କବିଙ୍କୁ, ବଳୀୟ, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ବୃଷଭଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲୁ। ନମସ୍କାର ସହିତ, ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୀତ ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ, ସେ ଦିବରେ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବିସ୍ତୃତ।
କୁମାରଂ ମାତା ଯୁଵତିଃ ସମୁବ୍ଧଂ ଗୁହା ବିଭର୍ତି ନ ଦଦାତି ପିତ୍ରେ । ଅନୀକମସ୍ଯ ନ ମିନଜ୍ଜନାସଃ ପୁରଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି ନିହିତମରତୌ
ମାଆ, ଏକ ଯୁବତୀ, ଜାଗ୍ରତ ଶିଶୁକୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରୁ ବାପାଙ୍କୁ ଦିଅନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଲୋକମାନେ କମେଇପାରନାହାନ୍ତି; ସେଠାରେ ରଥର ଆଗରେ ଥିବାକୁ ଦେଖନ୍ତି।
କମେତଂ ତ୍ଵଂ ଯୁଵତେ କୁମାରଂ ପେଷୀ ବିଭର୍ଷି ମହିଷୀ ଜଜାନ । ପୂର୍ଵୀର୍ହି ଗର୍ଭଃ ଶରଦୋ ଵଵର୍ଧାପଶ୍ଯଂ ଜାତଂ ଯଦସୂତ ମାତା
ତୁମେ କିଏ, ଯୁବତୀ, ଯିଏ ଏହି କୁମାରକୁ ଧାରଣ କରୁଛ? ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଗର୍ଭ ଅନେକ ଶରତ ଧରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି; ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେତେବେଳେ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ହିରଣ୍ଯଦନ୍ତଂ ଶୁଚିଵର୍ଣମାରାତ୍କ୍ଷେତ୍ରାଦପଶ୍ଯମାଯୁଧା ମିମାନମ୍ । ଦଦାନୋ ଅସ୍ମା ଅମୃତଂ ଵିପୃକ୍ଵତ୍କିଂ ମାମନିନ୍ଦ୍ରାଃ କୃଣଵନ୍ନନୁକ୍ଥାଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲି, ସୁନା ଦାନ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ରଙ୍ଗରେ, ଅସ୍ତ୍ର ବିନା କ୍ଷେତ୍ର ମାପୁଥିବା। ଅମୃତ ଦେଇଥିବା ଜ୍ଞାନୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷମାନେ ମୋତେ କଣ କଲେ, କଣ ପ୍ରଶଂସା?
କ୍ଷେତ୍ରାଦପଶ୍ଯଂ ସନୁତଶ୍ଚରନ୍ତଂ ସୁମଦ୍ଯୂଥଂ ନ ପୁରୁ ଶୋଭମାନମ୍ । ନ ତା ଅଗୃଭ୍ରନ୍ନଜନିଷ୍ଟ ହି ଷଃ ପଲିକ୍ନୀରିଦ୍ଯୁଵତଯୋ ଭଵନ୍ତି
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ ଚାଲୁଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଝୁଣ୍ଡ ସହ ଦେଖିଲି, ବହୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିନାହାନ୍ତି; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଫିକା ଯୁବତୀମାନେ ମାଆ ହୁଅନ୍ତି।
କେ ମେ ମର୍ଯକଂ ଵି ଯଵନ୍ତ ଗୋଭିର୍ନ ଯେଷାଂ ଗୋପା ଅରଣଶ୍ଚିଦାସ । ଯ ଈଂ ଜଗୃଭୁରଵ ତେ ସୃଜନ୍ତ୍ଵାଜାତି ପଶ୍ଵ ଉପ ନଶ୍ଚିକିତ୍ଵାନ୍
ମୋ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏତେ ଗାଈ ଥିବାମାନେ? ଯାହାଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଅଟବା ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ। ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ; ଜ୍ଞାନୀ ଚାରା ଗୋମାନେର ଜନ୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ।
ଵସାଂ ରାଜାନଂ ଵସତିଂ ଜନାନାମରାତଯୋ ନି ଦଧୁର୍ମର୍ତ୍ଯେଷୁ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଯତ୍ରେରଵ ତଂ ସୃଜନ୍ତୁ ନିନ୍ଦିତାରୋ ନିନ୍ଦ୍ଯାସୋ ଭଵନ୍ତୁ
ଶତ୍ରୁମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ, ଲୋକମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିବାସ ଭାବେ ରଖିଛନ୍ତି । ଅତ୍ରିଙ୍କର ପ୍ରାର୍ଥନା ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରୁ । ଯେମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିନ୍ଦିତ ହେଉ ।
ଶୁନଶ୍ଚିଚ୍ଛେପଂ ନିଦିତଂ ସହସ୍ରାଦ୍ଯୂପାଦମୁଞ୍ଚୋ ଅଶମିଷ୍ଟ ହି ଷଃ । ଏଵାସ୍ମଦଗ୍ନେ ଵି ମୁମୁଗ୍ଧି ପାଶାନ୍ହୋତଶ୍ଚିକିତ୍ଵ ଇହ ତୂ ନିଷଦ୍ଯ
ଶୁନଃଶେପ ଯଜ୍ଞର ଦଣ୍ଡରେ ବାନ୍ଧା ଥିଲେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ଦହିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ । ଏଭଳି, ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଯେଉଁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧା ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ମୁକ୍ତ କର । ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋତା, ଏଠାରେ ବସି ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର ।