ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏକ ମୃତଦେହ ରଖାଯିବା ସମୟରେ, ବେଦର ଋଷିମାନେ ସମ୍ବେଦନା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦର ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ—“ଏ ପୃଥିବୀ, ତୁମେ ଏହି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭାରି ଭାବରେ ଦବାଇ ରଖନିଅ, ତାଙ୍କୁ ସହଜରେ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ, ସହଜରେ ଭାଗିଯିବା ଦିଅ। ଯେପରିକି ଜଣେ ମାଆ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ମଡ଼ି ରଖିଥାଏ, ସେପରି ଏହି ମନୁଷ୍ୟକୁ ମଡ଼ି ରଖନ୍ତୁ, ଏ ପୃଥିବୀ।” ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏହି ଦେହ ରଖାଯିବା ପରେ, ଋଷି କହିଲେ—“ଏ ପୃଥିବୀ, ଉଠିଯାଅ, ଦୃଢ଼ ଓ ସ୍ଥିର ରୁହ। ତୁମେ ହଜାର ମାପର ଭାର ବହନ କର, ତୁମର ଘୃତ ଭରିଥିବା ଘରଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେଉ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି, ଏହି ଲକଡ଼ିକୁ ତୁମ ନିବାସ ପାଇଁ ରଖୁଛି। ପିତୃମାନେ ଏହି ଖୁଟିକୁ ଧରି ରଖନ୍ତୁ, ଏଠି ଯମ ତୁମକୁ ଏକ ଆସନ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ମୃତଦେହକୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଯାଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦିଗର ଭାଷା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ଜଣେ ଅଶ୍ୱକୁ ନାସା ଧରି ନିଯନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଶୋକ ଓ ବିଦାୟର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଋଷିମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି—“ପଛକୁ ଫେର, ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଅନି, ଏଠି ରୁହ, ଦେବତାମାନେ। ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ, ଆମ ପାଖକୁ ଫେରିଆସ, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ। ତାଙ୍କୁ ପଛକୁ ଆଣ, ଏଠି ନିବାସ କରା, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ରୋକନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଫେରାନ୍ତୁ। ଏମିତି ଦେବତାମାନେ ଆମ ସୁରକ୍ଷା ତଳେ ଫେରି ଆସନ୍ତୁ, ଏଠି ଧନ ରୁହ, ଅଗ୍ନି। ଯେଉଁଠାରେ ବିଦାୟ, ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ, ଚିହ୍ନଟିବା କିମ୍ବା ଯିବା ଅଛି, ସେଠି ମୁଁ ତା ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ଡାକୁଛି, ଯିଏ ଫେରାଇ ଆଣେ। ଯେଉଁମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଫେରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ସେଇ ରକ୍ଷକ ଫେରାଇ ଆଣନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆମ ପାଖକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ, ଆମେ ଜୀବିତମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶକ୍ତି, ଘୃତ, ଦୁଧ ବଣ୍ଟନ କର, ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଆମକୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଚାରି ଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣ, ଏହି ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଣ। ଆମ ମନ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହେଉ।” ଏହା ପରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ—“ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିୟନ୍ତ୍ରକ, ବନ୍ଧୁ, ଯାହାଙ୍କ ନିୟମକୁ ଗାୟକମାନେ ମାନନ୍ତି, ଶିଶୁମାନେ ମାଆଙ୍କୁ ଯେମିତି। ଯେଉଁଠି ନାରୀମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେଠି ଅଗ୍ନି ତାପ, ଆଲୋକ ଓ ଶୋଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଅଗ୍ନି ଲୋକମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରି, ଦିଗ୍ବିଦିଗନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ, ମହାନ ଋଷି ଭାବରେ ଚମକିଉଠନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଅର୍ପଣ ସ୍ୱୀକାର କର, ଯଜ୍ଞରେ ଦୃଢ଼, ଗୃହ ମାପି, ଆଗକୁ ଆସ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଓ ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଯଜ୍ଞର ନେତୃତ୍ୱ କର, ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନର ମାଲିକ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତି ଆଶା ନେଇ, ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଦୟାଳୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ, ତାଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ର ପୁତ୍ର, ପ୍ରାଣ ଦାତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଭଲ ହେଉନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ରୂପ କେବେ କଳା, କେବେ ଧଳା, କେବେ ପିତା, କେବେ ଗାଢ଼; ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି, ତୀବ୍ରତା ଓ ଲାଲିତ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ସୁନା ରୂପରେ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି, ଆମ ସ୍ତୁତି, ଗୀତ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ତୁମପାଖକୁ ପହଁଚୁ, ଅମୃତମୟ ଦେବମାନେ ସହିତ, ଆମ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବାସ ଦିଅ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତାର୍ ଭାବେ ବାଛାଯାଏ—“ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ନିଜ ଷ୍ଟୁତିରେ ବାଛୁଛୁ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ, ତୁମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଆମ ଉଚ୍ଚାରଣ ପାଇଁ। ତୁମକୁ ସ୍ୱୟଂଭୂମାନେ ଶୋଭିତ କରନ୍ତି, ଘୋଡ଼ା ଧାରୀ, ତୁମକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥିବାମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ତୁମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ ଆଣାଯାଏ। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ନିୟମ ବିଧି ଥାଏ, ତାହା ଅନୁଷ୍ଠିତ, କଳା ଓ ଧଳା ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ତୁମ ନିମିତ୍ତେ ଧରିଥାଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯେଉଁ ଧନ ଭାବିଥାଅ, ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଧନ ଆମକୁ ଦିଅ, ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ତୁମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ। ଅଥର୍ବଣର ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଛନ୍ତି, ତିନି ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଦୂତ, ଯମଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଯଥାଯଥ ରିତିରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯଜ୍ଞରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଉତ୍ତମ ପୂଜାରୀ ଭାବେ, ଘୃତମୟ ମୁହଁରେ, ତୀବ୍ର ଦୀପ୍ତିରେ, ତୁମେ ସ୍ଥାନ ନେଉଛ। ତୁମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଖା ସହିତ, ତୁମେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛ, ଉତ୍ସାହରେ ନିଜ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ବୀଜ ରଖୁଛ, କୀର୍ତ୍ତି ଚାହୁଁଛ।” ଏହିପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ—“ଆଜି କେଉଁ ଲୋକରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୁଣାଯାଏ? ସେ ମିତ୍ରଙ୍କ ପରି କି ଉଲ୍ଲେଖିତ? ସେ କି ଋଷିମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ଗୀତରେ ଲୁଚିଛନ୍ତି? ଏଠି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଥିବା, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଗୀତ ପ୍ରିୟ। ସେ ମହାନତା ଓ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିର ନାୟକ, ମହାପୁରୁଷତ୍ୱର ଉଦ୍ବୋଧକ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରର ପିତା। ବାୟୁର ଘୋଡ଼ା ଯୋଗୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଥରେ ବହି ନେଇ, ତୁମେ ଯାତ୍ରାକୁ ସ୍ତୁତି କର। ବାୟୁ ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼, କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ତୁମ ସମକ୍ଷ ଚାଳକ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଆଶା କରି ଆସନ୍ତି, ତୁମକୁ ଘର ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି; ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ଦୂରରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ସ୍ତୁତିକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଉଚ୍ଚ ଗୀତ ପାଇଁ ଆସ, ଆମେ ସାହାଯ୍ୟ ଚାହୁଁ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଶୁଷ୍ଣ ଶତ୍ରୁକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲ। ଅନୃତ ଦାସ୍ୟୁ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିହୀନ, ଶତ୍ରୁ, ଅମାନବୀୟ, ତୁମେ ଶତ୍ରୁ ହନ୍ତା ହୋଇ ସେଇ ଦାସକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କର, ଦମନ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ତୁମ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁମ ଦାନ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବିସ୍ତୃତ, ଭୂମି ତୁମ ପାଖରେ ଅଂଗୀକାର କରେ।