ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସତୀସ୍ତାଁ ଉ ମେ ପୁଂସ ଆହୁଃ ପଶ୍ଯଦକ୍ଷଣ୍ଵାନ୍ନ ଵି ଚେତଦନ୍ଧଃ । କଵିର୍ଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସ ଈମା ଚିକେତ ଯସ୍ତା ଵିଜାନାତ୍ସ ପିତୁଷ୍ପିତାସତ୍
ଏମାନେ ସତ୍ୟରେ ଜିଅମାନେ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଷ କୁହନ୍ତି। ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ଦେଖିପାରେନାହାନ୍ତି। ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ବୁଝିପାରେ; ଯେଉଁଠି ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେ ନିଜେ ପିତାଙ୍କର ପିତା ହୁଏ।
ଅଵଃ ପରେଣ ପର ଏନାଵରେଣ ପଦା ଵତ୍ସଂ ବିଭ୍ରତୀ ଗୌରୁଦସ୍ଥାତ୍ । ସା କଦ୍ରୀଚୀ କଂ ସ୍ଵିଦର୍ଧଂ ପରାଗାତ୍କ୍ଵ ସ୍ଵିତ୍ସୂତେ ନହି ଯୂଥେ ଅନ୍ତଃ
ଗାଈ ଗୋଟିଏ ପାଉଁ ଆଗରେ ଓ ଗୋଟିଏ ପଛରେ ରଖି, ନିଜ ଛଉଁକୁ ଉଠାଇ ଦାଉଁଥାଏ। ସେ ନିଜେ ଇଚ୍ଛାରେ କିଛି ଅଂଶ ନେଇ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଏ; କିଏ ଜାଣିଛି ସେ କେଉଁଠି ଗଲା, କାରଣ ସେ ଝୁଣି ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ଦେଉନାହିଁ।
ଅଵଃ ପରେଣ ପିତରଂ ଯୋ ଅସ୍ଯାନୁଵେଦ ପର ଏନାଵରେଣ । କଵୀଯମାନଃ କ ଇହ ପ୍ର ଵୋଚଦ୍ଦେଵଂ ମନଃ କୁତୋ ଅଧି ପ୍ରଜାତମ୍
ଏହି ଗାଈର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପିତା କିଏ ଜାଣେ, ଏବଂ ପରେ କିଏ ଥିଲେ? କିଏ ଏଠାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ କହିପାରିବେ ଦେବତାଙ୍କର ମନ କେଉଁଠୁ ଜନ୍ମ ନେଲା?
ଯେ ଅର୍ଵାଞ୍ଚସ୍ତାଁ ଉ ପରାଚ ଆହୁର୍ଯେ ପରାଞ୍ଚସ୍ତାଁ ଉ ଅର୍ଵାଚ ଆହୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଯା ଚକ୍ରଥୁଃ ସୋମ ତାନି ଧୁରା ନ ଯୁକ୍ତା ରଜସୋ ଵହନ୍ତି
ଯେଉଁମାନେ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୂରରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଦୂରରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିକଟରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ ଏହି ସବୁ କାମ କରିଛନ୍ତି; ଦୁଇଟି ଘୋଡ଼ା ପରି ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇ, ସେମାନେ ସଂସାରର ଭାର ବୋହନ୍ତି।
ଦ୍ଵା ସୁପର୍ଣା ସଯୁଜା ସଖାଯା ସମାନଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପରି ଷସ୍ଵଜାତେ । ତଯୋରନ୍ଯଃ ପିପ୍ପଲଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵତ୍ତ୍ଯନଶ୍ନନ୍ନନ୍ଯୋ ଅଭି ଚାକଶୀତି
ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ଏକାଠି ମିତ୍ର ହୋଇ, ଏକେ ଗଛରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମିଠା ଫଳ ଖାଏ, ଅନ୍ୟଜଣ ଖାଉନାହିଁ, କେବଳ ଦେଖୁଛି।
ଯତ୍ରା ସୁପର୍ଣା ଅମୃତସ୍ଯ ଭାଗମନିମେଷଂ ଵିଦଥାଭିସ୍ଵରନ୍ତି । ଇନୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଭୁଵନସ୍ଯ ଗୋପାଃ ସ ମା ଧୀରଃ ପାକମତ୍ରା ଵିଵେଶ
ଯେଉଁଠି ଅମୃତର ଅଂଶ ଭାଗ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ସମ୍ମିଳନରେ ଚକ୍ଷୁ ଝପକାଉନାହିଁ, ସେଠି ଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତର ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଥାଏ।
ଯସ୍ମିନ୍ଵୃକ୍ଷେ ମଧ୍ଵଦଃ ସୁପର୍ଣା ନିଵିଶନ୍ତେ ସୁଵତେ ଚାଧି ଵିଶ୍ଵେ । ତସ୍ଯେଦାହୁଃ ପିପ୍ପଲଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵଗ୍ରେ ତନ୍ନୋନ୍ନଶଦ୍ଯଃ ପିତରଂ ନ ଵେଦ
ଯେଉଁ ଗଛରେ ମଧୁ ଦେଉଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ରହନ୍ତି, ସେ ଗଛର ପ୍ରଥମ ଫଳ ମିଠା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଏହା ଖାଉନାହିଁ, ସେ ପିତାକୁ ଜାଣିନଥାଏ।
ଯଦ୍ଗାଯତ୍ରେ ଅଧି ଗାଯତ୍ରମାହିତଂ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭାଦ୍ଵା ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭଂ ନିରତକ୍ଷତ । ଯଦ୍ଵା ଜଗଜ୍ଜଗତ୍ଯାହିତଂ ପଦଂ ଯ ଇତ୍ତଦ୍ଵିଦୁସ୍ତେ ଅମୃତତ୍ଵମାନଶୁଃ
ଯାହା ଗାୟତ୍ରୀରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତାକୁ ଗାୟତ୍ର କୁହନ୍ତି; ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ରୁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏବଂ ଯାହା ଜଗତୀରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତାକୁ ଜଗତୀ କୁହନ୍ତି। ଏହି ଛନ୍ଦ ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି।
ଗାଯତ୍ରେଣ ପ୍ରତି ମିମୀତେ ଅର୍କମର୍କେଣ ସାମ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ ଵାକମ୍ । ଵାକେନ ଵାକଂ ଦ୍ଵିପଦା ଚତୁଷ୍ପଦାକ୍ଷରେଣ ମିମତେ ସପ୍ତ ଵାଣୀଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ମାପାଯାଏ, ସାମନ୍ ଦ୍ୱାରା ଗୀତକୁ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରଣକୁ। କଥା ଦ୍ୱାରା କଥାକୁ ମାପନ୍ତି, ଦୁଇପଦୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦୀ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସାତଟି ସ୍ୱରକୁ ମାପନ୍ତି।
ଜଗତା ସିନ୍ଧୁଂ ଦିଵ୍ଯସ୍ତଭାଯଦ୍ରଥଂତରେ ସୂର୍ଯଂ ପର୍ଯପଶ୍ଯତ୍ । ଗାଯତ୍ରସ୍ଯ ସମିଧସ୍ତିସ୍ର ଆହୁସ୍ତତୋ ମହ୍ନା ପ୍ର ରିରିଚେ ମହିତ୍ଵା
ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ନଦୀକୁ ଧରି ରଖାଯାଇଛି; ରଥ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ। ଗାୟତ୍ରର ତିନି ପ୍ରକାର ଅଗ୍ନି କୁହାଯାଏ; ସେଠାରୁ ମହାନତା ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା।
ଉପ ହ୍ଵଯେ ସୁଦୁଘାଂ ଧେନୁମେତାଂ ସୁହସ୍ତୋ ଗୋଧୁଗୁତ ଦୋହଦେନାମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସଵଂ ସଵିତା ସାଵିଷନ୍ନୋଽଭୀଦ୍ଧୋ ଘର୍ମସ୍ତଦୁ ଷୁ ପ୍ର ଵୋଚମ୍
ମୁଁ ଏହି ଭଲ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈକୁ ଡାକୁଛି, ଭଲ ହାତରେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦୁହିବା; ସବିତା ଆଣିଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିବେଦନ, ଉତ୍ତାପିତ ପାତ୍ର, ଏହି କଥା ମୁଁ ଏବେ କହୁଛି।
ହିଙ୍କୃଣ୍ଵତୀ ଵସୁପତ୍ନୀ ଵସୂନାଂ ଵତ୍ସମିଚ୍ଛନ୍ତୀ ମନସାଭ୍ଯାଗାତ୍ । ଦୁହାମଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ପଯୋ ଅଘ୍ନ୍ଯେଯଂ ସା ଵର୍ଧତାଂ ମହତେ ସୌଭଗାଯ
ହିଁକାର କରୁଥିବା, ଧନର ମାଲିକା, ନିଜ ଛଉଁକୁ ଚାହିଁ, ମନରେ ଆସିଛି। ଏହି ଅବଧିନ ଗାଈ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଦ୍ୱାରା ଦୁହାଯିବ, ସେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।
ଗୌରମୀମେଦନୁ ଵତ୍ସଂ ମିଷନ୍ତଂ ମୂର୍ଧାନଂ ହିଙ୍ଙକୃଣୋନ୍ମାତଵା ଉ । ସୃକ୍ଵାଣଂ ଘର୍ମମଭି ଵାଵଶାନା ମିମାତି ମାଯୁଂ ପଯତେ ପଯୋଭିଃ
ଗାଈ ନିଜ ଛଉଁକୁ ଖୋଜୁଥିବା, ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ ହିଁକାର କରି, ତାଙ୍କ ପଛକୁ ଯାଉଛି। ଉତ୍ତାପିତ ପାତ୍ର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରି, ସେ ଦୁଧ ଦେଉଛି, ନିଜ ଜୀବନକୁ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ମାପୁଛି।
ଅଯଂ ସ ଶିଙ୍କ୍ତେ ଯେନ ଗୌରଭୀଵୃତା ମିମାତି ମାଯୁଂ ଧ୍ଵସନାଵଧି ଶ୍ରିତା । ସା ଚିତ୍ତିଭିର୍ନି ହି ଚକାର ମର୍ତ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭଵନ୍ତୀ ପ୍ରତି ଵଵ୍ରିମୌହତ
ଏହିଏ ସେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗାଈ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ନିଜ ଜୀବନକୁ ଦିନର ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାପୁଛି। ନିଜ ଚିନ୍ତାରେ ସେ ମର୍ତ୍ୟକୁ ତିଆରି କରିଛି; ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଚମକ ପରି ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଛି।
ଅନଚ୍ଛଯେ ତୁରଗାତୁ ଜୀଵମେଜଦ୍ଧ୍ରୁଵଂ ମଧ୍ଯ ଆ ପସ୍ତ୍ଯାନାମ୍ । ଜୀଵୋ ମୃତସ୍ଯ ଚରତି ସ୍ଵଧାଭିରମର୍ତ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯେନା ସଯୋନିଃ
ଅନାବୃତ, ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ, ଜୀବନ୍ତ, କମ୍ପିତ, ତଥାପି ଘର ମଧ୍ୟରେ ଅଡ଼ିଗ। ଜୀବନ୍ତ ମୃତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ନିୟମରେ ଚାଲେ; ଅମର ମର୍ତ୍ୟ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ।
ଅପଶ୍ଯଂ ଗୋପାମନିପଦ୍ଯମାନମା ଚ ପରା ଚ ପଥିଭିଶ୍ଚରନ୍ତମ୍ । ସ ସଧ୍ରୀଚୀଃ ସ ଵିଷୂଚୀର୍ଵସାନ ଆ ଵରୀଵର୍ତି ଭୁଵନେଷ୍ଵନ୍ତଃ
ମୁଁ ଏକ ଗୋପାଳକୁ ଦେଖିଲି, ଯିଏ କେବେ ବିଶ୍ରାମ କରେନାହିଁ, ନିକଟ ଓ ଦୂର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲୁଛି। ସେ ଏକେ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ସହିତ ଓ ଅଲଗା ଭାବେ ଚାଲି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଛି।
ଯ ଈଂ ଚକାର ନ ସୋ ଅସ୍ଯ ଵେଦ ଯ ଈଂ ଦଦର୍ଶ ହିରୁଗିନ୍ନୁ ତସ୍ମାତ୍ । ସ ମାତୁର୍ଯୋନା ପରିଵୀତୋ ଅନ୍ତର୍ବହୁପ୍ରଜା ନିରୃତିମା ଵିଵେଶ
ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ତିଆରି କଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଯିଏ ଦେଖିଲେ, ସେ କହିପାରନ୍ତୁ। ମାଆର ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ସହିତ ଘେରି ରହି, ସେ ନାଶ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
ଦ୍ଯୌର୍ମେ ପିତା ଜନିତା ନାଭିରତ୍ର ବନ୍ଧୁର୍ମେ ମାତା ପୃଥିଵୀ ମହୀଯମ୍ । ଉତ୍ତାନଯୋଶ୍ଚମ୍ଵୋର୍ଯୋନିରନ୍ତରତ୍ରା ପିତା ଦୁହିତୁର୍ଗର୍ଭମାଧାତ୍
ଆକାଶ ମୋର ପିତା, ସେଇ ମୋତେ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏଠି ହେଉଛି ତାଙ୍କର ନାଭି; ବଡ଼ ପୃଥିବୀ ମୋର ମାଆ, ମୋର ନିକଟାତ୍ମୀୟ । ଏହି ଦୁଇଟି ବିସ୍ତୃତ ପାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ଗର୍ଭ; ସେଠି, ପିତା ଜଣେ ଝିଅର ଗର୍ଭରେ ଅଙ୍କୁର ରଖିଥିଲେ ।
ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵା ପରମନ୍ତଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପୃଚ୍ଛାମି ଯତ୍ର ଭୁଵନସ୍ଯ ନାଭିଃ । ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵା ଵୃଷ୍ଣୋ ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ରେତଃ ପୃଚ୍ଛାମି ଵାଚଃ ପରମଂ ଵ୍ଯୋମ
ମୁଁ ତୁମକୁ ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ଦୂର ସୀମା ବିଷୟରେ ପଚାରିଅଛି; ମୁଁ ପଚାରେ କେଉଁଠି ଅଛି ସଂସାରର ନାଭି । ମୁଁ ପଚାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାର ବୀଜ କ’ଣ; ମୁଁ ପଚାରେ କଥାର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଆକାଶ କ’ଣ ।
