ପ୍ର ସୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ନିଚିରାଭ୍ଯାଂ ବୃହନ୍ନମୋ ହଵ୍ଯଂ ମତିଂ ଭରତା ମୃଳଯଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସ୍ଵାଦିଷ୍ଠଂ ମୃଳଯଦ୍ଭ୍ଯାମ୍ । ତା ସମ୍ରାଜା ଘୃତାସୁତୀ ଯଜ୍ଞେଯଜ୍ଞ ଉପସ୍ତୁତା । ଅଥୈନୋଃ କ୍ଷତ୍ରଂ ନ କୁତଶ୍ଚନାଧୃଷେ ଦେଵତ୍ଵଂ ନୂ ଚିଦାଧୃଷେ
ଏବେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଦୟାଳୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ପୁରୁଣା ଏବଂ ମହାନ ପ୍ରଶଂସା, ଅର୍ପଣ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦେଖାଉଛୁ। ସେମାନେ ଘୀରେ ପ୍ରଚୁର, ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗ୍ୟ, ସମ୍ମାନିତ ଦୁଇଜଣ ରାଜା। ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ କେହି କେଉଁଠୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ଦେବତ୍ୱକୁ ଏଠି ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ହରାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଦର୍ଶି ଗାତୁରୁରଵେ ଵରୀଯସୀ ପନ୍ଥା ଋତସ୍ଯ ସମଯଂସ୍ତ ରଶ୍ମିଭିଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଭଗସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିଃ । ଦ୍ଯୁକ୍ଷଂ ମିତ୍ରସ୍ଯ ସାଦନମର୍ଯମ୍ଣୋ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ । ଅଥା ଦଧାତେ ବୃହଦୁକ୍ଥ୍ଯଂ ଵଯ ଉପସ୍ତୁତ୍ଯଂ ବୃହଦ୍ଵଯଃ
ବିଶାଳ ଓ ଖୋଲା ପଥ ଦେଖାଯାଇଛି, ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟର ପଥ, ଯାହାକୁ ସେମାନେ ଭାଗ୍ୟର ଆଲୋକରେ ମାପିଛନ୍ତି। ଏହା ମିତ୍ର, ଅର୍ଯ୍ୟମାନ ଓ ବରୁଣଙ୍କର ଦ୍ୟୁତିମାନ ଆସନ। ପରେ ସେମାନେ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା, ଗାଥା ଏବଂ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀମଦିତିଂ ଧାରଯତ୍କ୍ଷିତିଂ ସ୍ଵର୍ଵତୀମା ସଚେତେ ଦିଵେଦିଵେ ଜାଗୃଵାଂସା ଦିଵେଦିଵେ । ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତ୍କ୍ଷତ୍ରମାଶାତେ ଆଦିତ୍ଯା ଦାନୁନସ୍ପତୀ । ମିତ୍ରସ୍ତଯୋର୍ଵରୁଣୋ ଯାତଯଜ୍ଜନୋଽର୍ଯମା ଯାତଯଜ୍ଜନଃ
ସେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅମର ଅଦିତିଙ୍କୁ, ଆଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସଚେତନ ରହି ଦେଖନ୍ତି। ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଦାନର ଅଧିପତିମାନେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ଅର୍ଯ୍ୟମାନ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
