ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭାତରେ, ଦେବତା ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧନ କରାଯାଉଛି—"ହେ ଅଶ୍ୱିନ୍, ତୁମର ପ୍ରଭାତ କେଉଁଠି? ତୁମର ନିବାସ କେଉଁଠି? କେଉଁଠି ତୁମେ ତୁମର ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଅ? କିଏ ତୁମକୁ, ବିଧବା ଭଉଣୀ ଭଳି ବା କୁମାରୀ ଯୁବକଙ୍କୁ ଡାକିବା ପରି, ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରେ?" ଏହି ଭାବରେ ଲୋକେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଗୃହେ ଗୃହେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଏକ ବୃଦ୍ଧା ନାରୀ ଭଳି ତାଙ୍କର ଅଗ୍ରଗତି ଦେଖାଯାଏ। କିଏ ତାଙ୍କ ଅତିଥି ହୁଏ, କିଏ ତାଙ୍କ ପାନରେ ଅର୍ପଣ କରେ—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ। ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଭାତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଧାନ ଭଳି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣା ବହନ କରନ୍ତି। ରାଜପୁତ୍ରୀ ଘୋଷା, ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଡାକିଥିଲେ, 'ହେ ଦେବତା, ଦିନରେ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅ, ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ, ନିପୁଣ ଯୋଧାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।' ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କ ଚାରିପଟେ ଚକ୍ରାକାର ଚାଳନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମଧୁମୟ ଦାନ ନାରୀ ଶୃଙ୍ଗାର ଭଳି ଲୋକମାନେ ଚାହାନ୍ତି। ଏହି ଦେବତା ଭୁଜ୍ୟୁ, ବଶ, ଶିଞ୍ଜାରା ଓ ଉଶନାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଘୋଡ଼ା ସାଂଘିକତାରେ ବନ୍ଧା, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦୟା ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। କୃଶ, ଶୟୁ, ବିଧନ୍ତ, ବିଧବା, ଏବଂ ଗାଈକୁ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସାତ ମୁଖ ଥିବା ଗୋଶାଳାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲି ଦେଇଥିଲେ। ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏକ କନ୍ୟା, ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଖସିଲା, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଉଦ୍ଭିଦ ବଢ଼ିଲା। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନଦୀମାନେ ଖାଲି ଭଳି ବହିଲେ, ଦିନ ତାଙ୍କର ପତନ ଭଳି ହେଲା। ଲୋକେ ଜୀବନ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କାନ୍ଦନ୍ତି, ତିନି ଯଜ୍ଞରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ମହିଳାମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେହରେ ଯୁବକ ନାରୀ ଗର୍ଭରେ ବସିଛି କି ନାହିଁ, ଏହା ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ। ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା—'ମୁଁ ଏହି ପ୍ରିୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ଆଶା ରହିଛି।' ଦୟା ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଛି, ଆଶା ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ତିନି ଆର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି, ଆମେ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା—'ସୁପୁତ୍ର ସମ୍ପଦ ଆଣିଦିଅ, ମାନବ ଗୃହକୁ ପ୍ରଶଂସା ଦିଅ, ଦୁଃସ୍ଥିତି ଦୂର କର।' ଏହି ଦିନେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ କେଉଁ ଦେଶରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି? କିଏ ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛି? କିଏ ଯଜ୍ଞ ଦେଉଛି? ସେମାନଙ୍କର ତିନିଚକ୍ରୀ ରଥ ପ୍ରଭାତେ ପ୍ରାର୍ଥିତ, ସୁନ୍ଦର ସ୍ତୁତି ସହିତ ଦୌଡ଼େ। ନାସତ୍ୟ ଦେବତା ମଧୁ ଭରା ରଥ ଯୋଡ଼ି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାଆନ୍ତି, ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୋହିତ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଅର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି, ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ମଧୁମୟ ପାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି। ଏଠି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—ଏକ କୁଶଳ କର୍ମକାର ଭଳି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସ୍ତୁତି ତିଆରି କର। ବିଦ୍ୱାନ୍ ମଣିଷ ସୁନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମାର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ଗାଈ ଦୁହି, ସ୍ନେହିତକୁ ଜାଗ୍ରତ କର, ବୃଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କର। ଧନରେ ପୁର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଭଳି ନାୟକକୁ ଦାନ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କର। ଏଠି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା—'ଏହି ପୂଜା ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଆଣିଦିଅ।' ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି। ଯିଏ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମା ଅର୍ପଣ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଅପାର ସମ୍ପଦ ଦିଅନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା ଦିଆଯାଏ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଶୂରତା ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶତ୍ରୁ ଦୂର କର, ଧାନ, ଗୋଧନ ଦିଅ, ଜୟପ୍ରଦ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ସମ୍ପ୍ରଦାନ ସୋମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆସୁଛି, ମଘବାନ ଅପାର ଧନ ଦିଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସଫଳତା ମିଳେ। ଆମେ ନେତାଙ୍କ ସହିତ ଆଗୁଆ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ବୃହସ୍ପତି ପଛ, ଉପର, ତଳୁରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସାମ୍ନା ଓ ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଚିନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପର୍କରେ ଲୋକେ ସ୍ନେହ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଧନର ନାୟକ, ଭୋକ ଦୂର କରନ୍ତି, ସପ୍ତ ନଦୀ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ ହୁଅନ୍ତି। ପେଷଣ ପାତ୍ର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ଵଳ। ମଘବାନ ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରିଛନ୍ତି। ପେଷଣ ପାତ୍ର ନଦୀର ଧାରା ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆସେ। ଉତ୍ସାହିତ ବୃଷଭ ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନେ ଧାଉଛନ୍ତି, ଆର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ଜନନୀମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇଛନ୍ତି। ସତ୍ୟ ଗାଈ ପୁନଃ ଅଧିକ ଦୁଧ ଦିଅ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଅଭିଭାସ୍ଵର ହୁଅନ୍ତୁ। ଏଉଁପରି ଆମେ ନେତାଙ୍କ ସହିତ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ନିୟମରେ ପ୍ରଶଂସାର୍ହ, ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରି, ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ଆସନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ବଢ଼ୁ।