ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଦିନ୍ଦିଆ ଆଶା ଓ ଭକ୍ତିର ସ୍ବରେ। ଦେବତା ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ହସ୍ତୀ ଦାନ କରୁଥିବା, ଦୟାଳୁ, ଆଶାର ଦେବତା। ଆମ ହୃଦୟରେ ଆଶା ଲାଗିଛି, ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ଆର୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦମ୍ପତି ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଆମେ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ଏହି ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଓ ଧନ ଦେଇ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ଘରକୁ ଆନିଦେଉ। ସେମାନେ ଆମର ଜୀବନ ପଥକୁ ସୁବିଧାଜନକ କରନ୍ତି, ଦୃଢ଼ ସ୍ଥାନ ଦେଉ, ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ଆଜି କେଉଁ ଦେଶରେ, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି? କେଉଁ ଘରକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଛି, କେଉଁ ପୂଜାରୀ କିମ୍ବା ଯଜ୍ମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଛନ୍ତି? ପ୍ରଭାତରେ ଆମେ ଏହି ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥାଉ, ସେମାନଙ୍କ ତିନିଚକା ରଥ ଶୀଘ୍ର ଚଳିଥାଏ, ସଭାରେ ଚକ୍ରବାତ କରେ, ସୁନ୍ଦର ସ୍ତୁତିରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ନାସତ୍ୟା ଦୁଃସ୍ଥ ରଥକୁ ଯୋକ୍ତ କରି ମଦୁଧାରା ନେଇ ଉପାସକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାନ୍ତି, ଯଜ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି। ପୂଜାରୀ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା, ଯେଉଁମାନେ ମଧୁ ଦେଇଥାଉ, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରନ୍ତି। ଏହି ଦେବତାମାନେ ମଧୁପାନ କରିବା ପାଇଁ ଆସନ୍ତି। ଏହି ପରେ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ନରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ତୁତି ଦେଇଥାଉ, କଳାକାର ଭଳି ଉପଯୁକ୍ତ ଗୀତ ତିଆରି କରନ୍ତି। ପ୍ରଭାତରେ ଉପାସକ ଗାୟକ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା ଦେଇଥାଉ, ସୋମାର୍ଥ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଗାୟକ ଗାଉଥିବା ସମୟରେ ଧନ ଦେବା ଗାଉଥାଉ, ମିଳିତ ମୂଢ଼ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦେବତା ଭଳି ଉପସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ପ୍ରସ୍ତୁତି ଗାଉଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଲୋକେ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ଏକତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସଂଗୀ ଭାବେ ଚାହାନ୍ତି, ସୋମା ନ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାଥୀ ଭାବେ ଚାହାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମା ଦେଇଥାଉ, ସେମାନେ ଅପାର ଧନ ପାଇଥାନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀକୁ ପ୍ରଭାତରେ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଭୃତ୍ରକୁ ହତ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶାର ଦେବତା ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆଶା ଦେଇଥାଉ, ଦୂରରୁ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଗୌରବ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନମନ କରେ। ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂରେ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି, ଦାନବାହୁଳ ଶକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ବର୍ଲି ଓ ଗୋ ଦେବା ପାଇଁ ଉପାସନା କରାଯାଉଛି। ଗାୟକ ଜିତିବା ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦେବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପାସନା କରାଯାଉଛି। ସୋମାର୍ଥ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଖକୁ ଆସିଛି, ମଘବନ ଏହି ଦାନରେ କ୍ଷମା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଧନ ଦେଇଥାଉ, ଯେଉଁମାନେ ସୋମା ଚାପିଥାଉ ସେମାନଙ୍କୁ ଅପାର ଧନ ଦେଇଥାଉ। ଶୀଘ୍ର ଓ ଚମକୁଥିବା ଦେବୀ ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ଧାନ କରନ୍ତି, ଦେବତା ଚାହିଲେ ଧନ ଦେବାରେ କଞ୍ଚିତ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ବର୍ଲି, ଗୋ, ଓ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଦୂର ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଉପାସନା କରାଯାଉଛି, ନେତାମାନେ ସହିତ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ ଜିତିବା ପାଇଁ ଆଶା କରାଯାଉଛି। ବୃହସ୍ପତି ପଛରୁ, ଉପରୁ, ତଳରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ସାମ୍ନାରେ ଓ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସାଥୀ ଭାବେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଗତି ଦେବାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାମଣି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରେ, ଆଲୋକ ଜାଣି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ଲୋକେ ନିଜ ନାୟକ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି, ମଘବନ ଯୁବକ ଭଳି ସାହାଯ୍ୟ ଦେବାକୁ ଆସନ୍ତି। ମୋ ମନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏନି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଆଶା ଦେଇଥାଉ, ରାଜା ଭଳି ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶରେ ବସିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ସୋମା ତାଙ୍କ ପାନ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ଧନର ନାୟକ, ଭୃକ୍ଷ ନିରାମୟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସପ୍ତ ନଦୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥାଉ, ବଳିଶାଳୀ ବୃଷ ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ପକ୍ଷୀମାନେ ଗଛରେ ବସିଥିବା ଭଳି, ଚାପିପାଥର ଇନ୍ଦ୍ର ପାଖକୁ ଆସିଥାଉ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୀପ୍ତି ଦେଉଥାଉ, ନୂତନ ଦିନ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଜାଣନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର ଦେବତା ଦେବମାନେ ପାଇଁ କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଖୋଜିଥାଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜିତିଥାଉ, ତାଙ୍କର ଶୂରତା ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ମଘବନ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିତରଣ କରିଥାଉ, ବୃଷ ଗୋମାନେ ଜନମାନେ ପାଇଁ ଡାକିଥାଉ, ଶକ୍ର ଯଜ୍ନରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥାଉ, ସୋମା ଦେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବକୁ ନିବାରଣ କରନ୍ତି। ନଦୀମାନେ ନଦୀ ପାଇଁ ବହିଥାଉ, ଚାପିପାଥର ଇନ୍ଦ୍ର ପାଖକୁ ଝରଣା ଭଳି ଆସିଥାଉ, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ମହିମା ବଢ଼ାନ୍ତି, ଦେବୀ ବୃଷ୍ଟିରେ ବର୍ଲି ବଢ଼ିଥାଉ। ବୃଷ ଚଣ୍ଡ ହୋଇ ଆକାଶ ମାନେ ଦୂର ଦୂର ଚଳିଥାଉ, ଆର୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ତିଆରି କରନ୍ତି, ମଘବନ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ସୋମା ଦେଇଥିବା ଯଜ୍ମାନକୁ ଆଲୋକ ଦେଉ। କୁହାଡ଼ ଆଲୋକରେ ଚମକୁ, ସତ୍ୟ ଗୋ ପୂର୍ବ ଭଳି ଧନ ଦେଉ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁ, ସୁଭ ଦେବତା ସୁନା ଭଳି ଚମକୁ। ବର୍ଲି, ଗୋ, ଓ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଦୂର ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଉପାସନା କରାଯାଉଛି, ନେତାମାନେ ସହିତ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ ଜିତିବା ପାଇଁ ଆଶା କରାଯାଉଛି। ବୃହସ୍ପତି ପଛରୁ, ଉପରୁ, ତଳରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ସାମ୍ନାରେ ଓ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସାଥୀ ଭାବେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଗତି ଦେବାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ଶକ୍ତିର ନାୟକ, ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି, ନିଜ ନିୟମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଜିତିଥାଉ। ତାଙ୍କର ରଥ ଭଲ ତିଆରି, ଘୋଡ଼ା ଭଲ ଯୋକ୍ତ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ତଡ଼ିତ୍ ଚମକୁ, ରାଜା ଭଳି ଭଲ ପଥରେ ଆସନ୍ତି, ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଥାଉ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାକୁ ଆଣିଥାଉ, ତଡ଼ିତ୍-ଧାରୀ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷ ତାଙ୍କ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆସିଥାଉ, ଆମ ସହିତ ଯଜ୍ନରେ ଅଂଶୀ ହେଉ।