ଅଯଂ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ଶଂତମଃ ସୋମୋ ଭୂତ୍ଵଵପାନେଷ୍ଵାଭଗୋ ଦେଵୋ ଦେଵେଷ୍ଵାଭଗଃ । ତଂ ଦେଵାସୋ ଜୁଷେରତ ଵିଶ୍ଵେ ଅଦ୍ଯ ସଜୋଷସଃ । ତଥା ରାଜାନା କରଥୋ ଯଦୀମହ ଋତାଵାନା ଯଦୀମହେ
ଏହି ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଯଜ୍ଞରେ ସବୁଠାରୁ ମଧୁର, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ସେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖରହିତ। ଆଜି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକାସାଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ରାଜା, ଆମେ ଯେପରି ଆଶା କରୁଛୁ, ସତ୍ୟ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଆମେ ଆଶା କରୁଛୁ।
ଯୋ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯାଵିଧଜ୍ଜନୋଽନର୍ଵାଣଂ ତଂ ପରି ପାତୋ ଅଂହସୋ ଦାଶ୍ଵାଂସଂ ମର୍ତମଂହସଃ । ତମର୍ଯମାଭି ରକ୍ଷତ୍ଯୃଜୂଯନ୍ତମନୁ ଵ୍ରତମ୍ । ଉକ୍ଥୈର୍ଯ ଏନୋଃ ପରିଭୂଷତି ଵ୍ରତଂ ସ୍ତୋମୈରାଭୂଷତି ଵ୍ରତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥାଆନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଅପମାଦ ଓ ଦୁଃଖରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତୁ। ଅର୍ୟମା ସିଧା ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିୟମକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ନମୋ ଦିଵେ ବୃହତେ ରୋଦସୀଭ୍ଯାଂ ମିତ୍ରାଯ ଵୋଚଂ ଵରୁଣାଯ ମୀଳ୍ହୁଷେ ସୁମୃଳୀକାଯ ମୀଳ୍ହୁଷେ । ଇନ୍ଦ୍ରମଗ୍ନିମୁପ ସ୍ତୁହି ଦ୍ଯୁକ୍ଷମର୍ଯମଣଂ ଭଗମ୍ । ଜ୍ଯୋଗ୍ଜୀଵନ୍ତଃ ପ୍ରଜଯା ସଚେମହି ସୋମସ୍ଯୋତୀ ସଚେମହି
ବିଶାଳ ଆକାଶ ଓ ଦୁଇଟି ଜଗତକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ମୁଁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ, ଦୟାଳୁ ଓ ଅତି ଦୟାଳୁ ଦେବତାଙ୍କୁ କଥା କହିବି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅର୍ୟମାନ୍ ଓ ଭଗକୁ ମୁଁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ଆମେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସନ୍ତାନ ସହିତ ବଞ୍ଚୁ, ସୋମର ଦୟାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ।
ଊତୀ ଦେଵାନାଂ ଵଯମିନ୍ଦ୍ରଵନ୍ତୋ ମଂସୀମହି ସ୍ଵଯଶସୋ ମରୁଦ୍ଭିଃ । ଅଗ୍ନିର୍ମିତ୍ରୋ ଵରୁଣଃ ଶର୍ମ ଯଂସନ୍ତଦଶ୍ଯାମ ମଘଵାନୋ ଵଯଂ ଚ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ମରୁତମାନେ ସହିତ ମହିମାଶାଳୀ ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଆମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ଦାନଶୀଳମାନେ, ଆମେ ଓ ଆମ ପରିବାର ଏହି ଆଶ୍ରୟ ପାଉ।
