ପ୍ରତ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରେଣଯୋ ଦଦୃଶ୍ର ଏକଂ ନିଯାନଂ ବହଵୋ ରଥାସଃ । ବାହୂ ଯଦଗ୍ନେ ଅନୁମର୍ମୃଜାନୋ ନ୍ଯଙ୍ଙୁତ୍ତାନାମନ୍ଵେଷି ଭୂମିମ୍
ତାଙ୍କର ଶୃଙ୍ଖଳା ଦେଖାଯାଏ, ଅନେକ ରଥ ଏକ ମାର୍ଗରେ ଚଳିଛି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମର ବାହୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିବାବେଳେ, ତୁମେ ମାଟିକୁ ବାଙ୍କି ଓ ସିଧା କରି ଖୋଜୁଛ।
ଉତ୍ତେ ଶୁଷ୍ମା ଜିହତାମୁତ୍ତେ ଅର୍ଚିରୁତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଶଶମାନସ୍ଯ ଵାଜାଃ । ଉଚ୍ଛ୍ଵଞ୍ଚସ୍ଵ ନି ନମ ଵର୍ଧମାନ ଆ ତ୍ଵାଦ୍ଯ ଵିଶ୍ଵେ ଵସଵଃ ସଦନ୍ତୁ
ଉଠ, ଶକ୍ତିମାନ୍ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଉଠ, ଆଗ୍ନି, ଉଠ, ଆନନ୍ଦରେ ଥିବା ତୁମ ଶକ୍ତି ସହିତ ଉଠ। ବଢ଼, କେବେ ଅବନତ ହେଉନି, ବଢ଼ୁଥିବା ଆଗ୍ନି, ଆଜି ସମସ୍ତ ବସୁମାନେ ତୁମ ସହିତ ବସନ୍ତୁ।
ଅପାମିଦଂ ନ୍ଯଯନଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ । ଅନ୍ଯଂ କୃଣୁଷ୍ଵେତଃ ପନ୍ଥାଂ ତେନ ଯାହି ଵଶାଁ ଅନୁ
ଏହା ହେଉଛି ଜଳର ଅବତରଣ, ସମୁଦ୍ରର ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ। ଓ ଆଜ୍ଞାକାରୀ, ତୁମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପଥ ତିଆରି କର, ସେଇ ପଥରେ ଯାଅ।
ଆଯନେ ତେ ପରାଯଣେ ଦୂର୍ଵା ରୋହନ୍ତୁ ପୁଷ୍ପିଣୀଃ । ହ୍ରଦାଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡରୀକାଣି ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଗୃହା ଇମେ
ତୁମ ଯାତ୍ରା ଓ ଫେରା ଦିନରେ, ଫୁଲ ଧରିଥିବା ଦୁର୍ବା ଘାସ ଉଗୁଅ। ପଦ୍ମ ଥିବା ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ — ଏହିଗୁଡ଼ିକ ସମୁଦ୍ରର ଘର।
ତ୍ଯଂ ଚିଦତ୍ରିମୃତଜୁରମର୍ଥମଶ୍ଵଂ ନ ଯାତଵେ । କକ୍ଷୀଵନ୍ତଂ ଯଦୀ ପୁନା ରଥଂ ନ କୃଣୁଥୋ ନଵମ୍
ଏହି ଅମର ଅତ୍ରି, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ, ଯେପରି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଘୋଡ଼ା। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଚକା ଲଗାଇ ରଥକୁ ପୁନଃ ନବୀନ କର, ସେତେବେଳେ ଏହା ନୂତନ ହୁଏ।
