ଉପ ମା ଶ୍ଯାଵାଃ ସ୍ଵନଯେନ ଦତ୍ତା ଵଧୂମନ୍ତୋ ଦଶ ରଥାସୋ ଅସ୍ଥୁଃ । ଷଷ୍ଟିଃ ସହସ୍ରମନୁ ଗଵ୍ଯମାଗାତ୍ସନତ୍କକ୍ଷୀଵାଁ ଅଭିପିତ୍ଵେ ଅହ୍ନାମ୍
ମୋ ପାଖକୁ ଶ୍ୟାବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦଶ ଟି ବଧୂ ସହିତ ରଥ ଆସିଛି। ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଗାଈ ଅନୁସରଣ କରିଛି, ଏବଂ କକ୍ଷୀବନ୍ତଙ୍କ ଧନ ଦିନ ଶେଷରେ ବହୁତ ମାତ୍ରାରେ ଆସିଛି।
ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଦଶରଥସ୍ଯ ଶୋଣାଃ ସହସ୍ରସ୍ଯାଗ୍ରେ ଶ୍ରେଣିଂ ନଯନ୍ତି । ମଦଚ୍ଯୁତଃ କୃଶନାଵତୋ ଅତ୍ଯାନ୍କକ୍ଷୀଵନ୍ତ ଉଦମୃକ୍ଷନ୍ତ ପଜ୍ରାଃ
ଦଶ ରଥ ଥିବା ଯେଉଁ ଲୋକ, ତାଙ୍କର ଚାଳିଶି ଟି ଲାଲ ଘୋଡ଼ା ହଜାର ରେଖାର ଆଗକୁ ନେଇଯାଏ। କକ୍ଷୀବନ୍ତଙ୍କ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା, ମଦର ରସ ଢାଲି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।
ପୂର୍ଵାମନୁ ପ୍ରଯତିମା ଦଦେ ଵସ୍ତ୍ରୀନ୍ଯୁକ୍ତାଁ ଅଷ୍ଟାଵରିଧାଯସୋ ଗାଃ । ସୁବନ୍ଧଵୋ ଯେ ଵିଶ୍ଯା ଇଵ ଵ୍ରା ଅନସ୍ଵନ୍ତଃ ଶ୍ରଵ ଐଷନ୍ତ ପଜ୍ରାଃ
ପୂର୍ବରୁ ମିଳିଥିବା ଦାନ ପରେ, ମୁଁ ବସ୍ତ୍ର, ଆଠ ଥର ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା, ଏବଂ ଗାଈ ପାଇଛି। ନିକଟ ବନ୍ଧୁମାନେ, ଗୋତିଆମାନେ ପରି, ରଥଚାଳକମାନେ ଯେଉଁମାନେ ରଥ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।
ଆଗଧିତା ପରିଗଧିତା ଯା କଶୀକେଵ ଜଙ୍ଗହେ । ଦଦାତି ମହ୍ଯଂ ଯାଦୁରୀ ଯାଶୂନାଂ ଭୋଜ୍ଯା ଶତା
ଯିଏ ଶୂଭା ଭାବରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ କାଶୀ ଜନନୀଙ୍କ ଜଂଘାରେ ବନ୍ଧା ମେଖଳା ପରି ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ସେ ଯାଦୁରୀ ମୋତେ ଶତଶଃ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଉପୋପ ମେ ପରା ମୃଶ ମା ମେ ଦଭ୍ରାଣି ମନ୍ଯଥାଃ । ସର୍ଵାହମସ୍ମି ରୋମଶା ଗନ୍ଧାରୀଣାମିଵାଵିକା
ଆସ, ମୋ ପାଖକୁ ଆ, ଭଲଭାବେ ଦେଖ, ମୋର ଛୋଟପଣକୁ ଅଳ୍ପ ଭାବିବା ନାହିଁ। ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋମଶ, ଗାନ୍ଧାରୀ ମେଷୀ ପରି।
ଅଗ୍ନିଂ ହୋତାରଂ ମନ୍ଯେ ଦାସ୍ଵନ୍ତଂ ଵସୁଂ ସୂନୁଂ ସହସୋ ଜାତଵେଦସଂ ଵିପ୍ରଂ ନ ଜାତଵେଦସମ୍ । ଯ ଊର୍ଧ୍ଵଯା ସ୍ଵଧ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ଦେଵାଚ୍ଯା କୃପା । ଘୃତସ୍ଯ ଵିଭ୍ରାଷ୍ଟିମନୁ ଵଷ୍ଟି ଶୋଚିଷାଜୁହ୍ଵାନସ୍ଯ ସର୍ପିଷଃ
ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତା, ଦାନଶୀଳ, ଧନୀ, ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୋଲି ଭାବେ। ଯିଏ ଉଚ୍ଚ ଆଚାର ଓ ଦେବତାଙ୍କର କୃପା ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କ ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଘୃତର ଧାରାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଯଜିଷ୍ଠଂ ତ୍ଵା ଯଜମାନା ହୁଵେମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମଙ୍ଗିରସାଂ ଵିପ୍ର ମନ୍ମଭିର୍ଵିପ୍ରେଭିଃ ଶୁକ୍ର ମନ୍ମଭିଃ । ପରିଜ୍ମାନମିଵ ଦ୍ଯାଂ ହୋତାରଂ ଚର୍ଷଣୀନାମ୍ । ଶୋଚିଷ୍କେଶଂ ଵୃଷଣଂ ଯମିମା ଵିଶଃ ପ୍ରାଵନ୍ତୁ ଜୂତଯେ ଵିଶଃ
ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅତିଉତ୍ତମ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତାରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ଡାକୁଛୁ। ତୁମେ ଦିଗନ୍ତର ରକ୍ଷକ ପରି, ଲୋକମାନଙ୍କ ହୋତା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଖା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ କୁଳ ଉପକୃତି ପାଇଁ ଭରସା କରେ।
ସ ହି ପୁରୂ ଚିଦୋଜସା ଵିରୁକ୍ମତା ଦୀଦ୍ଯାନୋ ଭଵତି ଦ୍ରୁହଂତରଃ ପରଶୁର୍ନ ଦ୍ରୁହଂତରଃ । ଵୀଳୁ ଚିଦ୍ଯସ୍ଯ ସମୃତୌ ଶ୍ରୁଵଦ୍ଵନେଵ ଯତ୍ସ୍ଥିରମ୍ । ନିଃଷହମାଣୋ ଯମତେ ନାଯତେ ଧନ୍ଵାସହା ନାଯତେ
ସେ ଅଗ୍ନି, ଅନେକ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନାଶ କରନ୍ତି, କୁହୁଡ଼ିରେ ଚାପିଥିବା ମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅଧୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଦୃଢ଼ତା ଅଛି, ସେ ତାହାକୁ ଜୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଦମ୍ୟ ରହନ୍ତି।
ଦୃଳ୍ହା ଚିଦସ୍ମା ଅନୁ ଦୁର୍ଯଥା ଵିଦେ ତେଜିଷ୍ଠାଭିରରଣିଭିର୍ଦାଷ୍ଟ୍ଯଵସେଽଗ୍ନଯେ ଦାଷ୍ଟ୍ଯଵସେ । ପ୍ର ଯଃ ପୁରୂଣି ଗାହତେ ତକ୍ଷଦ୍ଵନେଵ ଶୋଚିଷା । ସ୍ଥିରା ଚିଦନ୍ନା ନି ରିଣାତ୍ଯୋଜସା ନି ସ୍ଥିରାଣି ଚିଦୋଜସା
ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅନୁଗତ ହୁଅନ୍ତି। ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଅରଣି ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ମାର୍ଗ ଜାଣ, ଯିଏ ଅନେକ ସ୍ଥାନକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଖାରେ ଭେଦିଯାନ୍ତି। ଦୃଢ଼ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ତମସ୍ଯ ପୃକ୍ଷମୁପରାସୁ ଧୀମହି ନକ୍ତଂ ଯଃ ସୁଦର୍ଶତରୋ ଦିଵାତରାଦପ୍ରାଯୁଷେ ଦିଵାତରାତ୍ । ଆଦସ୍ଯାଯୁର୍ଗ୍ରଭଣଵଦ୍ଵୀଳୁ ଶର୍ମ ନ ସୂନଵେ । ଭକ୍ତମଭକ୍ତମଵୋ ଵ୍ଯନ୍ତୋ ଅଜରା ଅଗ୍ନଯୋ ଵ୍ଯନ୍ତୋ ଅଜରାଃ
ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଛନ୍ତି, ରାତିରେ ଦିନଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁ। ସେ ଆମ ପୁଅ ପରି ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଛନ୍ତି, ଭକ୍ତ ଓ ଅଭକ୍ତ ଉଭୟଙ୍କୁ ଅମର ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ସ ହି ଶର୍ଧୋ ନ ମାରୁତଂ ତୁଵିଷ୍ଵଣିରପ୍ନସ୍ଵତୀଷୂର୍ଵରାସ୍ଵିଷ୍ଟନିରାର୍ତନାସ୍ଵିଷ୍ଟନିଃ । ଆଦଦ୍ଧଵ୍ଯାନ୍ଯାଦଦିର୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କେତୁରର୍ହଣା । ଅଧ ସ୍ମାସ୍ଯ ହର୍ଷତୋ ହୃଷୀଵତୋ ଵିଶ୍ଵେ ଜୁଷନ୍ତ ପନ୍ଥାଂ ନରଃ ଶୁଭେ ନ ପନ୍ଥାମ୍