ସୁଷୁମା ଯାତମଦ୍ରିଭିର୍ଗୋଶ୍ରୀତା ମତ୍ସରା ଇମେ ସୋମାସୋ ମତ୍ସରା ଇମେ । ଆ ରାଜାନା ଦିଵିସ୍ପୃଶାସ୍ମତ୍ରା ଗନ୍ତମୁପ ନଃ । ଇମେ ଵାଂ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ଗଵାଶିରଃ ସୋମାଃ ଶୁକ୍ରା ଗଵାଶିରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଗାଁ ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଆସନ୍ତୁ; ଏହି ସୋମ ରସ ଉତ୍ସାହିତ, ଏହି ସୋମ ରସ ଉତ୍ସାହିତ। ହେ ରାଜାମାନେ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା, ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ସମୀପକୁ ଆସନ୍ତୁ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଏହି ଦୁଧ ମିଶା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ, ଦୁଧ ମିଶା ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ।
ଇମ ଆ ଯାତମିନ୍ଦଵଃ ସୋମାସୋ ଦଧ୍ଯାଶିରଃ ସୁତାସୋ ଦଧ୍ଯାଶିରଃ । ଉତ ଵାମୁଷସୋ ବୁଧି ସାକଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିଃ । ସୁତୋ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ପୀତଯେ ଚାରୁରୃତାଯ ପୀତଯେ
ଏହି ଦହି ସହିତ ଚାପିଥିବା ସୋମ ରସ ତୁମେମାନେ ପାଇଁ ଆସୁଛି । ଦହି ସହିତ ଚାପିଥିବା ଏହି ସୋମ ରସ ତୁମେମାନେ ପାଇଁ ଆସୁଛି । ପ୍ରଭାତ ଆସି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ସହିତ ତୁମେମାନେଙ୍କୁ ଜଗାଇ ଦେଉଛି । ଏହି ଚାପିଥିବା ସୋମ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ପାନ କରିବାକୁ ଅତି ମଧୁର ଓ ଧର୍ମିକମାନେ ପାଇଁ ପାନ କରିବାକୁ ।
ତାଂ ଵାଂ ଧେନୁଂ ନ ଵାସରୀମଂଶୁଂ ଦୁହନ୍ତ୍ଯଦ୍ରିଭିଃ ସୋମଂ ଦୁହନ୍ତ୍ଯଦ୍ରିଭିଃ । ଅସ୍ମତ୍ରା ଗନ୍ତମୁପ ନୋଽର୍ଵାଞ୍ଚା ସୋମପୀତଯେ । ଅଯଂ ଵାଂ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ନୃଭିଃ ସୁତଃ ସୋମ ଆ ପୀତଯେ ସୁତଃ
ସକାଳ ବେଳର ତୁମେମାନେର ଗାଈ ପରି, ପାହାଡ଼ ପଥର ଦ୍ୱାରା ସୋମ ଦୁହାଯାଉଛି । ପାହାଡ଼ ପଥର ଦ୍ୱାରା ସୋମ ଦୁହାଯାଉଛି । ଆମ ପାଖକୁ ଆସ, ସୋମ ପାନ କରିବାକୁ ନିକଟକୁ ଆସ । ଏହି ମଣିଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାପିଥିବା ସୋମ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେମାନେ ପାଇଁ ପାନ କରିବାକୁ ।
ପ୍ରପ୍ର ପୂଷ୍ଣସ୍ତୁଵିଜାତସ୍ଯ ଶସ୍ଯତେ ମହିତ୍ଵମସ୍ଯ ତଵସୋ ନ ତନ୍ଦତେ ସ୍ତୋତ୍ରମସ୍ଯ ନ ତନ୍ଦତେ । ଅର୍ଚାମି ସୁମ୍ନଯନ୍ନହମନ୍ତ୍ଯୂତିଂ ମଯୋଭୁଵମ୍ । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଯୋ ମନ ଆଯୁଯୁଵେ ମଖୋ ଦେଵ ଆଯୁଯୁଵେ ମଖଃ
ପୁଷାଣଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଠାରେ ଗାୟନ କରାଯାଉଛି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେବେ ହ୍ରାସ ପାଏନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କେବେ ଅବସାନ ହୁଏନାହିଁ । ମୁଁ ତାଙ୍କର କୃପା ଓ ସହାୟତା ଆଶା କରି ଗାଉଛି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ।
ପ୍ର ହି ତ୍ଵା ପୂଷନ୍ନଜିରଂ ନ ଯାମନି ସ୍ତୋମେଭିଃ କୃଣ୍ଵ ଋଣଵୋ ଯଥା ମୃଧ ଉଷ୍ଟ୍ରୋ ନ ପୀପରୋ ମୃଧଃ । ହୁଵେ ଯତ୍ତ୍ଵା ମଯୋଭୁଵଂ ଦେଵଂ ସଖ୍ଯାଯ ମର୍ତ୍ଯଃ । ଅସ୍ମାକମାଙ୍ଗୂଷାନ୍ଦ୍ଯୁମ୍ନିନସ୍କୃଧି ଵାଜେଷୁ ଦ୍ଯୁମ୍ନିନସ୍କୃଧି
ପୁଷାଣ, ତୁମେ ରଥ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ, ମୁଁ ପ୍ରଶଂସା କରି ତୁମକୁ ଡାକୁଛି । ଉଷ୍ଟ୍ର ପରି ଯେପରି ଅସୁବିଧା ମଧ୍ୟରୁ ଯାଏ, ସେପରି ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନେଇଯାଅ । ମୁଁ ତୁମକୁ, ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦେବତା, ବନ୍ଧୁ ପରି ଡାକୁଛି । ଆମର ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧାରେ ମହିମାମୟ କର, ମହିମାମୟ କର ।
ଯସ୍ଯ ତେ ପୂଷନ୍ସଖ୍ଯେ ଵିପନ୍ଯଵଃ କ୍ରତ୍ଵା ଚିତ୍ସନ୍ତୋଽଵସା ବୁଭୁଜ୍ରିର ଇତି କ୍ରତ୍ଵା ବୁଭୁଜ୍ରିରେ । ତାମନୁ ତ୍ଵା ନଵୀଯସୀଂ ନିଯୁତଂ ରାଯ ଈମହେ । ଅହେଳମାନ ଉରୁଶଂସ ସରୀ ଭଵ ଵାଜେଵାଜେ ସରୀ ଭଵ
ହେ ପୂଷଣ, ତୁମ ସହଯୋଗରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଶ୍ରୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଛନ୍ତି। ତୁମ ଏହି ସଦା ନୂତନ ସଙ୍ଗକୁ ଆମେ ଧନ ପାଇଁ ଡାକୁଛୁ। ହେ ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଦୟାଳୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମ ସହଯାତ୍ରୀ ହେଉ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଘର୍ଷରେ ଆମ ସହିତ ରୁହ।
ଅସ୍ଯା ଊ ଷୁ ଣ ଉପ ସାତଯେ ଭୁଵୋଽହେଳମାନୋ ରରିଵାଁ ଅଜାଶ୍ଵ ଶ୍ରଵସ୍ଯତାମଜାଶ୍ଵ । ଓ ଷୁ ତ୍ଵା ଵଵୃତୀମହି ସ୍ତୋମେଭିର୍ଦସ୍ମ ସାଧୁଭିଃ । ନହି ତ୍ଵା ପୂଷନ୍ନତିମନ୍ଯ ଆଘୃଣେ ନ ତେ ସଖ୍ଯମପହ୍ନୁଵେ
ଅଜାଶ୍ୱ, ଆମେ ତୁମର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାନ ପାଇଁ ଆଶା କରି ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ପୂଷଣ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କରେନି, ନାହିଁ ମୁଁ ତୁମ ସାଙ୍ଗତ୍ୱକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତୁମେ ଆମ ସହ ସଦା ରୁହ।
ଅସ୍ତୁ ଶ୍ରୌଷଟ୍ ପୁରୋ ଅଗ୍ନିଂ ଧିଯା ଦଧ ଆ ନୁ ତଚ୍ଛର୍ଧୋ ଦିଵ୍ଯଂ ଵୃଣୀମହ ଇନ୍ଦ୍ରଵାଯୂ ଵୃଣୀମହେ । ଯଦ୍ଧ କ୍ରାଣା ଵିଵସ୍ଵତି ନାଭା ସଂଦାଯି ନଵ୍ଯସୀ । ଅଧ ପ୍ର ସୂ ନ ଉପ ଯନ୍ତୁ ଧୀତଯୋ ଦେଵାଁ ଅଚ୍ଛା ନ ଧୀତଯଃ
ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଆଗ୍ନିକୁ ଆମ ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରଥମେ ରଖିବା। ଏବେ ଆମେ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଚୟନ କରୁଛୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଚୟନ କରୁଛୁ। ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଏ ଉଷାର ନାଭିରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ନୂତନ ଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଆମର ପ୍ରାର୍ଥନା ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚୁ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମର ପ୍ରାର୍ଥନା ଦିଅ।
ଯଦ୍ଧ ତ୍ଯନ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣାଵୃତାଦଧ୍ଯାଦଦାଥେ ଅନୃତଂ ସ୍ଵେନ ମନ୍ଯୁନା ଦକ୍ଷସ୍ଯ ସ୍ଵେନ ମନ୍ଯୁନା । ଯୁଵୋରିତ୍ଥାଧି ସଦ୍ମସ୍ଵପଶ୍ଯାମ ହିରଣ୍ଯଯମ୍ । ଧୀଭିଶ୍ଚନ ମନସା ସ୍ଵେଭିରକ୍ଷଭିଃ ସୋମସ୍ଯ ସ୍ଵେଭିରକ୍ଷଭିଃ
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ତୁମ ରୋଷ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅସତ୍ୟକୁ ରୋକ। ତୁମ ଗୃହରେ ଆମେ ସୁନା ଆଲୋକ ଦେଖୁ, ଆମ ଚିନ୍ତା, ମନ ଓ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା, ସୋମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା।
ଯୁଵାଂ ସ୍ତୋମେଭିର୍ଦେଵଯନ୍ତୋ ଅଶ୍ଵିନାଶ୍ରାଵଯନ୍ତ ଇଵ ଶ୍ଲୋକମାଯଵୋ ଯୁଵାଂ ହଵ୍ଯାଭ୍ଯାଯଵଃ । ଯୁଵୋର୍ଵିଶ୍ଵା ଅଧି ଶ୍ରିଯଃ ପୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵଵେଦସା । ପ୍ରୁଷାଯନ୍ତେ ଵାଂ ପଵଯୋ ହିରଣ୍ଯଯେ ରଥେ ଦସ୍ରା ହିରଣ୍ଯଯେ
ଅଶ୍ୱିନୀକୁ, ଭକ୍ତମାନେ ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତୁମକୁ ନିବେଦନ କରନ୍ତି, ଯେପରି ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି। ତୁମ ପାଇଁ ହବି ଆଣାଯାଏ। ତୁମର ସମସ୍ତ ମହିମା ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦ, ହେ ସବୁଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରସ୍ତାରିତ। ତୁମର ସୁନା ଘୋଡ଼ା ତୁମକୁ ଶିତଳ ଜଳ ଛିଁଟେ, ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ସୁନା ରଥରେ।
ଅଚେତି ଦସ୍ରା ଵ୍ଯୁ ନାକମୃଣ୍ଵଥୋ ଯୁଞ୍ଜତେ ଵାଂ ରଥଯୁଜୋ ଦିଵିଷ୍ଟିଷ୍ଵଧ୍ଵସ୍ମାନୋ ଦିଵିଷ୍ଟିଷୁ । ଅଧି ଵାଂ ସ୍ଥାମ ଵନ୍ଧୁରେ ରଥେ ଦସ୍ରା ହିରଣ୍ଯଯେ । ପଥେଵ ଯନ୍ତାଵନୁଶାସତା ରଜୋଽଞ୍ଜସା ଶାସତା ରଜଃ
ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଦୁଇଏ, ତୁମେ ଗଗନକୁ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିଯାଉଛ। ତୁମର ରଥ-ଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଦିବ୍ୟ ପଥରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତି। ସୁନା ରଥରେ ତୁମେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେପରି ଯାତ୍ରୀ ରାସ୍ତାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାନି ଚାଲିଥାଏ, ସେପରି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଚଳି, ପଥକୁ ନେଇଯାଉଛ।
ଶଚୀଭିର୍ନଃ ଶଚୀଵସୂ ଦିଵା ନକ୍ତଂ ଦଶସ୍ଯତମ୍ । ମା ଵାଂ ରାତିରୁପ ଦସତ୍କଦା ଚନାସ୍ମଦ୍ରାତିଃ କଦା ଚନ
ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦିନ ଓ ରାତି ଆମକୁ ଉପକାର କର, ହେ ଅଶ୍ୱିନୀ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ସହାୟ। ତୁମର ଦାୟା କେବେ ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ନଯାଉ, ଆମର ଅଂଶ କେବେ ହରାଯିଯାଉ ନାହିଁ।
ଵୃଷନ୍ନିନ୍ଦ୍ର ଵୃଷପାଣାସ ଇନ୍ଦଵ ଇମେ ସୁତା ଅଦ୍ରିଷୁତାସ ଉଦ୍ଭିଦସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ସୁତାସ ଉଦ୍ଭିଦଃ । ତେ ତ୍ଵା ମନ୍ଦନ୍ତୁ ଦାଵନେ ମହେ ଚିତ୍ରାଯ ରାଧସେ । ଗୀର୍ଭିର୍ଗିର୍ଵାହ ସ୍ତଵମାନ ଆ ଗହି ସୁମୃଳୀକୋ ନ ଆ ଗହି
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଦୃଢ଼ ହାତରେ ଏହି ସୋମ ରସ, ପାହାଡ଼ ଉପରୁ ଚିପି ନିଆଯାଇଛି, ତୁମ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଛି। ଏହି ରସ ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ମହା ଫଳ ପାଇଁ। ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ଆସ, ହେ ଗୀତପ୍ରିୟ, ଦୟାଳୁ ହୋଇ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ।
ଓ ଷୂ ଣୋ ଅଗ୍ନେ ଶୃଣୁହି ତ୍ଵମୀଳିତୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ବ୍ରଵସି ଯଜ୍ଞିଯେଭ୍ଯୋ ରାଜଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞିଯେଭ୍ଯଃ । ଯଦ୍ଧ ତ୍ଯାମଙ୍ଗିରୋଭ୍ଯୋ ଧେନୁଂ ଦେଵା ଅଦତ୍ତନ । ଵି ତାଂ ଦୁହ୍ରେ ଅର୍ଯମା କର୍ତରୀ ସଚାଁ ଏଷ ତାଂ ଵେଦ ମେ ସଚା
ଅଗ୍ନି, ଆମ କଥା ଶୁଣ। ତୁମେ ଆହ୍ୱାନିତ ହେଉଛ, ଦେବତାମାନେ, ଯଜ୍ଞର ଅଧିପତିମାନେ ଓ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ କଥା କହ। ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେଙ୍କୁ ଗାଈ ଦେଇଥିଲେ, ଆର୍ୟମାନ୍ ତାହାକୁ ଚାକୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁହିଥିଲେ, ସେ ଏହାକୁ ଜାଣେ, ମୁଁ ସହିତ ଜାଣେ।
ମୋ ଷୁ ଵୋ ଅସ୍ମଦଭି ତାନି ପୌଂସ୍ଯା ସନା ଭୂଵନ୍ଦ୍ଯୁମ୍ନାନି ମୋତ ଜାରିଷୁରସ୍ମତ୍ପୁରୋତ ଜାରିଷୁଃ । ଯଦ୍ଵଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଯୁଗେଯୁଗେ ନଵ୍ଯଂ ଘୋଷାଦମର୍ତ୍ଯମ୍ । ଅସ୍ମାସୁ ତନ୍ମରୁତୋ ଯଚ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟରଂ ଦିଧୃତା ଯଚ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟରମ୍
ତୁମର ପୌରୁଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ନଯାଉ, ପୁରୁଣା ମହିମା ସଦା ଆମରୁ ହେଉ, ତୁମର କ୍ରୋଧ କେବେ ଆମଠାରେ ନପଡ଼ୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ନୂତନ ଶବ୍ଦ ଅମର ରହିଛି, ମାରୁତମାନେ, ସେ ଆମରୁ ହେଉ, ଯେଉଁଟି ଅତି ଦୁର୍ଜୟ, ସେ ଆମକୁ ମିଳୁ।
ଦଧ୍ଯଙ୍ହ ମେ ଜନୁଷଂ ପୂର୍ଵୋ ଅଙ୍ଗିରାଃ ପ୍ରିଯମେଧଃ କଣ୍ଵୋ ଅତ୍ରିର୍ମନୁର୍ଵିଦୁସ୍ତେ ମେ ପୂର୍ଵେ ମନୁର୍ଵିଦୁଃ । ତେଷାଂ ଦେଵେଷ୍ଵାଯତିରସ୍ମାକଂ ତେଷୁ ନାଭଯଃ । ତେଷାଂ ପଦେନ ମହ୍ଯା ନମେ ଗିରେନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଆ ନମେ ଗିରା
ଦଧ୍ୟଂ ମୋର ପୂର୍ବଜ ଅଙ୍ଗିରସ୍ ଥିଲେ, ପ୍ରିୟମେଧ, କଣ୍ବ, ଅତ୍ରି, ମନୁ—ମୋର ପୂର୍ବଜ ମନୁ ଏହାକୁ ଜାଣିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ବଂଶଜ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମର ନିକଟ। ସେମାନଙ୍କ ପଥରେ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ, ମୋର ଗୀତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ହୋତା ଯକ୍ଷଦ୍ଵନିନୋ ଵନ୍ତ ଵାର୍ଯଂ ବୃହସ୍ପତିର୍ଯଜତି ଵେନ ଉକ୍ଷଭିଃ ପୁରୁଵାରେଭିରୁକ୍ଷଭିଃ । ଜଗୃଭ୍ମା ଦୂରଆଦିଶଂ ଶ୍ଲୋକମଦ୍ରେରଧ ତ୍ମନା । ଅଧାରଯଦରରିନ୍ଦାନି ସୁକ୍ରତୁଃ ପୁରୂ ସଦ୍ମାନି ସୁକ୍ରତୁଃ
ଯଜ୍ଞ କରିବା ପାଇଁ ହୋତା ଆହ୍ୱାନ କର, ଆକାଂକ୍ଷିତ ଦାନ ମିଳୁ। ବୃହସ୍ପତି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ବେନା ବହୁ ବୃଷଭ ସହିତ। ଆମେ ଦୂର ଚିହ୍ନ, ପାହାଡ଼ର ଗୀତ ଧରିଛୁ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଅନେକ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି।
ଯେ ଦେଵାସୋ ଦିଵ୍ଯେକାଦଶ ସ୍ଥ ପୃଥିଵ୍ଯାମଧ୍ଯେକାଦଶ ସ୍ଥ । ଅପ୍ସୁକ୍ଷିତୋ ମହିନୈକାଦଶ ସ୍ଥ ତେ ଦେଵାସୋ ଯଜ୍ଞମିମଂ ଜୁଷଧ୍ଵମ୍
ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଦିଗନ୍ତରେ ଏଗାର, ପୃଥିବୀରେ ଏଗାର, ଜଳରେ ଏଗାର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ, ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ଵେଦିଷଦେ ପ୍ରିଯଧାମାଯ ସୁଦ୍ଯୁତେ ଧାସିମିଵ ପ୍ର ଭରା ଯୋନିମଗ୍ନଯେ । ଵସ୍ତ୍ରେଣେଵ ଵାସଯା ମନ୍ମନା ଶୁଚିଂ ଜ୍ଯୋତୀରଥଂ ଶୁକ୍ରଵର୍ଣଂ ତମୋହନମ୍