ତ୍ଯଂ ଚିଦଶ୍ଵଂ ନ ଵାଜିନମରେଣଵୋ ଯମତ୍ନତ । ଦୃଳ୍ହଂ ଗ୍ରନ୍ଥିଂ ନ ଵି ଷ୍ଯତମତ୍ରିଂ ଯଵିଷ୍ଠମା ରଜଃ
ଏହି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାକୁ ବାତାସମାନେ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯେପରି ଦୃଢ଼ ଗଠନ ଖୋଲିହେବା ନୁହେଁ, ସେପରି ଅତ୍ରି, ସବୁଠୁ ଯୁବ, ଏହି ମାର୍ଗ ଅଟୁଟ ରଖିଲେ।
ନରା ଦଂସିଷ୍ଠଵତ୍ରଯେ ଶୁଭ୍ରା ସିଷାସତଂ ଧିଯଃ । ଅଥା ହି ଵାଂ ଦିଵୋ ନରା ପୁନ ସ୍ତୋମୋ ନ ଵିଶସେ
ହେ ପୁରୁଷମାନେ, ତିଣିପ୍ରକାରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର, ଧଳା ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର। ତେବେ ହେ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷମାନେ, ଆମର ସ୍ତୁତି ଅଫଳ ହେବ ନାହିଁ।
ଚିତେ ତଦ୍ଵାଂ ସୁରାଧସା ରାତିଃ ସୁମତିରଶ୍ଵିନା । ଆ ଯନ୍ନଃ ସଦନେ ପୃଥୌ ସମନେ ପର୍ଷଥୋ ନରା
ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ, ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ତୁମର ଦାନ ଦେବତାଙ୍କର ଦୟା ଓ ଭଲ ଚିନ୍ତାର ଫଳ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଆମକୁ ବିଶାଳ ଆସନକୁ, ସାଧାରଣ ଘରକୁ ନେଉଛ, ହେ ପୁରୁଷମାନେ।
ଯୁଵଂ ଭୁଜ୍ଯୁଂ ସମୁଦ୍ର ଆ ରଜସଃ ପାର ଈଙ୍ଖିତମ୍ । ଯାତମଚ୍ଛା ପତତ୍ରିଭିର୍ନାସତ୍ଯା ସାତଯେ କୃତମ୍
ତୁମେ ଭୁଜ୍ୟୁଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରରୁ, ଦୂର ମାର୍ଗରୁ ଉଠାଇ ନେଇଥିଲ। ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଡେଙ୍କା ସହିତ, ହେ ନାସତ୍ୟ, ଉଦ୍ଧାର କରି ଆସିଥିଲ।
ଆ ଵାଂ ସୁମ୍ନୈଃ ଶଂଯୂ ଇଵ ମଂହିଷ୍ଠା ଵିଶ୍ଵଵେଦସା । ସମସ୍ମେ ଭୂଷତଂ ନରୋତ୍ସଂ ନ ପିପ୍ଯୁଷୀରିଷଃ
ଭଲ ଚିନ୍ତା ସହିତ, ଶମ୍ୟୁଙ୍କ ପରି, ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା ତୁମ ପାଖକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଆସୁ। ଆମ ପାଇଁ, ହେ ପୁରୁଷମାନେ, ଅବିରତ ପୋଷଣ ଧାରା ଦିଅ।
ଅଯଂ ହି ତେ ଅମର୍ତ୍ଯ ଇନ୍ଦୁରତ୍ଯୋ ନ ପତ୍ଯତେ । ଦକ୍ଷୋ ଵିଶ୍ଵାଯୁର୍ଵେଧସେ
ଏହା ତୁମର ଅମର ଶକ୍ତି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯାହା କେହି ଦମନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଦକ୍ଷତା, ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ।
