ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଆମର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲି, ମୁଁ ଏକ ମରଣଶୀଳ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେବା କଲି। ସେତେବେଳେ, ସେମାନେ ମଦିରାରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ମୋତେ ଉପଭୋଗ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯେମାନେ ରଥକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ସେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ମରଣଶୀଳ, ଅମର ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନାସକ୍ତ ରହି, ପୃଥିବୀର ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର କୃତ୍ୟରେ ଭାଗ ନେଉ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେ ରୂପମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଏ, ଖେଳୁଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ପରି, ଅଶାନ୍ତ ଛୋଟ ଘୋଡ଼ା ପରି, ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଏକ ତିରିବା ଚମକ ପରି, ତିନି ଗର୍ଜନ ଛଡ଼ା ତାଙ୍କ ଖସି ପଡ଼ିଲେ, ମୋର ଆଦର୍ଶ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି ଉତ୍ତମ କୁଳର ନାରୀ ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ—ଉର୍ବଶୀ, ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦିଅ। ତୁମେ ଏପରି ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଏକ ଗୋପାଳକର କାମ ପାଇଁ; ଏହି କାରଣରେ, ପୁରୁରବାସ, ତୁମେ ତୁମର ଶକ୍ତି ଦେଲ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲି, ବୁଦ୍ଧିମାନ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ରହିଲ ନାହିଁ; ତୁମେ ଶୁଣିଲ ନାହିଁ—ତୁମେ କଣ ଉପଭୋଗ କଲ? ଏକ ନବଜାତ ଶିଶୁ କେବେ ତାଙ୍କର ପିତାକୁ ଖୋଜେ, ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ତା ଜାଣି, ଅଶ୍ରୁ ବହାଏ? ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଏକ ମନ ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କିଏ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିପାରିବ, ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ଶ୍ୱଶୁର ଘରେ ଜଳୁଛି? ମୁଁ ଘୋଷଣା କରେ: ସେ ଅଶ୍ରୁ ବହାଏ, ସେ ଶଶୁରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭଲ ନିମିତ୍ତେ କନ୍ଦାଏ। ଏହିକାରଣରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋଠାରୁ ପଠାଉଛି—ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଅ; ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କରନି, ମୂର୍ଖ। ଆଜି ଭଲ ଦେବତା ଅନିୟମିତ ଭାବେ ଦୂରତମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉନ୍ତୁ; ସେଠି ସେ ନାଶର ଆଞ୍ଚଳରେ ଶୋଇଥାଉ; ସେଠି ଉତ୍ସୁକ ନରସିଂହମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁନ୍ତୁ। ପୁରୁରବାସ, ତୁମେ ମରିଯିଅନି, ଚାଲିଯିଅନି; କ୍ରୂର, ଦୁଷ୍ଟ ନରସିଂହମାନେ ତୁମକୁ ନଷ୍ଟ କରିନପାରନ୍ତୁ। ନିଶ୍ଚୟ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାଥି ନାହିଁ; ସିଆଳ ନାରୀମାନେ ପରି ତାଙ୍କର ହୃଦୟ। ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଚରଣ କଲି, ସେଠି ଚାରିଟିଏ ଶରତ ଓ ରାତି ରହିଲି। ଏକଥର ଦିନକୁ ଏକମାତ୍ର ଘୃତ ଭୋଜନ କଲି; ଏହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଏବେ ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି। ଉପରି ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ବସିଷ୍ଠ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ। ନିକଟରେ ଉତ୍ତମ କର୍ମର ଫଳ ଦଢ଼ିଛି; ଦୂରେ ଯାଅନି—ମୋ ହୃଦୟ ଜଳୁଛି। ଏପରି ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ କହୁଛନ୍ତି, ଏ ଆଇଳ: ତୁମେ ଯେପରି ଅଛ, ମୃତ୍ୟୁର ସମ୍ପର୍କୀୟ। ତୁମର ସନ୍ତାନମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ହୋମ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କର। ଏହି ପରେ, ମୁଁ ସଭାରେ ତୁମ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଉତ୍ସୁକ ଏବଂ ସୁବଳ ଲୋକଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଚାହୁଁଛି। ହରିମାନେ ଯେପରି ଚମତ୍କାର ଘୃତ ଢାଳନ୍ତି, ସେପରି ମୋର ସ୍ତୁତିମାନେ, ତୁମର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରୂପରେ ଶୋଭିତ, ତୁମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁନ୍ତୁ। ହରିଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେପରି ଘୃତ ଢାଳନ୍ତି, ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଗାଁର ଦୁଧ ଭରି ଦେବା ପରି, ମହାବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରିମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ହେଉଛି କପିଲା, ଲୋହା ମଜବୁତ ବଜ୍ର; ହରି, ଅନିୟମିତ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ହରି। ଶୋଭାମୟ, ଚିରଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ହରିଙ୍କ ରୂପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଗଠିତ। ଆକାଶରେ ଏକ ଦୀପଶିଖା ପରି, କପିଲାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ରହିଛି; ବଜ୍ର କପିଲା ପରି ଚମକୁଛି। ସେ ନାଗକୁ, ଲୋହା ଜିହ୍ବା ଥିବା, ହଜାର ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ—ସେ ହରିଙ୍କ ଶକ୍ତି ବହନ କଲେ। ହେ କପିଲା କେଶ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ପୂଜିଥିଲେ, ଏବେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ପୂଜିତ। ତୁମେ କପିଲା, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି କପିଲା; ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ କପିଲାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସବୁଠାରୁ ଆନନ୍ଦମୟ। ସେ ଦୁଇଟି କପିଲା ଘୋଡ଼ା, ରଥକୁ ଯୋଗାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ବଜ୍ରଧାରୀ, ଆନନ୍ଦିତ, ପୂଜ୍ୟ—ସୋମ ପିତେ ନେଇଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ କପିଲା ପାନୀୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ, କପିଲାମାନେ ସୋମ ଢାଳିଛନ୍ତି। ଆକାଂକ୍ଷା ପାଇଁ, କପିଲାମାନେ ପାନ କରାଯାଇଛି; ଦୃଢ଼ତା ପାଇଁ, କପିଲା ଘୋଡ଼ା ତୀବ୍ର ଶୀଘ୍ରତାରେ ଯୋଗାଯାଇଛି। ଯିଏ କପିଲା ଘୋଡ଼ାରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ସେ ନିଜ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରେ, କପିଲା ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। କପିଲା ଦାଢି, କପିଲା କେଶ, ଲୋହାରେ ଆବୃତ, ସେ ଯିଏ କପିଲାର ସୁରକ୍ଷାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି—ଘୋଡ଼ା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ ସହିତ, ସେ ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ କପିଲାମାନେ ସହିତ ଜୟ କରେ। ଯେପରି ଦୁଇଟି ଚମଚ ଭିନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେପରି ତାଙ୍କର କପିଲା ଅଲଗା; ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ, ଭାଗ କରାଯାଇଛି। ବଳି ପାଇଁ, କପିଲାମାନେ ପାତ୍ରରେ ପରିଷ୍କୃତ ହୋଇ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସୋମ ପିଇଛନ୍ତି। ଉତ୍ସାହଦାୟକର ଗୃହରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ହେମ୍ବା କଲେ, ଦୌଡ଼ କରୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି। ମହାନ, ପୋଷକ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଶକ୍ତିରେ, ଉତ୍ସାହଦାୟକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଜୁଗୁପ୍ତିରେ, ତୁମେ ମହାନତାରେ ପ୍ରଶଂସିତ; ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ ଭାବେ, ଏହି ମୋର ପ୍ରିୟ ସ୍ତୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର। ମହାନ, ପୂଜାରୀ ପାଇଁ ଗୋମାତାର ଉତ୍ସାହଦାୟକ ନିବାସ ପ୍ରକାଶ କର। ଲୋକମାନଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ଯୋଗାଯାଇ, ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଆଣନ୍ତୁ, କପିଲା କେଶ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ରଥକୁ। ଆନନ୍ଦ ଭାବେ ଅର୍ପିତ ମଦରୁ ପିଉ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଦଶ ପୂଜାରୀ ସହିତ ବଳି ଗ୍ରହଣ କର। ପୂର୍ବରୁ ଚାପିଯାଇଥିବା ସୋମମାନେ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଏବଂ ଏହି ଚାପା ମାତ୍ର ତୁମ ପାଇଁ। ମଧୁର ସୋମ ପିଉ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତି ସହିତ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମ ପେଟରେ ଏହା ଢାଳୁନ୍ତୁ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଔଷଧମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ତିନି ଯୁଗ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଶତଶଃ ଓ ସାତଟି ନିବାସ ଘୋଷଣା କରୁଛି। ତୁମର ଶତ ନିବାସ, ମାତାମାନେ, ଏବଂ ହଜାର ରୂପ। ତେଣୁ, ଶତଶକ୍ତି ଥିବା, ଏହି ପୁରୁଷକୁ ରୋଗମୁକ୍ତ କର।