ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ସେଉଁଠାରେ ଅସୁର ଓ ତନ୍ତ୍ରିକମାନେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଦୀପ୍ତିକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସେଇ ତନ୍ତ୍ରିକଙ୍କର ଚର୍ମ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ତୁମ ତୀବ୍ର ଶିଖାରେ ସେମାନେ ଦହିଯାଉ। ଜାତବେଦସ, ସେମାନଙ୍କ ଗଠନକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ମାଂସ ଭକ୍ଷକ ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅଲଗା କରନ୍ତୁ।” ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା, “ଯେଉଁଠି ତୁମେ ସେ ତନ୍ତ୍ରିକକୁ ଦେଖ, ସେଉଁଠି ସେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ଦୂର ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଉଡ଼ୁଥିବା, କିମ୍ବା ଚାଲିଯାଉଥିବା—ତୁମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ସେମାନେକୁ ଆଘାତ କର। ଯଦି ଧରିବାକୁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଜାତବେଦସ, ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନଙ୍କ ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର, ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଶିଖାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦହାଇଦିଅ, ଶେଷ ଅଂଶକୁ ଭକ୍ଷକମାନେ ଖାଉନ୍ତୁ।” ପୁଣି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା, “ଏଠି ଘୋଷଣା କର, ଅଗ୍ନି, କିଏ ତନ୍ତ୍ରିକ, କିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି; ତୁମ ତୀବ୍ର ଶିଖାରେ ସେମାନେକୁ ଧର, ସେମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଲଗା କର। ତୁମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯଜ୍ଞକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶୁଭମନ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଅ, ତୁମ ଆଲୋକରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦହିଯାଉ, ତନ୍ତ୍ରିକମାନେ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଦୂରଦର୍ଶୀ ଅଗ୍ନି।" ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା, “ତୁମେ ଚାରିପାଖରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କର, ସେମାନଙ୍କ ତିନି ଗଠନକୁ ସମ୍ମୁଖରେ କାଟିଦିଅ, ପଛ ଅଂଶକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ତନ୍ତ୍ରିକମାନେ ମୂଳରୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ। ଯେ ତନ୍ତ୍ରିକ ସତ୍ୟକୁ ମିଥ୍ୟାରେ ହତ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କୁ ତିନିଥର ନାଶ କର, ଜାତବେଦସ, ତୁମ ଶିଖାରେ ସେମାନେକୁ ଦହାଇ, ପ୍ରଶଂସକମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କୁ ପତିତ କର।" ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଛି, “ଯେ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ତନ୍ତ୍ରିକକୁ ଦେଖ, ତାଙ୍କ ଖୁର ଓ ଶିଙ୍ଗକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ଆଲୋକ ଓ ଦିବ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ସେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅଜ୍ଞାନୀକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କର। ଏହି ଦିନ ଯେଉଁ ଶାପ ଦିଆଯାଉଛି, ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ମିଶି କିମ୍ବା ତନ୍ତ୍ରିକମାନେ କିଛି କହିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା କୌଣସି କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ମନର ଶର—ଏସବୁ ଦ୍ୱାରା ତନ୍ତ୍ରିକମାନେ ହୃଦୟରେ ଆଘାତ ପାଉନ୍ତୁ।" ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି, “ତୁମ ତାପରେ ତନ୍ତ୍ରିକମାନେ ପଳାଇଯାଉନ୍ତୁ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୂରେଯାଉନ୍ତୁ, ମୂଳହୀନମାନେ ତୁମ ଶିଖାରେ ଦହିଯାଉନ୍ତୁ, ତୁମ ଦୀପ୍ତିରେ ଅତୃପ୍ତମାନେ ଦୂରେଯାଉନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ଦୂରରୁ ଏହି ପାପକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଶାପ ତାଙ୍କୁ ଫେରିଯାଉ, ଚୋର ଶବ୍ଦରେ ଶର ଭଳି ବିଦ୍ଧ ହେଉ, ତନ୍ତ୍ରିକ ସେମାନଙ୍କ ପଥର ସେଷରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ।" ଯେ ଲୋକ ମାନବ ମାଂସ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଗାଈର ମାଂସ ଲଗାଏ, କିମ୍ବା ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଗାଈର ଦୁଧ ଆଣେ, ଅଗ୍ନି, ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ କାଟିଦିଅ। ତନ୍ତ୍ରିକମାନେ ଏକ ବର୍ଷର ଦୁଧ ଖାଇନପାରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁ ଅତୃପ୍ତ ମିଠା ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମ ଶିଖାରେ ଜୀବନ୍ଦାୟିନୀ ଅଂଶରେ ଆଘାତ କର। ତନ୍ତ୍ରିକମାନେ ଗାଈର ବିଷ ପିଉନ୍ତୁ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଅଦିତିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ, ସବିତା ଦେବତା ସେମାନେକୁ ଦୂରେ ପଠାଉନ୍ତୁ, ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଜୟୀ ହେଉନ୍ତୁ।" ଅଗ୍ନି ପ୍ରାଚୀନକାଳରୁ ତନ୍ତ୍ରିକମାନେକୁ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ କରିଥିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ରଣରେ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିନଥିଲେ; ମାଂସ ଭକ୍ଷକ ସହଯୋଗୀମାନେ ଦହିଯାଉନ୍ତୁ, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଅସଫଳ ହେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମକୁ ତଳୁଠାରୁ ଉଠାଇଛ, ପଛରୁ ଓ ସାମ୍ନାରୁ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା କର, ତୁମ ଅଜର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଖାରେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିକୁ ଦହାଇଦିଅ।" “ପଛରୁ, ସାମ୍ନାରୁ, ତଳୁଠାରୁ, ଉପରୁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ରାଜା, ତୁମ ଜ୍ଞାନରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ବନ୍ଧୁ, ତୁମ ବନ୍ଧୁକୁ ଦୁର୍ବଳତାରୁ ରକ୍ଷା କର; ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ମରଣଶୀଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ଅମର।" “ତୁମ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରୁଛୁ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଷି; ଦିନେ ଦିନେ ଆମେ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ନ୍ୟାୟ ଭଙ୍ଗକାରୀଙ୍କ ନାଶକ, ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ।" “ବିଷରେ ନ୍ୟାୟ ଭଙ୍ଗକାରୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କର, ତୁମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଖାରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦହାଇଦିଅ, ତୁମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ରରେ। ଯୁଗଳ ତନ୍ତ୍ରିକମାନେକୁ ତୁମ ତୀବ୍ର ଶିଖାରେ ଦହାଇଦିଅ; ଅଘାତକ୍ଷମ ଋଷି, ମୋର ଚିନ୍ତାରେ ଉତ୍ଥିତ ହେଉ।" “ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମ ଡାକକୁ ଶୁଣ; ରାକ୍ଷସ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ସାହସକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ।" ଏହିପରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅମର ଦୀପ୍ତି ଓ ପ୍ରଭା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲା। ସେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲେ, ଅର୍ପଣ ସ୍ୱୀକାର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଦେବମାନେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିଜ ନୀତିରେ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ। ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚିଥିବା ବିଶ୍ୱକୁ ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକ ଉଦ୍ଭାସିତ କଲା। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତା, ଭୂମି, ଦିଗ, ଜଳ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମିତ୍ର ହେଲେ। ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, “ଅମର ଓ ମହାନ, ତୁମ ଚମକରେ ଭୂମି, ଦିଗ, ଆକାଶ ଓ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛ।" ସେ ପ୍ରଥମ ପୂରୋହିତ ଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଘୃତ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଆ ଦେଶରେ ଦୁନିଆ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା ଅଗ୍ନି ନୀତି ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଅଗ୍ନି ଦିନର ଶେଷରେ ବିଶ୍ୱର ମୁଣ୍ଡ ହେବା ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାତରେ ଉଦୟ ହୁଏ। ଏହି ଦେବମାନେ ଦେଖାଇଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଜଳ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣି ଦୃତ ଚଳନ କରେ। ଅଗ୍ନି ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗର୍ଭରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଦେବମାନେ ପବିତ୍ର ବାଣୀରେ ସମସ୍ତ ହବି ଅର୍ପଣ କଲେ। ଦେବମାନେ ପ୍ରଥମେ ପବିତ୍ର ବାଣୀରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ପାଦନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହବି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।