ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭାତରେ, ଜନମାନେ ଆଶ୍ବିନ୍ ଦେଉତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—“ହେ ଆଶ୍ବିନ୍, ଆମ ପିତାମାନେ ଯେପରି ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ଆମ ବୁଦ୍ଧି ଅଜ୍ଞାନରେ ନ ଥାଉ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶାପ ଆମୁକୁ ଛୁଇଁ ନ ପାଉ। ଆଶ୍ବିନ୍ ଦେଉତା ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସି, ଶୁନ୍ଧ୍ୟୁଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ, ପୁରୁମିତ୍ରଙ୍କ ଜନନୀକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ବଧ୍ରିମତୀଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ସଉଠିଲେ, ପୁରନ୍ଧିଙ୍କୁ ସହଜ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧ ଋଷିଙ୍କ ଯୌବନ ପୁନଃ ଦେଇଥିଲେ, ଖେଳାଙ୍କୁ ପୁଣି ଯୁବା କରିଥିଲେ, ବନ୍ଦନାଙ୍କୁ ନଦୀ ପାର କରିଥିଲେ, ବିଶ୍ପଳାଙ୍କୁ ଦୌଢ଼ ପାଇଁ ବଳିଷ୍ଠ କରିଥିଲେ। ଆଶ୍ବିନ୍ ଦେଉତା ରେଭାଙ୍କୁ ଗୁହାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ରିଭୁମାନେ ଏବଂ ତିନି ଜଣ ତାପିତଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ, ସାତ ଭଦ୍ରିଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ। ପେଦୁଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ନବଗୁଣିଆ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଶତାଧିକ ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରିଥିଲେ, ଶତୃ ଦୂର କରୁଥିବା ଦ୍ରୁତ ମିତ୍ର ଦେଇଥିଲେ, ଭାଗାଙ୍କ ପରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚାହୁଁଥିବା ଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆଶ୍ବିନ୍ ଦେଉତା ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଆଗେ ନେଇଯାନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ କୌଣସି ରାଜା, କୌଣସି ଅପଶକୁନ, ଭୟ କିମ୍ବା ଅନିଷ୍ଟ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ। ରିଭୁମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଯେଉଁ ରଥ, ତାହା ଚିନ୍ତା ଠାରୁ ଦ୍ରୁତ ଆସନ୍ତୁ, ଏହା ଯୋଗୁ ଆକାଶକୁମାରୀ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, ଦୁଇଟି ଦିନ ଆଲୋକମୟ ହୁଏ। ସେହି ଜୟପଥରେ ଆଶ୍ବିନ୍ ଦେଉତା ପାହାଡ଼ ଚେରିଯାନ୍ତି, ଶୟାନ ମଣିଷ ପାଇଁ ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଉଛି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନରସିଂହର ମୁଖରୁ ଅପହୃତକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଆମେ ଆଶ୍ବିନ୍ ଦେଉତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାର ଗୀତ ରଚିଛୁ, ଭୃଗୁମାନେ ଯେପରି ରଥ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଏହି ଷ୍ଟ୍ରୀକୁ ଯୁବକଙ୍କୁ ଯୋଗାଉଥିବା ପରି ଯୋଗାଇଛୁ, ପୁଅକୁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଯେପରି ସମର୍ଥନ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନେ, କେଉଁ ମଣିଷ ତୁମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରଥକୁ ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସ୍ବାଗତ କରେ? ଆଶ୍ବିନ୍ ଦେଉତା, କେଉଁଠି ତୁମ ପ୍ରଭାତ, କେଉଁଠି ତୁମ ନିବାସ? କେଉଁ ବିଧବା ଭାଉଜ ଭାଇଁ ପରି ତୁମକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରେ, କେଉଁ କନ୍ୟା ଯୁବକଙ୍କୁ ଚାହେଁ? ତୁମେ ପ୍ରଭାତରେ ବୃଦ୍ଧା ଭାବରେ ଘରେ ଘରେ ଯାଉଛ, ଭେଟି ଭେଟି ପୂଜିତ ହେଉଛ, କେଉଁ ଘରର ଅତିଥି ହୁଅଛ? ରାଜାମାନେ ପରି କେଉଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କର? ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଭାତରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପରି ଡାକୁଛୁ, ପୁରୋହିତ ପରି ତୁମକୁ ପୂଜିଛୁ, ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ତୁମେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ବହନ କରୁଛ। ଘୋଷା ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ—“ଦିନେ ଆସ, ଭଲ କର, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ରଥି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅ।” ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ, ଆଶ୍ବିନ୍, କୁତ୍ସ ଗାୟକ ପରି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଛ, ତୁମ ମଧୁର ଦାନ ମହିଳା ଅଳଙ୍କାର ଚାହିଁଥିବା ପରି ଲୋକ ଚାହେଁ। ଭୁଜ୍ୟୁ, ବଶ, ଶିଞ୍ଜାରା, ଉଶନାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ତୁମ ଦୁଇ ହସ୍ତି ଘୋଡ଼ା ମିତ୍ରତାରେ ବନ୍ଧା, ମୁଁ ତୁମ ଦୟା ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଚାହେଁ। କୃଶ, ଶୟୁ, ବିଧନ୍ତ, ବିଧବାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ଦୁଃଖିତ ଗାଈକୁ ସାଥୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସାତ ମୁଖର ଗୋଠକୁ ଖୋଲିଥିଲେ। ଏଠି ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା, ତାଙ୍କ ପୋଶାକ ଖସିଗଲା, ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ପଛରେ ଗଛ ବଢ଼ିଲା, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନଦୀମାନେ ଖାଲି ପରି ବହିଲେ, ଦିନ ତାଙ୍କ ପତନ ହେଲା। ଲୋକେ ବଞ୍ଚିଥିବା ପାଇଁ କନ୍ଦେ, ଯଜ୍ଞରେ ବିକିରଣ କରେ, ଲୋକେ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା କରେ, ପିତାମାନେ ସହିତ ଏହା ମନ୍ଥନ କରନ୍ତି, ଜନନୀମାନେ ସ୍ନେହରେ ପତିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି। ଆମେ ଏହି ଜାଣିନାହିଁ—ଯୁବକ କନ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବସିଛି କି? ଆଶ୍ବିନ୍, ଆମେ ଏହି ମନୋହର ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରିୟ, ବୀର୍ୟବାନ୍, ବୀଜଦାତା ବସିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଦୟାଶୀଳ ଦେଉତା, ଘୋଡ଼ା ଦାନକାରୀ, ଆଶାମାନେ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଆର୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଦମ୍ପତିଙ୍କ ରକ୍ଷକ ହୁଅ, ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ନିବାସକୁ ନେଇଯାଅ। ଏହି ଦିନେ, ଆଶ୍ବିନ୍, କେଉଁ ଦେଶରେ, କେଉଁ ଘରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛ? କେଉଁ ଅନୁପ୍ରେରିତ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞକାରୀ ଘରେ ଯାଇଛ? ଆମେ ପ୍ରଭାତରେ ଏହି ତିନିଚକ୍ରୀ, ଶୀଘ୍ର ରଥକୁ ଡାକୁଛୁ, ଯେଉଁ ମଧୁର ଷ୍ଟୁତିକୁ ପ୍ରେମ କରେ, ସଭାରେ ଘୂରେ। ନାସତ୍ୟ, ପ୍ରଭାତରେ ମଧୁର ରଥ ଯୋଗାଇ ଚଢ଼, ଉପାସକ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାଅ, ଯଜ୍ଞରେ ଯାଅ। ପୁରୋହିତ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ କିମ୍ବା ଅନୁପ୍ରେରିତ ଲୋକ ଯେଉଁଠି ତୁମକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଆଶ୍ବିନ୍, ଏଠି ଆସି ମଧୁର ପାନ କର। ଏବେ ଏକ ନୂତନ ଗାଥା ଉପସ୍ଥାପନ କର, କାରିଗର ଯେପରି ଉପକରଣ ଧାର କରେ, ଅନୁପ୍ରେରିତ ଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶବ୍ଦ କହ, ଗାୟକର ଷ୍ଟୁତି ସୋମା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦିଅ। ଗାୟକ ଗାଈକୁ ଦୁହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ମିତ୍ରକୁ ଜାଗାଇଦେ, ବୃଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କର, ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ପରି ନାୟକଙ୍କୁ ଦାନ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କର। ହେ ଦାନଶୀଳ, ତୁମକୁ ଲୋକେ କଣ ଡାକିଥାନ୍ତି—ଭୋଗ୍ୟ? ମୁଁ ଶୁଣିଛି ତୁମେ ଭୋଗ୍ୟ ନୁହଁ; ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ଧନ ଦିଅ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ପାଇଁ ଅଂଶ ଆଣ। ଲୋକେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଡାକନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ହେଉଛି; ଯେଉଁଠି ଅର୍ପଣ ହେଉଛି, ତାଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମିତ୍ରତା ଚାହନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଉତ୍ସାହରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ସୋମା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଧନ ବର୍ଷା ହୁଏ, ସେଠି ଶତ୍ରୁ ଓ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ୱୀ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଜୟ ଲାଗନ୍ତି, ଭୋଜନ ଦେଇଥିବା ନାୟକଙ୍କୁ ବଢ଼ିଆ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଯେଉଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିଛୁ, ସେ ଆମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ; ଦୁରରୁ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରୁନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ମହିମା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନମନ କରୁନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଗରୁ ଓ ମଧ୍ୟରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ବୃହସ୍ପତି ପଛ ଓ ଉପରୁ ରକ୍ଷା କର, ମିତ୍ର ପରି ଆମକୁ ଅଗ୍ରଗତି ଦିଅ।