ଶୁକ୍ରସ୍ଯାଦ୍ଯ ଗଵାଶିର ଇନ୍ଦ୍ରଵାଯୂ ନିଯୁତ୍ଵତଃ । ଆ ଯାତଂ ପିବତଂ ନରା
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ, ଆଜି ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ ପାଇଁ, ତୁମ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଆସ, ବୀରମାନେ, ଏଠାରେ ପାନ କର।
ଅଯଂ ଵାଂ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ସୁତଃ ସୋମ ଋତାଵୃଧା । ମମେଦିହ ଶ୍ରୁତଂ ହଵମ୍
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ଚାପିଥିବା ଏହି ସୋମ ଏଠାରେ ଅଛି, ନୀତିର ରକ୍ଷକ। ମୋର ନିବେଦନ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ରାଜାନାଵନଭିଦ୍ରୁହା ଧ୍ରୁଵେ ସଦସ୍ଯୁତ୍ତମେ । ସହସ୍ରସ୍ଥୂଣ ଆସାତେ
ଏହି ଦୁଇ ରାଜା, କୌଣସି ଦ୍ୱେଷ ନଥିବା, ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ହଜାର ଖୁଟି ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ।
ତା ସମ୍ରାଜା ଘୃତାସୁତୀ ଆଦିତ୍ଯା ଦାନୁନସ୍ପତୀ । ସଚେତେ ଅନଵହ୍ଵରମ୍
ଏହି ସମ୍ରାଟମାନେ, ଘୃତରେ ଚାପିଥିବା, ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଦାନର ନାୟକ, ଅଚଳ ସ୍ଥାନରେ ଏକାଠି ବସିଛନ୍ତି।
ଗୋମଦୂ ଷୁ ନାସତ୍ଯାଶ୍ଵାଵଦ୍ଯାତମଶ୍ଵିନା । ଵର୍ତୀ ରୁଦ୍ରା ନୃପାଯ୍ଯମ୍
ନାସତ୍ୟ ଦୁଇଁ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଆମକୁ ଗାଈ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ; ରୁଦ୍ରମାନେ ଆମକୁ ଉତ୍ତମ ପଥ ଦିଅନ୍ତୁ।
ନ ଯତ୍ପରୋ ନାନ୍ତର ଆଦଧର୍ଷଦ୍ଵୃଷଣ୍ଵସୂ । ଦୁଃଶଂସୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ରିପୁଃ
କେହି, ଦୂର କିମ୍ବା ନିକଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦାନଶୀଳ ଦେବତାମାନେକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତା ନ ଆ ଵୋଳ୍ହମଶ୍ଵିନା ରଯିଂ ପିଶଙ୍ଗସଂଦୃଶମ୍ । ଧିଷ୍ଣ୍ଯା ଵରିଵୋଵିଦମ୍
ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଆମ ପାଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ଧନ ଆଣିଦିଅନ୍ତୁ; ରଥର ନାୟକମାନେ, ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଅଙ୍ଗ ମହଦ୍ଭଯମଭୀ ଷଦପ ଚୁଚ୍ଯଵତ୍ । ସ ହି ସ୍ଥିରୋ ଵିଚର୍ଷଣିଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଭୟଙ୍କର ବଡ଼ ଆତଙ୍କକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ; ସେ ଏହାକୁ ହଟାଇଲେ। ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ମୃଳଯାତି ନୋ ନ ନଃ ପଶ୍ଚାଦଘଂ ନଶତ୍ । ଭଦ୍ରଂ ଭଵାତି ନଃ ପୁରଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଆମପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତି; ଦୁଃଖ ଆମୁକୁ ଛାଡ଼ି ପଛକୁ ଯାଉ, ହରାଯାଉ। ଆମ ପାଇଁ ସଦା ଭଲ ହେଉ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଆଶାଭ୍ଯସ୍ପରି ସର୍ଵାଭ୍ଯୋ ଅଭଯଂ କରତ୍ । ଜେତା ଶତ୍ରୂନ୍ଵିଚର୍ଷଣିଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ସେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ।
ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ ଆ ଗତ ଶୃଣୁତା ମ ଇମଂ ହଵମ୍ । ଏଦଂ ବର୍ହିର୍ନି ଷୀଦତ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହି ଆହ୍ୱାନକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ । ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ ।
ତୀଵ୍ରୋ ଵୋ ମଧୁମାଁ ଅଯଂ ଶୁନହୋତ୍ରେଷୁ ମତ୍ସରଃ । ଏତଂ ପିବତ କାମ୍ଯମ୍
ଶୁନହୋତ୍ର ବିଧିରେ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ତୀବ୍ର ଓ ମଧୁର ପାନ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହି ଆକାଂକ୍ଷିତ ପାନୀୟକୁ ପିଉନ୍ତୁ ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜ୍ଯେଷ୍ଠା ମରୁଦ୍ଗଣା ଦେଵାସଃ ପୂଷରାତଯଃ । ଵିଶ୍ଵେ ମମ ଶ୍ରୁତା ହଵମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମରୁତ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବମାନେ, ପୂଷା ଯିଏ ଦାତା, ସମସ୍ତେ ମୋର ଆହ୍ୱାନକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ ।
ଅମ୍ବିତମେ ନଦୀତମେ ଦେଵିତମେ ସରସ୍ଵତି । ଅପ୍ରଶସ୍ତା ଇଵ ସ୍ମସି ପ୍ରଶସ୍ତିମମ୍ବ ନସ୍କୃଧି
ମାତୃସ୍ୱରୂପା, ନଦୀସ୍ୱରୂପା, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଆମେ ଅପ୍ରଶଂସିତ ଲାଗୁଛୁ । ମା, ଆମକୁ ପ୍ରଶଂସା ଦିଅ ।
ତ୍ଵେ ଵିଶ୍ଵା ସରସ୍ଵତି ଶ୍ରିତାଯୂଂଷି ଦେଵ୍ଯାମ୍ । ଶୁନହୋତ୍ରେଷୁ ମତ୍ସ୍ଵ ପ୍ରଜାଂ ଦେଵି ଦିଦିଡ୍ଢି ନଃ
ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ସମସ୍ତ ଆୟୁଷ୍ୟ ତୁମରେ ନିହିତ । ଶୁନହୋତ୍ର ବିଧିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉ, ଦେବୀ, ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ଦିଅ ।
ଇମା ବ୍ରହ୍ମ ସରସ୍ଵତି ଜୁଷସ୍ଵ ଵାଜିନୀଵତି । ଯା ତେ ମନ୍ମ ଗୃତ୍ସମଦା ଋତାଵରି ପ୍ରିଯା ଦେଵେଷୁ ଜୁହ୍ଵତି
ଘୋଡ଼ାଧିକ ବଳିରେ, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନାଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କର । ଯେଉଁ ହବି ଗୃତ୍ସମଦମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କର ।
ପ୍ରେତାଂ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଶମ୍ଭୁଵା ଯୁଵାମିଦା ଵୃଣୀମହେ । ଅଗ୍ନିଂ ଚ ହଵ୍ଯଵାହନମ୍
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ତୁମେ ଯୁବା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ, ଆମେ ତୁମକୁ ବାଛୁ । ଏବଂ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ହବି ନେଇଯାଏ, ସେଉଁଠି ।
ଦ୍ଯାଵା ନଃ ପୃଥିଵୀ ଇମଂ ସିଧ୍ରମଦ୍ଯ ଦିଵିସ୍ପୃଶମ୍ । ଯଜ୍ଞଂ ଦେଵେଷୁ ଯଚ୍ଛତାମ୍
ଆଜି ଦିନେ ଦିଗ୍ଗଜ ଓ ପୃଥିବୀ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଅଛି ।
ଆ ଵାମୁପସ୍ଥମଦ୍ରୁହା ଦେଵାଃ ସୀଦନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞିଯାଃ । ଇହାଦ୍ଯ ସୋମପୀତଯେ
ଦ୍ରୁହା, ତୁମର ବେଦିରେ ଯଜ୍ଞିୟ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତୁ, ଆଜି ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ।
କନିକ୍ରଦଜ୍ଜନୁଷଂ ପ୍ରବ୍ରୁଵାଣ ଇଯର୍ତି ଵାଚମରିତେଵ ନାଵମ୍ । ସୁମଙ୍ଗଲଶ୍ଚ ଶକୁନେ ଭଵାସି ମା ତ୍ଵା କା ଚିଦଭିଭା ଵିଶ୍ଵ୍ଯା ଵିଦତ୍
ତୀବ୍ର ସ୍ୱରରେ ଜନ୍ମ ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ନାଉଁ ଭଳି ନଦୀରେ ତାହାର କଥା ଉଠାଏ । ଶୁଭ ସୂଚକ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅପମାନ କରିନପାରୁନ୍ତୁ ।
ମା ତ୍ଵା ଶ୍ଯେନ ଉଦ୍ଵଧୀନ୍ମା ସୁପର୍ଣୋ ମା ତ୍ଵା ଵିଦଦିଷୁମାନ୍ଵୀରୋ ଅସ୍ତା । ପିତ୍ର୍ଯାମନୁ ପ୍ରଦିଶଂ କନିକ୍ରଦତ୍ସୁମଙ୍ଗଲୋ ଭଦ୍ରଵାଦୀ ଵଦେହ
କେହି ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀ ତୁମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିନପାରୁନ୍ତୁ, କେହି ବଡ଼ ପକ୍ଷ ବିଶିଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ ନାହିଁ, କେହି ଧନୁର୍ଧର ତୁମକୁ ଦେଖିନପାରୁନ୍ତୁ । ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରି, ତୀବ୍ର ସ୍ୱରରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, ଶୁଭ କଥା କହ, ଭଲ କଥା କହ ।
ଅଵ କ୍ରନ୍ଦ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଗୃହାଣାଂ ସୁମଙ୍ଗଲୋ ଭଦ୍ରଵାଦୀ ଶକୁନ୍ତେ । ମା ନ ସ୍ତେନ ଈଶତ ମାଘଶଂସୋ ବୃହଦ୍ଵଦେମ ଵିଦଥେ ସୁଵୀରାଃ
ଘରର ଡାହାଣ ପଟରୁ ଚିତ୍କାର କର, ଶୁଭ ସୂଚକ ପକ୍ଷୀ, ଭଲ କଥା କହ । ଚୋର କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଆମ ଉପରେ ଶାସନ କରିନପାରୁନ୍ତୁ । ଆମେ ସଭାରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିବା, ସକଳେ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣିଦଭି ଗୃଣନ୍ତି କାରଵୋ ଵଯୋ ଵଦନ୍ତ ଋତୁଥା ଶକୁନ୍ତଯଃ । ଉଭେ ଵାଚୌ ଵଦତି ସାମଗା ଇଵ ଗାଯତ୍ରଂ ଚ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭଂ ଚାନୁ ରାଜତି
ଡାହାଣପଟକୁ ଘୁଞ୍ଚି, ଗାୟକମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ପକ୍ଷୀମାନେ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହନ୍ତି । ସେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର କଥା କହେ, ସାମଗାୟକମାନେ ଭଳି, ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦକୁ ଅନୁସରେ ।
ଉଦ୍ଗାତେଵ ଶକୁନେ ସାମ ଗାଯସି ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଇଵ ସଵନେଷୁ ଶଂସସି । ଵୃଷେଵ ଵାଜୀ ଶିଶୁମତୀରପୀତ୍ଯା ସର୍ଵତୋ ନଃ ଶକୁନେ ଭଦ୍ରମା ଵଦ ଵିଶ୍ଵତୋ ନଃ ଶକୁନେ ପୁଣ୍ଯମା ଵଦ
ଗାୟକ ଭଳି, ଶକୁନ୍ତି, ସାମ ଗାଉଛ । ପୁରୋହିତ ପୁତ୍ର ଭଳି, ବଳିରେ ଶଂସା କରୁଛ । ଗୋଡ଼ା ଭଳି, ଛୁଆ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ କରୁଛ । ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ, ଶକୁନ୍ତି, ଆମ ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମ ପାଇଁ ଭଲ କର୍ମ କହ ।
ଆଵଦଁସ୍ତ୍ଵଂ ଶକୁନେ ଭଦ୍ରମା ଵଦ ତୂଷ୍ଣୀମାସୀନଃ ସୁମତିଂ ଚିକିଦ୍ଧି ନଃ । ଯଦୁତ୍ପତନ୍ଵଦସି କର୍କରିର୍ଯଥା ବୃହଦ୍ଵଦେମ ଵିଦଥେ ସୁଵୀରାଃ
ତୁମେ କଥା କର, ଶକୁନ୍ତି, ଆମ ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହ । ଚୁପ୍ଚାପ ବସି ଆମକୁ ଦୟା କର । ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଉଡ଼ି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କହ, ଆମେ ସଭାରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିବା, ସମସ୍ତେ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ ।
ସୋମସ୍ଯ ମା ତଵସଂ ଵକ୍ଷ୍ଯଗ୍ନେ ଵହ୍ନିଂ ଚକର୍ଥ ଵିଦଥେ ଯଜଧ୍ଯୈ । ଦେଵାଁ ଅଚ୍ଛା ଦୀଦ୍ଯଦ୍ଯୁଞ୍ଜେ ଅଦ୍ରିଂ ଶମାଯେ ଅଗ୍ନେ ତନ୍ଵଂ ଜୁଷସ୍ଵ
ଅଗ୍ନି, ସୋମର ପୂଜା ପାଇଁ ତୁମେ ନିଜକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି କରିଛ । ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେବତାମାନେଠାରେ ନେଇଯାଉଛ, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ । ଅଗ୍ନି, ଆମ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର ।
ପ୍ରାଞ୍ଚଂ ଯଜ୍ଞଂ ଚକୃମ ଵର୍ଧତାଂ ଗୀଃ ସମିଦ୍ଭିରଗ୍ନିଂ ନମସା ଦୁଵସ୍ଯନ୍ । ଦିଵଃ ଶଶାସୁର୍ଵିଦଥା କଵୀନାଂ ଗୃତ୍ସାଯ ଚିତ୍ତଵସେ ଗାତୁମୀଷୁଃ
ଆମେ ଆଗକୁ ମୁହଁ କରି ଯଜ୍ଞ ତିଆରି କରିଛୁ । ଗୀତ ବଢ଼ୁ । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମିଧ ଓ ନମସ୍କାର ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବା । ଦିବରୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଗୃତ୍ସମଦଙ୍କ ଭକ୍ତି ପାଇଁ ପଥ ଖୋଜୁଛନ୍ତି ।
ମଯୋ ଦଧେ ମେଧିରଃ ପୂତଦକ୍ଷୋ ଦିଵଃ ସୁବନ୍ଧୁର୍ଜନୁଷା ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ଅଵିନ୍ଦନ୍ନୁ ଦର୍ଶତମପ୍ସ୍ଵନ୍ତର୍ଦେଵାସୋ ଅଗ୍ନିମପସି ସ୍ଵସୄଣାମ୍
ପଣ୍ଡିତ, ପବିତ୍ର ମନ ଓ ଦିବ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ଥିବା ଜଣେ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଜନ୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ଦେବତାମାନେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିକୁ ତାଙ୍କ ସହୋଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଜି ପାଇଲେ ।
ଅଵର୍ଧଯନ୍ସୁଭଗଂ ସପ୍ତ ଯହ୍ଵୀଃ ଶ୍ଵେତଂ ଜଜ୍ଞାନମରୁଷଂ ମହିତ୍ଵା । ଶିଶୁଂ ନ ଜାତମଭ୍ଯାରୁରଶ୍ଵା ଦେଵାସୋ ଅଗ୍ନିଂ ଜନିମନ୍ଵପୁଷ୍ଯନ୍
ସପ୍ତ ଦ୍ରୁତ ନଦୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବଡ଼ କରିଥିଲେ, ସେ ଅଗ୍ନି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଧଳା ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ନବଜାତ ଶିଶୁ ପରି, ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପରେ ବସି, ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ।
ଶୁକ୍ରେଭିରଙ୍ଗୈ ରଜ ଆତତନ୍ଵାନ୍କ୍ରତୁଂ ପୁନାନଃ କଵିଭିଃ ପଵିତ୍ରୈଃ । ଶୋଚିର୍ଵସାନଃ ପର୍ଯାଯୁରପାଂ ଶ୍ରିଯୋ ମିମୀତେ ବୃହତୀରନୂନାଃ
ତୀବ୍ର ରୂପରେ, ଅଗ୍ନି ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ, ପବିତ୍ର କବିମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଅର୍ପଣରେ ଜ୍ଞାନକୁ ଶୁଧ କରିଥିଲେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପିନ୍ଧି, ସେ ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ବିଶାଳ ଓ ଅକ୍ଷୟ ମହିମାକୁ ମାପିଥିଲେ।