ଉଚ୍ଛ୍ରଯସ୍ଵ ଵନସ୍ପତେ ଵର୍ଷ୍ମନ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଧି । ସୁମିତୀ ମୀଯମାନୋ ଵର୍ଚୋ ଧା ଯଜ୍ଞଵାହସେ
ଓ ବନସ୍ପତି, ପୃଥିବୀର ମାଟି ଉପରେ ଉଠ, ଭଲ ବୁଝିବା ସହ ବ୍ୟବହାର କର, ତୁମର ତେଜ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର।
ଯୁଵା ସୁଵାସାଃ ପରିଵୀତ ଆଗାତ୍ସ ଉ ଶ୍ରେଯାନ୍ଭଵତି ଜାଯମାନଃ । ତଂ ଧୀରାସଃ କଵଯ ଉନ୍ନଯନ୍ତି ସ୍ଵାଧ୍ଯୋ ମନସା ଦେଵଯନ୍ତଃ
ଯୁବକ, ଭଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଉଡ଼ା ହୋଇ ଆସେ—ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ସେ ଆଉ ଭଲ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନୀ ଓ କବିମାନେ, ନିଜ ମନ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରି, ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ତାକୁ ଉପରକୁ ଉଠାନ୍ତି।
ଜାତୋ ଜାଯତେ ସୁଦିନତ୍ଵେ ଅହ୍ନାଂ ସମର୍ଯ ଆ ଵିଦଥେ ଵର୍ଧମାନଃ । ପୁନନ୍ତି ଧୀରା ଅପସୋ ମନୀଷା ଦେଵଯା ଵିପ୍ର ଉଦିଯର୍ତି ଵାଚମ୍
ସେ ଜନ୍ମ ହେଉଛି, ଦିନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସଭାରେ ଦୃଢ଼ ହେଉଛି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁରୋହିତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।
ଯାନ୍ଵୋ ନରୋ ଦେଵଯନ୍ତୋ ନିମିମ୍ଯୁର୍ଵନସ୍ପତେ ସ୍ଵଧିତିର୍ଵା ତତକ୍ଷ । ତେ ଦେଵାସଃ ସ୍ଵରଵସ୍ତସ୍ଥିଵାଂସଃ ପ୍ରଜାଵଦସ୍ମେ ଦିଧିଷନ୍ତୁ ରତ୍ନମ୍
ଓ ବନସ୍ପତି, ଯେଉଁ ଦେବଭକ୍ତ ଲୋକମାନେ କିମ୍ବା କାରିଗର ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ସେହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ନିଜ ଶବ୍ଦ ସହ ଦଢ଼ ହୋଇ, ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ସହ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଯେ ଵୃକ୍ଣାସୋ ଅଧି କ୍ଷମି ନିମିତାସୋ ଯତସ୍ରୁଚଃ । ତେ ନୋ ଵ୍ଯନ୍ତୁ ଵାର୍ଯଂ ଦେଵତ୍ରା କ୍ଷେତ୍ରସାଧସଃ
ଯେଉଁ ଗଛମାନେ କାଟି ମାଟି ଉପରେ ରଖାଯାଇଛି, କିମ୍ବା ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି, କିମ୍ବା ସିଧା କୋଣ ଥିବା, ସେମାନେ ଆମକୁ ଦେବତା ସହ ବିପୁଳ ଫଳ ଓ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଫଳତା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଆଦିତ୍ଯା ରୁଦ୍ରା ଵସଵଃ ସୁନୀଥା ଦ୍ଯାଵାକ୍ଷାମା ପୃଥିଵୀ ଅନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ସଜୋଷସୋ ଯଜ୍ଞମଵନ୍ତୁ ଦେଵା ଊର୍ଧ୍ଵଂ କୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଵଧ୍ଵରସ୍ଯ କେତୁମ୍
ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ଶୁଭ ପଥର ନେତାମାନେ, ଦିନ ଓ ରାତି, ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀ ଓ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ—ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକାସାଥିରେ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନକୁ ଉଚ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ହଂସା ଇଵ ଶ୍ରେଣିଶୋ ଯତାନାଃ ଶୁକ୍ରା ଵସାନାଃ ସ୍ଵରଵୋ ନ ଆଗୁଃ । ଉନ୍ନୀଯମାନାଃ କଵିଭିଃ ପୁରସ୍ତାଦ୍ଦେଵା ଦେଵାନାମପି ଯନ୍ତି ପାଥଃ