ସେ ମାରୁତ ଦଳ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଉପଜାଉ ଓ ଅଉପଜାଉ ଭୂମିରେ ଦ୍ରୁତ ଚଳନ୍ତି। ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୁଭ୍ର ପଥରେ ଚଲିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
ଦ୍ଵିତା ଯଦୀଂ କୀସ୍ତାସୋ ଅଭିଦ୍ଯଵୋ ନମସ୍ଯନ୍ତ ଉପଵୋଚନ୍ତ ଭୃଗଵୋ ମଥ୍ନନ୍ତୋ ଦାଶା ଭୃଗଵଃ । ଅଗ୍ନିରୀଶେ ଵସୂନାଂ ଶୁଚିର୍ଯୋ ଧର୍ଣିରେଷାମ୍ । ପ୍ରିଯାଁ ଅପିଧୀଁର୍ଵନିଷୀଷ୍ଟ ମେଧିର ଆ ଵନିଷୀଷ୍ଟ ମେଧିରଃ
ଯେବେ ଭୃଗୁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ମଥନ କଲେ, ଅଗ୍ନି ଧନର ନାଥ ହେଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର। ପ୍ରେମର ସମ୍ପଦ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରଖୁନ୍ତୁ।
ଵିଶ୍ଵାସାଂ ତ୍ଵା ଵିଶାଂ ପତିଂ ହଵାମହେ ସର୍ଵାସାଂ ସମାନଂ ଦମ୍ପତିଂ ଭୁଜେ ସତ୍ଯଗିର୍ଵାହସଂ ଭୁଜେ । ଅତିଥିଂ ମାନୁଷାଣାଂ ପିତୁର୍ନ ଯସ୍ଯାସଯା । ଅମୀ ଚ ଵିଶ୍ଵେ ଅମୃତାସ ଆ ଵଯୋ ହଵ୍ଯା ଦେଵେଷ୍ଵା ଵଯଃ
ଆମେ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାଧାରଣ ସ୍ୱାମୀ, ସତ୍ୟ ଶଂସାରେ ଡାକୁଛୁ। ମାନବମାନଙ୍କ ଅତିଥି, ପିତା ପରି ଯାହାଙ୍କ ଆସନ ଛାଡ଼ିଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଅମର ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ହବି ନେଇଯାନ୍ତି।
ତ୍ଵମଗ୍ନେ ସହସା ସହନ୍ତମଃ ଶୁଷ୍ମିନ୍ତମୋ ଜାଯସେ ଦେଵତାତଯେ ରଯିର୍ନ ଦେଵତାତଯେ । ଶୁଷ୍ମିନ୍ତମୋ ହି ତେ ମଦୋ ଦ୍ଯୁମ୍ନିନ୍ତମ ଉତ କ୍ରତୁଃ । ଅଧ ସ୍ମା ତେ ପରି ଚରନ୍ତ୍ଯଜର ଶ୍ରୁଷ୍ଟୀଵାନୋ ନାଜର
ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ସାହୀ, ଦେବତାଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ତୁମର ଉତ୍ସାହ ସବୁଠାରୁ ବେଶି, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହିପରି ଅମରମାନେ ସଦା ତୁମକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି।
ପ୍ର ଵୋ ମହେ ସହସା ସହସ୍ଵତ ଉଷର୍ବୁଧେ ପଶୁଷେ ନାଗ୍ନଯେ ସ୍ତୋମୋ ବଭୂତ୍ଵଗ୍ନଯେ । ପ୍ରତି ଯଦୀଂ ହଵିଷ୍ମାନ୍ଵିଶ୍ଵାସୁ କ୍ଷାସୁ ଜୋଗୁଵେ । ଅଗ୍ରେ ରେଭୋ ନ ଜରତ ଋଷୂଣାଂ ଜୂର୍ଣିର୍ହୋତ ଋଷୂଣାମ୍
ଆମର ଶଂସା ମହାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପଶୁମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଇଁ ହେଉ। ଯେତେବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ ଘରରେ ହବି ସହିତ ବସନ୍ତି, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବୃଷଭ ପରି ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଥାନ୍ତି।
ସ ନୋ ନେଦିଷ୍ଠଂ ଦଦୃଶାନ ଆ ଭରାଗ୍ନେ ଦେଵେଭିଃ ସଚନାଃ ସୁଚେତୁନା ମହୋ ରାଯଃ ସୁଚେତୁନା । ମହି ଶଵିଷ୍ଠ ନସ୍କୃଧି ସଂଚକ୍ଷେ ଭୁଜେ ଅସ୍ଯୈ । ମହି ସ୍ତୋତୃଭ୍ଯୋ ମଘଵନ୍ସୁଵୀର୍ଯଂ ମଥୀରୁଗ୍ରୋ ନ ଶଵସା
ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଉତ୍ତମ ପରାମର୍ଶ ଓ ବଡ଼ ଧନ ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ନିକଟ ଦୃଷ୍ଟି ଆଣ। ମହାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ଘର ପାଇଁ ଆମକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉ। ଶଂସକାରୀମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ବୀରତା ଦିଅ, ଦୟାଳୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରି।
ଅଯଂ ଜାଯତ ମନୁଷୋ ଧରୀମଣି ହୋତା ଯଜିଷ୍ଠ ଉଶିଜାମନୁ ଵ୍ରତମଗ୍ନିଃ ସ୍ଵମନୁ ଵ୍ରତମ୍ । ଵିଶ୍ଵଶ୍ରୁଷ୍ଟିଃ ସଖୀଯତେ ରଯିରିଵ ଶ୍ରଵସ୍ଯତେ । ଅଦବ୍ଧୋ ହୋତା ନି ଷଦଦିଳସ୍ପଦେ ପରିଵୀତ ଇଳସ୍ପଦେ
ଏହି ଅଗ୍ନି ମାନବ ଘରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ହୋତା, ଉଶିଜମାନଙ୍କ ନୀତି ଅନୁସରନ୍ତି, ନିଜ ନୀତିକୁ ଅନୁସରନ୍ତି। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଣାଯାନ୍ତି, ସଖା ଭାବେ ରହନ୍ତି, ଧନ ଖ୍ୟାତି ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହୋତା ଇଳାସ୍ଥଳରେ ବସନ୍ତି।
ତଂ ଯଜ୍ଞସାଧମପି ଵାତଯାମସ୍ଯୃତସ୍ଯ ପଥା ନମସା ହଵିଷ୍ମତା ଦେଵତାତା ହଵିଷ୍ମତା । ସ ନ ଊର୍ଜାମୁପାଭୃତ୍ଯଯା କୃପା ନ ଜୂର୍ଯତି । ଯଂ ମାତରିଶ୍ଵା ମନଵେ ପରାଵତୋ ଦେଵଂ ଭାଃ ପରାଵତଃ
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ସତ୍ୟର ପଥରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ହବି ସହିତ, ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶ ପାଇଁ ପଠାଉଛୁ। ସେ ଆମକୁ ପୋଷଣ ଆଣନ୍ତୁ, ସହାୟ ପରି, କେବେ ବୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଯାହାକୁ ମାତରିଶ୍ୱା ଦୂରରୁ ମନୁଙ୍କୁ ଆଣିଥିଲେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ।
ଏଵେନ ସଦ୍ଯଃ ପର୍ଯେତି ପାର୍ଥିଵଂ ମୁହୁର୍ଗୀ ରେତୋ ଵୃଷଭଃ କନିକ୍ରଦଦ୍ଦଧଦ୍ରେତଃ କନିକ୍ରଦତ୍ । ଶତଂ ଚକ୍ଷାଣୋ ଅକ୍ଷଭିର୍ଦେଵୋ ଵନେଷୁ ତୁର୍ଵଣିଃ । ସଦୋ ଦଧାନ ଉପରେଷୁ ସାନୁଷ୍ଵଗ୍ନିଃ ପରେଷୁ ସାନୁଷୁ
ଏଭଳି, ସେ ତୁରନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଘୂରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ପୁନଃପୁନି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବୃଷଭ ପରି ନିଜ ବୀଜ ଛାଡ଼ନ୍ତି। ଶତ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ଦେବତା ଅଗ୍ନି ଅରଣ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳନ୍ତି, ଶିଖର ଉପରେ ନିଜ ଆସନ ରଖନ୍ତି।
ସ ସୁକ୍ରତୁଃ ପୁରୋହିତୋ ଦମେଦମେଽଗ୍ନିର୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଧ୍ଵରସ୍ଯ ଚେତତି କ୍ରତ୍ଵା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚେତତି । କ୍ରତ୍ଵା ଵେଧା ଇଷୂଯତେ ଵିଶ୍ଵା ଜାତାନି ପସ୍ପଶେ । ଯତୋ ଘୃତଶ୍ରୀରତିଥିରଜାଯତ ଵହ୍ନିର୍ଵେଧା ଅଜାଯତ
ସେ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ, ଏହି ଘରର ପୂରୋହିତ, ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧ୍ୱର କୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ଚାହାଯାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଯାହାଠାରୁ ଘୃତରେ ଧନୀ ଅତିଥି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଅଗ୍ନି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
କ୍ରତ୍ଵା ଯଦସ୍ଯ ତଵିଷୀଷୁ ପୃଞ୍ଚତେଽଗ୍ନେରଵେଣ ମରୁତାଂ ନ ଭୋଜ୍ଯେଷିରାଯ ନ ଭୋଜ୍ଯା । ସ ହି ଷ୍ମା ଦାନମିନ୍ଵତି ଵସୂନାଂ ଚ ମଜ୍ମନା । ସ ନସ୍ତ୍ରାସତେ ଦୁରିତାଦଭିହ୍ରୁତଃ ଶଂସାଦଘାଦଭିହ୍ରୁତଃ
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଲୋକେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଚାହନ୍ତି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ, ମରୁତମାନେ ପାଇଁ, ଭୋଗ ପାଇଁ; ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦାନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ଧନକୁ ମାପି ଦିଅନ୍ତି। ସେ ଆମକୁ ଦୁଃଖ, ଅପବାଦ ଓ ଅପମାନରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵୋ ଵିହାଯା ଅରତିର୍ଵସୁର୍ଦଧେ ହସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣେ ତରଣିର୍ନ ଶିଶ୍ରଥଚ୍ଛ୍ରଵସ୍ଯଯା ନ ଶିଶ୍ରଥତ୍ । ଵିଶ୍ଵସ୍ମା ଇଦିଷୁଧ୍ଯତେ ଦେଵତ୍ରା ହଵ୍ଯମୋହିଷେ । ଵିଶ୍ଵସ୍ମା ଇତ୍ସୁକୃତେ ଵାରମୃଣ୍ଵତ୍ଯଗ୍ନିର୍ଦ୍ଵାରା ଵ୍ଯୃଣ୍ଵତି
ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦକୁ ସର୍ବଦାତା ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ରଖିଛନ୍ତି; ତିନି ତାଙ୍କର ମହିମାରେ କେବେ ଅସଫଳ ହେଉନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ହବି ତିଆରି କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନ ଆଣାଯାଏ। ଯିଏ ଭଲ କାମ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲାଯାଏ; ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେଇଥାନ୍ତି।
ସ ମାନୁଷେ ଵୃଜନେ ଶଂତମୋ ହିତୋଽଗ୍ନିର୍ଯଜ୍ଞେଷୁ ଜେନ୍ଯୋ ନ ଵିଶ୍ପତିଃ ପ୍ରିଯୋ ଯଜ୍ଞେଷୁ ଵିଶ୍ପତିଃ । ସ ହଵ୍ଯା ମାନୁଷାଣାମିଳା କୃତାନି ପତ୍ଯତେ । ସ ନସ୍ତ୍ରାସତେ ଵରୁଣସ୍ଯ ଧୂର୍ତେର୍ମହୋ ଦେଵସ୍ଯ ଧୂର୍ତେଃ
ଅଗ୍ନି ମାନବ ସଭାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଶୁଭ ଅଛନ୍ତି, ବଳିପୂଜାରେ ସମ୍ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାୟକ ଭାବେ ବିଶେଷ ପ୍ରିୟ। ସେ ମାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିବେଦନର ଅଧିପତି। ସେ ଆମକୁ ବରୁଣଙ୍କର ଦାଣ୍ଡ ଓ ମହାଦେବଙ୍କର ଶାସନରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଂ ହୋତାରମୀଳତେ ଵସୁଧିତିଂ ପ୍ରିଯଂ ଚେତିଷ୍ଠମରତିଂ ନ୍ଯେରିରେ ହଵ୍ଯଵାହଂ ନ୍ଯେରିରେ । ଵିଶ୍ଵାଯୁଂ ଵିଶ୍ଵଵେଦସଂ ହୋତାରଂ ଯଜତଂ କଵିମ୍ । ଦେଵାସୋ ରଣ୍ଵମଵସେ ଵସୂଯଵୋ ଗୀର୍ଭୀ ରଣ୍ଵଂ ଵସୂଯଵଃ
ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜାରୀ, ଧନଦାତା, ପ୍ରିୟ ଓ ସବୁଠାରୁ ଚଞ୍ଚଳ ଭାବେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ହବି ନେବାକୁ ବସାଇଛନ୍ତି। ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ପୂଜ୍ୟ ପୂଜାରୀ ଓ ମହାପଣ୍ଡିତ ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ଗୀତରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଧନର ଦାତା।
ଯଂ ତ୍ଵଂ ରଥମିନ୍ଦ୍ର ମେଧସାତଯେଽପାକା ସନ୍ତମିଷିର ପ୍ରଣଯସି ପ୍ରାନଵଦ୍ଯ ନଯସି । ସଦ୍ଯଶ୍ଚିତ୍ତମଭିଷ୍ଟଯେ କରୋ ଵଶଶ୍ଚ ଵାଜିନମ୍ । ସାସ୍ମାକମନଵଦ୍ଯ ତୂତୁଜାନ ଵେଧସାମିମାଂ ଵାଚଂ ନ ଵେଧସାମ୍
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ରଥରେ ବସାଉଛ, ସେମାନେ ଯେତେ ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ନିକଟକୁ ଆଣ, ସେମାନେକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ନେଉଛ। ଆଶା କରିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ, ତୁମେ ମନ ଓ ଘୋଡ଼ାକୁ ଏକାଗ୍ର ଓ ଅନୁଗତ କର। ଏହି ନିର୍ମଳ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର କଥା ଆମ ପାଇଁ ହେଉ, ଏହି କଥା ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ହେଉ।
ସ ଶ୍ରୁଧି ଯଃ ସ୍ମା ପୃତନାସୁ କାସୁ ଚିଦ୍ଦକ୍ଷାଯ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ର ଭରହୂତଯେ ନୃଭିରସି ପ୍ରତୂର୍ତଯେ ନୃଭିଃ । ଯଃ ଶୂରୈଃ ସ୍ଵଃ ସନିତା ଯୋ ଵିପ୍ରୈର୍ଵାଜଂ ତରୁତା । ତମୀଶାନାସ ଇରଧନ୍ତ ଵାଜିନଂ ପୃକ୍ଷମତ୍ଯଂ ନ ଵାଜିନମ୍
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଛି, ସେଠାରେ ଦକ୍ଷତା ସହିତ ତୁମକୁ ଲୋକେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଡାକନ୍ତି, ବିଜୟ ପାଇଁ ଡାକନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଆମ କଥା ଶୁଣ। ଯିଏ ବୀରମାନେ ସହିତ ବିଜୟ ଲାଭ କରେ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସହିତ ଜିତିଯାଏ, ସେଉଁଠି ଅଧିପତିମାନେ ପୁରସ୍କାର ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ, ଭଲ ଘୋଡ଼ା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ।
ଦସ୍ମୋ ହି ଷ୍ମା ଵୃଷଣଂ ପିନ୍ଵସି ତ୍ଵଚଂ କଂ ଚିଦ୍ଯାଵୀରରରୁଂ ଶୂର ମର୍ତ୍ଯଂ ପରିଵୃଣକ୍ଷି ମର୍ତ୍ଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋତ ତୁଭ୍ଯଂ ତଦ୍ଦିଵେ ତଦ୍ରୁଦ୍ରାଯ ସ୍ଵଯଶସେ । ମିତ୍ରାଯ ଵୋଚଂ ଵରୁଣାଯ ସପ୍ରଥଃ ସୁମୃଳୀକାଯ ସପ୍ରଥଃ
