ଚଳନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ଋଗ୍ବେଦର ମହାନ୍ତି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଅବିରତ, ଜୀବନ୍ତ ଗାଥାରେ ଓଡ଼ିଆରେ କଥାହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେଁ। ସମସ୍ତେ ମିଶି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାର ଆହ୍ୱାନ ହେଉଛି, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯାହାଙ୍କ ମହିମା ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ସେ ଜନସମୂହକୁ ଶକ୍ତିରେ ପୂରଣ କରି, ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତାଙ୍କ ମହାନ୍ତ୍ୟକୁ ବିକିରଣ କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଆବୃତ କରନ୍ତି, ରଥିକର ଭଳି ଚକ୍ରକୁ ଘୁଞ୍ଚାନ୍ତି, ଅନ୍ଧକାର ଓ ମାନ୍ଦ୍ୟକୁ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ, ବିଘ୍ନକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ମିଶି ନୂତନ ସ୍ତୁତିରେ ଭୂମି ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର କୁଶଳ କର୍ମୀର ଭଳି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେ କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ଚାହାନ୍ତି। ଏହି ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତାରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରେଁ, ସେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଏକ ଅକ୍ଷର ଭଳି ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ଓ ଶୁଧ୍ଧ, ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଦାହକ। ସୋମ ଦେବତା ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ନଦୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହିମାକୁ ମାପିଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି କୌଣସି ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟଭୂମି, ପାହାଡ଼, ନଦୀ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାକୁ ସୋମ ପହଞ୍ଚିପାରେନି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ ସେ ସବୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଦୃଢ଼ତାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ରକୁ ଅରଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଦୁର୍ଗମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ, ନଦୀମାନେ ଖୋଲିଦେଇଥିଲେ। ସେ ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗି, ନବମ ଘଟକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ନିଜ ଦଳରେ ଗାଁମାନେ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବିଘ୍ନମାନେକୁ କୁହାଡ଼ିରେ ଯୋଡ଼ାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିବା ପରି ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ନିଜ ମିତ୍ରଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଅନ୍ତିନି। ଯେଉଁମାନେ ମିତ୍ର, ଆର୍ୟମାନ୍, ଗାୟକମାନେ ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦଣ୍ଡିତ ହେବେ। ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ପାହାଡ଼, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମାଲିକ, ଘର, ସଭା ଓ ଯଜ୍ଞର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଅପରିମିତ ସ୍ୱାମୀ। ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କୁ, ଦିନ, ମଧ୍ୟଭୂମି, ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତା, ବିକିରଣଶୀଳ ବାୟୁ, ସ୍ୱର୍ଗର ସୀମା, ନଦୀ ଓ ଭୂମିରୁ ତାଙ୍କ ଆଲୋକକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରିଛନ୍ତି। ଉଷାର ଦୂତି ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ରୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛି। ଏହା ସଦା ବିଜୟୀ ହେଉ। ଶତୃମାନେକୁ ପାଥର ଭାଙ୍ଗିବା ପରି ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ତୁମର ଦହନଶୀଳ ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶରୁ ନିକ୍ଷେପ କର। ମାସମାନେ ପରସ୍ପର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଦୁଇଁ ଜଗତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଜଳମାନେ ନୂତନ ଜନ୍ମକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି। ଏଇ ଇନ୍ଦ୍ର, କେବେ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସିବ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ନାଶ କରିବାଯିବ? କେବେ ମିଥ୍ୟା ମିତ୍ର ଶତୃମାନେ ଚରାଗାହର ଗାଁମାନେ ପରି ପୃଥିବୀରେ ଛିଟିଯିବେ? ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ, ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ହାରିଯାଉ। ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଲିପ୍ତ ଅବିଶ୍ୱାସୀମାନେ, ସତ୍ୟ ଆଲୋକ ଧାରଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତୁ। ତୁମ ପାଇଁ ଜନମାନେ ଅନେକ ଅର୍ପଣ ଓ ଋଷିମାନେର ସ୍ତୁତି ଆନନ୍ଦ ଆଣେ। ସେମାନେ ଉତ୍ସୁକ୍ତାରେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆସ। ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଦୟାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ନୂତନ ଦୟା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ତୁମର ସ୍ତୁତି କରି, ତୁମ ସାହାଯ୍ୟର ସମ୍ପଦ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜାଣିପାରନ୍ତୁ। ଆମେ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ ଚାହୁଁ, ସେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୀର। ସେ ଆମ ଡାକକୁ ଶୁଣି, ଶତୃମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ସମ୍ପଦ ଜିତିଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଶୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ପାଦ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଚାରିପଟେ ଆବୃତ କରି, ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳି ଦୂର ଉପରେ ବିସ୍ତାରିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସେଇ ପୁରୁଷ; ଯାହା ଥିଲା, ଯାହା ହେବ। ସେ ଅମୃତତ୍ୱର ଶ୍ୱାମୀ, ଓ ଖାଦ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ବିକାଶ ହୁଏ। ତାଙ୍କର ଏତେ ମହାନ୍ତ୍ୟ, ତଥାପି ପୁରୁଷ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାଙ୍କର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ; ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅମର ରୂପେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି। ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପୁରୁଷ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲେ; ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଏଠି ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଠାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଅଭୋଜ୍ୟ ଦୁଇଁ ରୂପେ। ତାଙ୍କରୁ ବିରାଜ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବିରାଜରୁ ପୁରୁଷ। ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସେ ପୃଥିବୀର ଚାରିପଟେ, ପଛରେ ଓ ସାମ୍ନାରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହବି ଭାବରେ ଧରି ଯଜ୍ଞ କଲେ; ବସନ୍ତ ଘୃତ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇନ୍ଦନ, ଶରତ ହୋମ ହେଲା। ସେହି ଯଜ୍ଞକୁ, ପ୍ରାଚୀନ ସୃଷ୍ଟିର ପୁରୁଷଙ୍କୁ, କୁଶ ଶୟନରେ ଅନୁଲେପନ କଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତା, ସାଧ୍ୟମାନେ, ପୂର୍ବଜ ଋଷିମାନେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପିତ ଯଜ୍ଞରୁ ଘୃତ ଓ ଦାହି ମିଶ୍ରିତ ହୋଇ ଉପଜିଲା। ତାହାରୁ ଆକାଶୀୟ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଗ୍ରାମୀଣ ପଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରୁ ଋକ୍ ଓ ସାମ ଗୀତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଛନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତାହାରୁ ଯଜୁସ୍ ଆସିଲା। ଏହିଠାରୁ ଘୋଡ଼ା, ଦୁଇ ଧାଡ଼ିଆ ପଶୁ, ଗାଁ, ଛାଗ ଓ ମେଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ କେତେ ଅଂଶରେ ବାଣ୍ଟିଲେ? କେଉଁ ଅଂଶ ମୁଁହ, କେଉଁ ଅଂଶ ବାହୁ, ଉରୁ, ପାଦ ହେଲା? ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ମୁଁହ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବାହୁରୁ, ବୈଶ୍ୟ ଉରୁଠାରୁ, ଶୂଦ୍ର ପାଦଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ମନରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରୁ, ମୁଁହରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଶ୍ୱାସରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।