ପଙ୍କ୍ତିରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ହଂସମାନେ ପରି, ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଗାୟକମାନେ ଆସିଛନ୍ତି। ଆଗରେ କବିମାନେ ଉଠାଇଦେଉଥିବା, ଦେବତାମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ପଥରେ ଯାଆନ୍ତି।
ଶୃଙ୍ଗାଣୀଵେଚ୍ଛୃଙ୍ଗିଣାଂ ସଂ ଦଦୃଶ୍ରେ ଚଷାଲଵନ୍ତଃ ସ୍ଵରଵଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ । ଵାଘଦ୍ଭିର୍ଵା ଵିହଵେ ଶ୍ରୋଷମାଣା ଅସ୍ମାଁ ଅଵନ୍ତୁ ପୃତନାଜ୍ଯେଷୁ
ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ପଶୁମାନଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ପରି, ପାନପାତ୍ର ଧାରିଥିବା ଗାୟକମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ଡାକରେ, ଶୁଣି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଵନସ୍ପତେ ଶତଵଲ୍ଶୋ ଵି ରୋହ ସହସ୍ରଵଲ୍ଶା ଵି ଵଯଂ ରୁହେମ । ଯଂ ତ୍ଵାମଯଂ ସ୍ଵଧିତିସ୍ତେଜମାନଃ ପ୍ରଣିନାଯ ମହତେ ସୌଭଗାଯ
ଓ ବନସ୍ପତି, ଶତଶାଖା ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ। ସହସ୍ରଶାଖା ହୋଇ ଆମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ତୁମକୁ ଯେଉଁ କାରିଗର ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରି ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛି, ସେ ଭଲ ପାଇଁ ଆମକୁ ଦିଅ।
ସଖାଯସ୍ତ୍ଵା ଵଵୃମହେ ଦେଵଂ ମର୍ତାସ ଊତଯେ । ଅପାଂ ନପାତଂ ସୁଭଗଂ ସୁଦୀଦିତିଂ ସୁପ୍ରତୂର୍ତିମନେହସମ୍
ମିତ୍ରଭାବରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଦେବତା ଭାବେ ଚୟନ କରିଛୁ, ଓ ମର୍ତ୍ୟ, ଆମ ସହାୟତା ପାଇଁ। ଜଳର ସନ୍ତାନ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଭଲ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିବା, ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ଓ ନିଷ୍ପାପ।
କାଯମାନୋ ଵନା ତ୍ଵଂ ଯନ୍ମାତୄରଜଗନ୍ନପଃ । ନ ତତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ପ୍ରମୃଷେ ନିଵର୍ତନଂ ଯଦ୍ଦୂରେ ସନ୍ନିହାଭଵଃ
ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମ ମାଆମାନେ ଓ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଛ, ତୁମ ପାଇଁ କେବେ ଫେରିବା ନାହିଁ, ଦୂରେ କିମ୍ବା ନିକଟରେ ଯେଉଁଠି ରୁହ।
ଅତି ତୃଷ୍ଟଂ ଵଵକ୍ଷିଥାଥୈଵ ସୁମନା ଅସି । ପ୍ରପ୍ରାନ୍ଯେ ଯନ୍ତି ପର୍ଯନ୍ଯ ଆସତେ ଯେଷାଂ ସଖ୍ଯେ ଅସି ଶ୍ରିତଃ
ତୁମେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ, ଏହିପରି ତୁମେ ଦୟାଳୁ। କିଏ ଆଗକୁ ଯାଏ, କିଏ ଚାରିପାଖରେ ବସିଥାଏ—ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ଈଯିଵାଂସମତି ସ୍ରିଧଃ ଶଶ୍ଵତୀରତି ସଶ୍ଚତଃ । ଅନ୍ଵୀମଵିନ୍ଦନ୍ନିଚିରାସୋ ଅଦ୍ରୁହୋଽପ୍ସୁ ସିଂହମିଵ ଶ୍ରିତମ୍
ଯେଉଁଠି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳିଥାଏ, କେବେ ବି ରୁକୁନାହିଁ, ସଦା ସହଚର ହୋଇ ରହେ—ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅହିଂସକ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାକୁ ଜଳରେ ସିଂହ ପରି ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଖୋଜି ପାଇଛନ୍ତି।
ସସୃଵାଂସମିଵ ତ୍ମନାଗ୍ନିମିତ୍ଥା ତିରୋହିତମ୍ । ଐନଂ ନଯନ୍ମାତରିଶ୍ଵା ପରାଵତୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ମଥିତଂ ପରି
ନିଜେ ନିଜକୁ ପଠାଇଥିବା ଅଗ୍ନି, ଏଭଳି ଲୁଚିଥିଲେ, ମାତରିଶ୍ୱାନ ତୁମକୁ ଦୂରରୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମଥି ଆଣିଛନ୍ତି।
ତଂ ତ୍ଵା ମର୍ତା ଅଗୃଭ୍ଣତ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଵାହନ । ଵିଶ୍ଵାନ୍ଯଦ୍ଯଜ୍ଞାଁ ଅଭିପାସି ମାନୁଷ ତଵ କ୍ରତ୍ଵା ଯଵିଷ୍ଠ୍ଯ
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବି ନେଇଯିବା ଭାବେ ଧରିଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନି। ତୁମର ଇଚ୍ଛାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟର ଯଜ୍ଞ ଦେଖ, ଏହି ଅତି ଯୁବକ।
ତଦ୍ଭଦ୍ରଂ ତଵ ଦଂସନା ପାକାଯ ଚିଚ୍ଛଦଯତି । ତ୍ଵାଂ ଯଦଗ୍ନେ ପଶଵଃ ସମାସତେ ସମିଦ୍ଧମପିଶର୍ଵରେ
ତୁମର ଭଲ ଭାଗ୍ୟ, ତୁମର ଜିଭ, ଅପକ୍ୱକୁ ପକାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଢାକି ଦେଉଛି। ଯେତେବେଳେ, ଅଗ୍ନି, ଗାଁମାନେ ଅନ୍ଧାର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜଳିଥିବା ସମୟରେ ତୁମ ପାଖରେ ଆସନ୍ତି।
ଆ ଜୁହୋତା ସ୍ଵଧ୍ଵରଂ ଶୀରଂ ପାଵକଶୋଚିଷମ୍ । ଆଶୁଂ ଦୂତମଜିରଂ ପ୍ରତ୍ନମୀଡ୍ଯଂ ଶ୍ରୁଷ୍ଟୀ ଦେଵଂ ସପର୍ଯତ
ପବିତ୍ର ଓ ସୁସଂଗଠିତ ଜ୍ୱାଳାକୁ ଆହୁତି ଦିଅ, ଯିଏ ଦ୍ରୁତ ଦୂତ, କ୍ଳାନ୍ତିହୀନ, ପୁରାତନ ଓ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ; ଶ୍ରବଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର।
ତ୍ରୀଣି ଶତା ତ୍ରୀ ସହସ୍ରାଣ୍ଯଗ୍ନିଂ ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଦେଵା ନଵ ଚାସପର୍ଯନ୍ । ଔକ୍ଷନ୍ଘୃତୈରସ୍ତୃଣନ୍ବର୍ହିରସ୍ମା ଆଦିଦ୍ଧୋତାରଂ ନ୍ଯସାଦଯନ୍ତ
ତିନି ଶତ, ତିନି ହଜାର ଓ ତିରିଶି ନଉ ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଘୃତ ଲଗାଇ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୁଶା ଛାତିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ବସାଇଛନ୍ତି।
ତ୍ଵାମଗ୍ନେ ମନୀଷିଣଃ ସମ୍ରାଜଂ ଚର୍ଷଣୀନାମ୍ । ଦେଵଂ ମର୍ତାସ ଇନ୍ଧତେ ସମଧ୍ଵରେ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ଲୋକମାନଙ୍କର ରାଜା ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି; ମାନବମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତା ଭାବେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି।
ତ୍ଵାଂ ଯଜ୍ଞେଷ୍ଵୃତ୍ଵିଜମଗ୍ନେ ହୋତାରମୀଳତେ । ଗୋପା ଋତସ୍ଯ ଦୀଦିହି ସ୍ଵେ ଦମେ
ଯଜ୍ଞରେ ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ପୁରୋହିତ ଓ ହୋତା ଭାବେ ଡାକନ୍ତି; ତୁମେ ନିଜ ଘରେ ସତ୍ୟର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆଲୋକିତ ହେଉ।
ସ ଘା ଯସ୍ତେ ଦଦାଶତି ସମିଧା ଜାତଵେଦସେ । ସୋ ଅଗ୍ନେ ଧତ୍ତେ ସୁଵୀର୍ଯଂ ସ ପୁଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଜାତବେଦସ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଇଂଧନ ଦେଇ ସେବା କରେ, ସେ ଅଗ୍ନି ତାକୁ ବୀରତ୍ୱ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ସ କେତୁରଧ୍ଵରାଣାମଗ୍ନିର୍ଦେଵେଭିରା ଗମତ୍ । ଅଞ୍ଜାନଃ ସପ୍ତ ହୋତୃଭିର୍ହଵିଷ୍ମତେ
ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ ଭାବେ, ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସାତିଜଣ ପୁରୋହିତ ସହିତ, ହବି ଦେଉଥିବାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି।
ପ୍ର ହୋତ୍ରେ ପୂର୍ଵ୍ଯଂ ଵଚୋଽଗ୍ନଯେ ଭରତା ବୃହତ୍ । ଵିପାଂ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ବିଭ୍ରତେ ନ ଵେଧସେ
ପୁରୁଣା ଓ ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ହୋତା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଉ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଂ ଵର୍ଧନ୍ତୁ ନୋ ଗିରୋ ଯତୋ ଜାଯତ ଉକ୍ଥ୍ଯଃ । ମହେ ଵାଜାଯ ଦ୍ରଵିଣାଯ ଦର୍ଶତଃ
ଆମର ଷ୍ଟୁତିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁନ୍ତୁ, ଯାହାଠାରୁ ପ୍ରଶଂସା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ବଡ଼ ପୁରସ୍କାର, ଧନ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ।
ଅଗ୍ନେ ଯଜିଷ୍ଠୋ ଅଧ୍ଵରେ ଦେଵାନ୍ଦେଵଯତେ ଯଜ । ହୋତା ମନ୍ଦ୍ରୋ ଵି ରାଜସ୍ଯତି ସ୍ରିଧଃ
ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଯୋଗ୍ୟ; ଯଜ୍ଞକାରୀ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ମଧୁର ପୁରୋହିତ ଭାବେ ତୁମେ ଚମକିଉଠ, ବାଧାକୁ ଦୂର କର।
ସ ନଃ ପାଵକ ଦୀଦିହି ଦ୍ଯୁମଦସ୍ମେ ସୁଵୀର୍ଯମ୍ । ଭଵା ସ୍ତୋତୃଭ୍ଯୋ ଅନ୍ତମଃ ସ୍ଵସ୍ତଯେ
ହେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଆଲୋକିତ ହେଉ; ଆମକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୀରତ୍ୱ ଦିଅ; ଷ୍ଟୁତିକାରୀମାନେ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ନିକଟରେ ରୁହ, ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।
ତଂ ତ୍ଵା ଵିପ୍ରା ଵିପନ୍ଯଵୋ ଜାଗୃଵାଂସଃ ସମିନ୍ଧତେ । ହଵ୍ଯଵାହମମର୍ତ୍ଯଂ ସହୋଵୃଧମ୍
ତୁମକୁ, ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଚେତନ ପୁରୋହିତମାନେ ଜାଗ୍ରତ ରହି ଜଳାନ୍ତି, ଅମର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହବି ନେଇଯିବା ଅଗ୍ନି।
ଅଗ୍ନିର୍ହୋତା ପୁରୋହିତୋଽଧ୍ଵରସ୍ଯ ଵିଚର୍ଷଣିଃ । ସ ଵେଦ ଯଜ୍ଞମାନୁଷକ୍
ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ପୁରୋହିତ, ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଯଜ୍ଞର ଜ୍ଞାନୀ; ସେ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ସ ହଵ୍ଯଵାଳମର୍ତ୍ଯ ଉଶିଗ୍ଦୂତଶ୍ଚନୋହିତଃ । ଅଗ୍ନିର୍ଧିଯା ସମୃଣ୍ଵତି
ସେ ଅମର, ହବି ନେଇଯିବା, ଦ୍ରୁତ ଦୂତ ଭାବେ ନିୟୁକ୍ତ; ଅଗ୍ନି ଚିନ୍ତାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିର୍ଧିଯା ସ ଚେତତି କେତୁର୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ପୂର୍ଵ୍ଯଃ । ଅର୍ଥଂ ହ୍ଯସ୍ଯ ତରଣି
ଅଗ୍ନି ଚିନ୍ତାରେ ଅନୁଭବନ୍ତି; ସେ ଯଜ୍ଞର ପୁରୁଣା ଚିହ୍ନ; କାରଣ ସେ ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।