ଏକ ସମୟରେ, ଦୁଇ ଜାତି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ — ନିୟମରେ ଅଟୁଟ, ସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ସଦୃଶ, ପ୍ରଭାତର ପୁଜାରୀ, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ପିତାମ୍ବର ଶ୍ରମଣ, ଘରର ପୁଜାରୀ ଭାବେ ବସିଥିବା ଅଗ୍ନି। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦିଗଦର୍ଶନ ଓ ଧନର ରକ୍ଷାପଥ ଆମେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛୁ। ତାଙ୍କର ଆହ୍ୱାନରେ ଆମେ ତାଙ୍କର ଶାସନ ଚାହୁଁଛୁ। ଯେତେବେଳେ ଉଗ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଜନସମୂହକୁ ସ୍ତୁତିରେ ବିକିରଣ କରିଦେଲେ। ସତ୍ୟର ପଥ ବିଶାଳ, ଆକାଶ ବିସ୍ତୃତ, ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅତି ପ୍ରଚୁର ଏବଂ ମହାନ। ଏହି ପଥକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର, ଭରୁଣ, ଭଗ, ସବିତୃ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀମାନେ ଚିନ୍ତା କରିଛନ୍ତି। ରୁଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ନଦୀମାନେ ବହିଥାନ୍ତି, ବିସ୍ତୃତ ଜଳ ନେଇ, ସେମାନେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଦୂରଗାମୀ ଏକ, ଚାରିପାଖରେ ଚଳି, ବିସ୍ତୃତ ସନ୍ତାନକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ସମସ୍ତ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ରୁଦ୍ର, ମାରୁତ, ସମସ୍ତ ଜନ, ଦିବ୍ୟ ଗୃଧ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ଷକମାନେ — ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ, ଭରୁଣ, ମିତ୍ର, ଆର୍ୟମନ୍, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ, ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ, ସମସ୍ତକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଭୁଜାରେ ଉତ୍ସୁକ ଲୋକମାନେ ଭରସା କରିଛନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବଜ୍ର ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଆସନରେ ଯୋକ୍ତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି; କେହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଧିକ ଭୟ କରେନାହିଁ। ଭୟଙ୍କର ବୃଷଭର ଉଦରରୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଜ୍ର ଦିନକୁ ଦିନ ଗର୍ଜନ କରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପଛେଇ ଦିଏ। ଆଜି, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନୀରୋଧା ରକ୍ଷକ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ତୁତି କର। ଯେଉଁଠାରେ କୃପାଶୀଳ, ସ୍ଵୟଂ ଗୌରବ କରି, ନିଜ ଦଳ ସହିତ, ନିଜ ମହିମାରେ ଆକାଶର ଶାସନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଖ୍ୟାତି ଆଣିଥିଲେ — ବୃହସ୍ପତି, ବୃଷଭ, ସୋମରୁ ଜନ୍ମିତ। ଅଥର୍ୱଣ ପ୍ରଥମେ ବଳି ଦେଇ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ତୋଳନ କଲେ; ଭୃଗୁମାନେ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତାରେ ବିଚାର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ହେବା ଦିନି, ଶସ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର ହେବା ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ନରଶଂସ, ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଯମ, ଅଦିତି, ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ଧନଦାୟକ, ଦକ୍ଷ ଋଭୁ, ଦୁଇ ଜଗତ, ମାରୁତ, ବିଷ୍ଣୁ — ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ଜ୍ଞାନୀ ସର୍ପ, ଦୂରଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ, ଗଭୀର ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ଆମ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାତ, ଦିବ୍ୟ ଗୃହରେ ଚଳି, ଦୁଇ ପୁଜାରୀ, ଶମୀ ଓ ନହୂଷ, ଏହି ଆହ୍ୱାନରେ ଜାଗୃତ ହେଉନ୍ତୁ। ପୂଷଣ ଆମ ଯାତ୍ରାର ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଜଳର ପୁତ୍ର, ଓ ବାୟୁ ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ଧନୀର ପ୍ରାଣକୁ ସ୍ତୁତି କର; ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ସହଜ ଆହ୍ୱାନୀୟ, ଆମ ଡାକ କୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିପତି, ଭୟହୀନ, ସ୍ଵୟଂ ମହିମାଶାଳୀ, ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ। ସମସ୍ତ ଦେବୀ, ଅଦିତି, ଦୋଷହୀନ, ଯୁବା, ଜ୍ଞାନୀ, ଘରର