ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ପ୍ରଶଂସିତ ରାଜା, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଗାୟକ, ନିଜ ସୀମା ଓ ଜଳର ଅବରୋଧକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ। ସେ ଶାଖାଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ କମ୍ପାୟିତ କରେ, ଚକ୍ରର ଧାଡ଼ ଭଳି ତାଳମେଳରେ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ। ଏହି ଦୁଇ ସୀମା ବିତରଣୀ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ନିତ୍ୟ ଦୁହିଯାଉଥିବା ଗାଈ ଓ ଅଶ୍ୱକୁ ଦୁହିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଶ୍ଲୋକରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ଆର୍ୟମାନ୍ ପ୍ରାଚୀନ ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେଇ ବନ୍ଧୁ, ଋଷି, ତୁମର ଚିନ୍ତାକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ନିକଟତମ ନାଭିରେ, ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଗାୟକ ଘୋଷଣା କରେ। ଏହି ନାଭି ଆମର ହେଉ, ସେଠା ଦୂର କିମ୍ବା ନିକଟ, ଆମେ କେବେ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବା। ଏଠା ମୋର ନାଭି, ଏଠା ମୋର ଆସନ, ଏମାନେ ମୋର ଦେବତା, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଅଟୁଟ ଏହି ଆଶିର୍ବାଦ। ଦ୍ୱିଜନ୍ମା, ସତ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମା, ଏହି ନୂତନ ଦୁହାଯାଇଥିବା ଗାଈ ତାହାର ଦୁଧ ଦେଇଛି। ପରେ, ମୃଦୁ, ଚଞ୍ଚଳ, ଚମତ୍କାର ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଶକ୍ତି ଦୁଇ ଦିଗକୁ ଘୁରୁଥିବା, ପ୍ରଶଂସାରେ ଉତ୍ସୁକ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ସିଧା ରେଖା, ଶିଶୁ ଭଳି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ମାଆ ସ୍ଥିର ଓ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ସନ୍ତାନକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ। ତାପରେ, ଗାଈମାନେ କନାୟାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସରଣ କଲେ, କିଛି କୁକୁରର ଭଉଙ୍କାର ପରେ। ହେ ଦାତା, ଅଶ୍ୱ-ହନ୍ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସାରେ ଉନ୍ନତ, ନିଜର ଦାନରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା, ଆମକୁ ଶୁଣ। ଏହିପରି, ଇନ୍ଦ୍ର, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଆମ ପାଇଁ ଅସିମ୍ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଅ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଆମର ବୀରମାନେ ନିରାପଦ ରଉନ୍ତୁ, ହେ ହରିବ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମ ସହିତ ଦୟା କର। ଯେତେବେଳେ ରାଜାମାନେ ଗାଈ ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରନ୍ତି, ସରଣ୍ୟୁ କବି ଜରଣ୍ୟୁ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ। ପ୍ରେରିତ, ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ, ସେ ତାଙ୍କର ହୁଏ, ଓ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ରସର କିମ୍ବା ଅତିକ୍ରମ କରିଯିବ। ଏହି ମହାନ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ଆମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଡାକିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମିଥ୍ୟା ହେଉଥିଲା। ସରଣ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଅଶ୍ୱ, ଏବଂ ତୁମେ ଋଷି, ତୁମେ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ। ଯଦି ଆମେ ତୁମ ସାଖ୍ୟତା ପାଇଁ, ତୁମ ଦଳ ପାଇଁ ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରଶଂସା ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛୁ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ସ୍ୱର ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ଭୂତକାଳର ଦାତା ଓ ସତ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ ପାଇଁ। ସେ, ଗାୟକ, ଦେବତା, ଜଳ, ଓ ଭଲ ବନ୍ଧୁ ସହିତ, ଭକ୍ତି ଓ ଷ୍ଲୋକରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା, ପ୍ରଶଂସା ଓ ଶବ୍ଦରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଏବେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଗାଈର ଦୁଧ ପାଖକୁ ଆସୁଛି। ହେ ଦେବତାମାନେ, ଏକତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ, ଆମ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅ; ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ପୁରସ୍କାର ଦିଅ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚଳିଥିବା, ଦୃଢ଼ ଓ ଅବିଫଳ। ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅର୍ପଣ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଖ୍ୟତା ଓ ଅମରତ୍ୱ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଛନ୍ତି, ଆଙ୍ଗିରସମାନେ ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ; ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ମଣିଷ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର। ସେଇ ପିତୃମାନେ, ସତ୍ୟ ସହିତ, ବର୍ଷ ପରିବ୍ରମଣରେ ଗାଈମାନଙ୍କ ଅବରୋଧ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ, ଆଙ୍ଗିରସମାନେ ତୁମକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଦୟ କରିଥିଲେ, ମାଆ ଭୂମି ଓ ଆକାଶକୁ ପ୍ରସାର କରିଥିଲେ, ଆଙ୍ଗିରସମାନେ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଠି ଘରେ ମଧୁର ଶବ୍ଦ କହାଯାଉଛି, ହେ ଦେବପୁତ୍ରମାନେ, ହେ ଋଷିମାନେ, ଏହା ଶୁଣ; ଆଙ୍ଗିରସମାନେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦିଅନ୍ତୁ। ନାନା ରୂପର ଋଷିମାନେ, ଗଭୀର ଭୟରେ, ଅଗ୍ନି ଚାରିପାଖରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ନାନା ରୂପରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଆକାଶ ଚାରିପାଖରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ନବ-ଗାଈ ଓ ଦଶ-ଗାଈ ଆଙ୍ଗିରସମାନେ, ସବୁଠୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ସେମାନେ ପୁରସ୍କାର ଭରିତ ଝୁଣ୍ଡ ଓ ଅଶ୍ୱିନମାନେ ପଠାଇଥିଲେ। ଅଷ୍ଟ କାନ୍ତିମାନେ, ହଜାର ଦେଇ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ଏହି ମନୁ ଜନ୍ମ ନେଉ, ଶିଶୁ ଭଳି ଉଠିଯାଉ, ଯିଏ ଏକଥରେ ହଜାର ଓ ଶତ ଘୋଡ଼ା ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। କେହି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେନି, ଆକାଶର ଜ୍ୟୋତି ଭଳି; ସାବର୍ଣ୍ଣ୍ୟର ଅର୍ପଣ ନଦୀ ପରି ପ୍ରସାରିତ। ସେଇ ସେବକମାନେ, ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଗୋରକ୍ଷାରେ, ଆମକୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଛନ୍ତି; ତୁର୍ବଶା ଓ ଯଦୁ ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ଯିଏ ହଜାର ଦେଉଛି, ସେ ନେତା କେବେ କ୍ଷତି ନ ପାଉନ୍ତୁ; ମନୁଙ୍କ ଅର୍ପଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁ; ସାବର୍ଣ୍ଣ୍ୟର ଦେବମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ଆମେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଭାବେ ପୁରସ୍କାର ଅର୍ଜନ କରିଛୁ। ଯେଉଁମାନେ ଦୂରରୁ ପ୍ରାଚୀନ, ମନୁ ପ୍ରିୟ, ଭିବସ୍ୱତଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯୟାତି ଓ ନହୁଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁର୍ଚ୍ଚାରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମ ପକ୍ଷରେ କଥା କହନ୍ତୁ। ତୁମର ସମସ୍ତ ନାମ ପୂଜ୍ୟ, ତୁମର ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଶଂସନୀୟ; ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ଅଦିତି, ଜଳ, ଭୂମିରୁ ଜନ୍ମିଛ, ଆମ ଡାକ ଶୁଣ। ଯାହାଠାରୁ ମାଆ ମଧୁର ଦୁଧ ବର୍ଷାଇଥାଏ, ପୋଷକ ରସ, ଆକାଶ, ଅଦିତି ଓ କୁଶାସନ; ସେଇ ଅଦିତ୍ୟମାନେ, ଷ୍ଲୋକରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତୁ। ମାନବ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଅଚଳ, ପୂଜ୍ୟ, ମହାନ ଦେବମାନେ ଅମରତ୍ୱ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଛନ୍ତି; ଆଲୋକରେ ଚଢ଼ି, କପଟ ହୀନ, ପାପ ହୀନ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବସନ୍ତି। ସେଇ ସୁସ୍ଥିତ, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଆସି, ଅପରାଜିତ ଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିଜ ନିବାସ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ପୂଜା ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ଡାକୁଛି, ମହାନ ଅଦିତ୍ୟମାନେ, ଅଦିତି, ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। କିଏ ତୁମେ ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅଥିବା ଷ୍ଲୋକ ପ୍ରଶଂସା କରିପାରିବ? କିଏ ତୁମର ଯଜ୍ଞକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କରିପାରିବ? ତୁମେ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଅତିକ୍ରମ କରି ମଙ୍ଗଳକୁ ନେଉ। ଯେଉଁମାନେ ପାଇଁ ମନୁ, ଅଗ୍ନି ଓ ମନସ୍ ସହିତ ପ୍ରଥମେ ସପ୍ତ ଋତ୍ୱିଜ ସହ ପୂଜା କରିଥିଲେ—ହେ ଅଦିତ୍ୟମାନେ, ଆମକୁ ଭୟ ହୀନ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ; ଆମର ପଥ ସୁବିଧାଜନକ କରି ମଙ୍ଗଳକୁ ନେଉ।