ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମହାସ୍ତୁତି ସହିତ ଦୁଇ ଲୋକର ଅଧିପତି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତିନି ରୂପରେ ଏହି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବିରାଜିଲେ, ସମସ୍ତ ଉଷଧି ଓ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ପାକ କରିଲେ। ଯେତେବେଳେ ପୂଜ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସୂର୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସାଇଲେ, ଚଳନଶୀଳ ଦୁଇ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଟ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାତକୁ, ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଜଳକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ ଓ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ। ଏହିବେଳେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ମନ୍ୟମାନେ ଅମର ଓ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ତାରା ଭଳି ଏହି ଅଗ୍ନି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟର ଦର୍ଶକ ଭାବେ ଚଳିଗଲେ। ଆମେ ଏହି ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ମହାତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛନ୍ତି ଓ ତିନି ଲୋକ ଉପରେ ଅତିତ ଦେବତା ଭାବେ ବିରାଜିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଦୁଇ ଧାରା—ପୂର୍ବଜମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ—ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି। ଏହି ଦୁଇ ଧାରା ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଓ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପିତା ଓ ମାତା ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଅଛି, ସେମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଦୁଇ ମିଳିତ ପଥ ଅଛି, ସେମାନେ ଚଳିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବହନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ମନର ଶକ୍ତିରେ ମୁଣ୍ଡୁ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରେରଣା ବିନା ଦୂତ ଭାବେ ଚଳନ୍ତି। ଉପର ଓ ତଳ ଯେଉଁଠାରେ କଥା ହୁଏ, ସେଠାରେ କିଏ ଯଜ୍ଞକୁ ଜାଣେ? ସଙ୍ଗୀମାନେ ସାଧାରଣ ଆସନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେମାନେ କ୍ରିୟାଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ—ଏହି ଗୁପ୍ତତା କିଏ ଖୋଲିବ? ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରଭାତ, ଓ ଜଳ କେତେ? ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଗୁପ୍ତ ଅଟେ କହୁନାହିଁ; ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଚାହେଁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ—କିଏ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେବେ? ଯେଉଁଠି ପ୍ରଭାତର ମାପ ଅଛି, ତାହାର ଏକାକୃତି ନୁହେଁ, ଶୀଘ୍ରପଙ୍ଖୀ ମାତରିଶ୍ୱାନ ସେଠି ବିରାଜିଥାନ୍ତି; ଏପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯାଏଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତଳ ଯଜ୍ଞମାନ, ଯଜ୍ଞ ଆସନକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି। ଏବେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା। ସେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ମହାତ୍ୱ ଆକାଶ ଓ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ସେ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ଭରିଦେଇଛନ୍ତି, ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ତାଙ୍କର ମହିମା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ବିଶାଳ ଲୋକକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ରଥିର ଚକ୍ର ଭଳି ଲୋକ ଚଳାଉଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭାରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ବିପତ୍ତିକୁ ଦୂର କଲେ। ଆମେ ନୂତନ ସ୍ତୁତିରେ ଯୋଗ ଦେଇ ସ୍ବେଚ୍ଛାରେ ଭୂମି ଓ ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ଗାଇବା। ସେ କଲାକାର ଭଳି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ମିତ୍ରତା ଚାହିଁଛନ୍ତି, କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଆମ ସ୍ତୁତିମାଳା ସମୁଦ୍ର ଗଭୀରରୁ ଉଦ୍ଗାର କରୁଛି। ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଓ ଆକାଶକୁ ଏକାଧିକ ପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଦୃତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ନି ଭଳି। ସୋମ ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ନଦୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହିମା ମାପିଛନ୍ତି। ସୋମ ଯେଉଁଠି ନ ପହଞ୍ଚେ, ସେଠି ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମରୁଭୂମି, ମଧ୍ୟାକାଶ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ କିଛି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ ସେ ସବୁ କିଛି ଶୁଣନ୍ତି, ଦୃଢ଼ତାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି। ସେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ବୃତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ଦୁର୍ଗମ ଦୁର୍ଗକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ନଦୀମାନେ ମୁକ୍ତ କଲେ, ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗି ନବମ ପାତ୍ରକୁ ଖୋଲିଦେଲେ, ନିଜ ଦଳରେ ଗାଈମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତିରେ ବାଧାକୁ କୁହାଡ଼ ଭଳି ଭାଙ୍ଗିଦେଉଛ; ଯେମାନେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ନୀତି ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେମାନେ ଶତ୍ରୁତା କରନ୍ତି, ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମା, ଗାୟକମାନେ ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶର, ପୃଥିବୀର, ଜଳର, ପାହାଡ଼ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର, ଘର, ସଭା, ଓ ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ। ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦିନ, ମଧ୍ୟାକାଶ, ସମୁଦ୍ର ଗଭୀର, ବିକାଶଶୀଳ ବାୟୁ, ଆକାଶ ସୀମା, ନଦୀ, ଭୂମି—ସେଠାରୁ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଭାତର ଦୂତ ଭଳି ତୁମ ଅସ୍ତ୍ର, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଚମକୁଛି; ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ସଦା ତୁମ ପାଇଁ ବିଜୟୀ ହେଉ। ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ପାଥର ଭାଙ୍ଗିବା ଭଳି ଦଳନ୍ତୁ, ତୁମ ଦାହକ ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶରୁ ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତୁ। ମାସଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପରେ ଏକ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଉଦ୍ଭିଦ, ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଦୁଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ଜଳ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନିଏଥିବାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ନାଶକ କେବେ ପଡ଼ିବ? ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଚରାଗାହର ଗାଈ ଭଳି ପୃଥିବୀରେ ଛିଟିଯିବେ? ଯେମାନେ ଆମ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ, ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ହାରିଯାଉ। ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଢାକା ଅନ୍ବିଶ୍ୱାସୀମାନେ, ଆଲୋକର ଅଧିକାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଉ। ତୁମ ପାଇଁ ଜନମାନେ ଅନେକ ଅର୍ପଣ, ପ୍ରଶଂସାର ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଗାୟକଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆସ। ଏପରି ଭାବେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଦୟାର ଅନୁଗ୍ରହରେ ନୂତନ ଭଲପାଇବା ଆମେ ଅନୁଭବ କରିବା। ତୁମ ସ୍ତୁତିରେ ଆମେ ତୁମ ସାହାଯ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି ଜାଣିବା; ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତୁ। ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ଡାକିବା, ସଂଘର୍ଷ ଓ ଶକ୍ତିର ଅନ୍ତିମ ନାୟକ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଯଥାସମୟରେ ଆମ ଡାକକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ଧନ ସାଧନ କରନ୍ତୁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକ ଅତି ଅଶେଷ ମହାପୁରୁଷ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି।