କାଯମାନୋ ଵନା ତ୍ଵଂ ଯନ୍ମାତୄରଜଗନ୍ନପଃ । ନ ତତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ପ୍ରମୃଷେ ନିଵର୍ତନଂ ଯଦ୍ଦୂରେ ସନ୍ନିହାଭଵଃ
ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମ ମାଆମାନେ ଓ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଛ, ତୁମ ପାଇଁ କେବେ ଫେରିବା ନାହିଁ, ଦୂରେ କିମ୍ବା ନିକଟରେ ଯେଉଁଠି ରୁହ।
ଅତି ତୃଷ୍ଟଂ ଵଵକ୍ଷିଥାଥୈଵ ସୁମନା ଅସି । ପ୍ରପ୍ରାନ୍ଯେ ଯନ୍ତି ପର୍ଯନ୍ଯ ଆସତେ ଯେଷାଂ ସଖ୍ଯେ ଅସି ଶ୍ରିତଃ
ତୁମେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ, ଏହିପରି ତୁମେ ଦୟାଳୁ। କିଏ ଆଗକୁ ଯାଏ, କିଏ ଚାରିପାଖରେ ବସିଥାଏ—ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ଈଯିଵାଂସମତି ସ୍ରିଧଃ ଶଶ୍ଵତୀରତି ସଶ୍ଚତଃ । ଅନ୍ଵୀମଵିନ୍ଦନ୍ନିଚିରାସୋ ଅଦ୍ରୁହୋଽପ୍ସୁ ସିଂହମିଵ ଶ୍ରିତମ୍
ଯେଉଁଠି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳିଥାଏ, କେବେ ବି ରୁକୁନାହିଁ, ସଦା ସହଚର ହୋଇ ରହେ—ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅହିଂସକ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାକୁ ଜଳରେ ସିଂହ ପରି ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଖୋଜି ପାଇଛନ୍ତି।
ସସୃଵାଂସମିଵ ତ୍ମନାଗ୍ନିମିତ୍ଥା ତିରୋହିତମ୍ । ଐନଂ ନଯନ୍ମାତରିଶ୍ଵା ପରାଵତୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ମଥିତଂ ପରି
ନିଜେ ନିଜକୁ ପଠାଇଥିବା ଅଗ୍ନି, ଏଭଳି ଲୁଚିଥିଲେ, ମାତରିଶ୍ୱାନ ତୁମକୁ ଦୂରରୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମଥି ଆଣିଛନ୍ତି।
ତଂ ତ୍ଵା ମର୍ତା ଅଗୃଭ୍ଣତ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଵାହନ । ଵିଶ୍ଵାନ୍ଯଦ୍ଯଜ୍ଞାଁ ଅଭିପାସି ମାନୁଷ ତଵ କ୍ରତ୍ଵା ଯଵିଷ୍ଠ୍ଯ
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବି ନେଇଯିବା ଭାବେ ଧରିଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନି। ତୁମର ଇଚ୍ଛାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟର ଯଜ୍ଞ ଦେଖ, ଏହି ଅତି ଯୁବକ।
ତଦ୍ଭଦ୍ରଂ ତଵ ଦଂସନା ପାକାଯ ଚିଚ୍ଛଦଯତି । ତ୍ଵାଂ ଯଦଗ୍ନେ ପଶଵଃ ସମାସତେ ସମିଦ୍ଧମପିଶର୍ଵରେ
ତୁମର ଭଲ ଭାଗ୍ୟ, ତୁମର ଜିଭ, ଅପକ୍ୱକୁ ପକାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଢାକି ଦେଉଛି। ଯେତେବେଳେ, ଅଗ୍ନି, ଗାଁମାନେ ଅନ୍ଧାର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜଳିଥିବା ସମୟରେ ତୁମ ପାଖରେ ଆସନ୍ତି।
ଆ ଜୁହୋତା ସ୍ଵଧ୍ଵରଂ ଶୀରଂ ପାଵକଶୋଚିଷମ୍ । ଆଶୁଂ ଦୂତମଜିରଂ ପ୍ରତ୍ନମୀଡ୍ଯଂ ଶ୍ରୁଷ୍ଟୀ ଦେଵଂ ସପର୍ଯତ
ପବିତ୍ର ଓ ସୁସଂଗଠିତ ଜ୍ୱାଳାକୁ ଆହୁତି ଦିଅ, ଯିଏ ଦ୍ରୁତ ଦୂତ, କ୍ଳାନ୍ତିହୀନ, ପୁରାତନ ଓ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ; ଶ୍ରବଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର।
ତ୍ରୀଣି ଶତା ତ୍ରୀ ସହସ୍ରାଣ୍ଯଗ୍ନିଂ ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଦେଵା ନଵ ଚାସପର୍ଯନ୍ । ଔକ୍ଷନ୍ଘୃତୈରସ୍ତୃଣନ୍ବର୍ହିରସ୍ମା ଆଦିଦ୍ଧୋତାରଂ ନ୍ଯସାଦଯନ୍ତ
ତିନି ଶତ, ତିନି ହଜାର ଓ ତିରିଶି ନଉ ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଘୃତ ଲଗାଇ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୁଶା ଛାତିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ବସାଇଛନ୍ତି।
ତ୍ଵାମଗ୍ନେ ମନୀଷିଣଃ ସମ୍ରାଜଂ ଚର୍ଷଣୀନାମ୍ । ଦେଵଂ ମର୍ତାସ ଇନ୍ଧତେ ସମଧ୍ଵରେ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ଲୋକମାନଙ୍କର ରାଜା ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି; ମାନବମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତା ଭାବେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି।
ତ୍ଵାଂ ଯଜ୍ଞେଷ୍ଵୃତ୍ଵିଜମଗ୍ନେ ହୋତାରମୀଳତେ । ଗୋପା ଋତସ୍ଯ ଦୀଦିହି ସ୍ଵେ ଦମେ
ଯଜ୍ଞରେ ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ପୁରୋହିତ ଓ ହୋତା ଭାବେ ଡାକନ୍ତି; ତୁମେ ନିଜ ଘରେ ସତ୍ୟର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆଲୋକିତ ହେଉ।
ସ ଘା ଯସ୍ତେ ଦଦାଶତି ସମିଧା ଜାତଵେଦସେ । ସୋ ଅଗ୍ନେ ଧତ୍ତେ ସୁଵୀର୍ଯଂ ସ ପୁଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଜାତବେଦସ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଇଂଧନ ଦେଇ ସେବା କରେ, ସେ ଅଗ୍ନି ତାକୁ ବୀରତ୍ୱ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ସ କେତୁରଧ୍ଵରାଣାମଗ୍ନିର୍ଦେଵେଭିରା ଗମତ୍ । ଅଞ୍ଜାନଃ ସପ୍ତ ହୋତୃଭିର୍ହଵିଷ୍ମତେ
ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ ଭାବେ, ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସାତିଜଣ ପୁରୋହିତ ସହିତ, ହବି ଦେଉଥିବାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି।
ପ୍ର ହୋତ୍ରେ ପୂର୍ଵ୍ଯଂ ଵଚୋଽଗ୍ନଯେ ଭରତା ବୃହତ୍ । ଵିପାଂ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ବିଭ୍ରତେ ନ ଵେଧସେ
ପୁରୁଣା ଓ ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ହୋତା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଉ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଂ ଵର୍ଧନ୍ତୁ ନୋ ଗିରୋ ଯତୋ ଜାଯତ ଉକ୍ଥ୍ଯଃ । ମହେ ଵାଜାଯ ଦ୍ରଵିଣାଯ ଦର୍ଶତଃ
ଆମର ଷ୍ଟୁତିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁନ୍ତୁ, ଯାହାଠାରୁ ପ୍ରଶଂସା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ବଡ଼ ପୁରସ୍କାର, ଧନ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ।
ଅଗ୍ନେ ଯଜିଷ୍ଠୋ ଅଧ୍ଵରେ ଦେଵାନ୍ଦେଵଯତେ ଯଜ । ହୋତା ମନ୍ଦ୍ରୋ ଵି ରାଜସ୍ଯତି ସ୍ରିଧଃ
ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଯୋଗ୍ୟ; ଯଜ୍ଞକାରୀ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ମଧୁର ପୁରୋହିତ ଭାବେ ତୁମେ ଚମକିଉଠ, ବାଧାକୁ ଦୂର କର।
ସ ନଃ ପାଵକ ଦୀଦିହି ଦ୍ଯୁମଦସ୍ମେ ସୁଵୀର୍ଯମ୍ । ଭଵା ସ୍ତୋତୃଭ୍ଯୋ ଅନ୍ତମଃ ସ୍ଵସ୍ତଯେ
ହେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଆଲୋକିତ ହେଉ; ଆମକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୀରତ୍ୱ ଦିଅ; ଷ୍ଟୁତିକାରୀମାନେ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ନିକଟରେ ରୁହ, ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ତଂ ତ୍ଵା ଵିପ୍ରା ଵିପନ୍ଯଵୋ ଜାଗୃଵାଂସଃ ସମିନ୍ଧତେ । ହଵ୍ଯଵାହମମର୍ତ୍ଯଂ ସହୋଵୃଧମ୍
ତୁମକୁ, ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଚେତନ ପୁରୋହିତମାନେ ଜାଗ୍ରତ ରହି ଜଳାନ୍ତି, ଅମର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହବି ନେଇଯିବା ଅଗ୍ନି।
ଅଗ୍ନିର୍ହୋତା ପୁରୋହିତୋଽଧ୍ଵରସ୍ଯ ଵିଚର୍ଷଣିଃ । ସ ଵେଦ ଯଜ୍ଞମାନୁଷକ୍
ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ପୁରୋହିତ, ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଯଜ୍ଞର ଜ୍ଞାନୀ; ସେ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ସ ହଵ୍ଯଵାଳମର୍ତ୍ଯ ଉଶିଗ୍ଦୂତଶ୍ଚନୋହିତଃ । ଅଗ୍ନିର୍ଧିଯା ସମୃଣ୍ଵତି
ସେ ଅମର, ହବି ନେଇଯିବା, ଦ୍ରୁତ ଦୂତ ଭାବେ ନିୟୁକ୍ତ; ଅଗ୍ନି ଚିନ୍ତାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିର୍ଧିଯା ସ ଚେତତି କେତୁର୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ପୂର୍ଵ୍ଯଃ । ଅର୍ଥଂ ହ୍ଯସ୍ଯ ତରଣି
ଅଗ୍ନି ଚିନ୍ତାରେ ଅନୁଭବନ୍ତି; ସେ ଯଜ୍ଞର ପୁରୁଣା ଚିହ୍ନ; କାରଣ ସେ ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଂ ସୂନୁଂ ସନଶ୍ରୁତଂ ସହସୋ ଜାତଵେଦସମ୍ । ଵହ୍ନିଂ ଦେଵା ଅକୃଣ୍ଵତ
ଅଗ୍ନି, ପୁତ୍ର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି।
ଅଦାଭ୍ଯଃ ପୁରଏତା ଵିଶାମଗ୍ନିର୍ମାନୁଷୀଣାମ୍ । ତୂର୍ଣୀ ରଥଃ ସଦା ନଵଃ
ଅଗ୍ନି, ଅଜୟ, ଲୋକମାନଙ୍କର ନେତା, ମାନବମାନେର ପୁରୋହିତ, ସଦା ଦ୍ରୁତ, ସବୁବେଳେ ନୂତନ ରଥ ପରି।
ସାହ୍ଵାନ୍ଵିଶ୍ଵା ଅଭିଯୁଜଃ କ୍ରତୁର୍ଦେଵାନାମମୃକ୍ତଃ । ଅଗ୍ନିସ୍ତୁଵିଶ୍ରଵସ୍ତମଃ
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକୁଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ଅଗ୍ନି ସବୁଠାରୁ ବିଶ୍ରୁତ।
ଅଭି ପ୍ରଯାଂସି ଵାହସା ଦାଶ୍ଵାଁ ଅଶ୍ନୋତି ମର୍ତ୍ଯଃ । କ୍ଷଯଂ ପାଵକଶୋଚିଷଃ
ତାଙ୍କର ବାହନରେ, ଉପାସକ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ, ପବିତ୍ର ଜ୍ୱାଳାର ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଯାନ୍ତି।
ପରି ଵିଶ୍ଵାନି ସୁଧିତାଗ୍ନେରଶ୍ଯାମ ମନ୍ମଭିଃ । ଵିପ୍ରାସୋ ଜାତଵେଦସଃ
ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ଭାବନା ସହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦାନ ଓ ଉପହାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା। ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁ।
ଅଗ୍ନେ ଵିଶ୍ଵାନି ଵାର୍ଯା ଵାଜେଷୁ ସନିଷାମହେ । ତ୍ଵେ ଦେଵାସ ଏରିରେ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଜିନିଷ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛୁ। ଦେବତାମାନେ ତୁମରେ ନିଜର ଆଶା ବିଶ୍ୱାସ ରଖିଛନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଆ ଗତଂ ସୁତଂ ଗୀର୍ଭିର୍ନଭୋ ଵରେଣ୍ଯମ୍ । ଅସ୍ଯ ପାତଂ ଧିଯେଷିତା
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଗୀତ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହିତ ଚୁନାଯାଇଥିବା ସୋମରେ ଆସନ୍ତୁ, ହେ ଉଚ୍ଚତମ, ଆମ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏହାକୁ ପିଉନ୍ତୁ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଜରିତୁଃ ସଚା ଯଜ୍ଞୋ ଜିଗାତି ଚେତନଃ । ଅଯା ପାତମିମଂ ସୁତମ୍
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଗାୟକଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଜାଗୃତ ବଳି ଆଗେ ବଢ଼ୁଛି। ଏଠାରେ ଏହି ସୋମକୁ ପିଉନ୍ତୁ।
ଇନ୍ଦ୍ରମଗ୍ନିଂ କଵିଚ୍ଛଦା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଜୂତ୍ଯା ଵୃଣେ । ତା ସୋମସ୍ଯେହ ତୃମ୍ପତାମ୍
ମୁଁ ବୁଦ୍ଧି ରେ ଶୋଭିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବଳିର ଦୟାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି। ସେମାନେ ଏଠାରେ ସୋମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉନ୍ତୁ।
ତୋଶା ଵୃତ୍ରହଣା ହୁଵେ ସଜିତ୍ଵାନାପରାଜିତା । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଵାଜସାତମା
ମୁଁ ବିଜୟୀ ଓ ଅଜୟ, ବଳ ଦେଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ବୃତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛି।