ଅଗ୍ନେ କଦା ତ ଆନୁଷଗ୍ଭୁଵଦ୍ଦେଵସ୍ଯ ଚେତନମ୍ । ଅଧା ହି ତ୍ଵା ଜଗୃଭ୍ରିରେ ମର୍ତାସୋ ଵିକ୍ଷ୍ଵୀଡ୍ଯମ୍
ହେ ଅଗ୍ନି, କେବେ ତୁମର ଦେବତାଙ୍କ ସହ ନିକଟତା ପ୍ରକାଶିତ ହେବ? କାରଣ, ସେତେବେଳେ ମଣିଷମାନେ ତୁମକୁ, ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଋତାଵାନଂ ଵିଚେତସଂ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଦ୍ଯାମିଵ ସ୍ତୃଭିଃ । ଵିଶ୍ଵେଷାମଧ୍ଵରାଣାଂ ହସ୍କର୍ତାରଂ ଦମେଦମେ
ନ୍ୟାୟବାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆକାଶ ଭଳି ଅନେକ ଆବରଣରେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା।
ଆଶୁଂ ଦୂତଂ ଵିଵସ୍ଵତୋ ଵିଶ୍ଵା ଯଶ୍ଚର୍ଷଣୀରଭି । ଆ ଜଭ୍ରୁଃ କେତୁମାଯଵୋ ଭୃଗଵାଣଂ ଵିଶେଵିଶେ
ବିବାସ୍ବତଙ୍କ ତୀବ୍ର ଦୂତ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛନ୍ତି; ଭୃଗୁମାନେ, ଦକ୍ଷ ହୋଇ, ସେ ଚମକୁଥିବା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
ତମୀଂ ହୋତାରମାନୁଷକ୍ଚିକିତ୍ଵାଂସଂ ନି ଷେଦିରେ । ରଣ୍ଵଂ ପାଵକଶୋଚିଷଂ ଯଜିଷ୍ଠଂ ସପ୍ତ ଧାମଭିଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ମଣିଷ ପୂଜାରୀ ଭାବେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶୋଭାମୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଶିଖା ଧାରଣ କରି, ସବୁଠାରୁ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ, ସାତଟି ଆସନରେ ବସାଇଛନ୍ତି।
ତଂ ଶଶ୍ଵତୀଷୁ ମାତୃଷୁ ଵନ ଆ ଵୀତମଶ୍ରିତମ୍ । ଚିତ୍ରଂ ସନ୍ତଂ ଗୁହା ହିତଂ ସୁଵେଦଂ କୂଚିଦର୍ଥିନମ୍
ସେ, ଅନନ୍ତ କାଳର ମାଆମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଅରଣ୍ୟରେ ଭଲଭାବେ ଡାକାଯାଇ, ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି; ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସ୍ଥିତିମାନ୍ୟ, ଗୁପ୍ତ ଠାରେ ରହି, ସବୁ କିଛି ଜାଣିଥିବା, କେବେ କେବେ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି।
ସସସ୍ଯ ଯଦ୍ଵିଯୁତା ସସ୍ମିନ୍ନୂଧନ୍ନୃତସ୍ଯ ଧାମନ୍ରଣଯନ୍ତ ଦେଵାଃ । ମହାଁ ଅଗ୍ନିର୍ନମସା ରାତହଵ୍ଯୋ ଵେରଧ୍ଵରାଯ ସଦମିଦୃତାଵା
ଉଦ୍ଭିଦରୁ ଅଲଗା ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟର ଦୁଧ ରଖାଯାଇଛି; ଦେବତାମାନେ ମହାନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଜଳାଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ନିୟମିତ ହୋମ ନେଇଥାଏ, ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ଵେରଧ୍ଵରସ୍ଯ ଦୂତ୍ଯାନି ଵିଦ୍ଵାନୁଭେ ଅନ୍ତା ରୋଦସୀ ସଂଚିକିତ୍ଵାନ୍ । ଦୂତ ଈଯସେ ପ୍ରଦିଵ ଉରାଣୋ ଵିଦୁଷ୍ଟରୋ ଦିଵ ଆରୋଧନାନି
