ଏହି କଥାରେ ଅମେ ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମହିମା, ତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଦେବତାମୟ ଲୀଳାକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ । ଅମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ତିନି ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଜାଣିଛୁ, ତାଙ୍କର ତିନିଟି ବିସ୍ତୃତ ନିବାସକୁ ଜାଣିଛୁ । ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାମ ଲୁକାଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ତାଙ୍କର ଉତ୍ସ ଓ ଉଦ୍ଭବକୁ ଅମେ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ । ସାଗରରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଛନ୍ତି, ଜଳରେ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଛନ୍ତି, ଆକାଶରେ ଅଗ୍ନି ଦୁଧର ଉପମାରେ ଅଛନ୍ତି । ତୃତୀୟ ଲୋକରେ ସେ ଉପସ୍ଥିତ, ଜଳର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ମହାନ ଗର୍ଜନା କଲେ, ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ହେଲା, ଭୂମି ଉତ୍ସାହିତ ହେଲା, ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଶୋଭା ପାଇଲେ । ସେ ହଠାତ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ପୃଥିବୀ ଲୋକକୁ ଅନ୍ତର୍ବାହ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଭରିଦେଲେ । ସେ ଦାନଶୀଳ, ଧନର ଆଧାର, ଚିନ୍ତାର ପୂରଣକର୍ତ୍ତା, ସୋମର ରକ୍ଷକ । ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଜଳର ରାଜା, ପ୍ରଭାତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଚମକିଉଠନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଙ୍କର ଚିହ୍ନ, ସଂସାରର ଗର୍ଭ; ଜନ୍ମ ନେଇ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରିଦେଲେ । ପାଞ୍ଚ ଜନମାନେ ଉପାସନା କଲେ, ସେ ପଥ ପାଇଁ ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗିଦେଲେ । ଶୁଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅଗ୍ନି, ମରଣଶୀଳ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଧୂଁଆଁ ଲାଲ ଆଭାରେ ଉଠେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଖା ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରେ । ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଭାରେ ଚମକି, ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି; ସେ ଅପରିହାର୍ୟ, ପ୍ରଭାମୟ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଜୀବନରେ ଅମୃତ ହୋଇ ଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା । ଆଜି ଯେଉଁ ଭଲ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋମ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଉଛି, ହେ ଦେବତା ଅଗ୍ନି, ଘୃତପୂର୍ଣ୍ଣ ପିଠା, ତାହା ଧନୀକୁ ପ୍ରଦାନ କର, ଦେବମନ୍ୟ, ଆନନ୍ଦ ଆଣ । ଏହି ଧନକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ବଣ୍ଟନ କର, ହେ ଅଗ୍ନି; ଷ୍ଟୁତିରେ ଯାହା ପ୍ରଶଂସିତ, ତାହା ବଣ୍ଟନ କର । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ପ୍ରିୟ ଯେ, ସେ ଜନ୍ମ ଓ ସୃଷ୍ଟି କ୍ରିୟାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ଆଶାକୁ ତୁମରେ ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି; ଧନ ଆଶା କରି, ଉସିଜମାନେ ଗୋଧନ ଭଣ୍ଡାର ଖୋଲିଦେଇଛନ୍ତି । ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୟାଳୁ, ସାର୍ବଜନୀନ ଅଗ୍ନି, ଋଷିମାନେ, ସୋମର ରକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ଦୃଢ଼ ରୁହନ୍ତୁ । ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି, ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଡାକିବା—ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନି, ମହାନ ହୋତାର, ଜନ୍ମ ନେଇ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଳର କୋଳରେ ବସିଛନ୍ତି । ଯିଏ ସ୍ଥିର ଓ ବିନ୍ୟାସିତ, ତାଙ୍କୁ ତୁମର ଶକ୍ତି ଯାଉଛି, ସେ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ଶରୀରର ରକ୍ଷକ । ଜଳର ଆସନରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜି, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କଲେ; ବୃହସ୍ପତିମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଲୁଚିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିପାଇଲେ । ତୃତିୟ, ଖୋଜି, ଏହି ପ୍ରଚୁର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅଗ୍ନିକୁ ଗାୟର ମୁଣ୍ଡରେ ପାଇଲେ; ସେ ଘରେ ଧନ ଆଣନ୍ତି, ଚମକୁଥିବା ଲୋକର ନାଭି, ଯୁବକ ଭାବେ । ଉସିଜମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ମଧୁର ହୋତାର, ଯଜ୍ଞର ନେତା, କ୍ରିୟାର ଦିଗଦର୍ଶକ ତିଆରି କଲେ; ସେ ଲୋକର ଆନନ୍ଦ, ଶୁଦ୍ଧ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆହୁତି ଧାରଣକର୍ତ୍ତା । ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚମକୁଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ, ଅବିକଳ, ପୁରାତନ ସ୍ଥାପକ ଅଗ୍ନିକୁ ସେମାନେ ଆଗକୁ ନେଇଲେ; ସେ ଅରଣ୍ୟର ଗର୍ଭ, ଚିନ୍ତାଧାରା, ଧୂସର ଦାଢ଼ି, ପ୍ରଶଂସାର ଗାୟକ । ତୃତିୟ ଘରେ ବସି, ଉପରିବେଷ୍ଟିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଗର୍ଭରେ ବସିଥିଲେ; ସେଠାରୁ ଗୃହସ୍ୱାମୀ ନିୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ । ଅଗ୍ନିର ଅବିଫଳ, ଗୃହପାଳକ, ଚମକୁଥିବା ଶିଖା ଦହୁଛି; ସେ ଧଳାଦାନ୍ତ, ଗର୍ଜନା, ଧ୍ୱନିମୟ, ଅରଣ୍ୟଦାହକ, ପବନ ଓ ସୋମ ଭଳି । ତାଙ୍କର ଜିହ୍ୱା ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ମନେ ଭୂମିର ପଥ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ଆୟୁଷ୍ମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ହୋତାର ଭାବେ ବସାଇଛନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ଯାହାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଜଳ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବୃହସ୍ପତି ଶକ୍ତିରେ, ମାତରିଶ୍ୱାନ ପ୍ରଥମେ ଯାହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଦେବତାମାନେ ମନୁ ପାଇଁ ଯାହାକୁ ଆରାଧ୍ୟ ଭାବେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି । ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ଆହୁତି ଧାରଣକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ତୁମକୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆରାଧ୍ୟ; ହେ ଅଗ୍ନି, ଷ୍ଟୁତିକାରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଦେବମୟ, ପ୍ରାଚୀନ ଉପହାର ଦିଅ । ଏବେ ଅମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଛୁ । ଅମେ ତୁମର ଡାହାଣ ହାତକୁ ଧରିଛୁ, ଧନ ଆଶା କରି, ଧନର ସ୍ୱାମୀ, ଧନ୍ୟତାର ଅଧିପତି । ଅମେ ଜାଣିଛୁ ତୁମେ ପଶୁର ରକ୍ଷକ; ମାହାବଳୀ, ଅମକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଦିଅ । ତୁମର ଶସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତୃତ୍ୱ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ସାଗର ଧନର ଆଧାର; ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର—ଅମକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଦିଅ । ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରାର୍ଥନା, ଦିବ୍ୟ, ବିଶାଳ, ଗଭୀର, ମଜବୁତ ଆଧାର; ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶତ୍ରୁଦଳନ—ଅମକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଦିଅ । ଝଣ୍ଡା, ବୀର, ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧନ ଜିତିବା, ଚମକୁଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଶଳୀ; ଶତ୍ରୁ ଘାତକ, ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗକାରୀ, ଏହି ସତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର—ଅମକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଦିଅ । ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ବୀର, ହଜାର, ଶତ, ଜୟୀ ସେନା, ବୀରତା, ଆଲୋକ ଜିତିବା—ଅମକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଦିଅ । ସପ୍ତମୁଖୀ, ପ୍ରେରିତ, ଜ୍ଞାନୀ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଯାଉଛି; ସେ ଅଙ୍ଗିରା, ଭକ୍ତିରେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ—ଅମକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଦିଅ । ଗାୟକମାନେ ମୋର ଷ୍ଟୁତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତ ଭାବେ ଯାଉଛି; ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ମନସା କଥିତ—ଅମକୁ, ମହାନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଦିଅ । ଯାହା ମୁଁ ଚାହେଁ, ତୁମେ ଦିଅ, ଓ ଇନ୍ଦ୍ର—ବିଶାଳ, ଅପରିମିତ ଗୃହ; ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସନ୍ତୁ—ଅମକୁ, ମହାନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଦିଅ । ମୁଁ ପୁରାତନ ଧନର ଅଧିପତି, ସଦା ଧନ ଜିତେ; ଲୋକେ ପିତା ଭାବେ ମୋତେ ଡାକନ୍ତି; ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ।