ଏକ ଦିନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛି। ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରୁ ମଙ୍ଗଳ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ—ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଏହି ବଳିଦାନରେ ଯୋଗ ଦେଉ, ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ପାରିବା। ତାଙ୍କର ବିଶାଳ କୃପା ଆମେ ପାଇଁ ଚାହୁଁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଭାବନାମାନେ ପଶୁ ଓ ଅଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ; ଏବଂ ମାନବ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱାଦ ନେଇଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ସମର୍ପିତ କରେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ବାପା, ମାଆ, ଭାଇ, ଓ ଏକ ନିରନ୍ତର ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଦେଖୁ। ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁକୁ ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉପାସନା କରୁ। ଅଗ୍ନି ଆମେଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଘରର ରକ୍ଷକ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହୋତା ଭାବେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ରକ୍ତାଶ୍ୱ ଚଲାଇ ଆମେଁ ପାଇଁ ଶୁଭ ଦିନ ଆଣନ୍ତୁ। ପୁରାତନ ଏହି ମିତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ସ୍ୱାମୀ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ପୁରୋହିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ହାତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ଗୋତିଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସୀନ କରିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ଆପଣେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ଅବିବେକୀ ରନ୍ଧନ କ’ଣ କରିପାରିବ? ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଆପଣେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଆମ ସୁରକ୍ଷକ ଓ ରକ୍ଷକ ହୁଅନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଯୁବା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ କରନ୍ତୁ, ଉତ୍ତମ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମ ଶରୀରକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖନ୍ତୁ। ଏହି ସମୟରେ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି, ବୃଷ ଭାବେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଗଜ୍ଜନ କରନ୍ତି। ଜଳର ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଫାଲୋ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଶିଶୁ ବୃଷ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ, ଗର୍ଭ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଛା ପରି ଗଜ୍ଜନ କରେ। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ଥାପିତ କରି, ନିଜ ଗୃହରେ ପ୍ରଥମେ ବିଜୟୀ ହୁଏ। ଯିଏ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଜ୍ଞରେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ। ଲାଲ ଘୋଡ଼ା ଓ ତାଙ୍କର ରଥ ତାଙ୍କର ଅବତରଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଓ ବସୁମାନେ, ଆପଣମାନେ ପ୍ରଥମ ଉଷାଯୁଗରେ ଆସି, ଯମଳ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକ ହେଲେ। ନିଜ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ତାଳେ ସାତ ପଦକ୍ଷେପ ଦେଲେ, ଏବଂ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଅପଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଚକ୍ଷୁ, ସତ୍ୟର ରକ୍ଷକ; ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଚଳିଲେ ଅପଣ ହେଉଛନ୍ତି ବରୁଣ। ଜଳର ସନ୍ତାନ, ଜାତବେଦାସ୍, ଅପଣ ଅର୍ପଣର ଆନନ୍ଦ ଦୂତ। ଅପଣ ଯଜ୍ଞ ଓ ସମ୍ରାଜ୍ୟର ନେତା, ଆଶୀର୍ବାଦୀ ସହାୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ। ଆକାଶରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଜିହ୍ୱାକୁ ଅର୍ପଣର ବାହକ କରିଛନ୍ତି। ତ୍ରିତ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟମ ଅଞ୍ଚଳ ଚୟନ କଲେ, ପିତା ଓ ଦୂରସ୍ଥ ଅନ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜିଲେ। ପିତାମାନଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳରେ ସହଯୋଗ ଖୋଜି, ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ। ପୂର୍ବଜ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଆପ୍ତିର ବଂଶଜ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେ ତିନିମୁଣ୍ଡିଆ ସାତରଶ୍ମିକୁ ହତ କଲେ; ତ୍ରିତ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଗାଈକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଅପାର ଶକ୍ତିରେ, ନିଜକୁ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବିଥିବାକୁ ହତ କଲେ; ସେ ଭଲ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ହତ କଲେ। ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ତିନି ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଗାଈ ଅପହୃତ କଲେ। ଏହି ବେଳେ, ଜଳମାନେ ଆସନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତି, ପୋଷଣ ଦିଅନ୍ତୁ, ଓ ବଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ଆମକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ ଆମ ସହ ଅଂଶୀଦାର ହେଉ, ମାଆ ପରି ସ୍ନେହ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହିପରି, ଆମେ ତୁମେଁ ପାଖକୁ ଆସୁ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେଁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅ। ଜଳମାନେ, ଆମକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତୁ। ଦେବଜଳ ଆମ ପାଇଁ ପାନୀୟ ହେଉ, ଶୁଭ ଦେଇ ବହୁ। ଧନର ମାଲିକା, ଜନମାନେ ପାଳନ କରୁଥିବା ଜଳମାନେ, ଆମେ ତୁମ ଔଷଧ ଚାହୁଁ। ଜଳମାନେ, ସୋମ ମୋତେ କହିଲେ: "ତୁମ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଅଛି, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆଣିଥାଏ।" ଜଳମାନେ, ମୋତେ ଚିକିତ୍ସା ଦିଅ, ଶରୀର ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା, ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିପାରିବାକୁ ଦିଅ। ମୋ ଭିତର ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟତା, ଅନ୍ୟାୟ, ଅସତ୍ୟ, କିମ୍ବା ଶାପ ଅଛି, ତାହା ଦୂର କରିଦିଅ। ଏହି ଦିନ ମୁଁ ତୁମେଁ ମଧ୍ୟରେ ଆସିଛି, ତୁମ ରସ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛି। ଅଗ୍ନି, ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆସ, ମୋତେ ଦୀପ୍ତି ଦିଅ, ତାହା ନେବା ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, କେହି ଏକ ସାଙ୍ଗ ସହ ମିତ୍ରତା ଚୟନ କରେ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବାପାଙ୍କର ନାତିକୁ ଏକ ସେତୁ ଭାବରେ ବସାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ଏପରି ମିତ୍ରତା କେହି ଚାହେ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଅଲଗା ଆକୃତିର। ମହାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଅସୁରଙ୍କ ନାୟକମାନେ, ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅମରମାନେ ଏହି ଗୁଣକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଏକ ମାନବ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ। ତୁମର ମନ ଆମ ପ୍ରତି ନ ଥାଉ, ଆମ ଶରୀରକୁ ଅଭିଲାଷ କରି ଭିତରକୁ ନ ଯାଉ। ଯେଉଁ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲୁ, ଏବେ ନ କରିବା, ଅସତ୍ୟ କଥା କହି ଅପରାଧ ନ କରିବା। ଗନ୍ଧର୍ବ ଜଳରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ; ସେ ଆମ ପ୍ରଧାନ ସମ୍ବନ୍ଧ। ଗର୍ଭରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଆମକୁ ଦମ୍ପତି ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—କର୍ଦମ, ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ବିବିଧ ଆକୃତିର ସବିତା। କେହି ତାଙ୍କର ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେନାହିଁ; ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ପାତ୍ରକୁ ଜାଣନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଦିନ କିଏ ଜାଣିଛି? କିଏ ଦେଖିଛି? ଏଠାରେ କିଏ ଘୋଷଣା କରିପାରିବ? ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ମହାନ ନିୟମ କିପରି ଲୋକମାନେ ପାଖରେ କହିବି? ଏହିପରି, ଯମଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କର ଯମ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଉଦ୍ଭବ କଲା—ସେ ଏକ ଗର୍ଭରେ ଏକାଠି ଶୋଇବାକୁ ଚାହିଲେ। ସ୍ତ୍ରୀ ପତିପାଇଁ ଯେପରି ଦେହ ବିସ୍ତାର କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ରର ଧୁରା ଭଳି ଦେହ ଭାଗ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏଠାରେ କେହି ଦଢ଼ି ନଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ବସି ନଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ଚରା ଚରା ଗୁପ୍ତଚର। ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ସହ ଯାଅ, ମୋଠାରୁ ଅଲଗା ହେଉ, ଚକ୍ରର ଧୁରା ଭଳି। ଦିନ ଓ ରାତି ତାଙ୍କୁ ଭଲ କରନ୍ତୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ପୁନଃପୁନଃ ଉଦୟ ହେଉ।