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର କାମକୁ ଜାଣି, ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବେ ଦୁଇଟି ଶେଷ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ବୁଝିଛ; ଦୂତ ଭାବେ ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଯାଉଛ, ଆକାଶର ଦ୍ୱାରକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣ।
କୃଷ୍ଣଂ ତ ଏମ ରୁଶତଃ ପୁରୋ ଭାଶ୍ଚରିଷ୍ଣ୍ଵର୍ଚିର୍ଵପୁଷାମିଦେକମ୍ । ଯଦପ୍ରଵୀତା ଦଧତେ ହ ଗର୍ଭଂ ସଦ୍ଯଶ୍ଚିଜ୍ଜାତୋ ଭଵସୀଦୁ ଦୂତଃ
ତୁମର ଆକୃତି କଳା, ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତୁମର ଶିଖା ଚଳିତି, ରୂପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର; ଯେତେବେଳେ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବାମାନେ ଗର୍ଭ ରଖନ୍ତି, ତୁମେ ଜନ୍ମ ମାତ୍ରେ ଦୂତ ହେଉଛ।
ସଦ୍ଯୋ ଜାତସ୍ଯ ଦଦୃଶାନମୋଜୋ ଯଦସ୍ଯ ଵାତୋ ଅନୁଵାତି ଶୋଚିଃ । ଵୃଣକ୍ତି ତିଗ୍ମାମତସେଷୁ ଜିହ୍ଵାଂ ସ୍ଥିରା ଚିଦନ୍ନା ଦଯତେ ଵି ଜମ୍ଭୈଃ
ନୂତନ ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଶିଖା ପବନକୁ ଅନୁସରେ; ସେ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜିହ୍ବାକୁ କାଠରେ ବାଛିନ୍ତି, ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଖାଦ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଜବାଳିରେ ଖାଇଦେଇଛନ୍ତି।
ତୃଷୁ ଯଦନ୍ନା ତୃଷୁଣା ଵଵକ୍ଷ ତୃଷୁଂ ଦୂତଂ କୃଣୁତେ ଯହ୍ଵୋ ଅଗ୍ନିଃ । ଵାତସ୍ଯ ମେଳିଂ ସଚତେ ନିଜୂର୍ଵନ୍ନାଶୁଂ ନ ଵାଜଯତେ ହିନ୍ଵେ ଅର୍ଵା
ଯେତେବେଳେ ତିନି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ସହିତ, ତିନି ଗୁଣ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି, ପ୍ରବଳ ଅଗ୍ନି ନିଜକୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୂତ କରନ୍ତି; ସେ ପବନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେଇ, ସଦା କ୍ରିୟାଶୀଳ ରହନ୍ତି, ତାକୁ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।
ଦୂତଂ ଵୋ ଵିଶ୍ଵଵେଦସଂ ହଵ୍ଯଵାହମମର୍ତ୍ଯମ୍ । ଯଜିଷ୍ଠମୃଞ୍ଜସେ ଗିରା
ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା, ହୋମ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା, ଅମର, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଦୂତକୁ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ।
ସ ହି ଵେଦା ଵସୁଧିତିଂ ମହାଁ ଆରୋଧନଂ ଦିଵଃ । ସ ଦେଵାଁ ଏହ ଵକ୍ଷତି
କାରଣ ସେ ଧନ ଦେଇଥିବା, ଆକାଶର ବିସ୍ତୃତିକୁ ଜାଣିଛି; ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଏଠିକୁ ଆଣିଥାଏ।
ସ ଵେଦ ଦେଵ ଆନମଂ ଦେଵାଁ ଋତାଯତେ ଦମେ । ଦାତି ପ୍ରିଯାଣି ଚିଦ୍ଵସୁ
ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଆସିବାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନିୟମର ଘରେ ବସାଇଥାନ୍ତି; ସେ ପ୍ରିୟ ଧନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସ ହୋତା ସେଦୁ ଦୂତ୍ଯଂ ଚିକିତ୍ଵାଁ ଅନ୍ତରୀଯତେ । ଵିଦ୍ଵାଁ ଆରୋଧନଂ ଦିଵଃ
ସେ ହୋତା ଭାବେ, ଦୂତର କାମ କରନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ୍ତି; ଜାଣିଥିବା, ଆକାଶର ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ତେ ସ୍ଯାମ ଯେ ଅଗ୍ନଯେ ଦଦାଶୁର୍ହଵ୍ଯଦାତିଭିଃ । ଯ ଈଂ ପୁଷ୍ଯନ୍ତ ଇନ୍ଧତେ
ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋମ ଦେଇଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ଜଳାନ୍ତି।
ତେ ରାଯା ତେ ସୁଵୀର୍ଯୈଃ ସସଵାଂସୋ ଵି ଶୃଣ୍ଵିରେ । ଯେ ଅଗ୍ନା ଦଧିରେ ଦୁଵଃ
ସେମାନେ, ଧନ ଓ ବୀରତାରେ ଧନୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିଜ ଆଲୋକ ଭାବେ ରଖିଛନ୍ତି।
ଅସ୍ମେ ରାଯୋ ଦିଵେଦିଵେ ସଂ ଚରନ୍ତୁ ପୁରୁସ୍ପୃହଃ । ଅସ୍ମେ ଵାଜାସ ଈରତାମ୍
ଆମ ପାଖରେ ପ୍ରତିଦିନ, ବହୁ ପ୍ରାର୍ଥିତ ଧନ ଆସୁ; ଶକ୍ତି ଆମ ପାଖକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସୁ।
ସ ଵିପ୍ରଶ୍ଚର୍ଷଣୀନାଂ ଶଵସା ମାନୁଷାଣାମ୍ । ଅତି କ୍ଷିପ୍ରେଵ ଵିଧ୍ଯତି
ସେ, ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରେରିତ, ଶକ୍ତିରେ, ମାନବମାନେଠାରୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ଏକ ତୀବ୍ର ବାଣ ଭଳି।
ଅଗ୍ନେ ମୃଳ ମହାଁ ଅସି ଯ ଈମା ଦେଵଯୁଂ ଜନମ୍ । ଇଯେଥ ବର୍ହିରାସଦମ୍
ହେ ଅଗ୍ନି, ଦୟାଳୁ ହେଉ, ତୁମେ ମହାନ୍; ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିବା ଏହି ଲୋକଙ୍କୁ ଭଲପାଉଛ, ଆସି ଯଜ୍ଞ କୁଶରେ ବସ।
ସ ମାନୁଷୀଷୁ ଦୂଳଭୋ ଵିକ୍ଷୁ ପ୍ରାଵୀରମର୍ତ୍ଯଃ । ଦୂତୋ ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ଭୁଵତ୍
ସେ, ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଠକାଯିବାକୁ କଷ୍ଟକର, ଗୋତିଆମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ, ଅମର; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୂତ ହୁଅନ୍ତି।
ସ ସଦ୍ମ ପରି ଣୀଯତେ ହୋତା ମନ୍ଦ୍ରୋ ଦିଵିଷ୍ଟିଷୁ । ଉତ ପୋତା ନି ଷୀଦତି
ସେ ଘରରେ ହୋତା ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚାଯାନ୍ତି, ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; ପୁନି ପୋତା ଭାବେ ବସନ୍ତି।
ଉତ ଗ୍ନା ଅଗ୍ନିରଧ୍ଵର ଉତୋ ଗୃହପତିର୍ଦମେ । ଉତ ବ୍ରହ୍ମା ନି ଷୀଦତି
ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞରେ ପୁରୋହିତ, ଘରେ ଗୃହସ୍ୱାମୀ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ବସନ୍ତି।
ଵେଷି ହ୍ଯଧ୍ଵରୀଯତାମୁପଵକ୍ତା ଜନାନାମ୍ । ହଵ୍ଯା ଚ ମାନୁଷାଣାମ୍
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ ଭାବେ, ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଅର୍ପଣା ନେଇଯିବାକୁ ଭୂମିକା ନିଅଛ।
ଵେଷୀଦ୍ଵସ୍ଯ ଦୂତ୍ଯଂ ଯସ୍ଯ ଜୁଜୋଷୋ ଅଧ୍ଵରମ୍ । ହଵ୍ଯଂ ମର୍ତସ୍ଯ ଵୋଳ୍ହଵେ
ତୁମେ ଦୂତର କାମ କର, ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଅର୍ପଣା ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଉଛ।
ଅସ୍ମାକଂ ଜୋଷ୍ଯଧ୍ଵରମସ୍ମାକଂ ଯଜ୍ଞମଙ୍ଗିରଃ । ଅସ୍ମାକଂ ଶୃଣୁଧୀ ହଵମ୍
ଏ ଅଙ୍ଗିରା, ଆମର ଯଜ୍ଞ ଓ ବଳିରେ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ, ଆମର ଡାକକୁ ଶୁଣ।
ପରି ତେ ଦୂଳଭୋ ରଥୋଽସ୍ମାଁ ଅଶ୍ନୋତୁ ଵିଶ୍ଵତଃ । ଯେନ ରକ୍ଷସି ଦାଶୁଷଃ
ଏ ଦୂତ, ତୁମର ରଥ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅଗ୍ନେ ତମଦ୍ଯାଶ୍ଵଂ ନ ସ୍ତୋମୈଃ କ୍ରତୁଂ ନ ଭଦ୍ରଂ ହୃଦିସ୍ପୃଶମ୍ । ଋଧ୍ଯାମା ତ ଓହୈଃ
ଏ ଅଗ୍ନି, ଆଜି ଅମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଦୃତ ଘୋଡ଼ା ପରି, ଭଲ ନିଶ୍ଚୟ ପରି ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଥିବା ତୁମର ଦୟା ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁ।
ଅଧା ହ୍ଯଗ୍ନେ କ୍ରତୋର୍ଭଦ୍ରସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ସାଧୋଃ । ରଥୀରୃତସ୍ଯ ବୃହତୋ ବଭୂଥ
ନିଶ୍ଚୟ ଅଗ୍ନି, ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ଭଲ ନିଶ୍ଚୟ, ଦକ୍ଷତା ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ରଥଚାଳକ ହୋଇଛ।
ଏଭିର୍ନୋ ଅର୍କୈର୍ଭଵା ନୋ ଅର୍ଵାଙ୍ସ୍ଵର୍ଣ ଜ୍ଯୋତିଃ । ଅଗ୍ନେ ଵିଶ୍ଵେଭିଃ ସୁମନା ଅନୀକୈଃ
ଏହି ସ୍ତୁତିମାନେ ସହିତ, ତୁମେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ, ଆମକୁ ଦିଅ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ, ଅଗ୍ନି, ତୁମ ସମସ୍ତ ଦୟାଳୁ ରୂପରେ।
ଆଭିଷ୍ଟେ ଅଦ୍ଯ ଗୀର୍ଭିର୍ଗୃଣନ୍ତୋଽଗ୍ନେ ଦାଶେମ । ପ୍ର ତେ ଦିଵୋ ନ ସ୍ତନଯନ୍ତି ଶୁଷ୍ମାଃ
ଆଜି ଏହି ଗୀତମାନେ ସହିତ, ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଅଗ୍ନି, ଆମେ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହୁଁ; ତୁମର ଶକ୍ତି ଆକାଶର ଗର୍ଜନ ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।