ତୁମେ ନିଜେ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଚର୍ମକୁ ପୂରଣ କର, ଏବଂ କିଛି ମଣିଷକୁ ଯଶ ଦେଇ ଆବୃତ କର, ହେ ବୀର, ତୁମେ ମରଣଶୀଳ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ସେମାନେକୁ ଆବୃତ କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ, ରୁଦ୍ର ପାଇଁ, ଯଶସ୍ବୀ ପାଇଁ, ମିତ୍ର ପାଇଁ, ବରୁଣ ପାଇଁ, ଦୟାଳୁ ପାଇଁ, ମୁଁ ଏହି କଥା କହୁଛି, ଦୟାଳୁ ପାଇଁ।
ଅସ୍ମାକଂ ଵ ଇନ୍ଦ୍ରମୁଶ୍ମସୀଷ୍ଟଯେ ସଖାଯଂ ଵିଶ୍ଵାଯୁଂ ପ୍ରାସହଂ ଯୁଜଂ ଵାଜେଷୁ ପ୍ରାସହଂ ଯୁଜମ୍ । ଅସ୍ମାକଂ ବ୍ରହ୍ମୋତଯେଽଵା ପୃତ୍ସୁଷୁ କାସୁ ଚିତ୍ । ନହି ତ୍ଵା ଶତ୍ରୁ ସ୍ତରତେ ସ୍ତୃଣୋଷି ଯଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଶତ୍ରୁଂ ସ୍ତୃଣୋଷି ଯମ୍
ଆମ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ଦେବେ, ସଂଗୀ ଭାବେ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ବିଜୟୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁତ, ବିଜୟୀ ଓ ଯୁତ। ଆମର ପୂଜା ତାଙ୍କର ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ହେଉ, ଯେକୌଣସି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ। କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ତୁମକୁ ଜିତିପାରେନି; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ଦମନ କର, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ଦମନ କର।
ନି ଷୂ ନମାତିମତିଂ କଯସ୍ଯ ଚିତ୍ତେଜିଷ୍ଠାଭିରରଣିଭିର୍ନୋତିଭିରୁଗ୍ରାଭିରୁଗ୍ରୋତିଭିଃ । ନେଷି ଣୋ ଯଥା ପୁରାନେନାଃ ଶୂର ମନ୍ଯସେ । ଵିଶ୍ଵାନି ପୂରୋରପ ପର୍ଷି ଵହ୍ନିରାସା ଵହ୍ନିର୍ନୋ ଅଚ୍ଛ
ତୁମେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୂଜା-ପ୍ରାର୍ଥନା ସହିତ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଶତୃତା ରହିଛି, ସେଠାରେ ତାହାକୁ ଦମନ କର। ହେ ଶୂରବୀର, ପୂର୍ବବତ୍ ଆମକୁ ନେଇଯାଅ, ତୁମେ ଯେପରି ଭାବିବା। ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ଦୂର କର, ହେ ଅଗ୍ନିଦେବ, ଆମ ପାଖକୁ ଆସ।
ପ୍ର ତଦ୍ଵୋଚେଯଂ ଭଵ୍ଯାଯେନ୍ଦଵେ ହଵ୍ଯୋ ନ ଯ ଇଷଵାନ୍ମନ୍ମ ରେଜତି ରକ୍ଷୋହା ମନ୍ମ ରେଜତି । ସ୍ଵଯଂ ସୋ ଅସ୍ମଦା ନିଦୋ ଵଧୈରଜେତ ଦୁର୍ମତିମ୍ । ଅଵ ସ୍ରଵେଦଘଶଂସୋଽଵତରମଵ କ୍ଷୁଦ୍ରମିଵ ସ୍ରଵେତ୍
ଏବେ ମୁଁ ଏହି ପୂଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କହୁଛି, ଯାହାର ପ୍ରଶଂସା ବାଣ ଭଳି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତାଙ୍କୁ କମ୍ପିତ କରେ, ମୋର ପ୍ରଶଂସା ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତାଙ୍କୁ କମ୍ପିତ କରେ। ସେ ନିଜେ ଆମ ଶତୃମାନେ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇ ତାଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁନ୍ତୁ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତାଙ୍କୁ ହରାନ୍ତୁ। ଦୁଷ୍ଟଚିନ୍ତା ଥିବା ଲୋକ ଗଳିଯାଉ, ନିମ୍ନ ମନ୍ତା ଲୋକ ଜଳ ଭଳି ହରାଯାଉ।