ପ୍ରପ୍ର ପୂଷ୍ଣସ୍ତୁଵିଜାତସ୍ଯ ଶସ୍ଯତେ ମହିତ୍ଵମସ୍ଯ ତଵସୋ ନ ତନ୍ଦତେ ସ୍ତୋତ୍ରମସ୍ଯ ନ ତନ୍ଦତେ । ଅର୍ଚାମି ସୁମ୍ନଯନ୍ନହମନ୍ତ୍ଯୂତିଂ ମଯୋଭୁଵମ୍ । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଯୋ ମନ ଆଯୁଯୁଵେ ମଖୋ ଦେଵ ଆଯୁଯୁଵେ ମଖଃ
ପୁଷାଣଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଠାରେ ଗାୟନ କରାଯାଉଛି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେବେ ହ୍ରାସ ପାଏନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କେବେ ଅବସାନ ହୁଏନାହିଁ । ମୁଁ ତାଙ୍କର କୃପା ଓ ସହାୟତା ଆଶା କରି ଗାଉଛି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ।
ପ୍ର ହି ତ୍ଵା ପୂଷନ୍ନଜିରଂ ନ ଯାମନି ସ୍ତୋମେଭିଃ କୃଣ୍ଵ ଋଣଵୋ ଯଥା ମୃଧ ଉଷ୍ଟ୍ରୋ ନ ପୀପରୋ ମୃଧଃ । ହୁଵେ ଯତ୍ତ୍ଵା ମଯୋଭୁଵଂ ଦେଵଂ ସଖ୍ଯାଯ ମର୍ତ୍ଯଃ । ଅସ୍ମାକମାଙ୍ଗୂଷାନ୍ଦ୍ଯୁମ୍ନିନସ୍କୃଧି ଵାଜେଷୁ ଦ୍ଯୁମ୍ନିନସ୍କୃଧି
ପୁଷାଣ, ତୁମେ ରଥ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ, ମୁଁ ପ୍ରଶଂସା କରି ତୁମକୁ ଡାକୁଛି । ଉଷ୍ଟ୍ର ପରି ଯେପରି ଅସୁବିଧା ମଧ୍ୟରୁ ଯାଏ, ସେପରି ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନେଇଯାଅ । ମୁଁ ତୁମକୁ, ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦେବତା, ବନ୍ଧୁ ପରି ଡାକୁଛି । ଆମର ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧାରେ ମହିମାମୟ କର, ମହିମାମୟ କର ।
ଯସ୍ଯ ତେ ପୂଷନ୍ସଖ୍ଯେ ଵିପନ୍ଯଵଃ କ୍ରତ୍ଵା ଚିତ୍ସନ୍ତୋଽଵସା ବୁଭୁଜ୍ରିର ଇତି କ୍ରତ୍ଵା ବୁଭୁଜ୍ରିରେ । ତାମନୁ ତ୍ଵା ନଵୀଯସୀଂ ନିଯୁତଂ ରାଯ ଈମହେ । ଅହେଳମାନ ଉରୁଶଂସ ସରୀ ଭଵ ଵାଜେଵାଜେ ସରୀ ଭଵ
ହେ ପୂଷଣ, ତୁମ ସହଯୋଗରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଶ୍ରୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଛନ୍ତି। ତୁମ ଏହି ସଦା ନୂତନ ସଙ୍ଗକୁ ଆମେ ଧନ ପାଇଁ ଡାକୁଛୁ। ହେ ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଦୟାଳୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମ ସହଯାତ୍ରୀ ହେଉ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଘର୍ଷରେ ଆମ ସହିତ ରୁହ।
ଅସ୍ଯା ଊ ଷୁ ଣ ଉପ ସାତଯେ ଭୁଵୋଽହେଳମାନୋ ରରିଵାଁ ଅଜାଶ୍ଵ ଶ୍ରଵସ୍ଯତାମଜାଶ୍ଵ । ଓ ଷୁ ତ୍ଵା ଵଵୃତୀମହି ସ୍ତୋମେଭିର୍ଦସ୍ମ ସାଧୁଭିଃ । ନହି ତ୍ଵା ପୂଷନ୍ନତିମନ୍ଯ ଆଘୃଣେ ନ ତେ ସଖ୍ଯମପହ୍ନୁଵେ
ଅଜାଶ୍ୱ, ଆମେ ତୁମର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାନ ପାଇଁ ଆଶା କରି ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ପୂଷଣ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କରେନି, ନାହିଁ ମୁଁ ତୁମ ସାଙ୍ଗତ୍ୱକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତୁମେ ଆମ ସହ ସଦା ରୁହ।
ଅସ୍ତୁ ଶ୍ରୌଷଟ୍ ପୁରୋ ଅଗ୍ନିଂ ଧିଯା ଦଧ ଆ ନୁ ତଚ୍ଛର୍ଧୋ ଦିଵ୍ଯଂ ଵୃଣୀମହ ଇନ୍ଦ୍ରଵାଯୂ ଵୃଣୀମହେ । ଯଦ୍ଧ କ୍ରାଣା ଵିଵସ୍ଵତି ନାଭା ସଂଦାଯି ନଵ୍ଯସୀ । ଅଧ ପ୍ର ସୂ ନ ଉପ ଯନ୍ତୁ ଧୀତଯୋ ଦେଵାଁ ଅଚ୍ଛା ନ ଧୀତଯଃ
ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଆଗ୍ନିକୁ ଆମ ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରଥମେ ରଖିବା। ଏବେ ଆମେ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଚୟନ କରୁଛୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଚୟନ କରୁଛୁ। ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଏ ଉଷାର ନାଭିରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ନୂତନ ଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଆମର ପ୍ରାର୍ଥନା ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚୁ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମର ପ୍ରାର୍ଥନା ଦିଅ।
ଯଦ୍ଧ ତ୍ଯନ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣାଵୃତାଦଧ୍ଯାଦଦାଥେ ଅନୃତଂ ସ୍ଵେନ ମନ୍ଯୁନା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ସ୍ଵେନ ମନ୍ଯୁନା । ଯୁଵୋରିତ୍ଥାଧି ସଦ୍ମସ୍ଵପଶ୍ଯାମ ହିରଣ୍ଯଯମ୍ । ଧୀଭିଶ୍ଚନ ମନସା ସ୍ଵେଭିରକ୍ଷଭିଃ ସୋମସ୍ଯ ସ୍ଵେଭିରକ୍ଷଭିଃ
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ତୁମ ରୋଷ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅସତ୍ୟକୁ ରୋକ। ତୁମ ଗୃହରେ ଆମେ ସୁନା ଆଲୋକ ଦେଖୁ, ଆମ ଚିନ୍ତା, ମନ ଓ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା, ସୋମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା।
ଯୁଵାଂ ସ୍ତୋମେଭିର୍ଦେଵଯନ୍ତୋ ଅଶ୍ଵିନାଶ୍ରାଵଯନ୍ତ ଇଵ ଶ୍ଲୋକମାଯଵୋ ଯୁଵାଂ ହଵ୍ଯାଭ୍ଯାଯଵଃ । ଯୁଵୋର୍ଵିଶ୍ଵା ଅଧି ଶ୍ରିଯଃ ପୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵଵେଦସା । ପ୍ରୁଷାଯନ୍ତେ ଵାଂ ପଵଯୋ ହିରଣ୍ଯଯେ ରଥେ ଦସ୍ରା ହିରଣ୍ଯଯେ
ଅଶ୍ୱିନୀକୁ, ଭକ୍ତମାନେ ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତୁମକୁ ନିବେଦନ କରନ୍ତି, ଯେପରି ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି। ତୁମ ପାଇଁ ହବି ଆଣାଯାଏ। ତୁମର ସମସ୍ତ ମହିମା ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦ, ହେ ସବୁଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରସ୍ତାରିତ। ତୁମର ସୁନା ଘୋଡ଼ା ତୁମକୁ ଶିତଳ ଜଳ ଛିଁଟେ, ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ସୁନା ରଥରେ।
ଅଚେତି ଦସ୍ରା ଵ୍ଯୁ ନାକମୃଣ୍ଵଥୋ ଯୁଞ୍ଜତେ ଵାଂ ରଥଯୁଜୋ ଦିଵିଷ୍ଟିଷ୍ଵଧ୍ଵସ୍ମାନୋ ଦିଵିଷ୍ଟିଷୁ । ଅଧି ଵାଂ ସ୍ଥାମ ଵନ୍ଧୁରେ ରଥେ ଦସ୍ରା ହିରଣ୍ଯଯେ । ପଥେଵ ଯନ୍ତାଵନୁଶାସତା ରଜୋଽଞ୍ଜସା ଶାସତା ରଜଃ
ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଦୁଇଏ, ତୁମେ ଗଗନକୁ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିଯାଉଛ। ତୁମର ରଥ-ଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଦିବ୍ୟ ପଥରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତି। ସୁନା ରଥରେ ତୁମେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେପରି ଯାତ୍ରୀ ରାସ୍ତାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାନି ଚାଲିଥାଏ, ସେପରି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଚଳି, ପଥକୁ ନେଇଯାଉଛ।
ଶଚୀଭିର୍ନଃ ଶଚୀଵସୂ ଦିଵା ନକ୍ତଂ ଦଶସ୍ଯତମ୍ । ମା ଵାଂ ରାତିରୁପ ଦସତ୍କଦା ଚନାସ୍ମଦ୍ରାତିଃ କଦା ଚନ
ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦିନ ଓ ରାତି ଆମକୁ ଉପକାର କର, ହେ ଅଶ୍ୱିନୀ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ସହାୟ। ତୁମର ଦାୟା କେବେ ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ନଯାଉ, ଆମର ଅଂଶ କେବେ ହରାଯିଯାଉ ନାହିଁ।
ଵୃଷନ୍ନିନ୍ଦ୍ର ଵୃଷପାଣାସ ଇନ୍ଦଵ ଇମେ ସୁତା ଅଦ୍ରିଷୁତାସ ଉଦ୍ଭିଦସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ସୁତାସ ଉଦ୍ଭିଦଃ । ତେ ତ୍ଵା ମନ୍ଦନ୍ତୁ ଦାଵନେ ମହେ ଚିତ୍ରାଯ ରାଧସେ । ଗୀର୍ଭିର୍ଗିର୍ଵାହ ସ୍ତଵମାନ ଆ ଗହି ସୁମୃଳୀକୋ ନ ଆ ଗହି
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଦୃଢ଼ ହାତରେ ଏହି ସୋମ ରସ, ପାହାଡ଼ ଉପରୁ ଚିପି ନିଆଯାଇଛି, ତୁମ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଛି। ଏହି ରସ ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ମହା ଫଳ ପାଇଁ। ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ଆସ, ହେ ଗୀତପ୍ରିୟ, ଦୟାଳୁ ହୋଇ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ।
ଓ ଷୂ ଣୋ ଅଗ୍ନେ ଶୃଣୁହି ତ୍ଵମୀଳିତୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ବ୍ରଵସି ଯଜ୍ଞିଯେଭ୍ଯୋ ରାଜଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞିଯେଭ୍ଯଃ । ଯଦ୍ଧ ତ୍ଯାମଙ୍ଗିରୋଭ୍ଯୋ ଧେନୁଂ ଦେଵା ଅଦତ୍ତନ । ଵି ତାଂ ଦୁହ୍ରେ ଅର୍ଯମା କର୍ତରୀ ସଚାଁ ଏଷ ତାଂ ଵେଦ ମେ ସଚା
ଅଗ୍ନି, ଆମ କଥା ଶୁଣ। ତୁମେ ଆହ୍ୱାନିତ ହେଉଛ, ଦେବତାମାନେ, ଯଜ୍ଞର ଅଧିପତିମାନେ ଓ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ କଥା କହ। ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେଙ୍କୁ ଗାଈ ଦେଇଥିଲେ, ଆର୍ୟମାନ୍ ତାହାକୁ ଚାକୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁହିଥିଲେ, ସେ ଏହାକୁ ଜାଣେ, ମୁଁ ସହିତ ଜାଣେ।
ମୋ ଷୁ ଵୋ ଅସ୍ମଦଭି ତାନି ପୌଂସ୍ଯା ସନା ଭୂଵନ୍ଦ୍ଯୁମ୍ନାନି ମୋତ ଜାରିଷୁରସ୍ମତ୍ପୁରୋତ ଜାରିଷୁଃ । ଯଦ୍ଵଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଯୁଗେଯୁଗେ ନଵ୍ଯଂ ଘୋଷାଦମର୍ତ୍ଯମ୍ । ଅସ୍ମାସୁ ତନ୍ମରୁତୋ ଯଚ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟରଂ ଦିଧୃତା ଯଚ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟରମ୍
ତୁମର ପୌରୁଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ନଯାଉ, ପୁରୁଣା ମହିମା ସଦା ଆମରୁ ହେଉ, ତୁମର କ୍ରୋଧ କେବେ ଆମଠାରେ ନପଡ଼ୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ନୂତନ ଶବ୍ଦ ଅମର ରହିଛି, ମାରୁତମାନେ, ସେ ଆମରୁ ହେଉ, ଯେଉଁଟି ଅତି ଦୁର୍ଜୟ, ସେ ଆମକୁ ମିଳୁ।
ଦଧ୍ଯଙ୍ହ ମେ ଜନୁଷଂ ପୂର୍ଵୋ ଅଙ୍ଗିରାଃ ପ୍ରିଯମେଧଃ କଣ୍ଵୋ ଅତ୍ରିର୍ମନୁର୍ଵିଦୁସ୍ତେ ମେ ପୂର୍ଵେ ମନୁର୍ଵିଦୁଃ । ତେଷାଂ ଦେଵେଷ୍ଵାଯତିରସ୍ମାକଂ ତେଷୁ ନାଭଯଃ । ତେଷାଂ ପଦେନ ମହ୍ଯା ନମେ ଗିରେନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଆ ନମେ ଗିରା
ଦଧ୍ୟଂ ମୋର ପୂର୍ବଜ ଅଙ୍ଗିରସ୍ ଥିଲେ, ପ୍ରିୟମେଧ, କଣ୍ବ, ଅତ୍ରି, ମନୁ—ମୋର ପୂର୍ବଜ ମନୁ ଏହାକୁ ଜାଣିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ବଂଶଜ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମର ନିକଟ। ସେମାନଙ୍କ ପଥରେ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ, ମୋର ଗୀତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ହୋତା ଯକ୍ଷଦ୍ଵନିନୋ ଵନ୍ତ ଵାର୍ଯଂ ବୃହସ୍ପତିର୍ଯଜତି ଵେନ ଉକ୍ଷଭିଃ ପୁରୁଵାରେଭିରୁକ୍ଷଭିଃ । ଜଗୃଭ୍ମା ଦୂରଆଦିଶଂ ଶ୍ଲୋକମଦ୍ରେରଧ ତ୍ମନା । ଅଧାରଯଦରରିନ୍ଦାନି ସୁକ୍ରତୁଃ ପୁରୂ ସଦ୍ମାନି ସୁକ୍ରତୁଃ
ଯଜ୍ଞ କରିବା ପାଇଁ ହୋତା ଆହ୍ୱାନ କର, ଆକାଂକ୍ଷିତ ଦାନ ମିଳୁ। ବୃହସ୍ପତି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ବେନା ବହୁ ବୃଷଭ ସହିତ। ଆମେ ଦୂର ଚିହ୍ନ, ପାହାଡ଼ର ଗୀତ ଧରିଛୁ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଅନେକ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି।
ଯେ ଦେଵାସୋ ଦିଵ୍ଯେକାଦଶ ସ୍ଥ ପୃଥିଵ୍ଯାମଧ୍ଯେକାଦଶ ସ୍ଥ । ଅପ୍ସୁକ୍ଷିତୋ ମହିନୈକାଦଶ ସ୍ଥ ତେ ଦେଵାସୋ ଯଜ୍ଞମିମଂ ଜୁଷଧ୍ଵମ୍
ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଦିଗନ୍ତରେ ଏଗାର, ପୃଥିବୀରେ ଏଗାର, ଜଳରେ ଏଗାର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ, ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ଵେଦିଷଦେ ପ୍ରିଯଧାମାଯ ସୁଦ୍ଯୁତେ ଧାସିମିଵ ପ୍ର ଭରା ଯୋନିମଗ୍ନଯେ । ଵସ୍ତ୍ରେଣେଵ ଵାସଯା ମନ୍ମନା ଶୁଚିଂ ଜ୍ଯୋତୀରଥଂ ଶୁକ୍ରଵର୍ଣଂ ତମୋହନମ୍
ବେଦି ପାଇଁ, ପ୍ରିୟ ନିବାସୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜ୍ୟୋତିର ପାଇଁ, ଆଗ୍ନି ପାଇଁ ଆସନ ତିଆରି କର। ଜେମିତି ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଢାକାଯାଏ, ତେଣୁ ମନରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଜ୍ୟୋତିରଥ ଆଗ୍ନିକୁ ଆବୃତ କର, ଯିଏ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ।
ଅଭି ଦ୍ଵିଜନ୍ମା ତ୍ରିଵୃଦନ୍ନମୃଜ୍ଯତେ ସଂଵତ୍ସରେ ଵାଵୃଧେ ଜଗ୍ଧମୀ ପୁନଃ । ଅନ୍ଯସ୍ଯାସା ଜିହ୍ଵଯା ଜେନ୍ଯୋ ଵୃଷା ନ୍ଯନ୍ଯେନ ଵନିନୋ ମୃଷ୍ଟ ଵାରଣଃ
ଯଜ୍ଞରେ ତିନି ଭାଗ ଥିବା ଦ୍ୱିଜାତି ପବିତ୍ର ହୁଏ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ପୁନି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ପୁଣି ଭୋଜନ ହୁଏ। ଅନ୍ୟ ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ବୃଷଭ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ହବି ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ।
କୃଷ୍ଣପ୍ରୁତୌ ଵେଵିଜେ ଅସ୍ଯ ସକ୍ଷିତା ଉଭା ତରେତେ ଅଭି ମାତରା ଶିଶୁମ୍ । ପ୍ରାଚାଜିହ୍ଵଂ ଧ୍ଵସଯନ୍ତଂ ତୃଷୁଚ୍ଯୁତମା ସାଚ୍ଯଂ କୁପଯଂ ଵର୍ଧନଂ ପିତୁଃ
କଳା ଓ ଧଳା, ଦୁଇ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, ଦୁହେଁ ମାଆ ଶିଶୁକୁ ପାର କରନ୍ତି। ଆଗୁଆ ଜିହ୍ବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଝରୁଥିବା, ସହଚର, ଏହି ଗଞ୍ଜ, ବାପାଙ୍କ ଉପଜିବିକା ବଢ଼ିଯାଏ।
ମୁମୁକ୍ଷ୍ଵୋ ମନଵେ ମାନଵସ୍ଯତେ ରଘୁଦ୍ରୁଵଃ କୃଷ୍ଣସୀତାସ ଊ ଜୁଵଃ । ଅସମନା ଅଜିରାସୋ ରଘୁଷ୍ଯଦୋ ଵାତଜୂତା ଉପ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତ ଆଶଵଃ
ମନୁ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେବାକୁ ଆଶା କରି, ତ୍ୱରିତ ଓ ଅନ୍ଧାର, କଳା ଓ ଧଳା, ସେମାନେ ଚଳିଯାନ୍ତି। ଅଚଳ, ତ୍ୱରିତ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଏ।
ଆଦସ୍ଯ ତେ ଧ୍ଵସଯନ୍ତୋ ଵୃଥେରତେ କୃଷ୍ଣମଭ୍ଵଂ ମହି ଵର୍ପଃ କରିକ୍ରତଃ । ଯତ୍ସୀଂ ମହୀମଵନିଂ ପ୍ରାଭି ମର୍ମୃଶଦଭିଶ୍ଵସନ୍ସ୍ତନଯନ୍ନେତି ନାନଦତ୍
ତୁମଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ସେମାନେ ବଢ଼ିବାକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, କଳା ମେଘ, ବଡ଼ ଆକୃତି ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ମହା ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଏ, ତେବେ ଗର୍ଜନ କରେ, ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଗଜଗଜାହଟ କରେ।
ଭୂଷନ୍ନ ଯୋଽଧି ବଭ୍ରୂଷୁ ନମ୍ନତେ ଵୃଷେଵ ପତ୍ନୀରଭ୍ଯେତି ରୋରୁଵତ୍ । ଓଜାଯମାନସ୍ତନ୍ଵଶ୍ଚ ଶୁମ୍ଭତେ ଭୀମୋ ନ ଶୃଙ୍ଗା ଦଵିଧାଵ ଦୁର୍ଗୃଭିଃ
ଯିଏ କାଉଁଆ ରଙ୍ଗର ମଧ୍ୟରେ ଶୋଭା ପାଏ, ସେ ନମ୍ର ହୁଏ। ବୃଷଭ ପରି, ସେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗର୍ଜନ କରି ଯାଏ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଭୟଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ପରି, ଧାଉଛି, ଧରିବାକୁ କଷ୍ଟକର।
ସ ସଂସ୍ତିରୋ ଵିଷ୍ଟିରଃ ସଂ ଗୃଭାଯତି ଜାନନ୍ନେଵ ଜାନତୀର୍ନିତ୍ଯ ଆ ଶଯେ । ପୁନର୍ଵର୍ଧନ୍ତେ ଅପି ଯନ୍ତି ଦେଵ୍ଯମନ୍ଯଦ୍ଵର୍ପଃ ପିତ୍ରୋଃ କୃଣ୍ଵତେ ସଚା
ସେଉଁଠି ଯିଏ ଭଲଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଓ ବିସ୍ତୃତ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକଠା କରେ, ସବୁବେଳେ ଶୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ କିପରି ଅଛନ୍ତି ତାହା ଜାଣିଥିବା ପରି ଜାଣେ। ସେମାନେ ପୁନି ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଦୁଇ ଜଣ ପିତାମାତା ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଆକୃତି ତିଆରି କରନ୍ତି।
ତମଗ୍ରୁଵଃ କେଶିନୀଃ ସଂ ହି ରେଭିର ଊର୍ଧ୍ଵାସ୍ତସ୍ଥୁର୍ମମ୍ରୁଷୀଃ ପ୍ରାଯଵେ ପୁନଃ । ତାସାଂ ଜରାଂ ପ୍ରମୁଞ୍ଚନ୍ନେତି ନାନଦଦସୁଂ ପରଂ ଜନଯଞ୍ଜୀଵମସ୍ତୃତମ୍
ଫୁର୍ତିଳା ଓ ଲମ୍ବା କେଶ ଥିବା ସେମାନେ, ଏକାଠି ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରି, ସିଧା ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହନ୍ତି, କ୍ରୋଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ପୁନି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଫେରନ୍ତି। ସେମାନେ ବୟସ୍କତାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ଶବ୍ଦ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ଆଉ ନୂତନ ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଏକ ଜୀବକୁ ଜନ୍ମ ଦେନ୍ତି।
ଅଧୀଵାସଂ ପରି ମାତୂ ରିହନ୍ନହ ତୁଵିଗ୍ରେଭିଃ ସତ୍ଵଭିର୍ଯାତି ଵି ଜ୍ରଯଃ । ଵଯୋ ଦଧତ୍ପଦ୍ଵତେ ରେରିହତ୍ସଦାନୁ ଶ୍ଯେନୀ ସଚତେ ଵର୍ତନୀରହ
ସେ ଶୋଭାମୟ, ଦିନକୁ ଦିନ ମାଆଙ୍କୁ ଘେରି ଘୁଞ୍ଚିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ବୟସ୍କତା ଉପରେ ଜିତିଯାଏ। ଯୁବତ୍ୱ ଧାରଣ କରି, ହଂସ ପରି ଚଳେ, ସବୁବେଳେ ଆଶା କରେ, ଶ୍ୟେନୀ ପରି ମାର୍ଗରେ ଏକାଠି ହୁଏ।
ଅସ୍ମାକମଗ୍ନେ ମଘଵତ୍ସୁ ଦୀଦିହ୍ଯଧ ଶ୍ଵସୀଵାନ୍ଵୃଷଭୋ ଦମୂନାଃ । ଅଵାସ୍ଯା ଶିଶୁମତୀରଦୀଦେର୍ଵର୍ମେଵ ଯୁତ୍ସୁ ପରିଜର୍ଭୁରାଣଃ
ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଦାନଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକିତ ହେଉ। ଘରର ମୁଖ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷ ଭଳି ଶ୍ୱାସ ନିଅ। ଯିଏ ଘରେ ରହିବାକୁ ଥିବେ, ଯିଏ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥିବେ, ସେ ଅସୁରକ୍ଷିତ ହେଉନାହିଁ, ଯୁଦ୍ଧରେ କବଚ ପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରୁହନ୍ତୁ।
ଇଦମଗ୍ନେ ସୁଧିତଂ ଦୁର୍ଧିତାଦଧି ପ୍ରିଯାଦୁ ଚିନ୍ମନ୍ମନଃ ପ୍ରେଯୋ ଅସ୍ତୁ ତେ । ଯତ୍ତେ ଶୁକ୍ରଂ ତନ୍ଵୋ ରୋଚତେ ଶୁଚି ତେନାସ୍ମଭ୍ଯଂ ଵନସେ ରତ୍ନମା ତ୍ଵମ୍
ଅଗ୍ନି, ଏହି ଭଲ ବଳି ତୁମ ପାଇଁ ଖରାପ ବଳିଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେଉ। ଏହା ତୁମ ମନରେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେଉ। ତୁମ ଦେହରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପବିତ୍ର ଆଲୋକ ଯାହା ଚମକେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଜିତି ଦିଅ।
ରଥାଯ ନାଵମୁତ ନୋ ଗୃହାଯ ନିତ୍ଯାରିତ୍ରାଂ ପଦ୍ଵତୀଂ ରାସ୍ଯଗ୍ନେ । ଅସ୍ମାକଂ ଵୀରାଁ ଉତ ନୋ ମଘୋନୋ ଜନାଁଶ୍ଚ ଯା ପାରଯାଚ୍ଛର୍ମ ଯା ଚ
ଅଗ୍ନି, ରଥ, ନୌକା ଓ ଆମ ଘର ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ମାର୍ଗ ଦେଖାଉଥିବା, ପଥ ଦେଉଥିବା ଉପକାରୀ ଦିଅ। ଆମ ନାୟକମାନେ, ଦାନଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଓ ଯିଏ ଅପାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅ, ଏହି ସୁରକ୍ଷା ଦିଅ।
ଅଭୀ ନୋ ଅଗ୍ନ ଉକ୍ଥମିଜ୍ଜୁଗୁର୍ଯା ଦ୍ଯାଵାକ୍ଷାମା ସିନ୍ଧଵଶ୍ଚ ସ୍ଵଗୂର୍ତାଃ । ଗଵ୍ଯଂ ଯଵ୍ଯଂ ଯନ୍ତୋ ଦୀର୍ଘାହେଷଂ ଵରମରୁଣ୍ଯୋ ଵରନ୍ତ
ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଯେଉଁ ଷ୍ଟୁତି କରୁଛୁ, ତାହା ସହିତ ଦ୍ୟୌଳୋକ, ପୃଥିବୀ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ନଦୀମାନେ ଆସନ୍ତୁ। ଗୋ ଓ ଯବ ଚାହିଁ, ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱର ଦେଇ, ଲାଲ ରଙ୍ଗରା ମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତୁ ବାଛନ୍ତୁ।
ବଳିତ୍ଥା ତଦ୍ଵପୁଷେ ଧାଯି ଦର୍ଶତଂ ଦେଵସ୍ଯ ଭର୍ଗଃ ସହସୋ ଯତୋ ଜନି । ଯଦୀମୁପ ହ୍ଵରତେ ସାଧତେ ମତିରୃତସ୍ଯ ଧେନା ଅନଯନ୍ତ ସସ୍ରୁତଃ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜ ଆକୃତି ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି; ଦେବତାଙ୍କର ତେଜ, ଶକ୍ତି ଯାଁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଯେତେବେଳେ ଭାବନା ସେଠାକୁ ଯାଏ ଓ କାମ ସାଧନ କରେ, ସତ୍ୟର ଗାଈମାନେ ପ୍ରବାହ ଆଣନ୍ତି।
ପୃକ୍ଷୋ ଵପୁଃ ପିତୁମାନ୍ନିତ୍ଯ ଆ ଶଯେ ଦ୍ଵିତୀଯମା ସପ୍ତଶିଵାସୁ ମାତୃଷୁ । ତୃତୀଯମସ୍ଯ ଵୃଷଭସ୍ଯ ଦୋହସେ ଦଶପ୍ରମତିଂ ଜନଯନ୍ତ ଯୋଷଣଃ
ପିତାମାନେ ଅଧିକ ଥିବା ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜଣେ ସବୁବେଳେ ଶୋଇ ରହନ୍ତି; ଦ୍ୱିତୀୟଟି ସାତ ଜଣ ମାଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ଏହି ବୃଷ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦେବାକୁ, ଜଣେ ଦଶ ଧାରଣା ଥିବା ଜଣାଣୀ ତୃତୀୟଟି ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି।