ଏହି ଗାଥାରେ ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ଯେ କିପରି ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଗାୟମାନେ ଉଷ୍ମ ଗୋଶାଳାକୁ ଯିବା ପରି ଦୌଡ଼ି ଆସନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଛୋଟ, ନୂତନ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୂତ ଭାବେ ଚଳନ୍ତି, ଏବଂ ବଡ଼ ଆଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଶିଶୁ ପରି, ମାଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୟାଳୁତାରେ ପାଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଏକାକି ହୋଇ ମାଆଙ୍କ ସହ ମିଶିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି; ନଦୀର ପଥେ ପଥେ ଉତ୍ସୁକ ଭାବରେ ଚଳନ୍ତି, ଏବଂ ପଶୁ ପରି ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ଆମେ ଅଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍; ଅଗ୍ନିଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଛୁ। ତୁମେ ଗୋଶାଳାରେ ଶୟନ କର, ତୁମ ଜିହ୍ୱାରେ ଚଳନ୍ତି, ଗୃହସ୍ୱାମୀ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି ଘରେ ନୂତନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଜଙ୍ଗଲରେ ଧୂଆଁର ପତାକା ଉଠେ; ସେ ଅତୃପ୍ତ, ବୃଷଭ ପରି ଚଳନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀ ଏହାକୁ ନେଇ ଯାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚିଥିବା ଶରୀର ଚୋର ପରି, ଦଶଟି ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା; ଏହି ଅଗ୍ନିଙ୍କର ନୂତନ ଚିନ୍ତା, ଚମକୁଥିବା ଅଂଶରେ ରଥକୁ ବାନ୍ଧ। ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଜାଣିଥିବା ଅଗ୍ନି, ପୂଜା ଓ ନମସ୍କାର; ଏହି ଗୀତ ସଦା ପୋଷଣ କରୁ। ଆମ ପିଲାମାନେ, ଆମ ସନ୍ତତି, ଆମ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କର, ଅଗ୍ନି, ଅବିରତ ଭାବେ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ଏକ ମହାସାଗର, ସମ୍ପଦର ମୂଳ, ହୃଦୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅନେକ ଜନ୍ମର ଦ୍ରଷ୍ଟା; ସେ ଜୁମା ମାଆଙ୍କ ଦୁଧ ପିଏ, ଉତ୍ସର ଆଞ୍ଚଳରେ, ପକ୍ଷୀର ପଥ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ବୃଷଭମାନେ ସମାନ ଚଦର ପିନ୍ଧି ମାଦିନୀମାନେ ସହିତ ଯୁକ୍ତ; କବିମାନେ ସତ୍ୟର ପଥ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଦୂର ନାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସତ୍ୟ ଓ ମାୟା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଶିଶୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ପାଳନ କରିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଭିରେ ଚଳି, ଧୀର, କବିମାନେ ମନରେ ସୂତ୍ର ବୁନନ୍ତି। ସତ୍ୟର ପଥ ପାଇଁ, ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଆହୁତିମାନେ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏକତ୍ରିତ; ଦୁଇ ଜଗତ ସଜା ହୋଇ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ। ଜ୍ଞାନୀ, ଦେଖାଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସାତ ଭଉଣୀ, ମଧୁର ନଦୀ ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ଖୋଜି, ମଧ୍ୟାକାଶର ପୁରାତନ ଗୋଶାଳା, ପୂଷଣଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ କଲେ। କବିମାନେ ସାତଟି ସୀମା ତିଆରି କଲେ; ଏହାରୁ ଗୋଟିଏ ସୀମା ଅଲଗା, ଦୁର୍ଗମ। ଲୋହାର ସ୍ତମ୍ଭ ଗଭୀର ମୂଳରେ, ବିସ୍ତୃତ ପଥରେ, ଆଧାରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଅଦିତିର ଗର୍ଭରେ, ଦକ୍ଷର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଆମ ପାଇଁ ଋତର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ, ପୁରାତନ ବୃଷଭ ଓ ଗାଈ। ଏହି ସେଇ, ଯାହାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ, ନୂତନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା, ଗାୟକ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ; ସେ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଚଳନ୍ତି। ଯିଏ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଗ୍ନି, ସଦା ସତ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ; ଅକ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ପ୍ରସାର କରନ୍ତି, ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୌଡ଼ିଆ ପରି। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବ-ସାହାଯ୍ୟର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣର ଉଷାକାଳରେ ଅଧିକାରୀ, ଯିଏ ମନରେ ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥୀ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସଶକ୍ତ, ସ୍ତୁତିରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଶୀଘ୍ର ଦେବତାମାନେ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି, ଆହୁତି ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ। ମୃଦୁ ହୋତା, ଯଜ୍ଞର ଅର୍ହ, ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ସହିତ ମିଶି, ଆହୁତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶବ୍ଦ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସମ୍ମାନ କର, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ସଦା ବିଜୟୀ। ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆହୁତି ଗ୍ରାହକ। ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଏକତ୍ରିତ, ସାତ ରେଖାର ଘୋଡ଼ାମାନେ ପରି; ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ ପରି ସାହାଯ୍ୟ ଦିଅ, ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ। ଏହାପରେ, ଅଗ୍ନି, ତୁମ ମହତ୍ତ୍ୱରେ ବସି, ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଆହୁତି ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଚିହ୍ନକୁ ଅନୁସରିଲେ, ପ୍ରଥମ ମାଆମାନେ ତୁମକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦିଅ। ତୁମର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆମେ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ; ତୁମ ଚଉଡ଼ା ଅନୁଗ୍ରହରେ ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ କର। ଏହି ଚିନ୍ତାମାନେ, ଅଗ୍ନି, ତୁମ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଛି, ଗୋଧନ ଓ ଅଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟ ତୁମ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଚିନ୍ତାରେ ଆଧାର ଦେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ଅଗ୍ନି। ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବାପା, ମାଆ, ଭାଇ, ସାଥୀ ପରି ଭାବି; ତାଙ୍କ ମହାନ୍, ଉଜ୍ଵଳ, ପୂଜ୍ୟ ମୁଖକୁ ଶୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉପାସନା କରେ। ଆମର ଚିନ୍ତା ସଫଳ ହେଉ, ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ରକ୍ଷକ, ଘରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅନନ୍ତ ହୋତା। ଋତଅନୁସାରୀ, ଲାଲ ଘୋଡ଼ାରେ, ବହୁ ପ୍ରଶଂସିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିନରେ ଆମକୁ ଶୁଭ ଦିଅ। ମିତ୍ର ପରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିନରେ ବସିଥିବା, ପୁରାତନ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଯଜ୍ଞର ସ୍ତ୍ରୀ। ପୁରୋହିତମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ହୋତା ଭାବେ ଗୋତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସାଇଲେ। ନିଜେ ଯଜ୍ଞ କର, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ସ୍ୱର୍ଗରେ; ଅବିବେକୀ ରାନ୍ଧିବା କ’ଣ କରିପାରିବ? ସମୟ ଅନୁସାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କର, ଅଗ୍ନି; ଏପରି ନିଜେ ଆହୁତି ଦିଅ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ। ଅଗ୍ନି, ଆମର ରକ୍ଷକ ଓ ରକ୍ଷାଦାନ୍ତା ହେଉ; ଆମକୁ ଯୁବକ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ କର। ଅତି ଦାନଶୀଳ, ଆମକୁ ଆହୁତିର ଦାନ ଦିଅ; ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଆମ ଦେହ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖ। ବିଶାଳ ତେଜସ୍ଵୀ ଅଗ୍ନି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ବୃଷଭ ଭାବରେ ଶବ୍ଦ କରନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ। ସ୍ୱର୍ଗର ସୀମାପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହିଷ, ଜଳର ଗର୍ଭରେ ବଢ଼ିଛନ୍ତି। ଗର୍ଭରେ ଥିବା ବୃଷଭ ଉଲ୍ଲସିତ, କୁହୁଡ଼ି ନେଇ; ଚମକୁଥିବା ବଛା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କଲେ। ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧୀର୍ଣ୍ଣ କରି, ନିଜ ଗୃହରେ ପ୍ରଥମ ଜୟୀ ହେଲେ। ଯିଏ ନିଜ ମାତାପିତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳି, ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଲାଲ ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିଥିବା ରଥ ତାଙ୍କ ଅବତରଣରେ ଆନନ୍ଦ କଲେ, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ, ନିଜ ଦେହରେ। ବସୁମାନେ, ଉଷାକାଳରେ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଯମ ଜୁମା ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକ ହେଲେ। ସତ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ସାତଟି ପଦକ୍ଷେପ ଦେଲେ, ନିଜ ପାଇଁ ମିତ୍ରକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।