ମାଲିକ ସହିତ। ଏଠାରେ, ପ୍ରାଚୀନ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଜନ୍ମରେ, ପାଥରମାନେ, ବଳିପୂଜା ଦେଖିଥିଲେ। ଏହି ଦକ୍ଷମାନେ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ଆବରୋଧ ଛାଡି ଦେଲେ; ଦାନରେ ଧନୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଟୁଟ ଇଛା ଜଙ୍ଗଲରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ବଡ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ଦୁଇ ସ୍ତ୍ରୀ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସଦୃଶ ଆମର ଆଶ୍ରୟ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ସହିତ ଆମକୁ ଶତ୍ରୁଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ହାନି ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଳିରେ, ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଉପାସନା କରେ; ଯେଉଁଠାରେ ଦୟାଶୀଳ ଚିନ୍ତା ସହିତ, ବିଶ୍ଵ ଖ୍ୟାତି ପାଇଥିବା ଲୋକ ଏହି ଅର୍ପଣ ସହିତ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ସମସ୍ତ ତୀବ୍ର ଦେବତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବମାନେ, ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ବଳିରେ ଗୌରବ ଦିଅନ୍ତି। ଏମିତି ଅମରତ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦିତ ରାଜାମାନେ — ଆର୍ୟମନ୍, ମିତ୍ର, ଭରୁଣ, ପରିଜ୍ମନ୍, ତୀବ୍ର ରୁଦ୍ର, ମାନବମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ମାରୁତ, ପୂଷଣ, ଭଗ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଚୁର ରାତି ଓ ଜଳର ଅଧିପତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରଭାତ, ପ୍ରଚୁର ଗୃହ ସହିତ, ଆମ ସହିତ ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ଗଭୀରରେ ବସିଥିବା ବୁଧ୍ନ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ଅଶ୍ଵିନୀ, ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଅଧିପତି, ମିତ୍ର ଓ ଭରୁଣ, ଶକ୍ତି ସହିତ, ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ; ଯେଉଁଠାରେ ଧନ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ବିପଦକୁ ମାନ ଦେଇ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଶୀଳ ହେଉନ୍ତୁ, ଅଶ୍ଵିନୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ରଥ-ନାୟକ, ଭଗ, ଋଭୁ, ଭଜ, ଋଭୁକ୍ଷଣ, ପରିଜ୍ମନ୍, ସର୍ବଜ୍ଞ। ଋଭୁ, ଋଭୁକ୍ଷଣ, ଦକ୍ଷ ଋଭୁ, ତୁମର ଉତ୍ସାହ ତୁମ ପାଇଁ, ଉତ୍ସୁକ ଅଶ୍ଵମାନେ; ତାଙ୍କର ଗୀତ ଅତିଶୟ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ, ତାଙ୍କର ବଳି ମନୁଷ୍ୟର ନୁହେଁ। ଦେବତା ସବିତା, ଅକ୍ଳାନ ଶକ୍ତି ଦିଅ; ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଦୟାଶୀଳମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଛି। ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ସହିତ, ଏହି ଜନମାନେ ପାଇଁ ଚକ୍ର ଓ ତୀର ବାନ୍ଧନ୍ତୁ। ଏହି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପାଇଁ ବଡ ଖ୍ୟାତି ଦିଅନ୍ତୁ, ପ୍ରଚୁର ଶକ୍ତି ଦେବାର ଧନ, ପ୍ରଚୁର ଧନ ଓ ତୀବ୍ର ଦାନ। ଏହି ସ୍ତୁତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛୁ, ଯଦି ଏହା ଅଳ୍ପ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ; ସଦା ଆମର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କର, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅ, ଦୟାଶୀଳ। ମୋର ଏହି ସ୍ତୁତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପୁତ୍ରମାନେ ସଦୃଶ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି; ଏକତ୍ରିତ, ତ୍ୟାଗ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଭଲ ତିଆରି ହୋଇଛି, ରଥ ସଦୃଶ। ତାଙ୍କର ଧନ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ; ତାଙ୍କର ପୁରୁଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ର ସଦୃଶ, ଫଳବାନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ମୁଁ ଏହି ଘୋଷଣା କରୁଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିସ୍ତୃତ ଭୁଜା, ଦୟାଶୀଳ ଅଧିପତିମାନେ ପାଇଁ; ଯେଉଁଠାରେ ପାଞ୍ଚଶତ ଯୋକ୍ତ, ତାଙ୍କର ପଥ ଗଞ୍ଜିଥାଏ, ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏଠାରେ, ସତରେ ଓ ସାତ ଯୋକ୍ତ ହୋଇଛି; ଏକ ସମୟରେ ସେମାନେ ଚଳିତ, ଏକ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ, ଏକ ସମୟରେ ମାୟାମୟ।