ଅଯମସ୍ମାସୁ କାଵ୍ଯ ଋଭୁର୍ଵଜ୍ରୋ ଦାସ୍ଵତେ । ଅଯଂ ବିଭର୍ତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵକୃଶନଂ ମଦମୃଭୁର୍ନ କୃତ୍ଵ୍ଯଂ ମଦମ୍
ଏହି ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି କବି ଋଭୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ। ଏହିଏ ଉପରକୁ ଉଠୁଥିବା, ସ୍ଲିମ୍ ଆନନ୍ଦକୁ ବହନ କରନ୍ତି, ଋଭୁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ଆନନ୍ଦକୁ।
ଘୃଷୁଃ ଶ୍ଯେନାଯ କୃତ୍ଵନ ଆସୁ ସ୍ଵାସୁ ଵଂସଗଃ । ଅଵ ଦୀଧେଦହୀଶୁଵଃ
ଉତ୍ସାହିତ, ଶ୍ୟେନ ପାଇଁ, କର୍ମକୁ କରୁଥିବା, ନିଜ ଗୋତିଆ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣମାନେ ଚମକୁନ୍ତୁ।
ଯଂ ସୁପର୍ଣଃ ପରାଵତଃ ଶ୍ଯେନସ୍ଯ ପୁତ୍ର ଆଭରତ୍ । ଶତଚକ୍ରଂ ଯୋଽହ୍ଯୋ ଵର୍ତନିଃ
ଯାହାକୁ ଶୁଭ୍ରପଂଖୀ, ଦୂରପ୍ରାପ୍ତ, ଶ୍ୟେନର ପୁଅ ଆଣିଥିଲେ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶତଚକ୍ର ରଥର ମାର୍ଗ।
ଯଂ ତେ ଶ୍ଯେନଶ୍ଚାରୁମଵୃକଂ ପଦାଭରଦରୁଣଂ ମାନମନ୍ଧସଃ । ଏନା ଵଯୋ ଵି ତାର୍ଯାଯୁର୍ଜୀଵସ ଏନା ଜାଗାର ବନ୍ଧୁତା
ଯାହାକୁ ତୁମ ଶ୍ୟେନ, ସୁନ୍ଦର, ପଦେ ପଦେ ଆଣିଥିଲେ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ମଦର ମାପ। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ବଢ଼େ, ଜୀବନ ଜାଗେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଏଵା ତଦିନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦୁନା ଦେଵେଷୁ ଚିଦ୍ଧାରଯାତେ ମହି ତ୍ଯଜଃ । କ୍ରତ୍ଵା ଵଯୋ ଵି ତାର୍ଯାଯୁଃ ସୁକ୍ରତୋ କ୍ରତ୍ଵାଯମସ୍ମଦା ସୁତଃ
ଏଭଳି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ସହିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିକୁ ଧାରଣ କରିଛ। ଇଚ୍ଛାରେ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ବଢ଼େ, ହେ ସୁକୌଶଳୀ, ଇଚ୍ଛାରେ, ଏହି ସୋମ ଆମ ପାଇଁ ଚାପାଯାଉଛି।
ଇମାଂ ଖନାମ୍ଯୋଷଧିଂ ଵୀରୁଧଂ ବଲଵତ୍ତମାମ୍ । ଯଯା ସପତ୍ନୀଂ ବାଧତେ ଯଯା ସଂଵିନ୍ଦତେ ପତିମ୍
ମୁଁ ଏହି ଔଷଧି, ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଛକୁ ଖୋଦୁଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଜିତାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାମୀକୁ ପାଉଥିବା।
ଉତ୍ତାନପର୍ଣେ ସୁଭଗେ ଦେଵଜୂତେ ସହସ୍ଵତି । ସପତ୍ନୀଂ ମେ ପରା ଧମ ପତିଂ ମେ କେଵଲଂ କୁରୁ
ଉପରକୁ ପତ୍ର ଥିବା, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଦେବତାଙ୍କ ଚୟିତା, ଶକ୍ତିଶାଳି ଔଷଧି। ମୋର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦୂରେ ହଟାଅ, ମୋ ସ୍ୱାମୀକୁ କେବଳ ମୋର କର।
ଉତ୍ତରାହମୁତ୍ତର ଉତ୍ତରେଦୁତ୍ତରାଭ୍ଯଃ । ଅଥା ସପତ୍ନୀ ଯା ମମାଧରା ସାଧରାଭ୍ଯଃ
ମୁଁ ସବୁଠୁ ଉପର, ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେଉ। ଯିଏ ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ସ୍ତ୍ରୀ, ସେ ମୋଠାରୁ ତଳ, ସେ ଅବଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରହୁ।
ନହ୍ଯସ୍ଯା ନାମ ଗୃଭ୍ଣାମି ନୋ ଅସ୍ମିନ୍ରମତେ ଜନେ । ପରାମେଵ ପରାଵତଂ ସପତ୍ନୀଂ ଗମଯାମସି
ମୁଁ ତାଙ୍କ ନାମ ନେଉନି, ଏଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ କେବେ ଖୁସି ମାନେନି; ଚଳ, ଆମେ ଏହି ବିରୋଧିଣୀକୁ ଦୂରକୁ, ଅଜଣା ଦେଶକୁ ପଠାଇଦେବା।
ଅହମସ୍ମି ସହମାନାଥ ତ୍ଵମସି ସାସହିଃ । ଉଭେ ସହସ୍ଵତୀ ଭୂତ୍ଵୀ ସପତ୍ନୀଂ ମେ ସହାଵହୈ
ମୁଁ ସହିପାରିବା ଲୋକ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସହିପାର; ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଏହି ବିରୋଧିଣୀକୁ ସାଙ୍ଗରେ ମିଳି ଜିତିବା।
ଉପ ତେଽଧାଂ ସହମାନାମଭି ତ୍ଵାଧାଂ ସହୀଯସା । ମାମନୁ ପ୍ର ତେ ମନୋ ଵତ୍ସଂ ଗୌରିଵ ଧାଵତୁ ପଥା ଵାରିଵ ଧାଵତୁ
ମୁଁ ତୁମକୁ ବିରୋଧିଣୀଠାରୁ ଉପରେ ରଖିଛି, ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଦେଇ ତୁମକୁ ଉପରେ ବସାଇଛି; ତୁମର ମନ ମୋ ପଛରେ ଗାଈ ଝିଅ ପଛରେ ଯିବା ପରି, କିମ୍ବା ପଥରେ ପାଣି ବହିଯିବା ପରି, ଚାଲିନଯାଉ।
ଅରଣ୍ଯାନ୍ଯରଣ୍ଯାନ୍ଯସୌ ଯା ପ୍ରେଵ ନଶ୍ଯସି । କଥା ଗ୍ରାମଂ ନ ପୃଚ୍ଛସି ନ ତ୍ଵା ଭୀରିଵ ଵିନ୍ଦତୀ୩ଁ
ଏହି ଜଣୀ ଜଙ୍ଗଲୀ, ସତ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲୀ, ମନେ ହୁଏ ମୁଁ ହେବାକୁ ହେଉଛି; କାହିଁକି ସେ ଗାଁ ବିଷୟରେ ପଚାରୁନାହାଁତି, କିମ୍ବା ଭୟଭୀତ ହେବା ପରି ତୁମକୁ ଖୋଜୁନାହାଁତି?
ଵୃଷାରଵାଯ ଵଦତେ ଯଦୁପାଵତି ଚିଚ୍ଚିକଃ । ଆଘାଟିଭିରିଵ ଧାଵଯନ୍ନରଣ୍ଯାନିର୍ମହୀଯତେ
ଯେତେବେଳେ ଚିଚିକା କୁହୁଁ କରେ ଓ ଶଙ୍ଖ ଦେଉଥିବା ବଳଦକୁ ଡାକେ, ମନେ ହୁଏ ସେ ଦୃଢ଼ ପାଦରେ ଦୌଡ଼ୁଛି; ଏହି ଜଙ୍ଗଲୀ ମହାନ ହେଉଛି।
ଉତ ଗାଵ ଇଵାଦନ୍ତ୍ଯୁତ ଵେଶ୍ମେଵ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଉତୋ ଅରଣ୍ଯାନିଃ ସାଯଂ ଶକଟୀରିଵ ସର୍ଜତି
କେବେ ସେ ଗାଈମାନେ ଚରିବା ପରି ଚରେ, କେବେ ଘର ପରି ଦେଖାଯାଏ; କେବେ ଜଙ୍ଗଲୀ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଗାଡ଼ି ପରି ଚାଲିଯାଏ।
ଗାମଙ୍ଗୈଷ ଆ ହ୍ଵଯତି ଦାର୍ଵଙ୍ଗୈଷୋ ଅପାଵଧୀତ୍ । ଵସନ୍ନରଣ୍ଯାନ୍ଯାଂ ସାଯମକ୍ରୁକ୍ଷଦିତି ମନ୍ଯତେ
ସେ ଗାଈକୁ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଡାକେ, ଲାଠିରେ ମାରେ; ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ମନେ କରେ, 'ମୁଁ ଏକ ଶବ୍ଦ କରିଛି।'
ନ ଵା ଅରଣ୍ଯାନିର୍ହନ୍ତ୍ଯନ୍ଯଶ୍ଚେନ୍ନାଭିଗଚ୍ଛତି । ସ୍ଵାଦୋଃ ଫଲସ୍ଯ ଜଗ୍ଧ୍ଵାଯ ଯଥାକାମଂ ନି ପଦ୍ଯତେ
ଜଙ୍ଗଲୀ କାହାକୁ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ, ଯଦିଓ ଅନ୍ୟ କେହି ନିକଟକୁ ଆସେନି; ମିଠା ଫଳ ଖାଇ, ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଶୋଇଯାଏ।
ଆଞ୍ଜନଗନ୍ଧିଂ ସୁରଭିଂ ବହ୍ଵନ୍ନାମକୃଷୀଵଲାମ୍ । ପ୍ରାହଂ ମୃଗାଣାଂ ମାତରମରଣ୍ଯାନିମଶଂସିଷମ୍
ଅଞ୍ଜନ ଗନ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଥିବା, ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଥିବା, ଅଚାଷ ଜମିରେ—ଏଭଳି ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲୀ, ପଶୁମାନଙ୍କର ମା'କୁ, ପ୍ରଶଂସା କରିଛି।
ଶ୍ରତ୍ତେ ଦଧାମି ପ୍ରଥମାଯ ମନ୍ଯଵେଽହନ୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ରଂ ନର୍ଯଂ ଵିଵେରପଃ । ଉଭେ ଯତ୍ତ୍ଵା ଭଵତୋ ରୋଦସୀ ଅନୁ ରେଜତେ ଶୁଷ୍ମାତ୍ପୃଥିଵୀ ଚିଦଦ୍ରିଵଃ
ମୁଁ ପ୍ରଥମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁମ ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଆସ୍ଥା ରଖୁଛି; ତୁମେ ବୀରତାରେ ବୃତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରି ଜଳକୁ ଖୋଲିଥିଲ; ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ କମ୍ପିଥାଏ, ପାହାଡ଼ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ହିଲିଯାଏ।
ତ୍ଵଂ ମାଯାଭିରନଵଦ୍ଯ ମାଯିନଂ ଶ୍ରଵସ୍ଯତା ମନସା ଵୃତ୍ରମର୍ଦଯଃ । ତ୍ଵାମିନ୍ନରୋ ଵୃଣତେ ଗଵିଷ୍ଟିଷୁ ତ୍ଵାଂ ଵିଶ୍ଵାସୁ ହଵ୍ଯାସ୍ଵିଷ୍ଟିଷୁ
ତୁମେ ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟା ଓ ଦୋଷହୀନ ଶକ୍ତିରେ, ଚତୁର ମନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୃତ୍ରକୁ ଦଳିଥିଲ; ଲୋକମାନେ ଗୋଧନ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ବାଛନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞ ଓ ହବନରେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି।