ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ନଦୀର ଶବ୍ଦରୁ ମନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଜଳରେ ଥିବା ଜନନୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଆଦିତି ଆମେ ଯାହା କାମନା କରୁଛୁ, ସେଠି ଆମକୁ ସ୍ଥାପିତ କରୁନ୍ତୁ; ଆମ ପ୍ରଥମ ଭାଇ ଆମ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ। ଉଷା, ଯିଏ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ, ମନୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ଉଦୟିତ ହେଲେ। ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଯଜ୍ଞର ହୋତା, ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହାପରେ ଏକ ଶୀଘ୍ର ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ଶ୍ୟେନ ପବିତ୍ର ତିପ୍ପାଣି ଉଠାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଯଜ୍ଞକୁ ଆଣିଲେ। ଏଠି ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋତା ଭାବେ ବାଛିଥିଲେ, ଯଜ୍ଞରେ ଜ୍ଞାନୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସଦା ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଦାଳିରେ ବାର୍ଲି ଫସଲ ଭଳି, ଲୋକମାନେ ତୁମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଅର୍ପଣରେ ଆଦର କରନ୍ତି। ପ୍ରେରିତ ଜନ ଯେଉଁ ପ୍ରଶଂସା କାମନା କରିଥିବା, ତୁମେ ଅନେକ ଦାନ ଓ ଶକ୍ତି ଆଣିଦେଉଛ। ପିତୃମାନେ ଉଠନ୍ତୁ, ଚାହିଁଥିବା ଜନ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ଆସନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ଭାଗ ଭାଗ କରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଯଜ୍ଞ ଦେଖେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି, ଆତ୍ମା କମ୍ପିତ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁ ମର୍ତ୍ୟ ତୁମର ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରିଛି, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚେତନା ଦେଇଥିବା। ଉପହାର ନେଇ, ଘୋଡା ଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ, ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ଦିନମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିବା। ଯେତେବେଳେ ଏହି ସଭା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ହୁଏ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଧନ ଅଂଶ ବଣ୍ଟନ କରିଥିବା; ଆମକୁ ଏଠି ଧନର ଭାଗ ଦିଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଗୃହ ଓ ସଭାରେ ଆମକୁ ଶୁଣ; ଅମୃତତ୍ୱର ଶୀଘ୍ର ରଥ ଯୋକ୍ତ କର; ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଇ ଜଗତ ଆଣିଦିଅ; ଆମେ ଏଠି ଦେବମାନେ ଠାରୁ ଦୂର ନ ହେଉ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଦିବା ଓ ପୃଥିବୀ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ, ସତ୍ୟ କଥା କହିଥିଲେ। ଦେବତା, ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଉପାସନା କରିବାକୁ, ପୁରୋହିତ ଭାବେ ବସି, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମାକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଥିଲେ। ସତ୍ୟରେ ଦେବତା ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ପ୍ରଥମ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ଆମର ଅର୍ପଣ ଉଠାନ୍ତୁ। ଧୂମରେ ଆବୃତ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ମଧୁର, ଚିରଯୁବକ ପୁରୋହିତ, ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟରେ ଅର୍ପଣିୟ। ଅମୃତତ୍ୱର ଦେବତା, ସ୍ଵୟଂଚାଳିତ, ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଗାଉମାନେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରେ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ତୁମେ ଡାକିଲେ ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଘୃତ ଦୁହନ୍ତି। ମୁଁ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା କରିଅଛି, ଘୃତରେ ଅନୁଲିପ୍ତ ଜଳ ଓ ଦିବା-ପୃଥିବୀ, ଦୁଇ ଜଗତ ମୁଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି। ଦିବାମାନେ ଜୀବନର ପଥ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଆମ ପିତୃମାନେ ଏଠି ମଧୁରତାରେ ପୁନଃ ପ୍ରାଣ ପାଉନ୍ତୁ। କେଉଁ ରାଜା ଆମକୁ ଧରିଛି, କେବେ ସେ ଆସିବେ? କେଉଁ ନିୟମ ଆମେ କରିଛୁ, କିଏ ଏହାକୁ ଜାଣିଛି? ମିତ୍ର ଦେବତା ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଷ୍ଟୋତ୍ର ସେଠି ପହଞ୍ଚିନାହିଁ; ସମ୍ଭବତଃ ଶକ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠି ଅମୃତର ନାମ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଏହା ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରେ। ଯେଉଁଠି କିଏ ଯମଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରେ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅପରାଧରୁ ରକ୍ଷା କର। ଯେଉଁଠି ଦେବମାନେ ସଭାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ବିବସ୍ବତଙ୍କ ଗୃହରେ ସେମାନେ ଉପସ୍ଥିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ସେମାନେ ଦୀପ୍ତି ରଖିଥିଲେ, ଭାଗ ବଣ୍ଟନ କରି, ସଦା ଚଳିଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ। ଯେଉଁଠି ଦେବମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ଚଳନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ତାଙ୍କ ନିମ୍ନ ରୂପ ଜାଣିନାହିଁ। ଏଠି ମିତ୍ର, ଆର୍ୟମାନ, ନିର୍ମଳ ସବିତା, ଦେବତା, ଭାରୁଣଙ୍କୁ କଥା କହିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଗୃହ ଓ ସଭାରେ ଆମକୁ ଶୁଣ; ଅମୃତତ୍ୱର ଶୀଘ୍ର ରଥ ଯୋକ୍ତ କର; ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଇ ଜଗତ ଆଣିଦିଅ; ଆମେ ଏଠି ଦେବମାନେ ଠାରୁ ଦୂର ନ ହେଉ। ମୁଁ ତୁମର ପୁରାତନ ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ପ୍ରଶଂସାରେ ଏକତ୍ର କରୁଛି; ଗୀତ ଯାଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ଭଳି। ଅମୃତ ନନ୍ଦନମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଯମ ଯେପରି ଚେଷ୍ଟା କରି ଯାଇଥିଲେ, ଉପାସକମାନେ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ନିଜ ଜଗତରେ ବସ, ଜାଣି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିବାମାନେ ଭଳି ଆରାମ କର। ମୁଁ ପଞ୍ଚ ପଦ ଅନୁସରଣ କରୁଛି, ଚତୁର୍ପଦକୁ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଚାହିଁଛି। ଅକ୍ଷୟ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଏହିଗୁଡିକୁ ମାପି, ଅମୃତତ୍ୱର ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଶୋଧନ କରୁଛି। ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ, କିଏ ପାଇଁ ଅମୃତତ୍ୱ ଉତ୍ତାପ କରିନାହିଁ? ସେମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ କରିଥିଲେ, ଯମ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରୂପ ଅଭିଲାଷ କରିଥିଲେ। ସପ୍ତ ଧାରା ମାରୁତଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ବହିଥାଏ; ପୁତ୍ରମାନେ ପିତାଙ୍କୁ, ସତ୍ୟବାନ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଦୁଇଁ ଦିବ୍ୟ ଦୁଇଁ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି; ଦୁଇଁ ଦୁଇଁ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଦୁଇଁ ଦୁଇଁରେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ମହା ପଥରେ ଯାଇଛି, ଅନେକ ଲୋକ ଚାଲିଥିବା ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରେଣୀ ଦ୍ୱାରା, ଲୋକମାନେ ଭେଟିବା ସ୍ଥାନକୁ, ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ସମ୍ମିଳନକୁ, ରାଜା ଯମଙ୍କୁ—ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି ଆଦର କର। ଯମ ପ୍ରଥମେ ଆମ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଜିଥିଲେ; ଏହି ଚରାଗାହ ଅପହରଣ ହେବା ନୁହେଁ; ଏଠି ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ପଥରେ, ଧର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାଇଛନ୍ତି। ମାତଳୀ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସହିତ, ଯମ ଅଙ୍ଗିରାସମାନେ ସହିତ, ବୃହସ୍ପତି ଗାୟକମାନେ ସହିତ ଉନ୍ନତି କରିଛନ୍ତି; ଏହି ଦେବମାନେ ଉନ୍ନତି କରିଛନ୍ତି, ଅର୍ପଣ ଓ ହୋମରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଯମ, ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ଏହି ପବିତ୍ର ଆସନରେ ବସ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଆଣନ୍ତି; ରାଜା, ଏହି ଅର୍ପଣରେ ଆନନ୍ଦ କର। ଅଙ୍ଗିରାସମାନେ ସହିତ ଆସ, ଯମ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞର ଯୋଗ୍ୟ; ଦୀପ୍ତିମାନ ମାନେ ସହିତ ଏଠି ଆନନ୍ଦ କର। ମୁଁ ତୁମର ପିତା ବିବସ୍ବତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ଯେଉଁମାନେ ଏହି କ୍ରିୟାରେ ଯଜ୍ଞକୁ ବସିଛନ୍ତି।