ପ୍ର ତ ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଵ୍ଯାଣି ପ୍ର ନୂନଂ ଵୀର୍ଯା ଵୋଚଂ ପ୍ରଥମା କୃତାନି । ସତୀନମନ୍ଯୁରଶ୍ରଥାଯୋ ଅଦ୍ରିଂ ସୁଵେଦନାମକୃଣୋର୍ବ୍ରହ୍ମଣେ ଗାମ୍
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରାଚୀନ ବୀରତା ଓ ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ତୁମର ଅକ୍ଲାନ୍ତ କ୍ରୋଧ ପାହାଡ଼କୁ ଭାଗିଦେଲା, ଓ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଗାଈକୁ ଦେଖାଇଲା।
ନି ଷୁ ସୀଦ ଗଣପତେ ଗଣେଷୁ ତ୍ଵାମାହୁର୍ଵିପ୍ରତମଂ କଵୀନାମ୍ । ନ ଋତେ ତ୍ଵତ୍କ୍ରିଯତେ କିଂ ଚନାରେ ମହାମର୍କଂ ମଘଵଞ୍ଚିତ୍ରମର୍ଚ
ହେ ଗଣପତି, ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସ। ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ତୁମ ବିନା କିଛି କାମ ହୁଏନାହିଁ, ହେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମଧୁର ଷ୍ଟୁତି ଗାଉ।
ଅଭିଖ୍ଯା ନୋ ମଘଵନ୍ନାଧମାନାନ୍ସଖେ ବୋଧି ଵସୁପତେ ସଖୀନାମ୍ । ରଣଂ କୃଧି ରଣକୃତ୍ସତ୍ଯଶୁଷ୍ମାଭକ୍ତେ ଚିଦା ଭଜା ରାଯେ ଅସ୍ମାନ୍
ହେ ମଘବାନ୍, ଆମ ଉପରେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ନିମ୍ନ ଅଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖ। ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ସ୍ମରଣ କର, ହେ ଧନର ମାଲିକ। ଆମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ ଓ ସତ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ। ଯେଉଁମାନେ ଉପହାର ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧନର ଅଂଶ ଦିଅ।
ତମସ୍ଯ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସଚେତସା ଵିଶ୍ଵେଭିର୍ଦେଵୈରନୁ ଶୁଷ୍ମମାଵତାମ୍ । ଯଦୈତ୍କୃଣ୍ଵାନୋ ମହିମାନମିନ୍ଦ୍ରିଯଂ ପୀତ୍ଵୀ ସୋମସ୍ଯ କ୍ରତୁମାଁ ଅଵର୍ଧତ
ଅନ୍ଧକାରରେ ଦିବା-ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଜାଗୃତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଲେ; ଯେତେବେଳେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସୋମ ପିଇ ତାଙ୍କର ମହିମା ଓ ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।
ତମସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହିମାନମୋଜସାଂଶୁଂ ଦଧନ୍ଵାନ୍ମଧୁନୋ ଵି ରପ୍ଶତେ । ଦେଵେଭିରିନ୍ଦ୍ରୋ ମଘଵା ସଯାଵଭିର୍ଵୃତ୍ରଂ ଜଘନ୍ଵାଁ ଅଭଵଦ୍ଵରେଣ୍ଯଃ
ଅନ୍ଧକାରରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଧାରଣ କଲେ, ମଧୁର ତୁଣ୍ଡ ଧରିଲେ। ଦେବମାନେ ସହିତ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହ ବୃତ୍ରକୁ ବିଧ୍ଵଂସ କଲେ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଲେ।
ଵୃତ୍ରେଣ ଯଦହିନା ବିଭ୍ରଦାଯୁଧା ସମସ୍ଥିଥା ଯୁଧଯେ ଶଂସମାଵିଦେ । ଵିଶ୍ଵେ ତେ ଅତ୍ର ମରୁତଃ ସହ ତ୍ମନାଵର୍ଧନ୍ନୁଗ୍ର ମହିମାନମିନ୍ଦ୍ରିଯମ୍
ବୃତ୍ର ସର୍ପ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ତୁମେ ଏକାସାଥି ଦଢ଼ି ଦାନ କଲେ। ସମସ୍ତ ମାରୁତ ତୁମ ସହିତ ତୁମ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।
ଜଜ୍ଞାନ ଏଵ ଵ୍ଯବାଧତ ସ୍ପୃଧଃ ପ୍ରାପଶ୍ଯଦ୍ଵୀରୋ ଅଭି ପୌଂସ୍ଯଂ ରଣମ୍ । ଅଵୃଶ୍ଚଦଦ୍ରିମଵ ସସ୍ଯଦଃ ସୃଜଦସ୍ତଭ୍ନାନ୍ନାକଂ ସ୍ଵପସ୍ଯଯା ପୃଥୁମ୍
ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଲେ; ବୀର ମଣିଷ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ। ସେ ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗି ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବିସ୍ତୃତ ଆକାଶକୁ ଦୃଢ଼ କଲେ।
ଆଦିନ୍ଦ୍ରଃ ସତ୍ରା ତଵିଷୀରପତ୍ଯତ ଵରୀଯୋ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅବାଧତ । ଅଵାଭରଦ୍ଧୃଷିତୋ ଵଜ୍ରମାଯସଂ ଶେଵଂ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ଦାଶୁଷେ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଧାନ ହେଲେ; ସେ ଦିଗବିଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ। ଆନନ୍ଦରେ, ସେ ଲୋହାର ବଜ୍ର ଧରିଲେ, ଏହା ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାତ୍ର ତଵିଷୀଭ୍ଯୋ ଵିରପ୍ଶିନ ଋଘାଯତୋ ଅରଂହଯନ୍ତ ମନ୍ଯଵେ । ଵୃତ୍ରଂ ଯଦୁଗ୍ରୋ ଵ୍ଯଵୃଶ୍ଚଦୋଜସାପୋ ବିଭ୍ରତଂ ତମସା ପରୀଵୃତମ୍
ଏଠି ଦୂରଦର୍ଶୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଥିଲା; ଏହା ତାଙ୍କର ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା। ଯେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଜଳକୁ ଅଟକାଇଥିବା ଅନ୍ଧକାରରେ ଘେରିଥିବା ବୃତ୍ରକୁ ବିଧ୍ଵଂସ କଲେ।
ଯା ଵୀର୍ଯାଣି ପ୍ରଥମାନି କର୍ତ୍ଵା ମହିତ୍ଵେଭିର୍ଯତମାନୌ ସମୀଯତୁଃ । ଧ୍ଵାନ୍ତଂ ତମୋଽଵ ଦଧ୍ଵସେ ହତ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମହ୍ନା ପୂର୍ଵହୂତାଵପତ୍ଯତ
ଯେଉଁ ପ୍ରଥମ ଶୌର୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଜଣ ମହତ୍ତ୍ୱରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିଲେ—ପୂର୍ବରୁ ଡାକାଯାଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁକୁ ଭୂଇଁ ପକାଇଦେଲେ।
ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସୋ ଅଧ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯାନି ତେଽଵର୍ଧଯନ୍ସୋମଵତ୍ଯା ଵଚସ୍ଯଯା । ରଦ୍ଧଂ ଵୃତ୍ରମହିମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ହନ୍ମନାଗ୍ନିର୍ନ ଜମ୍ଭୈସ୍ତୃଷ୍ଵନ୍ନମାଵଯତ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସେତେବେଳେ ତୁମ ଶୌର୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସୋମ ଭରା କଥାରେ ବଢ଼ାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃତ୍ର ବିଧ୍ୱଂସରେ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା; ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଜହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଛି, ସେପରି ସେ ଖାଦ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଭୂରି ଦକ୍ଷେଭିର୍ଵଚନେଭିରୃକ୍ଵଭିଃ ସଖ୍ଯେଭିଃ ସଖ୍ଯାନି ପ୍ର ଵୋଚତ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଧୁନିଂ ଚ ଚୁମୁରିଂ ଚ ଦମ୍ଭଯଞ୍ଛ୍ରଦ୍ଧାମନସ୍ଯା ଶୃଣୁତେ ଦଭୀତଯେ
ଅନେକ ଦକ୍ଷତା, ମଧୁର କଥା ଓ ମିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ସମ୍ପର୍କଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା। ଇନ୍ଦ୍ର, ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଓ ଚତୁର ଲୋକଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନଙ୍କୁ ସୁନି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ପୁରୂଣ୍ଯା ଭରା ସ୍ଵଶ୍ଵ୍ଯା ଯେଭିର୍ମଂସୈ ନିଵଚନାନି ଶଂସନ୍ । ସୁଗେଭିର୍ଵିଶ୍ଵା ଦୁରିତା ତରେମ ଵିଦୋ ଷୁ ଣ ଉର୍ଵିଯା ଗାଧମଦ୍ଯ
ତୁମେ ଅନେକ ଉପହାର ଓ ନିଜ ଘୋଡ଼ା ଆଣିଛ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମର ସ୍ତୁତି ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚୁ। ସହଜ ରାସ୍ତା ଦେଇ ଆମେ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା; ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଆଜି ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଗଭୀର ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ।
ଘର୍ମା ସମନ୍ତା ତ୍ରିଵୃତଂ ଵ୍ଯାପତୁସ୍ତଯୋର୍ଜୁଷ୍ଟିଂ ମାତରିଶ୍ଵା ଜଗାମ । ଦିଵସ୍ପଯୋ ଦିଧିଷାଣା ଅଵେଷନ୍ଵିଦୁର୍ଦେଵାଃ ସହସାମାନମର୍କମ୍
ତିନିପଟେ ଉତ୍ତାପ ଆହୁରି ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା; ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ତାଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନତାକୁ ଗଲେ। ଦିବ୍ୟ ଝରଣାମାନେ ଦେବାକୁ ଚାହିଁ ଦୌଡ଼ିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତିର ଅଧିପତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ।
ତିସ୍ରୋ ଦେଷ୍ଟ୍ରାଯ ନିରୃତୀରୁପାସତେ ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତୋ ଵି ହି ଜାନନ୍ତି ଵହ୍ନଯଃ । ତାସାଂ ନି ଚିକ୍ଯୁଃ କଵଯୋ ନିଦାନଂ ପରେଷୁ ଯା ଗୁହ୍ଯେଷୁ ଵ୍ରତେଷୁ
ତିନି ନାଶକ ଦେବୀ ଆହୁତିକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି; ଦୀର୍ଘଶ୍ରବଣ ଅଗ୍ନିମାନେ ସେମାନେ କିଏ ତାହା ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ପଣ୍ଡିତମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଆଧାର ଦେଖିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୂର ଓ ଲୁଚିଥିବା ବିଧିରେ ଅଛନ୍ତି।
ଚତୁଷ୍କପର୍ଦା ଯୁଵତିଃ ସୁପେଶା ଘୃତପ୍ରତୀକା ଵଯୁନାନି ଵସ୍ତେ । ତସ୍ଯାଂ ସୁପର୍ଣା ଵୃଷଣା ନି ଷେଦତୁର୍ଯତ୍ର ଦେଵା ଦଧିରେ ଭାଗଧେଯମ୍
ଚାରି ଚୁଟି ଥିବା ଯୁବତୀ, ଶୁଭ୍ର ଶୃଙ୍ଗାରରେ ଶୋଭିତ, ଘୃତ ମୁହଁରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଅଂଶ ରଖିଛନ୍ତି।
ଏକଃ ସୁପର୍ଣଃ ସ ସମୁଦ୍ରମା ଵିଵେଶ ସ ଇଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଭୁଵନଂ ଵି ଚଷ୍ଟେ । ତଂ ପାକେନ ମନସାପଶ୍ଯମନ୍ତିତସ୍ତଂ ମାତା ରେଳ୍ହି ସ ଉ ରେଳ୍ହି ମାତରମ୍
ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଦେଖିଲି; ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମାଆକୁ ଡାକିଲେ।
ସୁପର୍ଣଂ ଵିପ୍ରାଃ କଵଯୋ ଵଚୋଭିରେକଂ ସନ୍ତଂ ବହୁଧା କଲ୍ପଯନ୍ତି । ଛନ୍ଦାଂସି ଚ ଦଧତୋ ଅଧ୍ଵରେଷୁ ଗ୍ରହାନ୍ସୋମସ୍ଯ ମିମତେ ଦ୍ଵାଦଶ
ପଣ୍ଡିତମାନେ, ଋଷିମାନେ ନିଜ କଥା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀକୁ ଏକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଛନ୍ଦ ରଖନ୍ତି ଓ ସୋମର ବାରଟି ପାତ୍ର ମାପନ୍ତି।
ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶାଁଶ୍ଚ ଚତୁରଃ କଲ୍ପଯନ୍ତଶ୍ଛନ୍ଦାଂସି ଚ ଦଧତ ଆଦ୍ଵାଦଶମ୍ । ଯଜ୍ଞଂ ଵିମାଯ କଵଯୋ ମନୀଷ ଋକ୍ସାମାଭ୍ଯାଂ ପ୍ର ରଥଂ ଵର୍ତଯନ୍ତି
ଛଅତିରିଶି ଓ ଚାରିଟି ଗଠନ କରି, ସେମାନେ ଛନ୍ଦ ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ପରେ ବାରଟିଏ। ପଣ୍ଡିତମାନେ ଯଜ୍ଞର ଅର୍ଥ ବୁଝି, ଋକ୍ ଓ ସାମ ମାନ୍ୟରେ ରଥକୁ ଚଳାନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦଶାନ୍ଯେ ମହିମାନୋ ଅସ୍ଯ ତଂ ଧୀରା ଵାଚା ପ୍ର ଣଯନ୍ତି ସପ୍ତ । ଆପ୍ନାନଂ ତୀର୍ଥଂ କ ଇହ ପ୍ର ଵୋଚଦ୍ଯେନ ପଥା ପ୍ରପିବନ୍ତେ ସୁତସ୍ଯ
ଚୌଦ ତାଙ୍କର ମହାଶକ୍ତି, ଯାହାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ସାତ ଭାଗ କଥା ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏଠି କିଏ ପବିତ୍ର ଝରଣାକୁ ଯିବା ରାସ୍ତା କହିପାରିବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଚାପା ସୋମ ପିଉଛନ୍ତି?
ସହସ୍ରଧା ପଞ୍ଚଦଶାନ୍ଯୁକ୍ଥା ଯାଵଦ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ତାଵଦିତ୍ତତ୍ । ସହସ୍ରଧା ମହିମାନଃ ସହସ୍ରଂ ଯାଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଵିଷ୍ଠିତଂ ତାଵତୀ ଵାକ୍
ହଜାର ଭାଗରେ, ପନ୍ଦରଟି ସ୍ତୁତି ଅଛି; ଯେପରି ଦିଗବିଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀ ବଡ଼, ସେପରି ଏହାର ବିସ୍ତାର। ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ହଜାର ଭାଗରେ, ହଜାର; ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ରହିଛି, ସେପରି ଏହି ବାଣୀର ବିସ୍ତାର।
କଶ୍ଛନ୍ଦସାଂ ଯୋଗମାଵେଦ ଧୀରଃ କୋ ଧିଷ୍ଣ୍ଯାଂ ପ୍ରତି ଵାଚଂ ପପାଦ । କମୃତ୍ଵିଜାମଷ୍ଟମଂ ଶୂରମାହୁର୍ହରୀ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନି ଚିକାଯ କଃ ସ୍ଵିତ୍
କିଏ, ପଣ୍ଡିତ ଛନ୍ଦମାନଙ୍କ ଏକତାକୁ ଜାଣେ? କିଏ ବିଦିପ୍ରସ୍ଥରେ ବାଣୀକୁ ରଖିଛି? କାହାକୁ ସତ୍ୟର ଅଷ୍ଟମ ଶୂର ବୋଲି କୁହନ୍ତି? କିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇଟି ହରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚିହ୍ନିଛି?
ଭୂମ୍ଯା ଅନ୍ତଂ ପର୍ଯେକେ ଚରନ୍ତି ରଥସ୍ଯ ଧୂର୍ଷୁ ଯୁକ୍ତାସୋ ଅସ୍ଥୁଃ । ଶ୍ରମସ୍ଯ ଦାଯଂ ଵି ଭଜନ୍ତ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଯଦା ଯମୋ ଭଵତି ହର୍ମ୍ଯେ ହିତଃ
କେହି ପୃଥିବୀର ସୀମା ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ରଥର ଯୋକ ଠାରେ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ କାମର ଅଂଶ ବାଣ୍ଟିନେଉଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଯମ ଘରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଚିତ୍ର ଇଚ୍ଛିଶୋସ୍ତରୁଣସ୍ଯ ଵକ୍ଷଥୋ ନ ଯୋ ମାତରାଵପ୍ଯେତି ଧାତଵେ । ଅନୂଧା ଯଦି ଜୀଜନଦଧା ଚ ନୁ ଵଵକ୍ଷ ସଦ୍ଯୋ ମହି ଦୂତ୍ଯଂ ଚରନ୍
ତରୁଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପକ୍ଷୀର ଛାତି ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଯିଏ ନିଜ ମାଆଙ୍କୁ ଦୁଧ ପିବିବାକୁ ଆସେ। ଯଦି ଅବିବାହିତା ଜନ୍ମ ଦେଇ ତାକୁ ପୋଷଣ କରେ, ସେ ସତ୍ୱରେ ବଡ଼ ହୁଏ ଓ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରେ।
ଅଗ୍ନିର୍ହ ନାମ ଧାଯି ଦନ୍ନପସ୍ତମଃ ସଂ ଯୋ ଵନା ଯୁଵତେ ଭସ୍ମନା ଦତା । ଅଭିପ୍ରମୁରା ଜୁହ୍ଵା ସ୍ଵଧ୍ଵର ଇନୋ ନ ପ୍ରୋଥମାନୋ ଯଵସେ ଵୃଷା
ଅଗ୍ନି ନାମ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି, ସେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯିଏ ତରୁଣ ଅବସ୍ଥାରେ କାଠକୁ ଆଗୁନିରେ ପୋଡ଼େ। ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହୀ ଜିଭା ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜେ ନିଜେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି, ଏବଂ ବଳିଆ ବୃଷ ଭଳି ଶୁଖିଆ ଘାସ ଉପରେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ତଂ ଵୋ ଵିଂ ନ ଦ୍ରୁଷଦଂ ଦେଵମନ୍ଧସ ଇନ୍ଦୁଂ ପ୍ରୋଥନ୍ତଂ ପ୍ରଵପନ୍ତମର୍ଣଵମ୍ । ଆସା ଵହ୍ନିଂ ନ ଶୋଚିଷା ଵିରପ୍ଶିନଂ ମହିଵ୍ରତଂ ନ ସରଜନ୍ତମଧ୍ଵନଃ