ଇଯଂ ଵେଦିଃ ପରୋ ଅନ୍ତଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଯଂ ଯଜ୍ଞୋ ଭୁଵନସ୍ଯ ନାଭିଃ । ଅଯଂ ସୋମୋ ଵୃଷ୍ଣୋ ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ରେତୋ ବ୍ରହ୍ମାଯଂ ଵାଚଃ ପରମଂ ଵ୍ଯୋମ
ଏହି ବେଦି ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ଦୂର ସୀମା; ଏହି ଯଜ୍ଞ ହେଉଛି ସଂସାରର ନାଭି । ଏହି ସୋମ ହେଉଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାର ବୀଜ; ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛି କଥାର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଆକାଶ ।
ସପ୍ତାର୍ଧଗର୍ଭା ଭୁଵନସ୍ଯ ରେତୋ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପ୍ରଦିଶା ଵିଧର୍ମଣି । ତେ ଧୀତିଭିର୍ମନସା ତେ ଵିପଶ୍ଚିତଃ ପରିଭୁଵଃ ପରି ଭଵନ୍ତି ଵିଶ୍ଵତଃ
ସାତଜଣ ଅର୍ଧଜନ୍ମା ଏହି ସଂସାରର ବୀଜକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗରେ ଦଢ଼ିଆ ଅଛନ୍ତି । ସେମାନେ ନିଜର ଚିନ୍ତା, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସବୁକିଛିକୁ ଘେରି ରଖନ୍ତି ।
ନ ଵି ଜାନାମି ଯଦିଵେଦମସ୍ମି ନିଣ୍ଯଃ ସଂନଦ୍ଧୋ ମନସା ଚରାମି । ଯଦା ମାଗନ୍ପ୍ରଥମଜା ଋତସ୍ଯାଦିଦ୍ଵାଚୋ ଅଶ୍ନୁଵେ ଭାଗମସ୍ଯାଃ
ମୁଁ ଜାଣେନି ମୁଁ କିଏ; ମୁଁ ଗୁପ୍ତ ଓ ମନରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲେ । ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟର ପ୍ରଥମଜନ୍ମା ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି କଥାର ଅଂଶ ଲାଭ କରିଲି ।
ଅପାଙ୍ପ୍ରାଙେତି ସ୍ଵଧଯା ଗୃଭୀତୋଽମର୍ତ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯେନା ସଯୋନିଃ । ତା ଶଶ୍ଵନ୍ତା ଵିଷୂଚୀନା ଵିଯନ୍ତା ନ୍ଯନ୍ଯଂ ଚିକ୍ଯୁର୍ନ ନି ଚିକ୍ଯୁରନ୍ଯମ୍
ସେ ଦୂରକୁ ଯାଏ, ନିକଟକୁ ଆସେ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ବନ୍ଧା ଅଛି; ଅମର ଓ ମରଣଶୀଳ ଏକ ମୂଳରୁ ଆସିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ସଦା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ଅଲଗା ହୋଇ ରହି, ଗୋଟିଏକୁ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନିନଥାନ୍ତି ।
ଋଚୋ ଅକ୍ଷରେ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ଯସ୍ମିନ୍ଦେଵା ଅଧି ଵିଶ୍ଵେ ନିଷେଦୁଃ । ଯସ୍ତନ୍ନ ଵେଦ କିମୃଚା କରିଷ୍ଯତି ଯ ଇତ୍ତଦ୍ଵିଦୁସ୍ତ ଇମେ ସମାସତେ
ଅକ୍ଷୟ ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ଋଚମାନେ ବିରାଜିତ; ସେଠି ସମସ୍ତ ଦେବତା ବସିଛନ୍ତି । ଯିଏ ଏହିକଥା ଜାଣେନି, ସେ ଋଚ ସହ କ’ଣ କରିବ? ଯେମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି ।
ସୂଯଵସାଦ୍ଭଗଵତୀ ହି ଭୂଯା ଅଥୋ ଵଯଂ ଭଗଵନ୍ତଃ ସ୍ଯାମ । ଅଦ୍ଧି ତୃଣମଘ୍ନ୍ଯେ ଵିଶ୍ଵଦାନୀଂ ପିବ ଶୁଦ୍ଧମୁଦକମାଚରନ୍ତୀ
ଭଲ ଚରାଏ ଦୟାଳୁ ଅଧିକ ଦୟାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ । ହେ ଅପରାଜିତା, ସମସ୍ତ ଦାନଦାତ୍ରୀ, ତୁମେ ଘାସ ଖାଅ, ପବିତ୍ର ପାଣି ପିଅ ଏବଂ ଚାଲିଯାଅ ।
ଗୌରୀର୍ମିମାଯ ସଲିଲାନି ତକ୍ଷତ୍ଯେକପଦୀ ଦ୍ଵିପଦୀ ସା ଚତୁଷ୍ପଦୀ । ଅଷ୍ଟାପଦୀ ନଵପଦୀ ବଭୂଵୁଷୀ ସହସ୍ରାକ୍ଷରା ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍
ଗୌରୀ ଜଳକୁ ମାପିଥିଲେ; ସେ ଏକପଦୀ, ଦ୍ୱିପଦୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦୀ । ଅଷ୍ଟପଦୀ, ନବପଦୀ ହୋଇ, ସେ ଶତାଧିକ ଅକ୍ଷରରେ ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ବିରାଜିଲେ ।
ତସ୍ଯାଃ ସମୁଦ୍ରା ଅଧି ଵି କ୍ଷରନ୍ତି ତେନ ଜୀଵନ୍ତି ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚତସ୍ରଃ । ତତଃ କ୍ଷରତ୍ଯକ୍ଷରଂ ତଦ୍ଵିଶ୍ଵମୁପ ଜୀଵତି
ତାଙ୍କୁ ନେଇ ସମୁଦ୍ରମାନେ ବହିଯାଉଛନ୍ତି; ସେଥିରେ ଚାରିଦିଗ ଜୀବନ୍ତ । ସେଠାରୁ ଅକ୍ଷୟ ଧାରା ବହେ; ସେଥିରେ ସମସ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ।
ଶକମଯଂ ଧୂମମାରାଦପଶ୍ଯଂ ଵିଷୂଵତା ପର ଏନାଵରେଣ । ଉକ୍ଷାଣଂ ପୃଶ୍ନିମପଚନ୍ତ ଵୀରାସ୍ତାନି ଧର୍ମାଣି ପ୍ରଥମାନ୍ଯାସନ୍
ମୁଁ ଦୂରରୁ ଧୂଆଁ ଦେଖିଲି, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରୁ ଉଠୁଛି, ବାତାସ ଏହାକୁ ଦୂର ଓ ନିକଟକୁ ନେଉଛି । ବୀରମାନେ ଚିତ୍ରା ଗାଈକୁ ଦୁହିଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକି ଥିଲା ପ୍ରଥମ ନିୟମ ।
ତ୍ରଯଃ କେଶିନ ଋତୁଥା ଵି ଚକ୍ଷତେ ସଂଵତ୍ସରେ ଵପତ ଏକ ଏଷାମ୍ । ଵିଶ୍ଵମେକୋ ଅଭି ଚଷ୍ଟେ ଶଚୀଭିର୍ଧ୍ରାଜିରେକସ୍ଯ ଦଦୃଶେ ନ ରୂପମ୍
ତିନିଜଣ କେଶିନ୍ ନିୟମିତ ସମୟରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ବର୍ଷରେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଚୁଲି କାଟିଦିଅନ୍ତି । ଜଣେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସବୁକିଛି ଦେଖନ୍ତି; ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ରୂପ ଦେଖାଯାଏନି, ଯଦ୍ୟପି ସେ ଶୋଭିତ ।
ଚତ୍ଵାରି ଵାକ୍ପରିମିତା ପଦାନି ତାନି ଵିଦୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯେ ମନୀଷିଣଃ । ଗୁହା ତ୍ରୀଣି ନିହିତା ନେଙ୍ଗଯନ୍ତି ତୁରୀଯଂ ଵାଚୋ ମନୁଷ୍ଯା ଵଦନ୍ତି
ଚାରି ପଦରେ କଥା ଅଛି; ଯେମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ । ତିନିଟି ଗୁପ୍ତ ଅଛି, ଲୋକେ କଥାର ଚତୁର୍ଥ ପଦ କଥା କହନ୍ତି ।