ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେଠି ପ୍ରଥମେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛି—ସେ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ମାର୍ଗରେ ଚାଲି, ନବୀନ ଭାବେ ଆମକୁ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ, ବୀର ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେଉନ୍ତୁ। ଏହି ପୂଜାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶୁଭ ପଥପ୍ରଦର୍ଶନା ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଭଦ୍ର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ମିତ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଘୃତ ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସେ ଅବିରତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଘୃତରେ, ତାଙ୍କ ଆହାର ଓ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଘୃତ; ଘୃତ ସହିତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ତାଙ୍କ ଘୃତ ଧାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକେ। ମନୁ, ଅନୀକ, ସୁମିତ୍ର ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେହି ପ୍ରଥା ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଚମକ, ଆମ ଗୀତ ଗ୍ରହଣ କର, ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦେ। ଭଦ୍ର୍ୟଶ୍ୱ ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ, ସେ ଅଗ୍ନି ଏହି ହବିକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଆମର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହେଉ, ତୁମ ଦାନକୁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କର। ଭଦ୍ର୍ୟଶ୍ୱ, ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ରକ୍ଷକ ହେଉ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ତୁମକୁ ଜୟ କରିନପାରୁ। ବୀର ପରି ଏଗିଯାଉଥିବା ସୁମିତ୍ରଙ୍କ ନାମ ମୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି। ଅଗ୍ନି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପର୍ବତ ସହ ବହୁ ଧନ ଜିତିଛ, ଦାସ ଓ ଆର୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମର ପ୍ରତିରୋଧ ଭଙ୍ଗ କରିଛ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୀର ପରି ଏଗିଯାଉଥିବା ଅଗ୍ନି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ହଜାର ଗୁଣରେ, ଶତ ନେତା ସହିତ, ଅତି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଚମକେ; ସୁମିତ୍ର ଓ ଦେବପୂଜକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଜାତବେଦସ୍ ଅଗ୍ନି ରହନ୍ତି, ସେଠି ଗାଈ ମଧୁର ଦୁଧ ଦେଉଛି, ଦୁଦୁମା କ୍ରନ୍ଦନରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ଦାନଦାତା ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ସୁମିତ୍ର, ଦେବପୂଜକମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି। ଅମର ଦେବମାନେ, ଜାତବେଦସ୍, ତୁମ ମହିମାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, ଭଦ୍ର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ନାମରେ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କର, ମନୁଷ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଆସନ୍ତି, କାରଣ ତୁମରେ ଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ ତୁମେ ଜିତିଛ। ଏକ ପିତା ଯେପରି ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କୋଳେ ନିଏ, ସେହିପରି ଭଦ୍ର୍ୟଶ୍ୱ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଆହୁତି ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି କୌମାର୍ୟ ଅଗ୍ନି ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ସଦା ଭଦ୍ର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପାଇଁ ଜୟୀ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ସୋମ ଚାପିଥିବା ଲୋକ ସହିତ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ବିରୋଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି, ଶତ୍ରୁକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ, ଅଭିମାନୀଙ୍କୁ ନିମ୍ନସ୍ଥ କରିଥିଲେ। ଏହି ଭଦ୍ର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ଅଗ୍ନି, ବୃତ୍ର ହନ୍ତା, ପ୍ରାଚୀନ ଦିନରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ। ଆମ ସନ୍ତାନ ହେଉ କି ଅନ୍ୟଙ୍କ, ଶତ୍ରୁମାନେ ବିପକ୍ଷରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭଦ୍ର୍ୟଶ୍ୱ, ତୁମେ ଆମ ପକ୍ଷରେ ରୁହ। ଏବେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କର; ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଘୃତରେ ଆନନ୍ଦ ପାଅ। ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଓ ଶୁଭ ଦିନରେ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞା, ଦେବପୂଜନ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ହୋ। ଦେବମାନଙ୍କ ଦୂତ ପ୍ରଥମେ ଆସନ୍ତୁ, ନରାଶଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଅଶ୍ୱ ସହିତ। ସତ୍ୟପଥରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ଦେବମାନେ, ଅତି ଦିବ୍ୟ ଭାବେ, ଆହୁତି ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସର୍ବଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୂତ ଚାହାନ୍ତି, ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱ ଏବଂ ଭଲ ଯୁକ୍ତ ରଥ ସହିତ, ଦେବମାନେକୁ ଏଠାରେ ଆଣି, ହୋତାର ଭୂମିକା ନିଅ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ, ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହେଉ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସୁଗନ୍ଧ ହେଉ। ଦେବ, ଅଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ବିନା, ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଥମ, ଦେବମାନେକୁ ଆହ୍ୱାନ କର। ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କର, କିମ୍ବା ମାପି ମାପି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦ୍ୱାରମାନେ, ତାଙ୍କ ମହିମାରେ, ଦେବ ରଥକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ, ଦକ୍ଷ ଉଷା ଓ ରାତି, ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତୁ; ଦେବମାନେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ, ସମେତି ଆସନ୍ତୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କୋଳରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବସନ୍ତୁ। ଉଚ୍ଚ ଉଠାଯାଇଥିବା ପାଥର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି, ଏହି ଅଦିତିର କୋଳରେ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟ। ପୂଜାରେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ। ତିନୋଟି ଦେବୀ ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ, ଯାହା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆମେ ତାହାକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କରିଛୁ। ଦେବୀମାନେ ଘୃତ ସହିତ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଲ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଧାରଣ କଲ, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଲ। ଦେବମାନଙ୍କ ପଥ ଜାଣି, ଧନ ଦେଉଥିବା, ଦାନଶୀଳ, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ। ବନଦେବତା, ତୁମର ବନ୍ଧନ ସହିତ, ଦେବମାନେକୁ ଏଠାରେ ଆଣ, ପଥ ଜାଣି। ଦେବତା ନୈବେଦ୍ୟକୁ ମଧୁର କରନ୍ତୁ; ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ମୋର ଆହ୍ୱାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଭୋଗ ପାଇଁ ଭରୁଣଙ୍କୁ ଆଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ, ମାରୁତମାନେକୁ ମଧ୍ୟଲୋକରୁ। ସମସ୍ତ ପୂଜ୍ୟ, ଅମର ଦେବମାନେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସି, ସ୍ୱାହା ଧ୍ୱନିରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଏବେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ କରି, ପ୍ରଥମ କଥା ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା, ନାମ ଦିଆଯିଲା। ସେଠାରେ ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାହା ପ୍ରେମରେ ଗୁପ୍ତ ରହିଲା। ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନରେ ଭାବି ଭାଷାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେଠି ବନ୍ଧୁମାନେ ମିତ୍ରତାର ବନ୍ଧନ ଚିହ୍ନିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଭାଷାରେ ଶୁଭ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ରହିଥିଲା। ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଭାଷାର ପଥ ଅନୁସରିଲେ, ସେ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ବହୁଠାରେ ବଣ୍ଟିଲେ, ସାତ ଗାୟକ ତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। କେହି ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାଷା ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ; କେହି ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିପାରିବେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯାହାକୁ ଭାଷା ଦେଖାଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହିତା ପତ୍ନୀ ପରି ଚମକେ।