ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦିନରେ, ବେଦମୟ ପୂଜାର ମଞ୍ଚରେ, ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶକ୍ତି, ଘୃତ ଓ ଦୁଧର ବଣ୍ଟନ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ସେମାନେ ଚାହିଲେ—ଯେଉଁ ଦେବତା ଯଜ୍ଞର ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରୁନ୍ତୁ। ଏଠି ଋଷିମାନେ ଚାରି ଦିଗରୁ ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଫେରାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରି, ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ଫେର, ଆଉ ଫେର; ଚାରି ଦିଗରୁ ଆମ ନିକଟକୁ ଆନ।” ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ନିଜ ମନକୁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ପ୍ରେରିତ କରିବା ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତିରେ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ—ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନବୀନ, ନିୟମର ରକ୍ଷକ, ମିତ୍ର ଓ ନିୟନ୍ତା। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗାୟକମାନେ ମାଆ ପ୍ରତି ଶିଶୁମାନେ ଯେପରି ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନାରୀମାନେ ନିଜ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଜ୍ୟୋତିର ଚିହ୍ନ ହୋଇ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି, ନିଜ ରୂପରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ଚମକେ। ଅଗ୍ନି, ଉତ୍ତମ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ଲୋକଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ କରି ଦୂର ଆକାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ସେ ଅନ୍ଧକାର ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଚମକେ। ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ମାନବଙ୍କର ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଘରକୁ ମାପି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ସୁରକ୍ଷିତ, ଯଜ୍ଞର ଆଧାର, ଶ୍ରୋତା, ଏବଂ ନେତା; ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନର ଧାରୀ କରିଛନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ନେଇ ଋଷିମାନେ ପୁନିଃ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଖୋଜିଲେ—ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଦୟାଳୁ, ପାର୍ବତୀୟ ପୁତ୍ର, ପ୍ରାଣ ଦାତା। ଯେ କେହି ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବଢ଼ାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ରୂପ କେବେ କଳା, କେବେ ଧଳା, କେବେ ଖରା, କେବେ ଗଢ଼ା; ତେବେ ସେ ସୁନା ରୂପରେ ଚମକନ୍ତି, ଶୀଘ୍ର ଓ ରକ୍ତ ଦୀପ୍ତିରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧିତ କରି, ଋଷିମାନେ ନିଜର ସ୍ତୁତି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ସହ ନିକଟକୁ ଆଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସମସ୍ତ ପୋଷଣ, ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହ ଲାଗି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେମାନେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ—ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ଆମେ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ହୋତାର୍ ଭାବେ ବାଛୁଛୁ। ନିଜ ଅନନ୍ୟ ଆଲୋକରେ ତୁମେ ଯଜ୍ଞରେ ବିଶେଷ ଆନନ୍ଦ ପାଓ। ଯେଉଁ ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ଅଞ୍ଜଳିଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ନିୟମରେ ବିସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି, ସେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଅମର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେଉଁ ଧନକୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେ ଆମେ ପାଇଁ ଆଣିଦିଅନ୍ତୁ। ଅଥର୍ବଣଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଜ୍ଞାତା, ତିନି ବିବସ୍ୱତ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ ଗଲେ, ଯମଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟମିତ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ସେ ଅନେକ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦାନ କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅତି ମନୋହର ପୂଜାରେ ବସାଇଥାନ୍ତି, ଘୃତ ତାଙ୍କର ମୁହଁ, ତେଁ ଜ୍ୟୋତିର ଜନକ, ଶୀଘ୍ର ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ। ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଖାରେ ଦୂରଦୂରନ୍ତିକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ, ଉନ୍ମାଦରେ ନିଜ ପରିବାରରେ ସଂସ୍କାର ରୋପି, ଖ୍ୟାତି ପାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଏହି ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଗ୍ନି ସ୍ତୁତି ପରେ, ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ—“କେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଆଜି ଶ୍ରୁତି ହେଉଛନ୍ତି? କେଉଁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି? ସେ କି ମିତ୍ର ପରି କଥିତ ହେଉଛନ୍ତି? ସେ କି ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ସଂଗୀତରେ ଲୁଚି ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି?” ସେମାନେ ଚାହିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ପାଖରେ ଏ ଦିନ ଶ୍ରବଣ ହେଉନ୍ତୁ, ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଶଂସା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ହେ ମିତ୍ର ସମ, ତୁମେ ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିଛ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, ମହାପୁରୁଷତ୍ୱର ଉଦ୍ବୋଧକ, ଦଡ଼ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ପିତା ସମ। ବାୟୁର ଘୋଡ଼ା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ବଜ୍ରଧାରୀ ରଥ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଥରେ ଗତି କରି, ଯାତ୍ରାର ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ। ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ କେହି ମନୁଷ୍ୟ ଚାଳକ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଭୋଜନ ଆଶାରେ ଯେମାନେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୃହ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ଦୂର ଆସି, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଏବେ ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ତୁତି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୀତ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ଯେପରି ସେ ଶୁଷ୍ଣ ନାମକ ଶତ୍ରୁକୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟାୟୀ, ଅନଉପଚାର ଦାସ୍ୟୁ, ଶତ୍ରୁ ଓ ଅମାନବୀୟ ଯେଉଁ ଦାସ, ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିବୃତ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ନାୟକ ନାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତାଙ୍କର ସମର୍ଥକମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ତାଙ୍କର ଦାନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ, ଭୂମିମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମନ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଏମିତି ଲୋକମାନେ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ବୃତ୍ରକୁ ମାରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି। ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶୁଷ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଜନ୍ମିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରି, ଦୟାଳୁ ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ଧନ ଆମଠାରୁ ଦୂର ନହେଉ, ଆମେ ସଦା ତାଙ୍କର କୃପାରେ ରୁହୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ସତ୍ୟ, ଅହିଂସକ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଗାୟମାନେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଁ ପରି ଆମେ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ପାଉ। ଯେତେବେଳେ ନିର୍ବଳ, ଅସଂଖ୍ୟ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶକ୍ତି ଦେଲେ, ତୁମେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଷ୍ଣ କୁ ନଶ୍ଟ କଲେ। ଏହିଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ପାନ କରିବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଧନୀ ଓ ଧନଧାରୀ ହୋଇ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାକୁ; ଯେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ମହାନ ଧନ ଦିଅ। ଏବେ ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଯେଉଁ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ବଜ୍ରଧାରଣ କରନ୍ତି, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଦାଡ଼ି ଉପରକୁ ହଲୁଚି, ସେନାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, ଦାନରେ ଉଦାର। ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଅରଣ୍ୟରେ ପରିଚିତ, ଧନୀ, ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ର ନାଶକ, ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି।