ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟର ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଗାନରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଗୌରବ ଦିଆଯାଇଛି। ସେ ଯେଉଁଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ସେହି ଗାୟକମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରତୀକର ଭଳି ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି। ଯେବେ ସେ ଉଚ୍ଚତାରୁ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଉଠିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ସ୍ପଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପନ୍ନ କରିଲେ, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବିବେଚନା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଗତି କରୁଥିଲେ। “ତୁମର ଦୁଇଟି ମଜବୁତ ଘୋଡାକୁ ବାନ୍ଧି, ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ପାଣିକୁ ପିଇବାକୁ ଆସ,” ଏହା ଆମର ଗାନର ସ୍ରୋତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲା। “ଆସ, ତୁମର ଗୁଣରେ ଅନୁଗ୍ରହ କର, ଏବଂ ଆମର ବଳିଦାନକୁ ବୃଦ୍ଧି କର।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ, ଏହା ସହିତ ଆମେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଖୋଜୁଛୁ। “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଆମକୁ ଗୋହା ଦିଅ, ଓ ଆମକୁ ସମ୍ପନ୍ନତା ଦେ।” ଭୂମି ଓ ଆକାଶ, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମେ ଚାଲୁଥିବା ବେଳେ, ତୁମକୁ ରୋକି ପାରିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଚମକୁଥିବା ଜଳକୁ ପ୍ରତିଜିତ କରିବାକୁ ଯିବେ—ଆମ ପାଇଁ ଗୋହାକୁ ଏକତ୍ର କର। “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର କାନ ଗାନକୁ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଖୋଲା, ମୋର କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କର।" ଆମେ ତୁମକୁ ଜାଣିଛୁ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯିଏ ଆହ୍ୱାନକୁ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଆମେ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ କୁହୁଛୁ, ଯିଏ ହଜାର ଗୁଣ ଦେଇଥାଏ। “ଆସ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କୁଶିକଙ୍କ ନିକଟକୁ, ସୋମ ପିଇବାରେ ଆନନ୍ଦ କର; ଆମର ନୂତନ ଜୀବନକୁ ଆଗେ ବଢାଇବାକୁ ଦିଅ।” ଏହି ସଙ୍ଗୀତମାନେ, ହେ ଗାନ ପ୍ରେମୀ, ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ପାଖରେ ଘେରି ରଖି; ଆମର ଜୀବନକୁ ବୃଦ୍ଧି ଦେବା ଓ ଭଲ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁମକୁ ଖୁସି କରୁ। ଏହି ପ୍ରଶଂସା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମହାନ କରିଛି, ଯାହାର ବିସ୍ତାର ସାଗର ପରି; ତିନି ଚାଲକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସତ୍ୟ ମାଳିକା ଏବଂ ମାଳକ। “ତୁମ ସହିତ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଭୟ ନକର, ହେ ଶକ୍ତିର ମାଳିକ; ଆମେ ସଦା ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁ।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ଦାନ, ତାଙ୍କର ସାହାଯ୍ୟ, ନିକଟରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡା ଦିଏ—ଯେତେବେଳେ ଗୋହାର ଧନ ଦିଆଯାଏ, ପ୍ରଶଂସକମାନେ ସମ୍ପଦରେ ଖୁସି ହୁଏ। “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁବ, ବିଶାଳ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ତୁମେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିଥାଅ; ତୁମେ ଖୋଲିଦେଇଛ ଭାରତର ଗୁହାକୁ, ଯାହା ଗୋହାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ତୁମର ଦାନରୁ, ହେ ହିରୋ, ମୁଁ ବିଶାଳ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲି; ଗାୟକମାନେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ, ଜାଣିଥିଲେ, କବିମାନେ।” “ତୁମର ମାୟାରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଚତୁର ଶୁଷ୍ଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ; ତୁମର ଜ୍ଞାନୀ ମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଉଚ୍ଚ ହୋଇଛି। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତିର ମାଳିକ, ଯାହାର ଦାନ ହଜାର ଗୁଣ, ତୁମେ ଆମକୁ ସେହି ଦାନ ଦିଅ।” ଆମେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆମର ପ୍ରେରକ ଭାବେ ବାଛିଛୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣେ, ଏହି ବଳିଦାନ ପାଇଁ କୌଶଳ ରଖେ। “ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ଆଣ, ଭଲ ଆଳ୍ତାର ଘାସରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରାଜ୍ଞ।” “ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଏହି ଆହ୍ୱାନକୁ ଶୁଣ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରେରକ ଭାବେ ଯାଉଛ; ଦେବତାମାନେ ଆମ ପାଖରେ ବସିବେ।” “ତୁମେ ତେଲ ଗ୍ରହଣ କରି, ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜଳାଇଦିଅ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ନିକୃଷ୍ଟତାରୁ ରକ୍ଷକ।” “ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଶୁଧ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ ସହିତ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କର।” “ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଭଲ ଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ଆଣ, ଆମର ବଳିଦାନ ଓ ଆହ୍ୱାନକୁ ଗ୍ରହଣ କର।” “ଯିଏ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଅଗ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ ହୋଇଯିବାକୁ; ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଦୟା ଦିଅ।” ଏହି ଗାନମାନେ ଅଗ୍ନି, ହେ ପ୍ରେମୀ, ଆମର ନୂତନ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ଆମକୁ ଯୁବକ ଓ ସମ୍ପଦ ଦିଅ। “ଅଗ୍ନି, ସୁସ୍ଥ ଗତି ନେଇ, ଦେବତାମାନେ ଆଉ ଆସନ୍ତୁ; ଆମର ବଳିଦାନ ଓ ଆହ୍ୱାନକୁ ଗ୍ରହଣ କର।” ଏହି ଗାନମାନେ, ହେ ଦେବତା, ଆମର ପରିବାର ସହିତ ଧନ ଓ ସାହାସୀ ପୁତ୍ର ଆଣିବାକୁ, ନୂତନ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ। “ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଶୁଧ ଅଗ୍ନି କୁ ଆଗୁଆ କର, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆଣ, ଆମର ବଳିଦାନ ଓ ଆହ୍ୱାନକୁ ଗ୍ରହଣ କର।” ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଅଗ୍ନି ଏହି ବଳିଦାନକୁ ଶୁଣି, ଏହାକୁ ଶୁଭ ଦେଖାଯିବାରେ ଆସିବେ, ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ ଆସିବେ, ଏବଂ ଆମର ଆହ୍ୱାନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।