ଏକ ସମୟର କଥା, ବଧ୍ର୍ୟଶ୍ୱ ନାମକ ଏକ ଭକ୍ତ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ଏମିତି ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ଯେପରିକି ବାପା ତାଙ୍କ ପୁଏକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ବଧ୍ର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ଏଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଉପଚାରକୁ ଅଗ୍ନିଦେବ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଉପାସନାର ଅନୁଗ୍ରହରେ ବଧ୍ର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଭାବେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ବଧ୍ର୍ୟଶ୍ୱ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ଜୟୀ ହେଇଥିଲେ, ସୋମ ଚାପିଥିବା ଯୋଧ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅଭିମୁଖୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ମଦ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜଳାଇଦେଇ, ଅଭିମାନୀଙ୍କୁ ମାରିପକାଇଥିଲେ। ଏହି ବଧ୍ର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ବୃତ୍ର ନିଧନ କରିଥିଲେ, ପୁରୁଣା ସମୟରୁ ପୂଜା ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ। ସେ ଯେ କେହି ହେଉ, ଆମ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆମ ସହିତ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଉ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ମୋର ଏହି ଅର୍ପିତ ଉପଚାରକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ହବିରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର। ବିଶାଳ ପୃଥିବୀରେ, ଶୁଭ ଦିନରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦିଗ୍ବିଜୟୀ ହୋଇ ଦଉ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୂତ ଅଗ୍ନି, ନରାଶଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଘୋଡ଼ା ସହିତ ପ୍ରଥମେ ଆସନ୍ତୁ। ଏହି ଦେବମାନ୍ୟ ମାର୍ଗରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ସବୁଠୁ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ନି ଆହୁତି ନିମନ୍ତେ ଆସନ୍ତୁ। ମଣିଷମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦୂତ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଇ ପୂଜନ୍ତି। ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଓ ଭଲ ଯୁଗାଯୁକ୍ତ ରଥରେ, ଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ହୋତା ଭାବେ ବସନ୍ତୁ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଦୂରଦୂରନ୍ତୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉ, ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଛଡ଼ାଉ। ଶାନ୍ତ ମନରେ, ଶୁଭ କୁଶ ଉପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୂଜ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ଆସିବା ପାଇଁ ଆହ୍ବାନ କର। ସେ ଅଗ୍ନି ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାରକୁ ଛୁଇଁ, ଅଥବା ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉ। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଦିବ୍ୟ ରଥ ଏବଂ ଚାଳକ ରଥ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ପାଉ। ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦକ୍ଷିଣା ଉଷା ଓ ରାତି, ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତୁ। ଦେବମାନେ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ୟ, ଏଠିକୁ ଆସି, ଶୁଭ କୋଳେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବସନ୍ତୁ। ଉଚ୍ଚ ଉଠାଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଏହି ଉପଚାର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଦିତିଙ୍କ କୋଳରେ ପ୍ରିୟ ଅବସ୍ଥାନ। ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଦିଅ। ତିନି ଦେବୀମାନେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ଆମେ ଏହାକୁ ତୁମ ପାଇଁ ମଧୁର କରିଛୁ। ଘୃତ ଉପଚାର ସହିତ, ଦେବୀମାନେ ମଣିଷର ସୁସଜ୍ଜିତ ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ତ୍ୱଷ୍ଟା, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଧାରଣ କଲ, ତୁମେ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଲ। ଦେବମାନ୍ୟ ମାର୍ଗ ଜାଣି, ଧନ ଦାନ କର, ଦାନଶୀଳ ଦେବତା। ବନଦେବ, ତୁମ ମେଖଲା ଧାରଣ କରି, ଦେବମାନେ ଆସିବାକୁ ମାର୍ଗ ଜାଣି ନେଉ। ଦେବତା ଆହୁତିକୁ ମଧୁର କରନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଏହି ନିମନ୍ତ୍ରଣକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ବରୁଣଙ୍କୁ ଆହୁତି ପାଇଁ ଆଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ, ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପୂଜ୍ୟ, ଅମୃତ ଦେବମାନେ, ଶୁଭ କୁଶ ଉପରେ ବସି, ସ୍ୱାହା ଧ୍ୱନିରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ବୃହସ୍ପତି, ପ୍ରଥମ ଥର କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଗଲା, ନାମ ଦିଆଗଲା, ସେଠି ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ୟ ବସ୍ତୁକୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରଖାଗଲା, ପ୍ରେମରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରାଗଲା। ବୁଦ୍ଧିମାନେ ମନରେ ଭାବି, ଶବ୍ଦକୁ ଶୋଧନ କରିଥିଲେ। ଏଠି ମିତ୍ରମାନେ ମିତ୍ରତାର ବନ୍ଧନକୁ ଚିହ୍ନିଥିଲେ, ଶୁଭ ରୂପ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଚୟିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଶବ୍ଦ ମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରି, ସେମାନେ ତାକୁ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଜିଥିଲେ। ତାକୁ ଧାରଣ କରି, ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସପ୍ତ କଣ୍ଠୀ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। କେହି ଦେଖିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଶବ୍ଦକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, କେହି ଶୁଣିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଶବ୍ଦକୁ ଶୁଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଶବ୍ଦ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ସେଉଁଠି ଏକ ଶୁଭ ସଜିଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ପତି ପାଖରେ ଆସିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ମିତ୍ରତାରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେମାନେ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ କେହିକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଗାଈ ମାୟାରେ ଘୁରୁଛି, କିନ୍ତୁ କେହି ଫଳହୀନ ଓ ଫୁଲହୀନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଥାନ୍ତି। ଯେ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଅଂଶ ନାହିଁ। ସେ ଶୁଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସାର ଶୁଣିଥାଏ, ଧର୍ମମାର୍ଗ ଜାଣିନଥିଲେ। ମିତ୍ରମାନେ ଚକ୍ଷୁ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଅସମାନ ହେଉଛନ୍ତି। କେତେକ ନିକଟ ଦେଖାଯାନ୍ତି, କେତେକ ଦୂରରେ ଅଛନ୍ତି। ମିତ୍ରମାନେ ହୃଦୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଜ୍ଞାନରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ୍ତି। ଯେମାନେ ନ ନିକଟ ଆସନ୍ତି, ନ ଦୂରେ ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ସୋମ ତିଆରି କରୁଥିବା ନୁହଁନ୍ତି। ଦୁଷ୍ଟ ଭାବେ ଶବ୍ଦକୁ ଉପସ୍ଥିତ କରି, ଅବିଦ୍ୟାର ଜାଲ ବୁନନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଯେଉଁ ଯଶ ଆସିଛି, ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ମିତ୍ରମାନେ ସଭାରେ ମିତ୍ର ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି ଓ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ଅମୃତ ଲାଭ ସେମାନେ ପାଆନ୍ତି। ତୁମେ ହ୍ର୍ଦୟର ଉନ୍ନତି କରିଛ, ଶକ୍ବରୀ ଛନ୍ଦରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଗାଉଛ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ଜ୍ଞାନ କୁହନ୍ତି, ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ଛନ୍ଦ ମାପ ଦେଉଛ। ଏବେ ଜ୍ଞାନ ସହିତ, ଦେବମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା କୁହିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ପ୍ରଶଂସିତ ସ୍ତୋତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ଯେଉଁଠି ପରେ ଦେଖାଯାଏ। ବୃହସ୍ପତି ଏହାକୁ ଗଢ଼ିଥିଲେ, କୁମ୍ଭକାର ତାଙ୍କ ବାଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା। ଦେବତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ, ଅସତ୍ୟରୁ ସତ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା। ପ୍ରଥମ ଦେବତା ଯୁଗରେ, ଅସତ୍ୟରୁ ସତ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା। ତାପରେ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଓ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ଆକାଶ ଜନ୍ମିଲା। ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀ ଜନ୍ମିଲା, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଜନ୍ମିଲେ। ଅଦିତିରୁ ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମିଲେ, ଦକ୍ଷରୁ ଅଦିତି ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ। ଅଦିତି ଜନ୍ମିଲେ, ଦକ୍ଷ ତୁମର କନ୍ୟା। ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଅମୃତ ଉତ୍ସର ସମ୍ବନ୍ଧୀ।