ଏହି କଥାରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଅନୁଭୂତି ଓ ପୂଜାର ଭାବ ବିକାଶ ପାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷି ନିଜ ଭକ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରଥମେ ସୋମ ଦେବଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି, “ହେ ସୋମ, ମୁଁ ତୁମ ନିୟମ କଦାପି ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେନି, ତୁମର ମଙ୍ଗଳମୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଁ ନିତି ମାନିଛି। ତୁମେ ବଡ ଉଲ୍ଲାସରେ ପିତା ପରି ଆମ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ହୁଅ, ଆମକୁ କଷ୍ଟରୁ ରକ୍ଷା କର।" ଏହି ଭାବନା ଆଗକୁ ବଢିଥାଏ, ସେ କହନ୍ତି, "ସମସ୍ତ ପ୍ରେରଣା ପ୍ରବାହ ପରି ବହିଯାଏ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଚାହେଁ, ହେ ସୋମ, ଆମକୁ ତୁମର ଉଲ୍ଲାସରେ ପାଳନ କର।" ସେ କହନ୍ତି, "ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ସୁକ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ଚୟିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଗୋଧନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।" ସୋମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରି ସେ କହନ୍ତି, "ତୁମେ ଆମ ଗୋଧନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତୃତ କର, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଦେଖି ଆମ ଉପକାର କର। ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଅପରାଜେୟ; ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖ। ଆମ ଉପରେ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଶାସନ କରୁନାହାନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଋଷି କହନ୍ତି, "ତୁମେ ଉତ୍ତମ ପରାମର୍ଶଦାତା, ଶକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ସଚେତନ, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷେତ୍ର ଦେବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶତ୍ରୁତା ଓ ପାପରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।" ସେ ସୋମଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, କହନ୍ତି, "ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଲୋକେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି, ସେଠି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର।" ଏହି ସୋମର ଉଲ୍ଲାସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ଏହି ଉଲ୍ଲାସ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଜ୍ଞାନକୁ ବଢାଏ, ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେଇ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ବିବେକହୀନତାକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ସମୟରେ ପୁଷଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଋଷି କହନ୍ତି, "ସୁନ୍ଦର ଭାବନା ଯୋଗାଯୋଗରେ ଯାଉଛି, ଚମତ୍କାରୀ ସାରଥି ଚକ୍ରରେ ବସି ଯାଉଛି; ପୁଷଣ, ତୁମେ ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ଚାଲାଅ। ତୁମର ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଜା ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚାହେ, ଅନୁପ୍ରେରିତ ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।" "ପୁଷଣ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୁଇଁଜଣ ଏହି ପ୍ରଶଂସାର ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ ଗୋହାଳା ଚଲାଅନ୍ତି। ପୁଷଣ, ଆମେ ତୁମକୁ ଆମ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ, ଆମ ଭାବନା ସଫଳ କର, ଅନୁପ୍ରେରିତ ମାନ୍ୟଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ଦିଅ।" ପୁଷଣଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ, "ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ବିଜେତା, ଶୀଘ୍ର ରଥର ସାରଥି, ମନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଅନୁପ୍ରେରିତଙ୍କ ମିତ୍ର। ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧତାର ଅଧିପତି, ଭାୟୁ, ତୁମେ ପିଣ୍ଡିଧାରୀମାନଙ୍କ ପୋଷାକ ପବିତ୍ର କର।" "ପୁଷଣ ଏହି ଉପହାରର ଅଧିପତି, ଆମ ପ୍ରମୋଦ ମିତ୍ର, ତାଙ୍କ ହଳଦୀଆ ଦାଢି ବଡ଼ିଛି, ସେ ଅପରାଜିତ। ପୁଷଣଙ୍କ ରଥକୁ ଛାଗଳମାନେ ଯୋଗାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଚାହିଁଥିବାଙ୍କ ମିତ୍ର, ଅବିଫଳ।" "ପୁଷଣ, ତୁମେ ଆମ ଶକ୍ତିର ରଥକୁ ଯୋଗାଅ, ଉପହାର ବଢ଼ାଅ, ଏହି ଆମ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ।" ଏହିପରେ ଏକ ନୂତନ ଧାରା ଆସେ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷି ନିଜକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି, "ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ନାହାନ୍ତି, ସେଠି ମୁଁ ଶକ୍ତିର ସହିତ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସୋମ ଚାପି ତିଆରି କରେ। ମୁଁ ଶାପ ଦେବାଳୁ, ତ୍ରାତା, ତ୍ରୁଟିକାରୀ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନାଶ କରେ।" "ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ନ ପୂଜିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏକତ୍ର କରେ, ତେବେ ମୁଁ ବଳଶାଳୀ ବୃଷଭ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ଚାପି ଦେଉଛି।" "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିନାହିଁ, ଯିଏ ଦେବତାହୀନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଛି, ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଭୟଙ୍କର ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ, ମୋ ବୃଷଭମାନେ ସେଠାରେ ଉତ୍ତର ଦେଇଥାନ୍ତି।" "ଅଜଣା ଗ୍ରାମରେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଥିଲି, ସମସ୍ତ ଦାନଶୀଳ ଲୋକ ମୋ ସହିତ ଥିଲେ; ମୁଁ ବିଜୟ କରେ, ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଜାଣେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ରେ ଧରି ନାଶ କରେ।" "ମୋ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ, ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ମୋତେ ରୋକିପାରେ ନାହିଁ; ମୋ ଗର୍ଜନର ଶବ୍ଦରେ ସେମାନଙ୍କ କାନ କମ୍ପିତ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଏକଠି ଚାଲିଯାଏ।" "ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରବିହୀନ, ମଦିରାପାନ କରୁଥିବା, ତୀର ଲାଗି ଶେଇଯାଉଥିବା, କିମ୍ବା ମିତ୍ରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅପରିପକ୍ୱଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା।" "ବୃଷଭମାନେ ବାହାରିଛନ୍ତି, ପ୍ରାଣ ଚାଲିଯାଇଛି; ପୂର୍ବ ଓ ପରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଦୁଇଟି ପବନ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଛି, କିନ୍ତୁ କେହି ତାଙ୍କ ସୀମା ପାର୍ ହୋଇନାହାନ୍ତି।" "ଯେଉଁ ଗାଈମାନେ ଯବ ପାଇଁ ଯୋଗାଯାଇଛନ୍ତି, ଆର୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଗଣନା କରନ୍ତି; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରକ୍ଷକଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଯିବା ଦେଖିଛି। ଆର୍ୟମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଠିକୁ ମାଳିକ ଚୟନ କରିଥାନ୍ତି?" "ଆମେ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଯବ ଖାଉଛୁ, ମୁଁ ଘେରା ଭିତରେ ଯବ ଖାଉଛି। ଯୋଗାଯାଇଥିବା ଗାଈ ତଳକୁ ନେଇଯାଏ, ଯୋଗା ନହୋଇଥିବାକୁ ଚଳାଇବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ଚଳାଏ।" "ଏଠି ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛି, ଯାହା ମାଂସରୁ, ଯାହା ଦୁଇପଦୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦୀ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ନେଇ। ଯିଏ ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତିକୁ ବାଣ୍ଟିଥାଏ, ତାଙ୍କ ଉଚିତ ଅଂଶକୁ ବଣ୍ଟିବା ମୁଁ ଜାଣେ।" "କାହାର ଝିଅ ଝୁଆ ଛାଡ଼ା ଜନ୍ମ ନେଉଛି, କିଏ ତାକୁ ଚିହ୍ନିଛି, କିଏ ଅନ୍ଧାକୁ ଚାହିଁଥାଏ? କିଏ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧନ ଖୋଲିବ, କିଏ ତାକୁ ନେବ, କିଏ ବିବାହ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବ?" "ଏକ ନାରୀ କେତେ ମୂଲ୍ୟବାନ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପାଖରେ, ଭଲ ପ୍ରେମ ଓ ଉପହାର ମଧ୍ୟରେ? ବଧୁ ସଉଭାଗ୍ୟବାନ ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୋଭାୟମାନ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥାଏ; ସେ ନିଜେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଚୟନ କରେ।" "ବେଙ୍ଗ ଜାଗିଉଠିଛି, ପଛକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଉଛି, ମୁଣ୍ଡରେ ଢାଳ ରଖିଥାଏ। ଶିରୋପରି ବସି ଶୁଖାଏ, ଶରୀରକୁ ଭୂମିରେ ଲମ୍ବାଇଏ।" "ଏକ ଛାୟାବିହୀନ ବୃକ୍ଷ ନିକଟେ ଦେଖାଯାଏ; ମାଆ ଗର୍ଭକୁ ଭୋଜନ କରେ।