ଯେ ଇନ୍ଦୁ, ତୁମ ପାଇଁ ଚାପି ନିଆଯାଇଛି, ପାହାଡ଼ ପରି ଅଟୁଟ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ସମୁଦ୍ର ପରି ବଢ଼ି ଓ ଝରି ପଡ଼ୁଥିବା—ଅଗ୍ନି ପରି ତୀବ୍ର ଆଲୋକରେ ଜଳୁଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ, ପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା—
ଵି ଯସ୍ଯ ତେ ଜ୍ରଯସାନସ୍ଯାଜର ଧକ୍ଷୋର୍ନ ଵାତାଃ ପରି ସନ୍ତ୍ଯଚ୍ଯୁତାଃ । ଆ ରଣ୍ଵାସୋ ଯୁଯୁଧଯୋ ନ ସତ୍ଵନଂ ତ୍ରିତଂ ନଶନ୍ତ ପ୍ର ଶିଷନ୍ତ ଇଷ୍ଟଯେ
ଯାହା ପାଇଁ, ବୟସ୍କ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଶିଥିଳ ହୁଏ ନାହିଁ, ବାତାସ ତାଙ୍କୁ ହଲାଇପାରେ ନାହିଁ—ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଯେପରି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତେଣୁ ତିନି ତୃତିୟ ତିନି ମଧ୍ୟ ଅସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଉତ୍ତମତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।
ସ ଇଦଗ୍ନିଃ କଣ୍ଵତମଃ କଣ୍ଵସଖାର୍ଯଃ ପରସ୍ଯାନ୍ତରସ୍ଯ ତରୁଷଃ । ଅଗ୍ନିଃ ପାତୁ ଗୃଣତୋ ଅଗ୍ନିଃ ସୂରୀନଗ୍ନିର୍ଦଦାତୁ ତେଷାମଵୋ ନଃ
ସେ ଅଗ୍ନି, କଣ୍ବମାନେ ପରି, କଣ୍ବଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ଭିତର ଓ ବାହାର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା; ଅଗ୍ନି ଗୀତଗାୟକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁ, ଅଗ୍ନି ନେତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଆମର ସୁରକ୍ଷା ଦିଅ।
ଵାଜିନ୍ତମାଯ ସହ୍ଯସେ ସୁପିତ୍ର୍ଯ ତୃଷୁ ଚ୍ଯଵାନୋ ଅନୁ ଜାତଵେଦସେ । ଅନୁଦ୍ରେ ଚିଦ୍ଯୋ ଧୃଷତା ଵରଂ ସତେ ମହିନ୍ତମାଯ ଧନ୍ଵନେଦଵିଷ୍ଯତେ
ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ତିନି ଜନଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା, ଜାତବେଦସଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା; ସବୁଠାରୁ ଦୃଢ଼ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ରୋକିପାରେ ନାହିଁ, କାରଣ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ।
ଏଵାଗ୍ନିର୍ମର୍ତୈଃ ସହ ସୂରିଭିର୍ଵସୁ ଷ୍ଟଵେ ସହସଃ ସୂନରୋ ନୃଭିଃ । ମିତ୍ରାସୋ ନ ଯେ ସୁଧିତା ଋତାଯଵୋ ଦ୍ଯାଵୋ ନ ଦ୍ଯୁମ୍ନୈରଭି ସନ୍ତି ମାନୁଷାନ୍
ଏଭଳି ଅଗ୍ନି, ମାନବମାନେ ଓ ଦାନଶୀଳମାନେ ସହିତ, ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସାହସର ପୁତ୍ର, ପୁରୁଷମାନେ ସହିତ; ଯେମିତି ଭଲ ବନ୍ଧୁମାନେ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଯେମିତି ଆକାଶ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ, ସେମାନେ ମାନବମାନେଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।