ବେଦି ପାଇଁ, ପ୍ରିୟ ନିବାସୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜ୍ୟୋତିର ପାଇଁ, ଆଗ୍ନି ପାଇଁ ଆସନ ତିଆରି କର। ଜେମିତି ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଢାକାଯାଏ, ତେଣୁ ମନରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଜ୍ୟୋତିରଥ ଆଗ୍ନିକୁ ଆବୃତ କର, ଯିଏ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ।
ଅଭି ଦ୍ଵିଜନ୍ମା ତ୍ରିଵୃଦନ୍ନମୃଜ୍ଯତେ ସଂଵତ୍ସରେ ଵାଵୃଧେ ଜଗ୍ଧମୀ ପୁନଃ । ଅନ୍ଯସ୍ଯାସା ଜିହ୍ଵଯା ଜେନ୍ଯୋ ଵୃଷା ନ୍ଯନ୍ଯେନ ଵନିନୋ ମୃଷ୍ଟ ଵାରଣଃ
ଯଜ୍ଞରେ ତିନି ଭାଗ ଥିବା ଦ୍ୱିଜାତି ପବିତ୍ର ହୁଏ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ପୁନି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ପୁଣି ଭୋଜନ ହୁଏ। ଅନ୍ୟ ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ବୃଷଭ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ହବି ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ।
କୃଷ୍ଣପ୍ରୁତୌ ଵେଵିଜେ ଅସ୍ଯ ସକ୍ଷିତା ଉଭା ତରେତେ ଅଭି ମାତରା ଶିଶୁମ୍ । ପ୍ରାଚାଜିହ୍ଵଂ ଧ୍ଵସଯନ୍ତଂ ତୃଷୁଚ୍ଯୁତମା ସାଚ୍ଯଂ କୁପଯଂ ଵର୍ଧନଂ ପିତୁଃ
କଳା ଓ ଧଳା, ଦୁଇ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, ଦୁହେଁ ମାଆ ଶିଶୁକୁ ପାର କରନ୍ତି। ଆଗୁଆ ଜିହ୍ବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଝରୁଥିବା, ସହଚର, ଏହି ଗଞ୍ଜ, ବାପାଙ୍କ ଉପଜିବିକା ବଢ଼ିଯାଏ।
ମୁମୁକ୍ଷ୍ଵୋ ମନଵେ ମାନଵସ୍ଯତେ ରଘୁଦ୍ରୁଵଃ କୃଷ୍ଣସୀତାସ ଊ ଜୁଵଃ । ଅସମନା ଅଜିରାସୋ ରଘୁଷ୍ଯଦୋ ଵାତଜୂତା ଉପ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତ ଆଶଵଃ
ମନୁ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେବାକୁ ଆଶା କରି, ତ୍ୱରିତ ଓ ଅନ୍ଧାର, କଳା ଓ ଧଳା, ସେମାନେ ଚଳିଯାନ୍ତି। ଅଚଳ, ତ୍ୱରିତ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଏ।
ଆଦସ୍ଯ ତେ ଧ୍ଵସଯନ୍ତୋ ଵୃଥେରତେ କୃଷ୍ଣମଭ୍ଵଂ ମହି ଵର୍ପଃ କରିକ୍ରତଃ । ଯତ୍ସୀଂ ମହୀମଵନିଂ ପ୍ରାଭି ମର୍ମୃଶଦଭିଶ୍ଵସନ୍ସ୍ତନଯନ୍ନେତି ନାନଦତ୍
ତୁମଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ସେମାନେ ବଢ଼ିବାକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, କଳା ମେଘ, ବଡ଼ ଆକୃତି ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ମହା ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଏ, ତେବେ ଗର୍ଜନ କରେ, ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଗଜଗଜାହଟ କରେ।