ହନାମୈନାଁ ଇତି ତ୍ଵଷ୍ଟା ଯଦବ୍ରଵୀଚ୍ଚମସଂ ଯେ ଦେଵପାନମନିନ୍ଦିଷୁଃ । ଅନ୍ଯା ନାମାନି କୃଣ୍ଵତେ ସୁତେ ସଚାଁ ଅନ୍ଯୈରେନାନ୍କନ୍ଯା ନାମଭି ସ୍ପରତ୍
'ଆମେ ଏମାନେକୁ ବଧ କରିବା', ଏହିପରି ତ୍ୱଷ୍ଟା କହିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପାନ କରୁଥିବାମାନେ ପାତ୍ରକୁ ଆଦର କଲେନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନେ ସୁତକାଳେ ନୂତନ ନାମ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ନାମରେ ସେମାନେକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ହରୀ ଯୁଯୁଜେ ଅଶ୍ଵିନା ରଥଂ ବୃହସ୍ପତିର୍ଵିଶ୍ଵରୂପାମୁପାଜତ । ଋଭୁର୍ଵିଭ୍ଵା ଵାଜୋ ଦେଵାଁ ଅଗଚ୍ଛତ ସ୍ଵପସୋ ଯଜ୍ଞିଯଂ ଭାଗମୈତନ
ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ହରି ଯୋଡ଼ିଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ତାଙ୍କର ରଥ ଯୋଡ଼ିଲେ, ବୃହସ୍ପତି ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଆସିଲେ। ଋଭୁ, ବିଭ୍ୱା, ବାଜ, ଦେବମାନେ ଦକ୍ଷତାସହିତ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ବଣ୍ଟନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ନିଶ୍ଚର୍ମଣୋ ଗାମରିଣୀତ ଧୀତିଭିର୍ଯା ଜରନ୍ତା ଯୁଵଶା ତାକୃଣୋତନ । ସୌଧନ୍ଵନା ଅଶ୍ଵାଦଶ୍ଵମତକ୍ଷତ ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରଥମୁପ ଦେଵାଁ ଅଯାତନ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ଚାମଡ଼ିରୁ ଗାଈ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ପୁରୁଣା ଥିଲା, ସେହି ଗାଈକୁ ପୁଣି ଯୁବତୀ କରିଦେଲେ। ସୌଧନ୍ବନାମାନେ ଘୋଡ଼ାରୁ ଘୋଡ଼ା ତିଆରି କଲେ, ରଥ ଯୋଡ଼ି ଦେବମାନେ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ଇଦମୁଦକଂ ପିବତେତ୍ଯବ୍ରଵୀତନେଦଂ ଵା ଘା ପିବତା ମୁଞ୍ଜନେଜନମ୍ । ସୌଧନ୍ଵନା ଯଦି ତନ୍ନେଵ ହର୍ଯଥ ତୃତୀଯେ ଘା ସଵନେ ମାଦଯାଧ୍ଵୈ
'ଏହି ପାଣି ପିଉ', ସେମାନେ କହିଥିଲେ, 'ନାହିଁ, ଏହି ମୁଞ୍ଜର ସୋମ ରସ ପିଉ।' ଯଦି, ହେ ସୌଧନ୍ବନା, ତୁମେ ଏହି ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ତୃତୀୟ ସୁତକାଳରେ ଆନନ୍ଦ କର।
ଆପୋ ଭୂଯିଷ୍ଠା ଇତ୍ଯେକୋ ଅବ୍ରଵୀଦଗ୍ନିର୍ଭୂଯିଷ୍ଠ ଇତ୍ଯନ୍ଯୋ ଅବ୍ରଵୀତ୍ । ଵଧର୍ଯନ୍ତୀଂ ବହୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରୈକୋ ଅବ୍ରଵୀଦୃତା ଵଦନ୍ତଶ୍ଚମସାଁ ଅପିଂଶତ
'ଅଧିକ ପାଣି ହେଉ', ଏକଜଣ କହିଲେ; 'ଅଧିକ ଅଗ୍ନି ହେଉ', ଅନ୍ୟଜଣ କହିଲେ; 'ଏହି ପାତ୍ର ବହୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କର', ଅନ୍ୟଜଣ କହିଲେ; ନ୍ୟାୟ ଭାବେ କଥା କହି, ସେମାନେ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କଲେ।
ଶ୍ରୋଣାମେକ ଉଦକଂ ଗାମଵାଜତି ମାଂସମେକଃ ପିଂଶତି ସୂନଯାଭୃତମ୍ । ଆ ନିମ୍ରୁଚଃ ଶକୃଦେକୋ ଅପାଭରତ୍କିଂ ସ୍ଵିତ୍ପୁତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପିତରା ଉପାଵତୁଃ
ଗାଈର ଜଂଘାରୁ ଜଳ ଏକ ଜଣେ ନେଇଯାଏ, ମାଂସ ଏକ ଜଣେ କୁକୁର ପାଇଁ କାଟେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗୋବର ହଟାଏ; ଏମିତି ହେଲେ, ପିତାମାତା ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ପାଇଁ କଣ କରିଥିଲେ?
ଉଦ୍ଵତ୍ସ୍ଵସ୍ମା ଅକୃଣୋତନା ତୃଣଂ ନିଵତ୍ସ୍ଵପଃ ସ୍ଵପସ୍ଯଯା ନରଃ । ଅଗୋହ୍ଯସ୍ଯ ଯଦସସ୍ତନା ଗୃହେ ତଦଦ୍ଯେଦମୃଭଵୋ ନାନୁ ଗଚ୍ଛଥ
ଗାଈକୁ ବାହାରେ ନେଲେ, ସେମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଘାସ ଦେଲେ; ଘରକୁ ଆଣିଲେ, ନିଜ ଦକ୍ଷତାରେ ପାଣି ଦେଲେ, ହେ ପୁରୁଷମାନେ। ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଜଣଙ୍କ ଘରରେ ଅଛି, ଆଜି ତୁମେ ରିଭୁମାନେ ସେଠାକୁ ଯିଅନାହାଁ।
ସମ୍ମୀଲ୍ଯ ଯଦ୍ଭୁଵନା ପର୍ଯସର୍ପତ କ୍ଵ ସ୍ଵିତ୍ତାତ୍ଯା ପିତରା ଵ ଆସତୁଃ । ଅଶପତ ଯଃ କରସ୍ନଂ ଵ ଆଦଦେ ଯଃ ପ୍ରାବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରୋ ତସ୍ମା ଅବ୍ରଵୀତନ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଘେରି ଦେଖିଲେ, ସେଇ ପିତାମାତା କେଉଁଠି ବସିଥିଲେ କିମ୍ବା ଯାଇଥିଲେ? ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହାତ ନେଇଥିଲା, ସେଉଁଠି ଶାପ ଦେଲେ; ଯିଏ କହିଥିଲା, ସେଉଁଠି କହ।
ସୁଷୁପ୍ଵାଂସ ଋଭଵସ୍ତଦପୃଚ୍ଛତାଗୋହ୍ଯ କ ଇଦଂ ନୋ ଅବୂବୁଧତ୍ । ଶ୍ଵାନଂ ବସ୍ତୋ ବୋଧଯିତାରମବ୍ରଵୀତ୍ସଂଵତ୍ସର ଇଦମଦ୍ଯା ଵ୍ଯଖ୍ଯତ
ଘୁମେଇଥିବା ବେଳେ ରିଭୁମାନେ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ଅଦ୍ଭୁତ, କିଏ ଆମକୁ ଜଗାଇଲା?' ଛାଗ ଏହି କଥା କୁକୁରକୁ କହିଲା, ଯିଏ ଜଗାଇଥିଲା: 'ଏହା ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଆଜି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।'
ଦିଵା ଯାନ୍ତି ମରୁତୋ ଭୂମ୍ଯାଗ୍ନିରଯଂ ଵାତୋ ଅନ୍ତରିକ୍ଷେଣ ଯାତି । ଅଦ୍ଭିର୍ଯାତି ଵରୁଣଃ ସମୁଦ୍ରୈର୍ଯୁଷ୍ମାଁ ଇଚ୍ଛନ୍ତଃ ଶଵସୋ ନପାତଃ
ଦିନେ ମରୁତମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ଭୂମିରେ ଅଗ୍ନି ଅଛନ୍ତି, ଏହି ପବନ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲେ; ବରୁଣ ଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ଯାଆନ୍ତି—ହେ ଶକ୍ତିର ପୁଅମାନେ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ମା ନୋ ମିତ୍ରୋ ଵରୁଣୋ ଅର୍ଯମାଯୁରିନ୍ଦ୍ର ଋଭୁକ୍ଷା ମରୁତଃ ପରି ଖ୍ଯନ୍ । ଯଦ୍ଵାଜିନୋ ଦେଵଜାତସ୍ଯ ସପ୍ତେଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଵିଦଥେ ଵୀର୍ଯାଣି
ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅର୍ୟମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରିଭୁକ୍ଷା, ମରୁତମାନେ—ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଦେବତାଙ୍କ ପିତୃପୁରୁଷ ଘୋଡାର ବୀରତା କଥା କହୁଛୁ, ସେମାନେ ଆମ ଉପରେ ଦୋଷ ଦେଉନାହାଁ।
ଯନ୍ନିର୍ଣିଜା ରେକ୍ଣସା ପ୍ରାଵୃତସ୍ଯ ରାତିଂ ଗୃଭୀତାଂ ମୁଖତୋ ନଯନ୍ତି । ସୁପ୍ରାଙଜୋ ମେମ୍ଯଦ୍ଵିଶ୍ଵରୂପ ଇନ୍ଦ୍ରାପୂଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରିଯମପ୍ଯେତି ପାଥଃ
ଯେତେବେଳେ ଅଯୁତ ଘୋଡାର ମୁଖରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଉପହାରକୁ ଚାଦରରେ ଢାକି ନେଇଯାଆଯିବ, ସେତେବେଳେ ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ, ସମସ୍ତ ଆକୃତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଷଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପଥ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉ।
ଏଷ ଚ୍ଛାଗଃ ପୁରୋ ଅଶ୍ଵେନ ଵାଜିନା ପୂଷ୍ଣୋ ଭାଗୋ ନୀଯତେ ଵିଶ୍ଵଦେଵ୍ଯଃ । ଅଭିପ୍ରିଯଂ ଯତ୍ପୁରୋଳାଶମର୍ଵତା ତ୍ଵଷ୍ଟେଦେନଂ ସୌଶ୍ରଵସାଯ ଜିନ୍ଵତି
ଏହି ଛାଗ, ପୂଷଣଙ୍କ ଭାଗ ଭାବେ, ଦୃତ ଘୋଡା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନେଇଯାଯିବ; ଯେପରି ଅର୍ପିତ ପିଠା ଦୃତ ଘୋଡା ପାଇଁ, ତେଣୁ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏହାକୁ ସୌଶ୍ରବସ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି।
ଯଦ୍ଧଵିଷ୍ଯମୃତୁଶୋ ଦେଵଯାନଂ ତ୍ରିର୍ମାନୁଷାଃ ପର୍ଯଶ୍ଵଂ ନଯନ୍ତି । ଅତ୍ରା ପୂଷ୍ଣଃ ପ୍ରଥମୋ ଭାଗ ଏତି ଯଜ୍ଞଂ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରତିଵେଦଯନ୍ନଜଃ
ଯେତେବେଳେ ନିୟମିତ ସମୟରେ ମଣିଷମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଘୋଡାକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରାନ୍ତି, ସେଠି ପୂଷଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଯାଏ, ଛାଗ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ସୂଚନା କରେ।
ହୋତାଧ୍ଵର୍ଯୁରାଵଯା ଅଗ୍ନିମିନ୍ଧୋ ଗ୍ରାଵଗ୍ରାଭ ଉତ ଶଂସ୍ତା ସୁଵିପ୍ରଃ । ତେନ ଯଜ୍ଞେନ ସ୍ଵରଂକୃତେନ ସ୍ଵିଷ୍ଟେନ ଵକ୍ଷଣା ଆ ପୃଣଧ୍ଵମ୍
ହୋତା, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାଇଥିବା, ପାଥର ଧରିଥିବା, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶଂସ୍ତା—ଏହି ଭଲ ଗଠିତ, ଭଲ ଅର୍ପିତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ତୁମ ଗୃହକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।
ଯୂପଵ୍ରସ୍କା ଉତ ଯେ ଯୂପଵାହାଶ୍ଚଷାଲଂ ଯେ ଅଶ୍ଵଯୂପାଯ ତକ୍ଷତି । ଯେ ଚାର୍ଵତେ ପଚନଂ ସମ୍ଭରନ୍ତ୍ଯୁତୋ ତେଷାମଭିଗୂର୍ତିର୍ନ ଇନ୍ଵତୁ
ଯେମାନେ ଯୂପ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଯୂପ ବୋହନ୍ତି, ଯେମାନେ ଘୋଡାର ଯୂପ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଦୃତ ଘୋଡା ପାଇଁ ରନ୍ଧନ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଉଛନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ।
ଉପ ପ୍ରାଗାତ୍ସୁମନ୍ମେଽଧାଯି ମନ୍ମ ଦେଵାନାମାଶା ଉପ ଵୀତପୃଷ୍ଠଃ । ଅନ୍ଵେନଂ ଵିପ୍ରା ଋଷଯୋ ମଦନ୍ତି ଦେଵାନାଂ ପୁଷ୍ଟେ ଚକୃମା ସୁବନ୍ଧୁମ୍
ମୋର ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭଲ ଭାବରେ ରହୁ, ଯେପରି ଆଶା ଆସେ, ଯେପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଆମେ ଘୋଡାକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ସାଥୀ କରିଛୁ।
ଯଦ୍ଵାଜିନୋ ଦାମ ସଂଦାନମର୍ଵତୋ ଯା ଶୀର୍ଷଣ୍ଯା ରଶନା ରଜ୍ଜୁରସ୍ଯ । ଯଦ୍ଵା ଘାସ୍ଯ ପ୍ରଭୃତମାସ୍ଯେ ତୃଣଂ ସର୍ଵା ତା ତେ ଅପି ଦେଵେଷ୍ଵସ୍ତୁ
ଦୃତ ଘୋଡାର ଯେଉଁ ଦାମ, ବାନ୍ଧନ ରସି, ମୁଣ୍ଡ ରସି, ରେନ୍ସ କିମ୍ବା ମୁଖରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଘାସ—ଏସବୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ତୋ ପାଇଁ ହେଉ।
ଯଦଶ୍ଵସ୍ଯ କ୍ରଵିଷୋ ମକ୍ଷିକାଶ ଯଦ୍ଵା ସ୍ଵରୌ ସ୍ଵଧିତୌ ରିପ୍ତମସ୍ତି । ଯଦ୍ଧସ୍ତଯୋଃ ଶମିତୁର୍ଯନ୍ନଖେଷୁ ସର୍ଵା ତା ତେ ଅପି ଦେଵେଷ୍ଵସ୍ତୁ
ଘୋଡାର ମାଂସକୁ ମକୁଡ଼ି ଛୁଇଁଥିଲେ, କିମ୍ବା ଛୁରି କିମ୍ବା କୁଠାରିରେ କାଟାଯାଇଥିଲେ, କିମ୍ବା କାଟୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ କିମ୍ବା ନଖ ତଳେ ଯାହା ଅଛି—ଏସବୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ତୋ ପାଇଁ ହେଉ।
ଯଦୂଵଧ୍ଯମୁଦରସ୍ଯାପଵାତି ଯ ଆମସ୍ଯ କ୍ରଵିଷୋ ଗନ୍ଧୋ ଅସ୍ତି । ସୁକୃତା ତଚ୍ଛମିତାରଃ କୃଣ୍ଵନ୍ତୂତ ମେଧଂ ଶୃତପାକଂ ପଚନ୍ତୁ
ଉଦରରୁ ଯାହା ବାହାର କରିବାକୁ ହେଉଛି, କିମ୍ବା କାଚା ମାଂସର ଗନ୍ଧ ଯାହା ଅଛି, ଦକ୍ଷ କାଟୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସେଉଁଠି ତିଆରି କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଭଲ ଭାବରେ ରନ୍ଧା ନିବେଦନ ପକାନ୍ତୁ।
ଯତ୍ତେ ଗାତ୍ରାଦଗ୍ନିନା ପଚ୍ଯମାନାଦଭି ଶୂଲଂ ନିହତସ୍ଯାଵଧାଵତି । ମା ତଦ୍ଭୂମ୍ଯାମା ଶ୍ରିଷନ୍ମା ତୃଣେଷୁ ଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତଦୁଶଦ୍ଭ୍ଯୋ ରାତମସ୍ତୁ
ତୋର ଦେହରୁ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଯାଉଥିବା, ଶୁଳରୁ ଝରୁଥିବା ଯାହା ଅଛି, ସେଉଁଠି ଭୂମି କିମ୍ବା ଘାସରେ ପଡ଼ୁନାହାଁ; ଏହା ଦେବତା ଓ ଯୋଗ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଉ।
ଯେ ଵାଜିନଂ ପରିପଶ୍ଯନ୍ତି ପକ୍ଵଂ ଯ ଈମାହୁଃ ସୁରଭିର୍ନିର୍ହରେତି । ଯେ ଚାର୍ଵତୋ ମାଂସଭିକ୍ଷାମୁପାସତ ଉତୋ ତେଷାମଭିଗୂର୍ତିର୍ନ ଇନ୍ଵତୁ
ଯେମାନେ ପକାଯାଇଥିବା ଘୋଡାକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯେମାନେ କହନ୍ତି 'ସୁଗନ୍ଧ ଘୋଡାକୁ ବାହାର କର', ଏବଂ ଯେମାନେ ଘୋଡାର ମାଂସ ଚାହାନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ।
ଯନ୍ନୀକ୍ଷଣଂ ମାଁସ୍ପଚନ୍ଯା ଉଖାଯା ଯା ପାତ୍ରାଣି ଯୂଷ୍ଣ ଆସେଚନାନି । ଊଷ୍ମଣ୍ଯାପିଧାନା ଚରୂଣାମଙ୍କାଃ ସୂନାଃ ପରି ଭୂଷନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵମ୍
ଯେଉଁ ଚୁଲିରୁ ଝରୁଥିବା ରସ, ଯେଉଁ ପାତ୍ର, ଯେଉଁ ଝାଲିରେ ଯୁଷ ଛାଣାଯାଏ, ଚୁଲିର ଢାକଣା, ହୁକ୍, କାଟୁଥିବା ଲୋକମାନେ—ଏସବୁ ଘୋଡାକୁ ଘେରି ରହୁ।
ନିକ୍ରମଣଂ ନିଷଦନଂ ଵିଵର୍ତନଂ ଯଚ୍ଚ ପଡ୍ବୀଶମର୍ଵତଃ । ଯଚ୍ଚ ପପୌ ଯଚ୍ଚ ଘାସିଂ ଜଘାସ ସର୍ଵା ତା ତେ ଅପି ଦେଵେଷ୍ଵସ୍ତୁ
ଘୋଡ଼ାର ଚଳା, ବସିବା, ଘୁଅଁ ଦେବା, ଏବଂ ଚାରିଟି ପାଦର କାର୍ଯ୍ୟ; ଘୋଡ଼ା ଯେତେ ପିଇଛି, ଯେତେ ଖାଇଛି ଏବଂ ଉପଭୋଗ କରିଛି—ଏ ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହୁ।
ମା ତ୍ଵାଗ୍ନିର୍ଧ୍ଵନଯୀଦ୍ଧୂମଗନ୍ଧିର୍ମୋଖା ଭ୍ରାଜନ୍ତ୍ଯଭି ଵିକ୍ତ ଜଘ୍ରିଃ । ଇଷ୍ଟଂ ଵୀତମଭିଗୂର୍ତଂ ଵଷଟ୍କୃତଂ ତଂ ଦେଵାସଃ ପ୍ରତି ଗୃଭ୍ଣନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵମ୍
ଧୂଆଁ ଗନ୍ଧ ଓ ଗରଜିବା ଅଗ୍ନି ତୁମକୁ ଜଳାନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧାର ତୁମକୁ ଘାତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯେ ଅଞ୍ଚଳ ଭଲଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି, ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, 'ବଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଦିଆଯାଇଛି, ଦେବତାମାନେ ଏହାକୁ ଘୋଡ଼ା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ଯଦଶ୍ଵାଯ ଵାସ ଉପସ୍ତୃଣନ୍ତ୍ଯଧୀଵାସଂ ଯା ହିରଣ୍ଯାନ୍ଯସ୍ମୈ । ସଂଦାନମର୍ଵନ୍ତଂ ପଡ୍ବୀଶଂ ପ୍ରିଯା ଦେଵେଷ୍ଵା ଯାମଯନ୍ତି
ଯେତେବେଳେ ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ଚାଦର ଓ ଶୁଭ୍ର ପୋଶାକ ଏବଂ ସୁନା ରଖାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଚାରିପାଦ ଦ୍ରୁତ ଚଳିତ, ପ୍ରିୟ ଅର୍ବନ୍ତକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଯାଏ।
ଯତ୍ତେ ସାଦେ ମହସା ଶୂକୃତସ୍ଯ ପାର୍ଷ୍ଣ୍ଯା ଵା କଶଯା ଵା ତୁତୋଦ । ସ୍ରୁଚେଵ ତା ହଵିଷୋ ଅଧ୍ଵରେଷୁ ସର୍ଵା ତା ତେ ବ୍ରହ୍ମଣା ସୂଦଯାମି
ଘୋଡ଼ା, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତିରେ କାଶା କିମ୍ବା ଚାବୁକରେ ଘାତ ପାଇଛ, ଯେପରି ଅଞ୍ଚଳ କୁ ଯଜ୍ଞରେ ହାତ ଦେଇ ସ୍ପର୍ଶ କରାଯାଏ, ସେପରି ପବିତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଏ ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି।
ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵାଜିନୋ ଦେଵବନ୍ଧୋର୍ଵଙ୍କ୍ରୀରଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍ଵଧିତିଃ ସମେତି । ଅଚ୍ଛିଦ୍ରା ଗାତ୍ରା ଵଯୁନା କୃଣୋତ ପରୁଷ୍ପରୁରନୁଘୁଷ୍ଯା ଵି ଶସ୍ତ
ଘୋଡ଼ାର ଚଉତିଶି ହାଡ଼ି, ଦେବତାଙ୍କର ବନ୍ଧନ, ଘୋଡ଼ାର ବାକା ଧାର ଆସୁଛି; ଦକ୍ଷତାରେ ଅଖଣ୍ଡ ଅଙ୍ଗ କର, ଯୋଡ଼ ହଳକା କର, କଟା ସଫା କର।
ଏକସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁରଶ୍ଵସ୍ଯା ଵିଶସ୍ତା ଦ୍ଵା ଯନ୍ତାରା ଭଵତସ୍ତଥ ଋତୁଃ । ଯା ତେ ଗାତ୍ରାଣାମୃତୁଥା କୃଣୋମି ତାତା ପିଣ୍ଡାନାଂ ପ୍ର ଜୁହୋମ୍ଯଗ୍ନୌ
ଘୋଡ଼ାର ଏକଟି କଟା ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର କରିଛି, ଦୁଇଟି ନେତା ଅଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଋତୁ ଅଛି; ତୁମ ଅଙ୍ଗରେ ଯେଉଁ ଅଂଶ ଋତୁଅନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି, ସେଉଁଠି ପିଣ୍ଡକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ମା ତ୍ଵା ତପତ୍ପ୍ରିଯ ଆତ୍ମାପିଯନ୍ତଂ ମା ସ୍ଵଧିତିସ୍ତନ୍ଵ ଆ ତିଷ୍ଠିପତ୍ତେ । ମା ତେ ଗୃଧ୍ନୁରଵିଶସ୍ତାତିହାଯ ଛିଦ୍ରା ଗାତ୍ରାଣ୍ଯସିନା ମିଥୂ କଃ
ପ୍ରିୟ ଉଷ୍ଣତା ତୁମକୁ ଜଳାନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ନିଜ ଆତ୍ମା ସହ ଏକତ୍ୱ ହେଉଛ; ଧାର ତୁମ ଶରୀର ଉପରେ ରହନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଲୋଭୀ ଓ ଅସାବଧାନ କଟାକୁ ତୁମେ କ୍ଷତି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଚାକୁ ତୁମ ଅଙ୍ଗକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଏକାଠି ଘାତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।